سیرجان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سیرجان
Defasirjan.jpg
کشور  ایران
استان کرمان
شهرستان سیرجان
بخش مرکزی
نام(های) قدیمی شیرگان، شهریگان، سیرگان، سعیدآباد
سال شهرشدن ۱۳۰۶ (پیشینه اصلی: دوره اشکانیان)
مردم
جمعیت ۱۹۹٬۷۰۴ نفر
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۷۶۶ متر[نیازمند منبع]
اطلاعات شهری
نمایندهٔ مجلس شورای اسلامی شهباز حسن پور بیگلری[۲]
شهردار رضا سروش نیا[۱]
ره‌آورد مسقطی، قُوّتو، پسته، کشک، کلمپه گلیم شیرکی پیچ
پیش‌شماره تلفنی ۰۳۴
وبگاه شهرداری سیرجان
شناسهٔ ملی خودرو  ایران ۶۵-د و۷۵-ب و ۷۵-ص[۳]
پانویس سیرجان قطب صنعت

سیرجان شهری در جنوب غربی استان کرمان و مرکز شهرستان سیرجان است. این شهر در ۹۶۰ کیلومتری تهران و ۱۷۵ کیلومتری کرمان قرار دارد و با توجه به قرار گرفتن در تقاطع محورهای مواصلاتی یزد - بندرعباس و کرمان - شیراز از دیرباز مورد توجه بوده‌است.[۴][۵] جمعیت شهر سیرجان بر پایه سرشماری سال ۹۵ برابر ۱۹۹٬۷۰۴ نفر بوده‌است.شهر سیرجان به دو منطقهٔ شهرداری تقسیم شده‌است.[۶] سیرجان یکی مهم از شهرهای صنعتی و اقتصادی کشور به‌شمار می‌رود و منطقه ویژه اقتصادی محسوب می‌شود. شهر سیرجان سرانه فضای سبز خوبی دارد[۷] ارتفاع شهرسیرجان از سطح دریا ۱۷۶۶ متر است و این شهر نسبت به شهرهای نیمه کویری دیگر ایران هوایی معتدل‌تر و ملایم‌تر دارد و یکی از تولیدکنندگان اصلی پسته در استان کرمان است.

پیشینه[ویرایش]

قدیمی‌ترین سند تاریخی دربارهٔ سیرجان این نوشتهٔ ابن اثیر است: «گشتاسب یکی از پادشاهان قدیم ایران بود و دین سلیمان را داشت، دین زرتشت را پذیرفت و در کوهستانی که تمبور نام داشت جای گرفت و در حالت تقیه به عبادت مشغول شد». به عقیده استاد باستانی پاریزی، کوه تمبور همان است که در مشرق سیرجان و حدود چهار گنبد قرار گرفته و به همین نام مشهور است.[۴]

وجه تسمیه[ویرایش]

دربارهٔ وجه تسمیهٔ سیرجان نظرهای مختلفی اظهار شده‌است، ولی پژوهشگران عمدتاً بر این عقیده‌اند که در زمان ساسانیان به دلیل وجود قناتهای بسیار زیاد در این منطقه، آن را سیرگان یا سیرکان یعنی سیرآب از قنات یا پر از قنات نامیده‌اند. عده‌ای نیز کلمه گان یا کان را که به معنی معدن است به علت وجود معادن گوناگون در این منطقه دانسته‌اند. در استیلای عرب نام سیرگان معرب شده و به سیرجان تغییر یافت.[۸]

سیرجان پیش از اسلام[ویرایش]

بنای سیرجان را به بهمن پادشاه اشکانی نسبت می‌دهند. ژان گوره در کتاب خواجهٔ تاجدار، شرحی بر سیرجان می‌نویسد و نشان می‌دهد که سیرجان قبل از اشکانیان نیز آباد بوده و توضیح می‌دهد: «سیرجان قدیم، به قول مورخان قدیم، از جمله سیسرون و کتزیاس که در دورهٔ هخامنشیان می‌زیسته‌اند، دارای ده محله بوده و در هر یک از محلات آن شهر، یک دسته از مردم زندگی می‌کرده‌اند».[۹] اما قدمت این شهر را به قبل از اشکانیان نیز نسبت داده‌اند. آن گونه که در کتاب تاریخ کرمان نوشته شده‌است: «اسکندر در بازگشت از هندوستان از روی قلعهٔ سنگ که محل قدیم شهر سیرجان است، عبور کرده و از طریق بوانات به پاسارگاد رفته‌است.»[۱۰]

سیرجان پس از اسلام[ویرایش]

