شهرستان بافت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
بافت
تصویری از بافت
اطلاعات کلی
کشور ایران Flag of Iran.svg
استان کرمان
نام‌های پیشین گئومات، اقطاع، بافد
مردم
جمعیت ۸۴٬۱۰۳ نفر[۱]
مذهب اسلام (شیعه)
جغرافیای طبیعی
مساحت ۶۴۹۴٬۷۷ کیلومترمربع[۱]
ارتفاع از سطح دریا ۲۲۸۰ تا ۲۳۲۰ متر از سطح دریا (در مرکزشهرستان)
(مرتفع‌ترین شهر بالای ۲۵ هزار نفر جمعیت ایران)

و (نزدیک به ۲۹۰۰ متر از سطح دریا در سایر مناطق مسکونی)

داده‌های دیگر
پیش‌شماره تلفنی ۰۳۴
شهرها
بافت، بزنجان
تعداد بخش‌ها
مرکزی، خبر

شهرستان بافت یکی از مرتفع‌ترین و خوش آب وهواترین مناطق استان کرمان و ایران است. این شهرستان در جنوب غربی این استان قرار گرفته و مرکز آن شهر بافت است و تا کلانشهر کرمان ۱۵۶کیلومتر فاصله دارد. بافت منطقه‌ای کوهستانی و سردسیر است. جمعیت این شهرستان در سال ۱۳۸۵ و تاقبل از جدایی شهرستان‌های رابر و ارزوئیه برابر با ۱۴۵٫۰۱۴ نفر بوده‌است.[۲] براساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت فعلی شهرستان بافت ۸۴٬۱۰۳ نفر است.[۳] شهرستان بافت توسط سازمان بهداشت جهانی (WHO) به عنوان یکی از ۷۰ شهر سالم ایران و یکی از هزار شهر سالم جهان معرفی شده‌است.[۴][۵]شهرستان بافت یکی از بزرگترین تولیدکنندگان گردوی کشور است.ارتفاع میانگین مرکزشهرستان یعنی شهربافت از سطح دریا ۲۲۸۰ متر است که در قسمت‌های شمالی تر شهر ارتفاع به ۲۳۱۵ متر از سطح دریا هم می‌رسد و بافت از شهرهای مرتفع ایران و بلندترین شهر بالای ۲۵ هزار نفر جمعیت ایران محسوب می‌شود. ارتفاع در برخی مناطق مسکونی شهرستان بافت تا نزدیک به ۳۰۰۰ متر از سطح دریا نیز می‌رسد. این شهرستان تا سال ۱۳۸۸ شهرهای رابر و ارزوئیه را نیز شامل می‌شده‌است هم چنین در سال‌های پیش از آن نیز مناطقی چون لاله زار و قلعه عسکر نیز از بافت جدا شده بود.

محتویات

بافت، بام جنوب ایران و مرتفع‌ترین شهر بالای ۲۵ هزارنفر جمعیت ایران[ویرایش]

شهرستان بافت در ۱۵۶کیلومتری مرکز استان کرمان، مرتفع‌ترین و خوش آب و هواترین شهر استان کرمان و ایران می‌باشد.[۶] شهر بافت با ارتفاع ۲۲۸۰ متر از سطح دریا مرتفع‌ترین شهر جنوب ایران و مرتفع‌ترین شهر بالای ۲۵ هزارنفر جمعیت ایران محسوب می‌شود. قرار گیری در ارتفاع زیاد و همجواری با کوه شاه سبب اعتدال هوای این شهر در تابستان شده‌است، همچنین به علت قرارگیری در عرض‌های پایین و جای گیری شهر در دامنه جنوبی کوه دالاخانی آفتاب زمستانی موجب تعادل دمایی در زمستان می‌شود. این تعادل آب و هوایی و وجود رودهای بزرگ و پرآب سبب شکل‌گیری تمدن باستانی حوزه هلیل رود در شهرستان بافت شده‌است. شهر کنونی بافت ۱۲۰۰ سال قدمت تاریخی دارد اما قدمت نقاطی از شهرستان بافت به پنج هزار سال قبل از میلاد می‌رسد.[۷]

تاریخچه[ویرایش]

