شیر (خوراکی)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
یک لیوان شیر گاو

شیر مایعی خوراکی است که توسط غدد پستانِ پستانداران تولید می‌شود. شیر غذای اصلی نوزادان را تشکیل می‌دهد که هنوز توانایی گوارش غذاهای گوناگون را ندارند. انسان‌ها مانند دیگر پستانداران در دوران نوزادی از شیر مادر تغذیه می‌کنند. مردم مناطق گوناگون از شیر چهارپایان اهلی به‌ویژه گاو و دیگر چهارپایان هم‌چون گاومیش، گوسفند، بز و شتر استفاده می‌کنند.

از شیر برای تهیه لبنیات هم‌چون خامه، کره، ماست، پنیر، کشک، شیر خشک و بسیاری فرآورده‌های دیگر استفاده می‌شود.

ترکیب شیمیایی دقیق شیر خام، به نوع گونهٔ حیوانی که شیر را تولید کرده و سلامتی و نوع غذای او/ آن و عوامل دیگری بستگی دارد. بیشترِ شیر را آب و پس از آن قندی به نام لاکتوز، پروتئین و چربی تشکیل می‌دهد. شیر منبع خوبی برای املاح مورد نیاز بدن انسان‌ها چون کلسیم، فسفر، منیزیم و پتاسیم و ویتامین‌های آ، ب۱، ب۲، ب۶، ب۱۲، ث، د، کا، ئی، نیاسین، و اسید فولیک است. اسیدیتهٔ شیر گاو بین ۶٫۴–۶٫۸ است؛ یعنی کمی اسیدی محسوب می‌شود ولی اسیدیتهٔ شیر خوراکی مورد تأیید وزارت بهداشت از ۸٫۵---۶٫۵ است.

در کشورهای در حال توسعه شیر یک عنصر کلیدی در راه بهبود تغذیه و امنیت غذایی محسوب می‌شود. ارتقای وضعیت پرورش دام زنده، فناوری تولید محصولات لبنی و کیفیت شیر نوید بخش کاهش فقر و سوء تغذیه در جهان می‌باشد. مصرف شیر بطور روزانه به سلامت بدن و جلوگیری از پوکی استخوان کمک می کند.

حدود ۸۵ درصد شیر خوراکی انسان‌ها از گاو، ۱۱ درصد از گاومیش و بقیه از بز، گوسفند و شتر دوشیده می‌شوند. در سراسر جهان، حدود ۶ میلیارد مصرف‌کنندهٔ شیر و فرآورده‌های لبنی زندگی می‌کنند و بیش از ۷۵۰ میلیون نفر در مزارع خانوادگیِ خود به تولید لبنیات مشغول هستند.

در سال ۲۰۱۱ بیش از ۷۳۰ میلیون تن شیر تولید شده‌است. هند بزرگ‌ترین تولیدکننده و مصرف‌کنندهٔ شیر در جهان است و بااین‌حال نه شیر صادر و نه آن را وارد می‌کند. نیوزیلند، کشورهای عضو اتحادیهٔ اروپا، ایالات متحدهٔ آمریکا، استرالیا، برزیل، آرژانتین و بلاروس بزرگ‌ترین صادرکنندگان شیر و فرآورده‌های لبنی محسوب می‌شوند. چین، مکزیک، روسیه و ژاپن نیز بزرگ‌ترین واردکنندگان شیر و فرآورده‌های لبنی به‌شمار می‌روند.

تاریخچه[ویرایش]

شیر حیوانات در آغاز دوران اهلی کردن به‌عنوان غذا استفاده شده‌است. گوسفند و بز در بین سال‌های ۹۰۰۰ تا ۸۰۰۰ سال پیش از میلاد در خاورمیانه اهلی شدند. در حدود ۷۰۰۰ سال پیش از میلاد، احشام در نقاطی از آفریقا و ترکیه به‌صورت گله درآمدند. همچنین شیر در دوران نوسنگی در انگلستان و ایرلند استفاده شده‌است.

موارد مصرف شیر[ویرایش]

شیر به‌طورکلی به دو صورت به مصرف می‌رسد: ۱- منبع طبیعی تغذیه برای نوزادان تمام گونه‌های پستاندار؛ ۲- فرآوردهٔ غذایی برای مصرف انسان در تمام سنین، که از حیوانات دیگر به‌دست می‌آید.

تغذیه نوزاد پستانداران[ویرایش]

تقریباً در تمام گونه‌های پستانداران، نوزادان شیر را ازطریق پستان مادر به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم (دوشیده شدن شیر از پستان و ذخیره برای مصرف) دریافت می‌کنند. در برخی فرهنگ‌های باستانی یا معاصر، شیر دادن کودکان توسط مادر تا هفت سالگی معمول است. نوشیدن شیر تازه بز توسط نوزاد می‌تواند به بروز برخی عوارض نظیر به هم خوردن تعادل الکترولیت‌ها، اسیدوز متابولیک، آنمی مگالوبلاستیک و بروز واکنش‌های آلرژیک منجر شود.