قسمتی از قلعهٔ سنگ در نزدیکی سیرجان

مقدسی در قرن چهارم هجری قمری، سیرجان را یکی از چهار ولایت کرمان ذکر می‌کند. شهر قدیم سیرجان در محل قلعهٔ سنگ (در فاصله ۹ کیلومتری شهر فعلی سیرجان قرار دارد) و تا سال ۷۹۶ هجری قمری آباد بوده‌است و در آن تاریخ به وسیله «ایدکو» سردار تیمور، که دو سال شهر را در محاصره داشت نابود می‌گردد. ساکنان باقی‌مانده آن به محلی در همان نزدیکی به نام باغ بمید منتقل می‌شوند و شهر جدید در آن موقعیت بوجود می‌آید.[۴] اما باز در هجوم محمود افغان به کرمان، سیرجان هم مورد حمله و غارت قرار می‌گیرد. سالها بعد در حدود سال ۱۲۰۰ هجری قمری، میرزا سعید کلانتر در جنوب باغ بمید دهی را آباد نمود که سعیدآباد نامیده شد، و این سعید آباد، همین شهر فعلی سیرجان و درواقع سومین موقعیت این شهر است.[۱۰]

آب و هوا و اقلیم[ویرایش]

آب و هوای سیرجان در زمستان‌ها سرد، در تابستان‌ها و بهار نسبتاً معتدل است. رطوبت متوسط آن ۳۶٪ و متوسط بارندگی سالانه ۱۶۰ میلیمتر است.[۱۱] یکی از مرتفع‌ترین دشت‌های داخلی ایران به نام دشت ابراهیم‌آباد در جنوب شرقی سیرجان قرار گرفته و حداقل ۱۷۱۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد. کویر نمک سیرجان در فاصله ۳۰ کیلومتری غرب شهر سیرجان واقع در استان کرمان می‌باشد. طول این کویر در حدود ۵۰ کیلومتر و عرض آن در قسمت میانی برابر با ۲۰ کیلومتر می‌باشد که هر چه در جهت شمال یا جنوب آن حرکت کنید از عرض آن کاسته می‌شود.[۱۲] موقعیت ژئولوژیک زمین‌شناسی سیرجان در کشور بی‌نظیر است.

گردشگری[ویرایش]

باغ سنگی

این شهر به دلیل قدمتی که دارد، مجموعه و موزه‌ای است از ادوار مختلف تاریخ ایران که هنوز در بناهای این شهر انعکاس دارد. معماری سیرجان صاحب یکی از بی‌نظیرترین نوع بادگیرهای ایرانی به نام بادگیر چپقی است.

دیدنی‌های تاریخی و فرهنگی[ویرایش]

Museumsirjan.jpg
یخدان‌های دوقلو سیرجان

موزه‌ها[ویرایش]

  • موزه تاریخ و مردم شناسی سیرجان
  • موزه سنگ‌های تزئینی در محل بنای بادگیر چپقی
  • موزه دیرینه شناسی[۱۹]
  • موزه دستبافته‌های عشایری سیرجان[۲۰]

دیدنی‌های طبیعی[ویرایش]

  • منطقهٔ زیبا و خوش آب و هوای پاریز
  • منطقهٔ حفاظت‌شدهٔ سیاه‌کوه
  • سرو کهنسال امامزاده احمد
  • طبیعت زیبای بلورد
  • کفه نمک واقع در خیرآباد
  • صخره باستانی بی‌بی‌دن دارستان
  • منطقه کوهستانی و خوش آب و هوای چهارگنبد
  • منطقه کوهستانی و خوش آب و هوای گدار
  • باغ های پسته

کوه‌های سیرجان[ویرایش]

کوه لاشکار یا دکل، کوه سیاهکوه، کوه خواجویی، کوه چشمه قافل، کوه مغولی، کوه سیاهکوه خیرآباد، کوه باغچوبی، کوه منسار، کوه کلاهی، کوه زرد، کوه خاکی، کوه خاکستری، کوه دره گرا، کوه مگسی، کوه ریزآب، کوه یال خری، کوه کمربست، کوه پوته‌ای، کوه شاه خیرالله، کوه امیرالمؤمنین، کوه قله ماری، کوه تنبور، کوه یال سبز، کوه خدانزدیک، کوه لانه زنبوری، کوه کویز، کوه چاه پت، کوه چک آب، کوه باغ حسن، کوه تونل

صنایع دستی[ویرایش]

سیرجان، شهرجهانی گلیم[ویرایش]