اندر موجودیت بافت آورده‌اند که در قرن اول هجری بافت یکی از حوزه‌های سیرجان بوده و چون صفاریان در این دوره در بلاد کرمان منشأ خدماتی بوده‌اند، به احتمال وافر در بافت هم اثرات خیرشان ردی داشته‌است، در اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم هجری به بخش‌هایی از بافت و حومه اقطاع می‌گفتند و چون بافت ما سنش به دوره سلجوقیان قد کشید، تنی چند از اولاد ملک قاوَرد یا همان سلجوقیان کرمان در قسمت‌هایی از بافت مانند رابر سکنا گزیده و بر مردم آنجا حکمرانی می‌کردند. در دوره قراختائیان یکی از حکمرانان کرمان، حکمرانی بافت و ارزوئیه را به جلال الدین بن سلطان قطب الدین واگذار کرد. در دوره آل مظفر برخی پادشاهان در بافت و ارزوئیه به تاخت و تاز مشغول بوده و جنگ امیر مظفر با شیخ ابواسحاق در بافت روی داده‌است. در دوره صفویه افشارها در بافت ظهور پیدا کردند و سرآغاز افشاری خود را اوایل همین عصر صفوی به سال ۹۱۶ ه‍.ق با رئیس ایلی درگاه قلی بیگ بر کرسی بافت نشاندند و بر همین اساس به بافت در آن زمان اقطاع افشار می‌گفتند. در دوره نادری ساکنان بافت (طوایف اقطاع و افشار) از حمایت نادرشاه نه تنها بهره نجستند، بلکه گرفتار نادری نادرشاه شدند و همین بس وقتی که نادر به کرمان آمد، چون خاندان قلی بیگ افشار را فربه دید، فربه بودن خاندان قلی بیگ را بهانه قرار داد و سر او را در سوراخ تنگی در دیوار گذاشتند و با طناب و دو گاو سر از تن خاندان قلی بیگ جدا کردند. پس از بی مهری‌های نادر شاه به بافت، تاریخ بافت به زندیه رسید، در این دوره ۸ هزار سوار و تفنگچی کریم خان زند به سرکردگی نضیرخان لاری حاکم لار که قصد تصرف کرمان را داشت، ابتدا وارد ارزوئیه و از آنجا به اقطاع آمدند و سپس به قصد تصرف کرمان از بافت برفتند؛ و اما در دوره قاجار و قاجاریه، بافت بصورت ملوک الطوایفی اداره می‌شد و هر ناحیه اش برای خود کلانتر یا کدخدایی می‌داشته‌است. میرزاحسین وزیر، علی محمد خان، عدل السلطان، ملا غلامحسین خان بافتی (امین الرعایا)، صمدالله شیبانی (امین دیوان) و مرآت اسفندیاری از آن جمله حاکمان و کلانتران بوده‌اند. در اواخر همین دوره بخش وسیعی از بافت تحت نفوذ غنجعلی خان افشار، ایلخان بزرگ قرار گرفت و بعد از او حاکمیت اقطاع و افشار به برادرش هژبرالسلطنه واگذار شد. افراد دیگری مانند مرتضی قلی خان سرهنگ، میرزا خان سرتیپ و فرزندش احمد علی خان ایلخانی نیز حاکم بافت بوده‌اند. خلاصه آنکه در دوره قاجاریه، افشارها نقش مهمی در حکومت داشتند و در سال ۱۲۰۷ ه‍.ق به دستور آقامحمدخان قاجار، فتحعلی شاه به قصد تصرف کرمان عازم می‌شود و نخست به سیرجان واز آنجا به بافت ورود پیدا می‌کنند. گروهی از ریش سپیدان و بزرگان از جمله:آخوند ملا محمدصالح بافتی، حیدرخان هشونی و امیر باقر گوغری به گرمی از او و سپاهش استقبال کردند تا اینکه فتحعلی شاه حکمرانی بافت را به میرزا حسین پسر آقا علی واگذار کرد و به رابر حمله‌ور شد، مردم رابر به سختی با او مقابله کردند ولی در نهایت قلعه رابر به محاصره و تصرف فتحعلی شاه درآمد.[۸]

مارکوپولو، جهانگرد معروف از بافت عبور کرده‌است

وجه تسمیه[ویرایش]

نام قدیم این شهرستان باخته بوده که بعدها به باخت تبدیل شده و در نهایت اکنون بافت نامیده می‌شود.[نیازمند منبع]

تقسیمات کشوری[ویرایش]

در ۱۳۱۶ ش، طبق قانون تقسیمات کشور، بخش بافت در شهرستان کرمان (استان هشتم) تشکیل شد. در ۱۳۲۳ ش، بخش بافت از شهرستان کرمان مجزا و ضمیمه شهرستان نونهادِ سیرجان شد. در فهرست تقسیمات کشوری ۱۳۴۰ش، شهرستان بافت جزو شهرستان‌های استان هشتم است.[نیازمند منبع]

جمعیت[ویرایش]

