کهنوج

مختصات: ۲۸°۰۳′شمالی ۵۷°۴۵′شرقی / ۲۸٫۰۵°شمالی ۵۷٫۷۵°شرقی / 28.05; 57.75
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

شهر کَهنوج مرکز شهرستان کهنوج و یکی از شهرهای استان کرمان در جنوب شرق ایران است. جمعیت شهر کهنوج بنابر سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ مرکز آمار ایران ۵۲,۶۲۴نفر بوده‌است.

وجه تسمیه

کهنوج
کهنو
46798389.jpg
کشور ایران
استانکرمان
شهرستانکهنوج
بخشمرکزی
نام(های) پیشینکهن نو، شیخ‌آباد
مردم
جمعیت۵۲,۶۲۴ نفر (۱۳۹۵)[۱]
رشد جمعیت+۱۹٫۶۶٪ افزایش
جغرافیای طبیعی
ارتفاع۵۰۸ متر از سطح دریا
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه۲۶ درجه
میانگین بارش سالانه۱۷۵٫۷ میلی‌متر
روزهای یخبندان سالانه۰
اطلاعات شهری
شهردارمجيد محمودي[۲]
ره‌آوردخرما، مرکبات و محصولات جالیزی
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۳۴
وبگاه
کهنوج بر ایران واقع شده‌است
کهنوج
روی نقشه ایران
۲۸°۰۳′شمالی ۵۷°۴۵′شرقی / ۲۸٫۰۵°شمالی ۵۷٫۷۵°شرقی / 28.05; 57.75

نام کهنو (ج) را به معنای کَهن نو (قنات نو) دانسته‌اند. قنات اصلی این آبادی، قنات شیخ‌آباد بوده و قنات نو پرآب در کنار قلعه قدیمی که به «کلات» مشهور بوده واقع شده و باعث پیشرفت این آبادی شده؛ کهنوج از دو واژه (کهن) و (نو) (قنات نو) تشکیل شده‌است. در مرکز این شهر قلعه ضرغام وجود دارد که هسته اولیه تشکیل این شهرستان بوده‌است. در حال حاضر قسمتی از قلعه ضرغام باقی مانده‌است و در مجاورت شهرک ولیعصر واقع شده‌است.

موقعیت جغرافیایی[ویرایش]

شهر کهنوج از شمال با جیرفت و عنبرآباد، از جنوب به منوجان، از شرق به قلعه گنج و رودبار جنوب و از غرب به فاریاب و رودان در استان هرمزگان محدود می‌شود. همچنین کهنوج به دلیل قرار گرفتن در مسیر اصلی زاهدان به بندرعباس و همچنین کرمان به بندرعباس از موقعیت مهمی برخوردار است.

شهرستان‌های جدا شده از کهنوج[ویرایش]

چهار شهرستان فاریاب، قلعه گنج، رودبار جنوب و منوجان از شهرستان کهنوج جدا شده‌اند و به مرور از بخش به شهرستان تبدیل گشته‌اند.

به این پنج شهرستان { رودبار جنوب - منوجان - کهنوج - فاریاب - قلعه گنج } پنج گنج گفته میشود .

آب وهوا و اقلیم[ویرایش]

آب و هوای کهنوج گرم و خشک است و این شهر تابستان‌هایی گرم و زمستان‌هایی نسبتاً معتدل و تا حدودی سرد دارد. نسیم مطبوعی که شب‌ها می‌وزد خنک است و به «شوباد»، یعنی بادِ شب معروف است. این واژه، یعنی شوباد نام خود را به اسم بسیاری از مغازه‌ها و ساختمان‌ها نیز داده‌است؛ به‌طوری‌که سینمای شهرستان کهنوج به سینما «شوباد» معروف است و در محوطه پارک بزرگ شهر و نزدیک به دریاچه پارک قرار دارد. همچنین نیروگاه سیکل ترکیبی این شهر نیز شوباد نام دارد. کمترین دمای ثبت شده در شهر کهنوج تاکنون، ۲٫۴- درجه سانتیگراد زیرصفر بوده است.

نواحی کوهستانی اطراف شهر[ویرایش]

وجود کوه‌های نسبتاً مرتفع در ارتفاع متوسط۲۰۰۰ متر در جنوب غربی، شمال، شمال غربی و شمال شرقی که همانند دیواری اطراف آن را فراگرفته‌است. ارتفاعات این منطقه دنبالهٔ رشته کوه‌های زاگرس و کوه‌های پراکنده مرکزی است که از شمال به جنوب از ارتفاعات شهرستان می‌توان، کوه‌های جبال بارز در شمال شرقی را نام برد. همچنین می‌توان کوه‌های کلمرز و گرم و کوه شهری و کوه شاه نیز نام برد؛ که ارتفاع متوسط آن‌ها به ۲۰۰۰متر می‌رسد به دلیل نفوذ توده‌های گرافیتی در بخشی از این ارتفاعات معادن کرومیت ایجاد شده‌است.

صنایع و کارخانه ها[ویرایش]

نیروگاه کهنوج[ویرایش]

مجتمع تیتانیوم کهنوج[ویرایش]

بزرگترین کارخانه تیتانیوم کشور است که در شهرستان کهنوج واقع شده است.

دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی[ویرایش]

  • دانشگاه آزاد اسلامی واحد کهنوج
  • دانشگاه پیام نور واحد کهنوج
  • دانشگاه علمی کاربردی فرمانداری کهنوج
  • پردیس دانشگاه کشاورزی علمی کاربردی جهاد کشاورزی کهنوج
  • مجتمع آموزش عالی سلامت کهنوج
  • حوزه علمیه ولیعصر (عج) کهنوج

مراکز فرهنگی[ویرایش]

کتابخانه‌ها[ویرایش]

  • کتابخانه عمومی شهید مطهری[۴]

سینما[ویرایش]

  • سینما شوباد

آثار تاریخی و جاذبه‌های گردشگری[ویرایش]

از آثار تاریخی این شهر:

  • قلعه تاریخی امیر سعید خان (صد خان)، این قلعه سالیان زیادی مرکز حکومت رودبار زمین (شهرستانهای کهنوج، منوجان، اسلام‌آباد(رودبار جنوب)، قلعه گنج، فاریاب، بشاگرد و بخشهایی از شهرستان جیرفت) بوده‌است. این قلعه در جوار شهرک ولیعصر و فاصله نزدیکی با قبرستان اصلی شهر دارد
  • عمارت ضرغام السلطنه که ساخته شده در دوره قاجار است ، این عمارت واقع در دامنه کوه ناصر آباد و نزدیک قبرستان میرعمر است
  • تنگ رزون، در ۱۰ کیلومتری جاده کهنوج بندرعباس
  • مورکردی (چاه زیارت)،
  • دشت زیبای مور در نازدشت

طبیعت زیبا و رودخانه گشکندر بعد از زیارت بی بی طیبه

  • پارک و شهربازی کهنوج،
  • زیارت بی بی طیبه روستای ازلی، فاصله تا مرکز ۳ کیلومتر
  • زیارت دیوان مراد در روستای چاه ریگان که از مناطق خوش آب و هوا و واقع در ارتفاعات کوه‌های کلمرز می‌باشد. اخیراً راه آسفالته به طرف این مکان مورد بهره‌برداری قرار گرفت و رفت و آمد بازدیدکنندگان و مسافرین به سهولت انجام می‌شود.
  • منطقه گردشگری گشکندر وباتیلی

پارک ها و فضای سبز شهری[ویرایش]

  • پارک شوباد
  • پارک تامین اجتماعی
  • پارک نشاط

گویش و لهجه[ویرایش]

کهنوجی ها از گویش و لهجه ی زیبایی برخوردار هستند .

این لهجه کمی شباهت هم به لهجه ی لُری دارد .

سوغات[ویرایش]

  • مرکبات از جمله پرتقال، نارنگی، لیموترش
  • رطب
  • خرما و فرآورده های آن
  • غلاتی چون گندم و ذرت
  • انوع تره بارهای مرغوب از جمله خیارسبز گوجه فرنگی سیب زمینی پیاز و انواع صیفی جات می‌توان اشاره کرد

همچنین گیاهی خودرو به نام شُلَک به صورت پخته و سرخ شده، بسیار خوشمزه و مقوی است که بیشتر در گندم زارها زمینهای کشاورزی و دشتها یافت می‌شود.

همچنین شهرستان کهنوج و شش شهرستان همجوارش،در زمستان بار اصلی محصولات صیفی و سبزیجات کشور را تامین می کنند.

همچنین شهرستان کهنوج غذای خوشمزه ی دیگری را هم درست می کند که کهنوجی ها آن را رَنگینَک نامیده اند . این غذای خوشمزه با خرما و شکر و .... درست می شود .

منابع[ویرایش]

  1. «تعداد جمعیت و خانوار به تفکیک تقسیمات کشوری براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵» (اکسل). درگاه ملی آمار.
  2. محمودی شهردار کهنوج[پیوند مرده]
  3. «نتایج نهایی انتخابات مجلس در کرمان». ایسنا. ۹ اسفند ۱۳۹۴–۱۲:۴۳. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  4. کل کتابخانه‌های عمومی استان کرمان-کتابخانه عمومی شهید مطهری کهنوج

گویش رودباری

  • بختیاری، سعید (۱۳۸۳ خورشیدیاطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، شابک شابک: &#۸۲۰۶;۹۶۴–۳۴۲–۱۶۵–۱&#۸۲۰۷; مقدار |شابک= را بررسی کنید: invalid character (کمک) از پارامتر ناشناخته |محقق= صرف‌نظر شد (کمک); تاریخ وارد شده در |سال= را بررسی کنید (کمک)
  • آمار و اطلاعات جهاد کشاورزی شهرستان کهنوج سال ۱۳۸۳
  • آمار و اطلاعات روابط عمومی بخشداری کهنوج سال ۱۳۸۳
  • جامعه‌شناسی روستایی، مؤلف: نعمت‌الله تقوی چاپ دانشگاه پیام نور.
  • خدامراد میرابادی مدرس دانشگاه چاپ شده در نشریه مینوجهان