  • گلیم شیریکی پیچ: این نوع گلیم در میراث جهانی یونسکو ثبت شده و سیرجان به عنوان شهر جهانی گلیم معرفی شده‌است.[۲۱][۲۲] به ندرت می‌توان در میان گلیم‌های شیریکی‌پیچ، دو نقش همانند یافت؛ چون نقوش، ترکیب‌بندی و رنگ‌ها بیانگر اندیشه و احساس بافنده‌اند و شادی و اندوه او در سردی و گرمی رنگ تبلور می‌یابد و نشانه‌های ذهنی یا تقلیدی را در شکل‌دادن نقوش از محیط و طبیعت و از باورها، عادات، سنت‌ها الهام می‌گیرد.
  • پته دوزی
  • قالی

هتل‌ها و مراکز اقامتی[ویرایش]

  • هتل عطر سیب(★★★)
  • هتل سروش[۲۳](★★)
  • هتل فدک[۲۳](★★)
  • هتل کهکشان[۲۳](★★)
  • هتل سیرجان[۲۳]
  • هتل قائم
  • مهمانسرای جهانگردی سیرجان

بازارها و مراکزتجاری[ویرایش]

متن جایگزین
بازار قدیم سیرجان در یک روز تعطیل

بازارهای سیرجان شامل قدیمی ترین به نام بازارکاروانسرای اقا ابراهیم و بازار قدیم و بازارنو میباشدوشامل یک بازار سنتی قهوه قوتو معروف به بازار علافی و تعدادی بازار نوساز است.

  • بازار تاریخی سیرجان بازاروکاروانسرای اقا ابراهیم وبازار های قدیم و نو )[۲۴]
  • بازار مهیاشهر از بازار روزهای جدید
  • مجتمع تجاری مهر قدمتی حدودا بیست ساله دارد

سوغات[ویرایش]

گلیم قالی شیرکی سیرجان

مراکز فرهنگی[ویرایش]

کتابخانه‌ها[ویرایش]

شهرسیرجان دارای ۱۲ کتابخانه عمومی رسمی زیرنظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است.[۲۵]

سینما[ویرایش]

حمل و نقل[ویرایش]

شهری[ویرایش]

حمل و نقل شهری سیرجان شامل تاکسیرانی و اتوبوسرانی است.

اتوبوسرانی[ویرایش]

اتوبوسرانی سیرجان ۷۸ دستگاه اتوبوس در اختیار دارد.[۲۷]

جاده حاجی‌آباد سیرجان

بین شهری[ویرایش]

حمل و نقل سیرجان از طریق هوایی یعنی فرودگاه سیرجان و نیز ریلی یعنی راه آهن سیرجان انجام می‌شود. اتوبوس‌ها کار جابجایی بین شهری مسافران را انجام می‌دهند. علاوه بر این کار مطالعاتی جهت راه‌اندازی خط آهن سیرجان به بافت آغاز شده. با راه‌اندازی این خط شهر سیرجان از موقعیت سوق الجیشی و ژئوپلوتیکی خاصی برخوردار خواهد شد.

فرودگاه[ویرایش]

فرودگاه سیرجان[۲۸]

راه آهن[ویرایش]

قطار بندرعباس به تهران از سیرجان می‌گذرد و این شهر دارای ایستگاه راه آهن است. همچنین قطار بندرعباس به مشهد از این شهر عبور می‌کند که امکان مسافرت به مشهد از طریق راه آهن برای شهروندان این شهر فراهم است.

تعدادی از میادین و معابر مهم شهر[ویرایش]

بادگیر چپقی (از بناهای تاریخی سیرجان)[۱۵]
  • میدان امام خمینی
  • پل روگذر دفاع مقدس
  • زیرگذر شیخ فضل‌الله نوری
  • بلوار سردار جنگل
  • خیابان شریعتی
  • میدان امام علی (ع)
  • خیابان آیت‌الله سعیدی
  • بلوار دکتر صادقی
  • بلوار سید جمال الدین اسدآبادی
  • میدان آزادی
  • بلوار عباسپور
  • خیابان وحید
  • بلوار قاآنی
  • بلوار هجرت
  • خیابان دکتر صفارزاده
  • بلوار فاطمیه
  • خیابان احمد کافی
  • بلوار نماز
  • بلوار شیخ مفید
  • خیابان ایت الله سعیدی
  • بلوار شهید نصیری

فضای سبز شهری[ویرایش]

سرانه فضای سبز شهری سیرجان نسبتاً بالا است.[۷] این فضای سبز به گونه ای است که بیشتر از میانگین سرانه فضای سبز کشور است و می‌توان شهر سیرجان را یک شهر سبز توصیف کرد. سرانه فضای سبز شهری سیرجان تا سال۹۶ بیش از ۲۰ متر مربع بوده‌است.[۲۹]