جمعیت شهرستان بافت، براساس سرشماری ۱۳۷۰ ش، بالغ بر ۳۷۷، ۱۳۱ تن بود که از آن میان ۱۹۸٬۳۱ تن (حدود ۲۴ درصد) شهرنشین و ۱۷۹، ۱۰۰ تن (حدود ۷۶ درصد) روستانشین بودند. جمعیت شهرستان بافت، براساس سرشماری ۱۳۹۰ معادل ۷۵۹۴۰ نفر می‌باشد. شهرستان بافت دارای دو نقطه شهری به نامهای بافت و بزنجان است. این شهرستان دارای دو بخش و۶ دهستان است. به همین دلیل به «بام کویر ایران» مشهور است.[نیازمند منبع]بافت دومین شهر عشایر نشین کشور می‌باشد و از لحاظ تعداد ایل و طایفه در سطح کشور رتبه اول را دارد و ۱ میلیون و ۲۰۰ هزار راس دام سبک و ۲۰ هزار راس دام سنگین در این منطقه وجود دارد.

موقعیت جغرافیایی[ویرایش]

جغرافیای بافت[ویرایش]

شکوفه درختان میوه در بهار بافت، دشتاب

شرایط خاص ارتفاعی شهر بافت و همچنین قرارگیری در مدارهای پایین و ویژگی‌های توپوگرافی که قرار گرفتن این شهرستان بین ادامه رشته کوه‌های زاگرس و امتداد ارتفاعات فلات مرکزی ایران ایجاد کرده‌است باعث ایجاد اقلیمی کاملاً متفاوت از نواحی همجوار در شهرستان بافت گردیده به گونه‌ای که با آغاز باران‌های موسمی ناشی از توده‌های مانسون هندی در اوسط تابستان دما به طرز چشمگیری افت می‌کند همچنین قرار گیری کویرسیرجان در غرب و ارتفاعات ۴۴۰۰متری کوه شاه در شرق موجب ایجاد بادهای محلی شده که در کاهش دمای اوایل تابستان نقش مؤثری دارد؛ همچنین با وزش بادهای صد و بیست روزه و گسترش آن به نواحی غربی تر شهر بافت نیز همچون سایر نواحی جنوب شرق کشور تحت تأثیر آن قرار می‌گیرد که خوشبختانه با وجود موهبت خدادادی بلندی‌های شمالی این توده هوای گرم و خشک صعود کرده و خنک می‌شود و این‌گونه در شهر بافت کمتر روزی از سال دمای بالای ۳۰ درجه را تجربه می‌کنیم. به همین لحاظ بافت با اقلیمی کوهستانی و معتدل به بهشت جنوب می‌ماند. بلندی‌های شاخص شهرستان شامل ارتفاعات ۴۴۰۰متری کوه شاه در شمال و کوه‌های ۳۸۰۰متری گوغر در شمال غرب همچنین ارتفاعات خبر در جنوب به بلندای ۳۸۵۰متر و ارتفاعات جنگلی مناطق گوشک و طرنگ باارتفاع ۳۳۰۰متر است. کوه شاه در محدودهٔ شهرستان بافت و در ۲۰کیلومتری شمال شرقی این شهر قرار گرفته‌است. نظرات متعددی در مورد وجه تسمیهٔ این کوه وجود دارد؛ همان‌طور که از سنگ نوشته‌های تخت شاهزاده برمی اید کوه شاه همواره تحت محافظت و قرق شکاربانان و قرقچیان شاهی بوده و از گذشته‌های دور تا اواخر سلطنت ناصرالدین شاه قاجار شاهان و شاهزادگان برای تفرج و شکار به این کوهستان زیبا می‌آمدند؛ دلیل دیگر شکل قلهٔ غربی کوه شاه به نام کله برفی است که با ارتفاع ۴۳۹۱ متر به صورت قله‌ای مخروطی شکل و سپیدپوش از اکثر مناظر مشاهده می‌شود و با اختلاف ارتفاع زیادی که با کوهستانهای اطراف دارد در روزهای صاف از کرمان سیرجان و بردسیر و تقریباً همهٔ نقاط شهرستان قابل روئیت است. مرتفع‌ترین نقطهٔ این کوهستان قلهٔ شرقی آن موسوم به «تخت عبدالبیگی» است که ۴۴۰۲متر از سطح دریا ارتفاع دارد. کوه شاه مناظر بدیعی در زمستان دارد.[۹] در گذشته جنگل زیبایی از درختان ارس و کیکم و بنه دامنه‌های این کوهستان را پوشانده بود که به دلیل عدم حفاظت و قطع درختان توسط عشایر و روستانشینان دامنه این کوه و چرای بی‌رویه تنها آثار معدودی از آنها در چند نقطه برجای مانده‌است. حیات وحش این منطقه روزگاری زبان زد بوده که با شکار بی رحمانه و تخریب و ناامنی زیستگاه به خصوص در دههٔ ۶۰ تقریباً تمام کل و قوچ و پلنگ این منطقه نابود شد. در سال‌های اخیر نیز شوربختانه با آغاز به کار معدن آهن تلخه چار شاهد ویرانی عظیمی[۱۰] در ارتفاع ۴۰۰۰متری جبهه جنوبی قله شاه بودیم؛ که خوشبختانه با هشیاری و دلسوزی مردم روستاهای مجاور این کوه زیبا فعالیت معدن موقتاً متوقف شده‌است. و[۱۱] از آن زمان هرسال در اوایل شهریور با یاری کوهنوردان و روستاییان صعود سراسری و جشن نجات کوه شاه برگزار می‌شود.