تولید شیر[ویرایش]

ده تولیدکنندهٔ اصلی شیر گاو در سال ۲۰۱۰[۱]
کشور تولید
(تُن)
 ایالات متحده آمریکا ۸۷٬۴۴۶٬۱۳۰
 هند ۵۰٬۳۰۰٬۰۰۰
 چین ۳۶٬۰۳۶٬۰۸۶
 روسیه ۳۱٬۸۹۵٬۱۰۰
 برزیل ۳۱٬۶۶۷٬۶۰۰
 آلمان ۲۹٬۶۲۸٬۹۰۰
 فرانسه ۲۳٬۳۰۱٬۲۰۰
 نیوزیلند ۱۷٬۰۱۰٬۵۰۰
 بریتانیا ۱۳٬۹۶۰٬۰۰۰
 ترکیه ۱۲٬۴۸۰٬۱۰۰
دنیا ۵۹۹٬۴۳۸٬۰۰۳
ده کشور تولیدکنندهٔ اصلی شیر گاومیش در سال ۲۰۱۰[۲]
کشور تولید
(تُن)
 هند ۶۲٬۴۰۰٬۰۰۰
 پاکستان ۲۲٬۲۷۹٬۰۰۰
 چین ۳٬۱۰۰٬۰۰۰
 مصر ۲٬۷۲۵٬۰۰۰
 نپال ۱٬۰۶۶٬۸۷۰
 ایران ۲۷۹٬۸۰۰
 میانمار ۲۴۸٬۴۰۰
 ایتالیا ۲۱۰٬۲۰۰
 سری‌لانکا ۴۶٬۹۹۰
 بنگلادش ۳۶٬۰۰۰
دنیا ۹۲٬۵۱۷٬۲۱۷

میانگین تولید شیر سالانهٔ دنیا در سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۹ حدود ۶۳۵ میلیون تُن بوده‌است. بیشترین شیر در دنیا از گاو گرفته می‌شود. سالانه ۵۴۲ میلیون تن شیر گاو در دنیا تولید می‌شود که حدود ۸۵ درصد شیر تولیدشده در سراسر دنیا را تشکیل می‌دهد. به‌جز جنوب آسیا (شبه‌قاره هند و مناطق همجوار) که فقط ۴۴ درصد کل شیر تولیدی‌شان را از گاو می‌دوشند، در تمام مناطق دیگرِ دنیا شیر گاو بیش از ۸۰ درصد کل شیر تولیدشده را تشکیل می‌دهد.

گاومیش تنها حیوان دیگری است که رقم قابل توجهی از تولید شیر در سطح جهانی را به خود اختصاص داده‌است. ۱۱ درصد شیر دنیا از گاومیش گرفته می‌شود که این رقم در کشورهای در حال توسعه ۲۳ درصد است. شیر بز ۳٫۴ درصد، گوسفند ۱٫۴ درصد و شتر فقط ۰٫۲ درصد از کل شیر تولید شده در دنیا را تشکیل می‌دهند. در جنوب آسیا گاومیش مهمترین منبع تأمین شیر است و ۵۱ درصد کل تولید شیر به این حیوان اختصاص دارد. در شرق و جنوب شرقی آسیا هم به ویژه چین که ۷٫۴ درصد از کل شیر از گاومیش گرفته می‌شود و در خاورمیانه و شمال آفریقا این رقم ۶٫۸ درصد است.

شیر بز در سطح جهانی فقط ۲٫۱ درصد از کل شیر را تشکیل می‌دهد اما در کشورهای جنوب صحرای آفریقا که این رقم به ده درصد می‌رسد و همین‌طور در بخش‌های از جنوب و شرق و جنوب شرق آسیا تولید شیر بز میزان قابل توجهی دارد. شیر گوسفند در خاورمیانه و شمال آفریقا ۸٫۴ درصد از کل شیر تولیدی را تشکیل می‌دهد. در جنوب صحرای آفریقا هم این رقم ۴٫۸ درصد و در شرق و جنوب شرق آسیا ۲٫۸ درصد است.

شیر شتر فقط در کشورهای جنوب صحرای آفریقا مقدار قابل ملاحظه‌ای معادل ۴٫۸ درصد دارد و در خاورمیانه و شمال آفریقا هم در مقدار کمتری تولید می‌شود. این در حالیست که در کشورهای صنعتی و سوسیالیستی سابق بیش از ۹۸ درصد و در آمریکای لاتین بیش از ۹۹ درصد از کل تولید شیر به شیر گاو اختصاص دارد.[۳]

در روسیه و سوئد از شیر گوزن شمالی هم استفاده می‌شود. شیر اسب و الاغ هم در برخی نقاط دنیا، البته در مقدار بسیار ناچیز، استفاده می‌شود.

اقتصاد شیر در ایران[ویرایش]

بنابه گزارشی در شهریور ماه ۱۳۹۳ اعلام‌شد، شیر در ایران، گردش مالی ۲۴ هزار میلیارد تومانی دارد، با توجه به اینکه تولید شیر خام ایران ۸ میلیون تن بوده‌است، (البته آمارهای مختلفی در این زمینه وجود دارد)، می‌توان گفت، با قیمت لیتری یک‌هزار و ۵۰۰ تومان، گردش مالی ۲۴ هزار میلیارد تومانی دارد و حدود ۱۲ درصد ارزش نفت صادرات سالانه ایران است. ارزش فرصت‌های شغلی این صنعت بالغ بر ۱۰۰ هزار میلیارد تومان است و ۹۵ درصد، سرمایه‌گذاری در این بخش نیز توسط بخش خصوصی انجام شده‌است. صنایع لبنی ایران در دو سال گذشتهٔ پیش از این گزارش، بالاترین صادرات را داشته‌است، و در دو سال اخیر به صادرات ۷۰۰ میلیون دلاری رسیده‌بود.[۴]

ارزش غذایی[ویرایش]

درصد کاهش ارزش بر اثر پختن : حداکثر کاهش درصدی ارزش‌های غذایی به دلیل جوشیدن بدون در نظر گرفتن گروه گیاه‌خواری حاوی شیر و تخم مرغ (ovo-lacto-vegetables group).