بوستان‌ها[ویرایش]

شهر سیرجان بوستان‌های متعدد دارد که از آن جمله می‌توان به این بوستان‌ها اشاره کرد:

  • بوستان مسافر
  • بوستان مهندس صبوری
  • بوستان شاهد
  • بوستان سعدی
  • بوستان گلستان
  • بوستان یاسمن
  • بوستان بهارستان
  • پارک بانوان
  • بوستان آزادگان
  • بوستان سرو
  • بوستان شفا
  • بوستان فارابی
  • بوستان الغدیر مکی آباد
  • بوستان ملت
  • پارک آبی دلفین سیرجان[۳۰]

اینترنت وایرلس رایگان پارک‌ها[ویرایش]

دربرخی پارک‌های شهر سیرجان اینترنت وایرلس (بی‌سیم) رایگان به‌عنوان یکی از امکانات ارتباطی در دسترس شهروندان سیرجانی است.[۳۱]

فاصله تا سایر شهرها[ویرایش]

اقتصاد[ویرایش]

منطقهٔ ویژهٔ اقتصادی سیرجان[ویرایش]

منطقهٔ ویژهٔ اقتصادی سیرجان، که الگوی توسعهٔ مناطق ویژهٔ اقتصادی در سراسر ایران محسوب می‌شود، نخستین منطقهٔ ویژهٔ چندمنظوره (multipurpose) در ایران است که با مجوز فعالیتهای همه‌جانبه اقتصادی در بخشهای صنعت، تجارت و خدمات به سرمایه گذاران فعال خدمات ارائه می‌دهد. منطقهٔ ویژهٔ اقتصادی سیرجان، در بهمن ماه سال ۱۳۷۰ بر مبنای تبصرهٔ ۲۰ قانون برنامهٔ اول توسعهٔ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران تأسیس و از شهریورماه سال ۱۳۷۲ تأسیسات گمرکی، انبارهای نگهداری کالا و فاز اول تأسیسات زیربنایی به بهره‌برداری رسیده‌است. منطقهٔ ویژهٔ اقتصادی سیرجان، تمامی امکانات و تسهیلات لازم برای تولید و تجارت بین‌المللی را یکجا و بصورت قابل دسترسی فراهم آورده و شرایط و موقعیت آن برای سرمایه گذاریهای صنعتی، تولیدی، تجاری و خدمات پشتیبانی منحصربه‌فرد است. تاکنون بالغ بر ۴۰ واحد تولیدی با سرمایه‌گذاری بالغ بر ۲۰۰۰ میلیارد ریال در منطقه ویژه اقتصادی سیرجان به بهره‌برداری رسیده و فضای انباری سرپوشیده بالغ بر ۲۰۰۰۰۰ مترمربع برای نگهداشت کالا در اختیارتجار و بازرگانان محترم داخلی و خارجی قرار می‌گیرد.[۳۲]

مراکز حوزوی و دانشگاهی[ویرایش]

حوزه‌های علمیه[ویرایش]

  • حوزه علمیه نرجسیه[۳۳]
  • حوزه علمیه برادران[۳۴]

دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی[ویرایش]

بیمارستان‌ها و مراکز درمانی مهم[ویرایش]

ورزش و امکانات ورزشی[ویرایش]

هم‌اکنون باشگاه فرهنگی ورزشی گل‌گهر با پوشش قریب به ۲۰۰۰ ورزشکار و با استفاده از ۶۰ نفر کادر فنی در غالب ۳۸ تیم ورزشی سعی در ارتقاء سطح کمی وکیفی ورزش شهرستان سیرجان و استان کرمان دارد. حضور حرفه‌ای در رشته‌های فوتبال و والیبال و همچنین حمایت از ورزش همگانی شهرستان و کارگری در سطح شرکت معدنی و صنعتی گل گهر، باعث ایجاد انگیزه، تحرک و پویایی بین نسل جوان شهر شده‌است و سلامتی و شادابی را نیز به فضای کارگری شرکت هدیه کرده‌است. حضور تیم‌های ورزشی باشگاه فرهنگی ورزشی گل‌گهر در لیگ‌های کشوری تبعات مثبت فراوانی را برای ورزش و اقتصاد شهر سیرجان به همراه دارد و علاوه بر ایجاد اشتغال مستقیم، به صورت غیرمستقیم نیز باعث ایجاد اشتغال گردیده‌است. هم چنین حضور تیم‌های مختلف ورزشی در سیرجان باعث رونق هتل‌ها، رستوران‌ها، فروشگاه‌ها و گسترش صنعت توریسم داخلی نیز شده‌است.[۴۱]