اقتصاد[ویرایش]

کشاورزی[ویرایش]

شهرستان بافت از قطب‌های تولیدکننده گردوی کشور

شهرستان بافت با آب وهوای کوهستانی و مساعد یکی از بزرگترین تولیدکننده گردوی کشور است. محصول اصلی این شهرستان گردو است که به سایر استان‌های کشور صادر می‌شود. به دلیل ارتفاع بالای بافت از سطح دریا محصول گردوی شهرستان بافت از کیفیت بالایی برخوردار است. محصولات دیگری از جمله سیب درختی، زردآلو، هلو، شلیل، انار، بادام، انگور، آلبالو و گیلاس نیز دراین شهرستان برداشت می‌شود و پدیده عرش زمرد کاران شهرستان بافت بخش زیادی از بازار میوه نیمه جنوب و جنوب شرق کشور را تأمین می‌کند.[نیازمند منبع]

سد مخزنی بافت[ویرایش]

سد بافت با گنجایش حدود ۴۰ میلیون مترمکعب در شمال شرقی شهر بافت قرار دارد. با بهره‌برداری از تصفیه خانه آب شهر بافت این سد به بهره‌برداری خواهد رسید و با بهره‌برداری از این سد اب شرب شهر بافت تأمین خواهدشد.[۱۲] هم اکنون بخشی از آب شرب شهر بافت از سد و بخشی دیگر از چند حلقه چاه در بخش دشتاب شهرستان بافت تأمین می‌شود.

برخی مناطق گردشگری و توریستی طبیعی و تاریخی[ویرایش]

روستاهای گردشگری[ویرایش]

از مهم‌ترین روستاهای خوش آب وهوای این شهرستان می‌توان به روستاهای ترنگ، کیسکان و باغ فخروییه و تلخه چار و بنگان و خَبر اشاره کرد.[نیازمند منبع][۱۴]

پارک ملی خبر[ویرایش]

پارک ملی خبر، با ۱۴۹ هزار و ۹۸۳ هکتار وسعت یکی از مناطق شگفت‌انگیز شهرستان بافت در استان کرمان محسوب می‌شود. پارک ملی خبر در دامنه کوه خبر با ارتفاع۳۸۵۱متر قرار گرفته‌است. این پارک به دلیل دارا بودن تنوع زیستی ناشی از وجود ارتفاعات بلند، دشت‌های متعدد، حوزه‌های آبخیز متنوع، در استان کرمان و کشور ایران کم‌نظیر است. پارک ملی خبر یازدهمین منطقه‌ای است که در ایران عنوان پارک ملی را به خود اختصاص داده‌است. پارک ملی خبر در سال ۱۳۵۰ با عنوان منطقه حفاظت شده و در سال ۱۳۵۴ تحت عنوان پناهگاه حیات وحش خبر و روچون مورد حفاظت قرار گرفت و در نهایت این منطقه درسال ۱۳۷۰ بعنوان منطقه گردشگری فرهنگی در سازمان فرهنگی یونسکو به ثبت رسید و هشت سال بعد نیز به پارک ملی ارتقاء یافت. تنوع و تراکم پوشش گیاهی و جانوری در پارک ملی به همراه خصوصیاتی از قبیل یکی بودن زیستگاه‌های بومی، وجود برخی گونه‌های ذخیره ژنتیکی موجود به ویژه در کوهستان‌های منطقه، گونه‌های جانوری نظیر رودک عسل خوار، گورکن، عقاب دو برادر و گونه‌های نادر گیاهی مانند زیتون وحشی، انار شیطان، بنه، درمنه، قیچ و ارس تفریحگاه‌های متنوعی را ایجاد کرده‌است که بسیاری از آنها در معرض انقراض قرار دارند. این تنوع زیستی شامل ۶ درصد گونه‌های گیاهی، ۱۵ درصد پستانداران و ۲۰ درصد گونه‌های پرندگان کشور است. وجود چنین تنوع گیاهی و جانوری پارک ملی خبر را به منطقه‌ای بسیار مناسب برای استفاده پژوهشگران، محققین، علاقه‌مندان به طبیعت و گردشگری و عکاسان تبدیل کرده‌است.[نیازمند منبع][۱۵]

منطقه حفاظت شده انجرک[ویرایش]

در ۸ کیلومتری شرق شهر بافت واقع شده‌است؛ و از تنوع زیستی جانوری و گیاهی زیادی برخورداراست.[نیازمند منبع]مهمترین روستای این منطقه روستای انجرک است و از آب و هوای کوهستانی برخوردار است.