یک خانواده بز
نقشه مصرف و تولیدِ شیر. قرمز: مازادِ تولید، سبز: متعادل، آبی: کم
ارزش غذایی شیر به ازای ۱۰۰ گرم[۹]
ترکیبات واحد گاو بز گوسفند گاومیش
آب گرم ۸۷٫۸ ۸۸٫۹ ۸۳٫۰ ۸۱٫۱
پروتئین گرم ۳٫۲ ۳٫۱ ۵٫۴ ۴٫۵
چربی گرم ۳٫۹ ۳٫۵ ۶٫۰ ۸٫۰
کربوهیدرات گرم ۴٫۸ ۴٫۴ ۵٫۱ ۴٫۹
انرژی کیلو کالری ۶۶ ۶۰ ۹۵ ۱۱۰
کیلو ژول ۲۷۵ ۲۵۳ ۳۹۶ ۴۶۳
لاکتوز (نوعی قند) گرم ۴٫۸ ۴٫۴ ۵٫۱ ۴٫۹
اسیدهای چرب:
اشباع‌شده گرم ۲٫۴ ۲٫۳ ۳٫۸ ۴٫۲
اشباع‌نشده تک‌زنجیره‌ای گرم ۱٫۱ ۰٫۸ ۱٫۵ ۱٫۷
اشباع‌نشده چندزنجیره‌ای گرم ۰٫۱ ۰٫۱ ۰٫۳ ۰٫۲
کلسترول میلی‌گرم ۱۴ ۱۰ ۱۱ ۸
کلسیم واحد ۱۲۰ ۱۰۰ ۱۷۰ ۱۹۵

مضرات مصرف شیر و مواد خطرزا در آن[ویرایش]

در طبیعت، پستانداران تنها در دوران خردسالی از شیر مادر می‌نوشند و پس از آن شیر را کنار می‌گذارند. انسان گویا تنها پستانداری است که پس از شیرخوارگی و حتی تا دوران کهنسالی شیر، آن هم شیر پستانداران دیگر را مصرف می‌کند. همان‌طور که اشاره شد شیر گاو ترکیبی از چربی‌ها، پروتئین‌ها، ویتامین‌ها، مواد معدنی و هورمون هاست که همگی توسط فرایند تکاملی طبیعت به گونه ای تناسب بندی شده‌اند که یک گوساله را در در طول چند ماه به وزن چند صد کیلو برساند؛ بنابراین شاید دور از انتظار نباشد که مصرف شیر برای انسان عواقبی به همراه داشته باشد. در فرهنگ عام و علم تغذیهٔ رایج شیر به عنوان منبع غنی پروتئین و کلسیم شناخته می‌شود و از آن به عنوان تقویت کنندهٔ استخوان‌ها یاد می‌شود که خود این اندیشه در مطالعات جدید به چالش کشیده شده‌است.[۱۰] در واقع کم‌تر متخصصی به بررسی و گفتگو در مورد وجوه منفی شیر می‌پردازد و پزشکی عمومی غالباً نسبت به مضرات شیر ناآگاه است. در اینجا، به تعدادی از این مضرات احتمالی پرداخته می‌شود. ابتدا بحث با هورمون رشد شبه-انسولین و پروتئین شیر (کازئین) آغاز شده که در واقع از عوامل اصلی رشد سریع در گوساله هستند و سپس به استروژن حیوانی، ویروس لوسمی گاوی و سایر موارد مهم پرداخته می‌شود.

هورمون رشد شبه انسولین (IGF-1)[ویرایش]

مقادیر متناسب این هورمون برای انسان، مثلاً برای رشد مو و ناخن یا برای رشد کودکان مفید است و در شیر مادر نیز یافت می‌شود.[۱۱] ولی مقادیر بیش از حد آن، به خصوص در بزرگسالی، می‌تواند آسیب زا باشد و به ایجاد و پیشرفت بیماری‌های جدی کمک کند. شیر، حتی بیش تر از گوشت‌ها، می‌تواند میزان IGF-1 خون را به مقدار قابل توجهی بالا ببرد.[۱۲] این هورمون به سلول‌ها سیگنال رشد می‌فرستد و وقتی با مصرف زیاد این هورمون رشد سلول‌ها بیش از میزانِ عادی شود، امکان وقوع سرطان یا وخیم تر شدن آن بالا می‌رود. هورمون رشد شبه انسولین تنها موجب افزایش ریسک در ایجاد سرطان نیست، بلکه در تمام مراحل سرطان از آغاز تا نشر (متاستاز)، سلول‌های سرطانی را تغذیه می‌کند، به بقای آن‌ها یاری می‌رساند، موجب ایجاد رگ اطراف تومورها می‌شود و آن‌ها را در مقابل سیستم دفاعی بدن تقویت می‌کند.[۱۳][۱۴] این هورمون نقش مهمی در متاستاز سرطان و انتقال سلول‌های بدخیم به نقاط مختلف بدن دارد که خودش تقریباً موجب ۹۰٪ مرگ‌های ناشی از سرطان است.[۱۵] ریسک حاصل از این ماده در سرطان‌های مختلف از جمله پروستات و سینه بررسی شده و به ترتیب ۲۱٪ تا ۴۹٪ و ۶۵٪ گزارش شده‌است.[۱۶][۱۷] یکی از دلایل اساسی متاستاز سرطان سینه به استخوان نیز غلظت بالای این هورمون در جریان خون یافت شده‌است.[۱۸] در مورد لنفوم، این هورمون از نابود شدن سلول‌های تی جلوگیری می‌کند و در واقع از این طریق به ادامهٔ سرطان و بقای لنفوسیت‌ها کمک می‌کند.[۱۹]