مجموعه ورزشی گل گهر[ویرایش]

مجموعه ورزشی گل گهرسیرجان شامل استادیوم و سایر امکانات ورزشی است که در شهر سیرجان واقع شده‌است.[۴۲]

رسانه‌ها[ویرایش]

از نشریات محلی سیرجان می‌توان به هفته‌نامه‌های پاسارگاد، سخن تازه، نگارستان، صبح سیرجان و نگین اشاره کرد.

پانویس[ویرایش]

  1. [http://www.sirjan.ir/archive/news/949-2017-11-12-06-58-22 //دکتررضا سروش نیا شهردار سیرجان شد]
  2. «نتایج نهایی انتخابات مجلس در کرمان». ایسنا، یکشنبه ۹ اسفند ۱۳۹۴–۱۲:۴۳. 
  3. بانک اطلاعاتی آکو، لیست پلاک‌های خودروهای ایران
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ وثوقی رهبری، علی‌اصغر. تاریخ سیرجان. کرمان: انتشارات مرکز کرمان‌شناسی، ۱۳۷۶ خورشیدی، ISBN 964-6487-01-7.
  5. شهر الکترونیک سیرجان - سیرجان ازنگاه رسانه ها
  6. دربارهٔ شهرداری سیرجان
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ طرح‌های عمرانی شهرداری سیرجان
  8. مؤید محسنی، علی اکبر. نشریهٔ فرهنگ سیرجان، سال ۱۳۳۶، ص ۲۴
  9. گور، ژان. ترجمه منصوری، ذبیح‌الله. خواجهٔ تاجدار. تهران: انتشارات امیرکبیر، ۱۳۸۶. ص ۱۷۲
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ وزی‍ری ک‍رم‍ان‍ی، اح‍م‍دع‍ل‍ی. ت‍ص‍ح‍ی‍ح و ت‍ح‍ش‍ی‍هٔ باستانی پریزی، م‍ح‍م‍داب‍راه‍ی‍م. تاریخ کرمان. ت‍ه‍ران: انتشارات ع‍ل‍م‍ی، ۱۳۷۰
  11. http://www.ssez.ir/index.aspx?siteid=81&pageid=161 سایت منطقه ویژه اقتصادی سیرجان
  12. کویر نمک سیرجان
  13. علی سیرجان
  14. سیرجان
  15. ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ بادگیر چپقی
  16. دوقلوی سیرجان
  17. مهر:معرفی یخدان‌های دوقلوی سیرجان
  18. بنای شاه فیروز
  19. معرفی موزه‌های شهرسیرجان
  20. خبرگزاری ایسنا: افتتاح موزه دستبافته‌های عشایری سیرجان
  21. خبرگزاری فارس: ثبت سیرجان به عنوان شهر جهانی گلیم
  22. خبرگزاری ایرنا: سیرجان، شهرجهانی گلیم
  23. ۲۳٫۰ ۲۳٫۱ ۲۳٫۲ ۲۳٫۳ وب‌گاه جامع هتلداری ایران، فهرست هتل‌های ایران
  24. بازار تاریخی سیرجان
  25. عمومی شهرستان سیرجان
  26. قدس سیرجان افتتاح شد
  27. تعداد اتوبوس‌های شهر سیرجان
  28. http://sirjan.airport.ir
  29. مدیرعامل سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهرداری سیرجان در گفتگو با نشریه پاسارگاد عنوان کرد: سرانه فضای سبز هر سیرجانی ۲۰ متر مربع است
  30. پارک آبی دلفین سیرجان
  31. اینترنت بی‌سیم رایگان در پارک‌های سیرجان
  32. ویژه اقتصادی سیرجان
  33. نام در حوزه علمیه نرجسیه سیرجان
  34. علمیه برادران سیرجان به بهره‌برداری رسید
  35. صنعتی سیرجان
  36. آزاد اسلامی واحد سیرجان
  37. [sirjanpnu.ac.ir///دانشگاه پیام نور سیرجان]
  38. پایگاه دانشکده علوم پزشکی سیرجان
  39. بیمارستان غرضی سیرجان
  40. تولد سه قلوها در بیمارستان امام رضا سیرجان
  41. سایت باشگاه گل گهرسیرجان
  42. ورزشگاه اختصاصی گل گهر

پیوند به بیرون[ویرایش]