درخت چنار کهنسال ترنگ[ویرایش]

درخت چنار کهنسال ترنگ یک درخت چنار کهنسال در روستای ترنگ از توابع شهرستان بافت در استان کرمان است. این درخت چنار بر اساس گمانه زنی صورت گرفته بر تنه درخت و طبق نظر کارشناسان، دارای قدمتی ۱۴۰۰ ساله است، که جزو قدیمی‌ترین درختان چنار کهنسال کشور محسوب می‌گردد. این درخت در حال حاضر در روستای ترنگ واقع در بخش خبر شهرستان بافت و در جوار امام زاده احمد و در بستر رود ترنگ واقع شده‌است. این درخت به عنوان یکی از مهم‌ترین ذخایر ژنتیکی گیاهی کشور مطرح است. در فاصله صد متری در پایین دست چنار کهنسال ترنگ و در نزدیکی امام زاده احمد دو چنار کهنسال دیگر قد برافراشته‌اند که از نظر ارتفاع با درخت هم ترازند اما از نظر سن و قطر تنه به گفته کارشناسان سازمان میراث فرهنگی حداقل نیمی از سن این درخت چنار را دارا هستند. قطر تنهٔ این درخت در ارتفاع دو متری از سطح زمین، ۴/۹متر و قطر آن در پای درخت حدود ۸/۱۵ متر است. قطر تاج درخت حدود ۳۵متر است. درخت مذکور از سمت غرب دچار شکستگی در یکی از شاخه‌های اصلی شده‌است. این درخت آب مورد نیاز خود را از چشمه‌ای که در نزدیکی این درخت از زمین می‌جوشد و همین‌طور رودی که در پای آن جاری است فراهم می‌کند.

قلعه های تاریخی دشتاب و خبر[ویرایش]

در بخش خبر (دشتاب) قلعه‌هایی وجود دارد که مجموعه آن‌ها را به عنوان قلعه تاریخی دشتاب می‌شناسند. این قلعه‌ها هرکدام در نواحی مختلفی از منطقه دشتاب واقع شده‌اند و می‌توان گفت که قریب به ۴ قرن قدمت دارند.

قلعه زهرا خانم[ویرایش]

این قلعه در منطقه دشتاب و مقر حکومتی زهرا خانم فرمانفرما و حاکم دشتاب بوده‌است. زهرا خانم در زمان حکمرانی فردی بسیار سخت گیر بوده و روایت می‌شود: با کسانی که از فرمان او سرپیچی می‌کردند، به شدت برخورد می‌کرده و گوش افراد متمرد را با میخ به روی تخته کوبیده و دستور شلاق زدن می‌داده‌است. این قلعه با اعتباری بالغ بر۳۰۰ میلیون ریال قرار است که مورد بازسازی و احیا قرار گیرد.[۱۶]

قلعه کرد علی[ویرایش]

با توجه به موقعیت جغرافیایی که داشته‌است، از قلعه‌های معتبر حاکم نشین بافت بوده‌است. قلعه کردعلی در وکیل آباد دشتاب قرار داشته و توسط شخصی به نام کردعلی ساخته شده‌است. کردعلی که در این قلعه حکمرانی می‌کرده‌است برای دفاع از این قلعه، خندق بزرگی در اطراف آن حفر کرده و در روز توسط پل تخته‌ای از روی این خندق رفت‌وآمد می‌کرده‌اند و شب‌ها پُل را از روی خندق برمی‌داشته‌اند تا از هجوم غارتگران محفوظ باشند. این قلعه حد واسط قلعه هشون و قلعه مرتضی خَبر قرار داشته و در هنگام خطر و درگیری با روشن کردن آتش و ایجاد دود قلعه‌های دیگر را برای پشتیبانی خبر می‌کرده‌اند.[۱۷]

قلعه هشون[ویرایش]

این قلعه حد فاصل بین سیرجان و بافت قرار گرفته‌است.