کازئین[ویرایش]

این پروتئین به صورت طبیعی در شیر مادر نیز یافت می‌شود، ولی زمانی که از شیر گاو، به صورت مازاد و در بزرگسالی مصرف شود، اثرات کاملاً متفاوتی بر روی بدن دارد. این ماده در بدن به کازومورفین (casomorphin) تبدیل می‌شود که نقش آن در بسیاری از بیماری‌ها از جمله اوتیسم،[۲۰][۲۱][۲۲] آپنه و رفلاکس ریه در نوزادان،[۲۳] دیابت نوع ۱[۲۴][۲۵][۲۶] و حساسیت‌های غذایی گوناگون[۲۷] گزارش شده‌است. در چندسال اخیر مقاله‌های متعددی در مورد اعتیاد آور بودن کازومورفین، که در محصولات لبنی[۲۸] به خصوص پنیر لبنی[۲۹] یافت می‌شود، نیز گزارش شده‌است. در واقع استفاده از واژهٔ «مورفین» پس از کازو- در این ماده تصادفی نیست و از نظر اعتیادآوری تشابه‌هایی با مورفین که یک اوپیود (opiate) یا مخدر است دارد. در گزارش مفصلی که در ۲۰۰۹ چاپ گردید، به اثرات این مادهٔ مخدر، یعنی کازومورفین، اشاره شد: تسکین درد، خواب آوری، یوفوریا (شادی ناگهانی)، دیسفوریا (بی قراری)، کاهش سرعت یادگیری، تغییر در عادات غذایی، از جمله ایجاد تمایل شدید به خوردن غذاهای چرب که خود اعتیادآور یافت شده‌اند،[۳۰] فراموشی (amnesia) و غیره.[۳۱] در این گزارش اشاره شده‌است که قدرت مخدر کازومورفین در حدود ۵٪ مورفین است، یعنی اگر به مقدار زیاد مصرف شود می‌تواند اثرات قابل مقایسه ای با مصرف مورفین داشته باشد. پنیر پیتزا نیز به عنوان ماده ای اعتیادآور گزارش شده‌است[۳۲] و در لیست غذاهای اعتیادآور، از ده مورد اول، هفت تا حاوی لبنیات بودند. از سایر واکنش‌ها به کازئین می‌توان آلرژی شدید را نام برد که می‌تواند به صورت حساسیت‌های پوستی و اختلالات آنافیلاکتیک و تنفسی بروز پیدا کند.[۳۳] یکی دیگر از واکنش‌های آلرژیک به پروتئین شیر می‌تواند بروز صرع و تشنج‌های شبه-صرع در کودکان باشد.[۳۴] معمولاً دلیل این حساسیت‌ها سالیان دراز پنهان می‌ماند چرا که شیر ماده ای بسیار پذیرفته شده در رژیم کنونی بشر است و کم‌تر کسی به آن تردید می‌کند.

استروژن حیوانی[ویرایش]

برخلاف باور بسیاری از مردم، گاوها همیشه شیر ندارند بلکه آن‌ها نیز همچون انسان باید حامله بشوند تا غددی شیردهیشان فعال شود. این حاملگی در صنعت در قریب به کل اوقات، بالای ۹۰٪،[۳۵] به صورت اجباری و مداوم با تلقیح مصنوعی انجام می‌شود به گونه ای که بدن گاوها پس از چند سال فرسوده می‌شود. در واقع کارگران صنایع دامی از گاوهای نر اسپرم استخراج می‌کنند و آن را، با فروکردن دست در واژنِ گاو، در رحم او قرار می‌دهند. پس از فارغ شدن گاو مادر، بلافاصله یا پس از مدت کوتاهی گوساله را از مادر جدا کرده، مدتی جثهٔ او را بزرگ کرده و سپس به سلاخی خانه می‌فرستند تا شیر گاو مادر و گوشت گوساله برای مصرف انسان استفاده شود.[۳۶] در حین حاملگی (اکنون بسیاری از صنایع در حین حاملگی نیز با دارو از گاوها شیر می‌گیرند[۳۷]) و ماه‌ها بعد از فارغ شدن، سطح استروژن خون گاوها بسیار بالاست و همین استروژن وارد شیر آن‌ها می‌شود. در حالت کلی انسان نیازی به مصرف استروژن ندارد، ولی گزارش شده‌است که بین ۶۰ تا ۷۰ درصد استروژن مصرفی مردم در آمریکا از طریق مصرف شیر وارد بدنشان می‌شود.[۳۸] استروژن حیوانی (۱۷β-estradiol یا E2) برخلاف استروژن گیاهی، بسیار شبیه به استروژن بدن انسان بوده و یک مادهٔ سرطان زا به شمار می‌رود.[۳۹] اکنون سال هاست که محققان در مورد ریسک سرطان پروستات و بیضه و مصرف استروژن از طریق شیر و لبنیات هشدار می‌دهند.[۴۰][۴۱][۴۲] مصرف مداوم شیر در بزرگسالان احتمال سرطان پروستات بدخیم را تا ۳٫۲ برابر افزایش می‌دهد.[۴۳] یکی از دلایل اختلالات نازایی در مردان که اکنون از قبل گسترده‌تر شده‌است نیز مصرف شیر و لبنیات گزارش شده‌است.[۳۸][۴۴][۴۵][۴۶] ارتباط میان مصرف استروژن حیوانی و سرطان زنان از جمله سرطان سینه، تخمدان و رحم نیز مستندسازی شده‌است،[۴۷][۴۸][۴۹] هر چند برخی تحقیقات مصرف شیر را برای سرطان سینه مفید یافته‌اند.[۵۰] در سطح آزمایشگاهی نیز، تزریق مستقیم شیر به سلول‌های سرطانی پروستات رشد آن‌ها را به میزان قابل توجهی (۳۰٪) افزایش داده‌است، در حالی که شیر بادام رشد آن‌ها را ۳۰٪ کم کرده‌است.[۵۱]

ویروس لوسمی گاوی(BLV)[ویرایش]

بسیاری از گاوهایی که برای شیر یا گوشت مورد بهره‌وری قرار می‌گیرند مبتلا به ویروس لوسمی گاوی هستند. در آمریکا، ۱۰۰٪ گاوهایی که برای شیر و ۸۴٪ گاوهایی که برای گوشت استفاده می‌شوند مبتلا به این ویروس هستند.[۵۲] تا مدت‌ها تصور می‌شد که ویروس لوسمی گاوی که می‌تواند موجب سرطان خون در گاوها شود قابل انتقال به انسان نیست،[۵۳] اما در سال‌های اخیر این نظریه کاملاً به چالش کشیده شده‌است. مطالعات جدید نشان می‌دهند که این ویروس نه تنها قابل انتقال به انسان است و ۷۴٪ جمعیت را در یک مطالعهٔ آماری مبتلا کرده‌است،[۵۴] بلکه عواقب جدی می‌تواند به همراه داشته باشد. نخستین شواهد، پیش از تأیید انتقال BLV به انسان، نشان می‌داد که دامدارانی که در ارتباط مستقیم با دام‌ها بودند ریسک بیش تری از جمعیت عادی در ابتلا به سرطان خون از نوع لنفوم داشتند.[۵۵] اما شواهد جدیدتر از ریسک سرطان سینه و ابتلای به این ویروس در عمومِ جمعیت گزارش کرده‌اند. از میان مطالعات موجود، برخی ژنوم یا دی ان ای این ویروس را در بافت سینهٔ انسان پیدا کرده‌اند،[۵۶][۵۷] هر چند برخی خلاف آن را گزارش داده‌اند.[۵۸] در سال ۲۰۱۶، محققان پس از کشف این ویروس در بافت سینهٔ زنان استرالیایی، آن را «احتمالاً سرطان زا» گزارش کردند[۵۹] که می‌تواند یکی از عوامل ایجاد سرطان سینه در انسان باشد. در یک پژوهش در سال ۲۰۱۵، در بافت سینهٔ ۵۹٪ از زنانی که مبتلا به سرطان سینه بودند، ژنوم این ویروس پیدا شده و ریسک ابتلا به سرطان سینه بر اثر ورود این ویروس به بافت سینه ۳۷٪ محاسبه شده بود که قابل مقایسه با ریسک هورمون‌ها و تاریخچهٔ خانوادگی افراد است.[۶۰] ارتباط سرطان سینه با ویروس لوسمی گاوی در سال ۲۰۱۶ مجدد گزارش شد.[۶۱]

سلول‌های سوماتیک (somatic) یا چرک[ویرایش]