غار طرنگ[ویرایش]

بزرگ‌ترین غار آهکی استان کرمان در دهستان گوشک و در روستای طرنگ و در دامنه کوه طرنگ با ارتفاع ۳۳۳۳متر از سطح دریا قرار دارد. با اشکال و مناظر جالب و شگفت‌انگیز خود همواره مورد توجه گردشگران بوده‌است.[۱۸] غار طرنگ که یک غار آهکی محسوب می‌شود، به عنوان مهم‌ترین و طولانی‌ترین غار استان کرمان که در نوع خود بی نظیر ودارای مناظر و جلوه‌های طبیعی بسیار زیبا و پدیده‌های شگفت‌انگیز است که خود از جاذبه‌های طبیعی گردشگری استان کرمان محسوب می‌گردد و می‌تواند به عنوان یک قطب گردشگری در جنوب غربی استان کرمان ایفای نقش نماید. این غار از جمله غارهای متعدد مناطق کوهستانی استان کرمان می‌باشد که در فاصله ۲۳۰ کیلومتری جنوب غربی شهر کرمان واقع شده‌است.[۱۸][۱۸]

غار جفریز گوغر[ویرایش]

درمنطقه خوش آب وهوای گوغر قرار دارد.[نیازمند منبع]

غار شب‌پره[ویرایش]

در منطقه خبر و در حوزه پارک ملی خبر در بخش خبر قرار دارد.[نیازمند منبع]

سنگ نوشته‌ای تاریخی در ارتفاعات بافت[ویرایش]

سنگنبشته‌ای موسوم به تخت شاهزاده در ارتفاعات بالای ۴۰۰۰ متری این کوه قرار گرفته که متن آن را در ذیل می‌بینید:

«لدوله فرمانفرما سالی یکمرتبه تشریف به شکار می‌آوردند به کوه شاه در سنه ۱۳۰۵ تشریف آوردند و امسال بهروز بادتر از همه سال شکار کردند و از آن جمله در یک کمین پنج قوچ هفت سال با تفنگ نازنین زدند و بنده حقیر نصرالله بگ تفنگدار لاله زاری که قورقچی این شکارگاه هستم فرمودند که این تفصیل را بر این سنگ بیادگار بنگار که حکام بعد به کرمان تشریف می‌آورند هریک عامل شکار باشند و باینکوه تشریف می‌آورند یادی از ما می‌فرمایند و بدانند ما هم از مستان این می‌بوده‌ایم.» لازم است ذکر شود که این ارتفاعات یکی از نقاط استثنایی کشور است و به خاطر ارتفاع زیاد از سطح دریا و همچنین برفگیر بودن پتانسیل این را دارد که به قطب گردشگری استان تبدیل شود. حیات وحش این منطقه همان‌طور که از متن سنگ‌نگاره برمی آید روزگاری زبانزد بوده که با شکار بی‌رویه به خصوص در دههٔ ۶۰ تقریباً تمام شکار این منطقه نابود شد.

صنعت و معدن[ویرایش]

بافت از نظر معدنی اهمیت زیادی دارد و معادن کرومیت آبدشت و اسفندقه و معادن منگنز و سنگ تزئینی متعدد از جمله معادن آن می‌باشند. کارخانه فولاد بافت که در حال احداث می‌باشد در صورت بهره‌برداری جزو بزرگترین مجتمع‌های فولاد جمهوری اسلامی ایران خواهد شد. تا سال ۹۱ بیش از ۶۰ واحد صنعتی و ۱۵ معدن در شهرستان بافت وجود داشته‌است. بیش از۱۱ معدن نیز در مرحله اکتشاف قرار دارد. شهرستان بافت با دارا بودن ذخایر طبیعی تاکنون توانسته‌است تعداد ۲۶ معدن مس، منگنز، آهن و کروم را به ثبت و مرحله تولید برساند که ۶۰ درصد این تولیدات مربوط به سنگ کروم است.[۱۹] برخی از کارخانه و صنایع مهم شهرستان بافت:

  • کارخانه فولاد بافت
  • کارخانه تولید شیر و لبنیات پاستوریزه بافت
  • کارخانه سنگ
  • صنایع کیک و بیسکویت یاربخت
  • صنایع سنگ اتحاد
  • مجتمع پتروشیمی کرمان دشتاب (این مجتمع با مشارکت بخش خصوصی در حال راه‌اندازی می‌باشد و پیش بینی می‌شود باتبدیل شدن به بزرگترین مجتمع پتروشیمی خاورمیانه، باعث ایجاد اشتغال زیاد و ارزش افزوده اقتصادی بالایی در شهرستان شود)
  • کارخانه فروکروم بافت: ۶۶ در صد کرومیت کشور در این شهرستان تولید می‌شود و متأسفانه دور باطل در تولید و فرآوری معادن اسفندقه انجام می‌گردد و سنگ کرومیت در معادن شهرستان بافت استخراج ولی در شهرستان‌های دیگری به مواد دیگر تبدیل و فرآوری می‌شود.
  • کارخانه کرک بافت:شهرستان بافت به لحاظ تولید کرک رتبه دوم تولید را پس از کشور چین به خود اختصاص داده‌است. شهرستان بافت تولید کنندهٔ ۸۵ در صد از کرک تولیدی کشوراست ولی از این ظرفیت به خوبی در این شهرستان استفاده نشده‌است. برای راه‌اندازی مجدد کارخانه کرک بافت که به مدت چهار سال تعطیل گردیده‌است چنانچه از محل کمک‌های فنی و اعتباری استانداری و از طریق صندوق حمایت از بخش کشاورزی تسهیلاتی در اختیار کارخانه گذاشته شود، این مشکل قابل حل است.
  • کارخانه مرغ گوشتی بافت
  • کارخانه تولید فیلترهای صنعتی خودرو (در حال مطالعه)
  • کارخانه فرآوری و بسته‌بندی مغز گردو و بادام با ظرفیت ۴۰۰تن در بخش دشتاب، منطقه خبر
  • صنایع تولید بتن در شهر بزنجان

صنایع دستی[ویرایش]

صنایع دستی بافت بیشتر شامل قالی و گلیم و شیرکی پیچ و پته دوزی می‌باشد.

  • شیریکی پیچ: بافت از مراکز تولید گلیم شیریکی پیچ در کشور است.[۲۰]
  • پته دوزی
  • قالی بافت: بافت از مراکز مهم قالیبافی استان کرمان و کشور است. فرش دستباف شهر بافت به دلیل اقلیم خاص خود از نقشه‌های خاصی برخوردار است که از سایر نواحی استان کرمان متمایز است. قالی‌هایی که در این شهرستان تولید می‌شود دارای طرح کرمانی و نقش‌های شاه عباسی، گلدانی، حشمتی، گل بادامی و گل سرخی هستند.

وضعیت مرکز شهرستان[ویرایش]

کتابخانه‌های عمومی[ویرایش]

شهر بافت دارای چهار کتابخانه رسمی و تحت پوشش وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌باشد. این چهار کتابخانه عبارتند از:

  • کتابخانه شهید دستغیب[۲۱]
  • کتابخانه نیک نفس[۲۲]
  • کتابخانه امام محمد باقر[۲۳]
  • کتابخانه شهید نعمت‌الله افشار

مراکز فرهنگی[ویرایش]

  • مصلی آیت الله خامنه ای

فضای سبز شهری[ویرایش]

به دلیل موقعیت آب وهوایی مناسب بافت و بارش مناسب برف و باران فضای سبز شهری بافت تقریباً ترکیبی از درختان کهنسال و جوان است که بیشتر شامل گردو، بادام، چنار، سرو و نارون هستند.

  • بوستان بهشت (ساحلی)
  • پارک شهر
  • بوستان ولیعصر (عج)
  • بوستان غدیر
  • بوستان جنگلی بهاران
  • بوستان نشاط
  • بوستان کوهستان
  • بوستان خاتم (درحال ساخت)
  • پارک بزرگ ۵۰ هکتاری بافت:یکی از بزرگترین پارک‌های استان کرمان (در حال احداث با مشارکت کارخانه فولاد بافت)[۲۴]

هتل‌ها و مراکز اقامتی[ویرایش]

  • هتل شایگان
  • هتل آپارتمان پاییز
  • هتل چهار ستاره بام بافت (درحال احداث)
  • مهمانپذیر طلوع
  • مهمانسرای شهرداری

برخی خیابان‌ها و میدان‌های مهم شهر[ویرایش]

  • میدان آزادی
  • میدان امام خمینی
  • بلوار شهید باهنر
  • میدان قدس
  • بلوار شهدا
  • بلوار شهید بهشتی
  • خیابان شهابی
  • بلوار امام خمینی
  • بلوار امیرکبیر
  • خیابان دانشگاه
  • میدان امام علی
  • خیابان شهید چمران
  • میدان کشاورز
  • خیابان هاشمی
  • شهرک گلها
  • شهرک رزمندگان

وبگاه‌های خبری[ویرایش]

برخی پایگاه‌های خبری شهرستان بافت بر بستر وب به شرح زیر است:

افراد سرشناس[ویرایش]

مراکز علمی دانشگاهی و حوزوی[ویرایش]

مراکز حوزوی[ویرایش]

مراکز دانشگاهی و آموزشی[ویرایش]

بخش‌های تابعه[ویرایش]

تا سال ۱۳۸۸ شهرستان بافت دارای سه بخش مرکزی، رابر و ارزوئیه بود. درسال ۱۳۸۸ بخش رابر به شهرستان ارتقاء یافت و در سال ۱۳۸۹ بخش ارزوئیه به شهرستان تبدیل شد.