زمانی که گوساله را از گاو مادر می‌گیرند تا شیر او به مصرف انسان‌ها برسد، گاو مادر معمولاً تا مدت‌ها برای فرزند از دست رفته اش سوگواری و ناله می‌کنند.[۶۲][۶۳][۶۴] در همین زمان است که با دستگاه‌های شیردوشی فشاری مضاعف به گاو وارد می‌کنند و خیلی بیش تر از حالت طبیعی که گوساله از مادر شیر می‌گیرد، از او شیر می‌دوشند. همین فشار فیزیکی و روحی و وضعیت استرس زای دامداری‌ها می‌تواند موجب عفونت و تشدید آن در پستان گاوها شود.[۶۵] به این وضعیت ورم پستان یا mastitis گفته می‌شود که حالتی دردناک و عفونی است.[۶۶] این وضعیت در دوران شیردهی انسان نیز گاه رخ می‌دهد.[۶۷] به دنبال این عفونت، سلول‌های سوماتیک، کمی خون و مخاط از پستان گاو به شیر وارد می‌شود.[۶۸] اغلب این سلول‌های سوماتیک، گلبول‌های سفید (leukocytes) بدن گاو هستند و از این لحاظ می‌توان آن‌ها را «چرک (pus)» نیز نامید، چرا که همین سلول‌ها چرک سفید/زرد تخلیه شده از جوش‌های صورت یا بدن را تشکیل می‌دهند. همهٔ گاوها به این حالت مبتلا نمی‌شوند، ولی از آن جایی که درصنعت، شیر همهٔ گاوها به مخزنی بزرگ منتقل شده و در آن جای مخلوط و همگن می‌شود، سلول‌های سوماتیک وارد کل شیر می‌شود. چون اکنون راهی برای جداسازی این سلول‌ها نیست و با توجه به اینکه پاستوریزاسیون چرک موجود را می‌پزد ولی آن را جدا نمی‌کند، دولت‌ها به جای آگاه‌سازی مردم یا هشدار به آن‌ها، حد بالایی برای تعداد این سلول‌ها در حجم مشخصی از شیر تعیین کرده‌اند. در اروپا و کانادا این مقدار ۰۰۰ر۴۰۰ سلول بر میلی لیتر، در ایران ۰۰۰ر۵۰۰ سلول بر میلی لیتر، در آمریکا ۰۰۰ر۷۵۰ سلول بر میلی لیتر و در برزیل ۱ میلیون بر میلی لیتر است.[۶۹][۷۰] بر اساس محاسبات متخصص تغذیه، دکتر مایکل گرِگر (Greger)، با این مقادیر در آمریکا در هر لیوان شیر ۱ قطره چرک وجود دارد.[۷۱] بر همین اساس در ایران نیز کمی کم‌تر از یک قطره چرک در هر لیوان شیر وجود دارد و با دو لیوان در روز که توصیه شده‌است،[۷۲] تا دو قطره چرک روزانه می‌تواند وارد بدن می‌شود. اثرات مصرف گلبول‌های سفید گاو در رژیم انسان به خوبی بررسی نشده است و ریسک آن به درستی مشخص نیست؛ با این حال و با وجود سایر ریسک‌هایی که بررسی شد، دولت‌ها به دلایل اقتصادی از ادامهٔ تولید شیر حمایت می‌کنند.

پانویس[ویرایش]

  1. Food and Agricultural commodities production – Cow milk, whole, fresh, FAOSTAT, Food And Agricultural Organization of the United Nations. faostat.fao.org. Retrieved on 1 August 2012.
  2. Livestock Production statistics, FAOSTAT, Food And Agricultural Organization of the United Nations. faostat.fao.org. Retrieved on 1 August 2012.
  3. Gerosa and Skoet (2012)."Milk availability – Trends in production and demand and medium-term outlook". FAO, United Nations.
  4. «اخبار - گردش مالی 24 هزار میلیارد تومانی شیر در کشور/حذف تولیدات لبنی ایران از بازار عراق به دلیل موضوع پالم». پایگاه اطلاع‌رسانی صنایع غذایی و کشاورزی ایران. ۲۰۱۴-۰۸-۳۱. بازبینی‌شده در ۲۰۱۴-۰۸-۳۱. 
  5. درصد ارزش روزانه به مفهوم DRI: Dietary Reference Intake. نکته : تمام ارزش‌های غذایی شامل پروتئین به صورت درصد ارزش غذایی در هر 100 گرم از غذای مورد نظر هستند http://ndb.nal.usda.gov/ndb/nutrients/index
  6. http://nutritiondata.self.com/
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ http://nutritiondata.self.com/topics/processing
  8. «USDA Table of Nutrient Retention Factors, Release 6». وزارت کشاورزی ایالات متحده آمریکا (USDA)، دسامبر ۲۰۰۷. 
  9. McCane, Widdowson, Scherz, Kloos.
  10. Michaëlsson, Karl, et al. (2014) "Milk intake and risk of mortality and fractures in women and men: cohort studies." Bmj 349: g6015.
  11. Oguchi S. et al. (1997)."Growth factors in breast milk and their effect on gastrointestinal development". Zhonghua Minguo xiao er ke yi xue hui za zhi (Journal).
  12. Esterle, L. , et al. (2009)."Milk, rather than other foods, is associated with vertebral bone mass and circulating IGF-1 in female adolescents.". Osteoporosis international 20.4: 567.
  13. Allen, Naomi E. , et al. (2002)."The Associations of Diet with Serum Insulin-like Growth Factor I and Its Main Binding Proteins in 292 Women Meat-Eaters, Vegetarians, and Vegans". Cancer Epidemiology and Prevention Biomarkers 11.11: 1441-1448.
  14. Kleinberg, David L. , et al. (2009) "Growth hormone and insulin-like growth factor-I in the transition from normal mammary development to preneoplastic mammary lesions." Endocrine reviews 30.1:51-74.
  15. Yang, Shi Yu, et al.(2011) "Growth Factors and their receptors in cancer metastases." Frontiers in bioscience (Landmark edition) 16: 531-538.
  16. Rowlands, Mari‐Anne, et al. (2009) [ "Circulating insulin‐like growth factor peptides and prostate cancer risk: A systematic review and meta‐analysis."] International journal of cancer 124.10: 2416-2429
  17. Renehan, Andrew G. , et al.(2004) "Insulin-like growth factor (IGF)-I, IGF binding protein-3, and cancer risk: systematic review and meta-regression analysis." The Lancet 363.9418: 1346-1353.
  18. Yunfei Zhang et al. (2010) "Mechanisms of breast cancer bone metastasis" Cancer letters 292.1: 1-7.
  19. Walsh, Patrick T. , and Rosemary O'Connor. (2000) "The insulin-like growth factor-I receptor is regulated by CD28 and protects activated T cells from apoptosis" European journal of immunology 30.4: 1010-1018.
  20. Reichelt, K. L. , and A-M. Knivsberg. (2003) " Can the pathophysiology of autism be explained by the nature of the discovered urine peptides?." Nutritional Neuroscience 6.1: 19-28
  21. Sun, Zhongjie, and J. Robert Cade. (1999) "A peptide found in schizophrenia and autism causes behavioral changes in rats." Autism 3.1: 85-95.
  22. Kost, Natalya V. , et al. (2009) " β-Casomorphins-7 in infants on different type of feeding and different levels of psychomotor development. " Peptides 30.10: 1854-1860
  23. Sun, Zhongjie, et al. (2003) "Relation of β-casomorphin to apnea in sudden infant death syndrome." Peptides 24.6 (2003): 937-943." Peptides 24.6: 937-943.
  24. Laugesen, Murray, and R. B. Elliott. (2003) "Ischaemic heart disease, Type 1 diabetes, and cow milk A1 β-casein."
  25. Monetini, Laura, et al. (2001) "Bovine β‐casein antibodies in breast‐and bottle‐fed infants: their relevance in Type 1 diabetes." Diabetes/metabolism research and reviews 17.1: 51-54.
  26. Birgisdottir, Bryndís Eva, et al. (2006) "Lower consumption of cow milk protein A1 β-casein at 2 years of age, rather than consumption among 11-to 14-year-old adolescents, may explain the lower incidence of type 1 diabetes in Iceland than in Scandinavia." Annals of nutrition and metabolism 50.3: 177-183.
  27. Fiedorowicz, Ewa, et al. (2011) " The influence of μ-opioid receptor agonist and antagonist peptides on peripheral blood mononuclear cells (PBMCs)." Peptides 32.4: 707-712.
  28. De Noni, Ivano, and Stefano Cattaneo. (2010) "Occurrence of β-casomorphins 5 and 7 in commercial dairy products and in their digests following in vitro simulated gastro-intestinal digestion " Food chemistry 119.2: 560-566.
  29. Nguyen, Duc Doan, et al. (2015) " Formation and degradation of beta-casomorphins in dairy processing." Critical reviews in food science and nutrition 55.14: 1955-1967.
  30. Johnson, Paul M. , and Paul J. Kenny. (2010) " Dopamine D2 receptors in addiction-like reward dysfunction and compulsive eating in obese rats." Nature neuroscience 13.5 (2010): 635-641.
  31. De Noni, Ivano, et al. (2009) " Review of the potential health impact of β-casomorphins and related peptides." EFSA Sci Rep 231: 1-107.
  32. Schulte, Erica M. , Nicole M. Avena, and Ashley N. Gearhardt. (2015) "Which foods may be addictive? The roles of processing, fat content, and glycemic load." PloS one 10.2: e0117959.
  33. Skripak, Justin M. , et al. (2007) " The natural history of IgE-mediated cow's milk allergy." Journal of Allergy and Clinical Immunology 120.5: 1172-1177.
  34. Falsaperla, Raffaele, et al. (2014) " Epileptic seizures as a manifestation of cow’s milk allergy: a studied relationship and description of our pediatric experience." Expert review of clinical immunology 10.12: 1597-1609.