شهرها:

دهستان‌ها:

دهستان‌های شهرستان بافت[ویرایش]

  • دهستان خَبر (khabr): انواعی از میوه‌های سردسیری از جمله هلو و زرد آلو و آلبالو و سیب و به و آلو در آن یافت می‌شود و محصول اصلی آن گردو است. این منطقه در جوار پارک ملی خبر قرار گرفته‌است و از مناطق نمونه گردشگری شهرستان بافت محسوب می‌شود.
  • دهستان دشتاب: محصولات اصلی این دهستان لبنیات، بادام، هلو و زردآلو است. قلعه تاریخی دشتاب که مجموعه‌ای از چند قلعه و در نواحی مختلف آن است در بخش دشتاب قرار دارند. بخش دشتاب در حاشیه پارک ملی خبر قرار گرفته‌است؛ و از نواحی مهم کشاورزی در استان کرمان محسوب می‌شود. دهستان دشتاب، مرکز بخش خبر (khabr) شهرستان بافت است.
  • دهستان بزنجان: شهر بزنجان در این دهستان واقع شده‌است.
  • دهستان فتح‌آباد
  • دهستان کیسکان: محصول اصلی آن گردو است که به دلیل ارتفاع بالای منطقه از کیفیت بالایی برخوردار است. نخستین جشنواره ملی گردو در برج شهریور سال۹۰ در این دهستان برگزار شد.
  • دهستان گوغر: محصول آن عسل و بهترین محصول این دهستان گردو با کیفیت بسیار عالی می‌باشد. گیلاس این منطقه هم معروف است. بالغ بر ۳۰۰ چشمه سار و قنات و آب‌بند و آبگیر از رودخانه در این دهستان موجود می‌باشد. روستای چشمه سبز گوغر و گودال و قلایی و غار جفریز گوغر از مناطق دیدنی این دهستان می‌باشند. این دهستان در ارتفاع ۲۵۵۰ متری از سطح دریا واقع شده‌است.


منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ دفتر آمار و اطلاعات استانداری کرمان، سالنامهٔ آماری استان کرمان
  2. [شهرستانهای رابر و ارزوئیه پیش از این جزئی از بافت بوده‌اند.http://www.amar.org.ir/portal/faces/public/census85/census85.natayej/census85.informationfile/ پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران]
  3. دفتر آمار و اطلاعات استانداری کرمان،سالنامه آماری استان کرمان
  4. پایگاه شهرداری بافت:بافت یکی از 70 شهر سالم کشور و یکی از 1000 شهر سالم جهان
  5. خبرگزاری ایلنا:بافت یکی از شهرهای سالم ایران
  6. http://aqta.ir/جاذبه-های-طبیعی-شهرستان-بافت،-میزبان-م/
  7. http://khabarfarsi.com/tag/بافت
  8. وبگاه بافت شهر من
  9. http://www.mehrnews.com/news/3753382/خیز-دوباره-معدن-کاران-برای-کوه-شاه
  10. http://www.khabaronline.ir/detail/313088/weblog/darvish
  11. http://www.mehrnews.com/photo/2135191/صعود-سراسری-برای-نجات-کوه-شاه
  12. فرمانداری بافت:بازدید وزیر نیرو از سد مخزنی بافت
  13. شبکه اطلاع رسانی دانا:قدیمی ترین درخت گردوی جهان با ۲۵۰۰ سال قدمت در شهرستان بافت قرار دارد.
  14. http://www.negahmedia.ir/mob/media/show_video/79868
  15. http://www.irandeserts.com/content/درگاه_کویر/پارک_های_ملی_ایران/پارك_ملي_خبر.htm
  16. وبگاه بافت شهر من:قلعه زهرا خانم
  17. وبگاه بافت شهر من:قلعه کردعلی دشتاب
  18. ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ ۱۸٫۲ شناخت استان‌ها، کرمان، بافت
  19. وبگاه فرمانداری بافت
  20. گلیم شیریکی پیچ، معرفی
  21. اداره کل کتابخانه‌های عمومی استان کرمان-کتابخانه عمومی شهید دستغیب
  22. اداره کل کتابخانه‌های عمومی استان کرمان-کتابخانه عمومی نیک نفس
  23. اداره کل کتابخانه‌های عمومی استان کرمان-کتابخانه عمومی امام محمد باقر
  24. وبگاه شهرداری بافت
  25. دفتر امام جمعه بافت-بازدید امام جمعه از حوزه علمیه امام حسین بافت
  26. طلاب حوزه علمیه امام حسین بافت
  27. دانشگاه آزاد اسلامی واحد بافت
  28. دانشکده مدیریت و اقتصاد بافت
  29. پیام نور بافت