  35. Morrell, Jane M. (2011) "Artificial insemination: current and future trends." Artificial insemination in farm animals. InTech.
  36. Erin Janus (2015) " DAIRY IS SCARY! The industry explained in 5 minutes "
  37. Magliaro, A. L. , et al. (2004) " Induced lactation in nonpregnant cows: Profitability and response to bovine somatotropin." Journal of dairy science 87.10: 3290-3297.
  38. ۳۸٫۰ ۳۸٫۱ Ganmaa, D. , et al. (2002) " Is milk responsible for male reproductive disorders?." Medical hypotheses 57.4: 510-514.
  39. Liehr, Joachim G. (2000) " Is estradiol a genotoxic mutagenic carcinogen?." Endocrine reviews 21.1: 40-54.
  40. Ganmaa, Davaasambuu, et al. (2002) " Incidence and mortality of testicular and prostatic cancers in relation to world dietary practices." International Journal of Cancer 98.2: 262-267
  41. Qin, Li-Qiang, et al. (2004) "Milk consumption is a risk factor for prostate cancer: meta-analysis of case-control studies." Nutrition and cancer 48.1: 22-27.
  42. Qin, Li-Qiang, et al. (2007) [ " Milk consumption is a risk factor for prostate cancer in Western countries: evidence from cohort studies."] Asia Pacific journal of clinical nutrition 16.3: 467-476.
  43. Torfadottir, Johanna E. , et al. (2011) " Milk intake in early life and risk of advanced prostate cancer." American journal of epidemiology 175.2: 144-153.
  44. Afeiche, M. , et al. (2013) " Dairy food intake in relation to semen quality and reproductive hormone levels among physically active young men." Human reproduction 28.8: 2265-2275.
  45. Yu-Xia, M. A. , et al. (2009) " Effects of Cow's Milk on reproduction in ICR Male Mice." Biomedical and Environmental Sciences 22.2: 161-163.
  46. Srilatha B and Adaikan PG. (2003) "Oestrogen-androgen crosstalk in the pathophysiology of erectile dysfunction." Asian J Androl. ;5(4):307-13.
  47. Ganmaa, Davaasambuu, and Akio Sato. (2005) "The possible role of female sex hormones in milk from pregnant cows in the development of breast, ovarian and corpus uteri cancers." Medical hypotheses 65.6: 1028-1037.
  48. Farlow, Daniel W. , Xia Xu, and Timothy D. Veenstra. (2009) "Quantitative measurement of endogenous estrogen metabolites, risk-factors for development of breast cancer, in commercial milk products by LC–MS/MS." Journal of Chromatography B 877.13: 1327-1334.
  49. Kroenke, Candyce H. , et al. (2013) "High-and low-fat dairy intake, recurrence, and mortality after breast cancer diagnosis." Journal of the National Cancer Institute 105.9: 616-623
  50. Zang, Jiajie, et al. (2015) "The association between dairy intake and breast cancer in western and Asian populations: a systematic review and meta-analysis." Journal of breast cancer 18.4: 313-322
  51. Tate, Patricia L. , Robert Bibb, and Lyndon L. Larcom. (2011) "Milk stimulates growth of prostate cancer cells in culture." Nutrition and cancer 63.8: 1361-1366.
  52. Size, Herd. (2008) " Bovine Leukosis Virus (BLV) on US Dairy Operations."
  53. Burridge, M. J. (1981) " The zoonotic potential of bovine leukemia virus." Veterinary research communications 5.1: 117-126.
  54. Buehring, Gertrude Case et al. (2003) " Humans have antibodies reactive with Bovine leukemia virus." AIDS research and human retroviruses 19.12: 1105-1113.
  55. Donham, Kelley J. et al. (1980) " Epidemiologic relationships of the bovine population and human leukemia in Iowa." American journal of epidemiology 112.1: 80-92.
  56. Giovanna, Mesa, et al. (2013) " Bovine leukemia virus gene segment detected in human breast tissue." Open Journal of Medical Microbiology 3.1: 84.
  57. Buehring, Gertrude Case, et al. (2014) " Bovine leukemia virus DNA in human breast tissue." Emerging infectious diseases 20.5: 772
  58. Gillet, Nicolas A. , and Luc Willems. (2016) “Whole genome sequencing of 51 breast cancers reveals that tumors are devoid of bovine leukemia virus DNA.” Retrovirology 13.1: 75
  59. Buehring, Gertrude, et al. (2016) " Bovine Leukemia Virus Is Strongly Associated With Breast Cancer in Australian Women." Open Forum Infectious Diseases. Vol. 3. No. suppl_1. Oxford University Press.
  60. Buehring, Gertrude Case, et al. (2015) " Exposure to Bovine Leukemia Virus is associated with breast cancer: a case-control study." PLoS One 10.9: e0134304.
  61. Olaya N et al. (2016) " Bovine Leukemia: Zoonosis Associated with Breast Cancer in Humans?" J Med Surg Pathol 1:110.doi: 10.4172/jmsp.1000110
  62. Never Again (2014) " A Mother's Cry For Her Baby"
  63. Mercy For Animals (2015) "A Mother’s Love"
  64. The Gentle Barn (2009) "The Gentle Barn: Karma's Reunion"
  65. HansHopster et al.(1998) "Stress enhanced reduction in peripheral blood lymphocyte numbers in dairy cows during endotoxin-induced mastitis." Vet Immunol Immunopathol;66(1):83-97.
  66. Barlow, John. (2011) "Mastitis therapy and antimicrobial susceptibility: a multispecies review with a focus on antibiotic treatment of mastitis in dairy cattle." Journal of mammary gland biology and neoplasia 16.4: 383-407.
  67. SPencer, Jeanne P. (2008) " Management of mastitis in breastfeeding women." Am Fam Physician 78.6: 727-731.
  68. O. Kerro and DegoF. Tareke (2003)"Bovine Mastitis in Selected Areas of Southern Ethiopia" Tropical Animal Health and Production, Volume 35, Issue 3, pp 197–205
  69. Veterinary Services (2012) "Determining U.S. Milk Quality Using Bulk-tank Somatic Cell Counts, 2011 " Centers for Epidemiology and Animal Health
  70. شیر و فراورده‌های آن - شیر خام - ویژگیها و روشهای آزمون (اصلاحیه شماره 1) (1389) "" کمیته ملی استاندارد فراورده‌های غذایی و کشاورزی
  71. Michael Greger M.D. FACLM (2011) "How much pus is there in milk?"
  72. " مردم، مصرف شیر را در سبد غذایی خود جدی‌تر دنبال کنند/کوتاه قدی خطری در کمین ایرانی ها"

منابع[ویرایش]

http://www.researchcafe.ir/fa/news/health/5237-شیردهی-خطر-ابتلا-به-دیابت-نوع-2-را-در-زنان-کاهش-می‌دهد.html*