صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

پرش به: ناوبری, جستجو
نشان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.
ساختمان اداری صدا و سیما در خيابان وليعصر، تهران.

صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران سازمانی رسانه‌ای است که تنها متولی قانونی پخش برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی در جمهوری اسلامی ایران است.

بر اساس قانون اساسی ایران، رهبر رئیس صدا و سیما را انتخاب می‌کند. این سازمان که پیش از انقلاب ۱۳۵۷ سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران نامیده می‌شد، آن‌زمان هم به شکل دولتی اداره می‌شد.

فهرست مندرجات

[ویرایش] مدیریت

رئیس صدا و سیمای ایران مستقیماً توسط رهبر جمهوری اسلامی انتصاب می‌شود. مدت ریاست این فرد منصوب به‌طور سنتی ۵ سال بوده‌است و در پایان هر دوره می‌تواند از سوی رهبر ایران تمدید شود.

اولین رئیس صدا و سیمای جمهوری اسلامی صادق قطب زاده بود. ریاست این سازمان در حال حاضر از سال ۱۳۸۳ خورشیدی برعهده عزت‌الله ضرغامی گذاشته شده و پیش از آن هم علی لاریجانی (از ۱۳۷۳) و محمد هاشمی این پست را بر عهده داشتند.

[ویرایش] مکان و بودجه

محل ساختمان مرکزی صدا و سیما در خیابان ولی‌عصر تهران نرسیده به چهارراه پارک وی و در محدوده‌ای است که اصطلاحاً جام‌جم خوانده می‌شود. ساختمان شبکه دو سیما در میدان آرژانتین قرار دارد. سازمان صدا و سیما در لندن، پاریس، برلین، مسکو، آنکارا، سارایوو، بیروت، باکو، دوشنبه، دمشق، نیویورک، کوالالامپور، پرتوریا، دهلی، کابل، اسلام آباد و بروکسل دارای دفتر نمایندگی است.

بودجه سالانه صدا و سیمای ایران هر سال در قانون بودجه مشخص می‌شود. فروش زمان پخش رادیو و تلویزیونی به تبلیغات بازرگانی، دریافت هزینه آبونمان از تمام مشترکان برق در ایران و دریافت مبلغی با عنوان عوارض توسعه شبکه صدا و سیما از فروش هر دستگاه تلویزیون از دیگر منابع مالی رادیو و تلویزیون دولتی ایران است.

[ویرایش] گستره

سیمای جمهوری اسلامی ایران هفت شبکه سراسری و ۲۸ شبکه استانی دارد. در حال حاضر شبکه‌های سراسری خبر و قرآن از طریق ماهواره‌های هاتبرد، ایتنل ست ۹۰۲ و آسیاست 3 اس، شبکه‌های سراسری یک، دو، سه، چهار و آموزش و شبکه استانی تهران از طریق ماهواره‌های ایتنل ست ۹۰۲ و آسیاست 3 اس و همچنین شبکه‌های استانی آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل، اصفهان، ایلام، بوشهر، خراسان، خوزستان، کردستان، کرمانشاه، کهگیلویه و بویراحمد، گلستان، لرستان، فارس و مازندران بر روی ماهواره ایتنل ست ۹۰۲ و شبکه‌های استانی چهار محال و بختیاری، زنجان، سیستان و بلوچستان، قم، کرمان، مرکزی، هرمزگان، همدان و یزد بر روی ماهواره آسیاست 3 اس در ایران و بخش‌هایی از دنیا قابل‌ دریافت هستند.

شبکه‌های جام جم ۱، ۲ و ۳ نیز که همگی زیرمجموعه این سازمان هستند برای ایرانیان مقیم اروپا، آمریکا، آسیا و اقیانوسیه برنامه پخش می‌کنند. شبکه‌های عرب زبان العالم (خبری) و الکوثر و شبکه خبری انگلیسی زبان پرس تی‌وی از دیگر شبکه‌های تلویزیونی سازمان صدا و سیمای ایران هستند که در سطح جهانی برنامه پخش می‌کنند. همچنین شبکه سحر، روزانه بیست ساعت برنامه برون مرزی به شش زبان اردو، انگلیسی، بوسنیایی، ترکی آذری، فرانسه و کردی پخش می‌کند. صدا و سیما همچنین شش ایستگاه رادیویی برون‌مرزی به بیست و پنج زبان گوناگون را اداره می‌کند. از جمله‌ مشهورترین این رادیوها باید به رادیو صدای داوود (به زبان عبری) اشاره نمود.

[ویرایش] شبکه‌های تلویزیونی

[ویرایش] شبکه‌های سراسری

[ویرایش] شبکه‌های برون مرزی

[ویرایش] شبکه‌های اینترنتی

[ویرایش] شبکه‌های استانی

نام شبکه سال افتتاح
شبکه تهران ۱۳۷۴
شبکه اصفهان ۱۳۷۵
شبکه خراسان ۱۳۷۶
شبکه طبرستان (مازندران) ۱۳۷۶
شبکه باران (گیلان) ۱۳۷۶
شبکه آذربایجان غربی ۱۳۷۷
شبکه خوزستان ۱۳۷۷
شبکه فارس ۱۳۷۸
شبکه سبلان (اردبیل) ۱۳۷۹
شبکه سهند (آذربایجان شرقی) ۱۳۷۹
شبکه کرمان ۱۳۸۰
شبکه زاگرس (کرمانشاه) ۱۳۸۰
شبکه هرمزگان ۱۳۸۰
شبکه افلاک (لرستان) ۱۳۸۱
شبکه کردستان ۱۳۸۱
شبکه سمنان ۱۳۸۱
شبکه آفتاب (مرکزی) ۱۳۸۲
شبکه تابان (یزد) ۱۳۸۲
شبکه همدان ۱۳۸۲
شبکه هامون (سیستان و بلوچستان) ۱۳۸۲
شبکه نور (قم) ۱۳۸۲
شبکه ایلام ۱۳۸۳
شبکه اشراق (زنجان) ۱۳۸۳
شبکه بوشهر ۱۳۸۳
شبکه جهان بین (چهار محال و بختیاری) ۱۳۸۳
شبکه سبز (گلستان) ۱۳۸۳
شبکه دنا (کهگیلویه و بویر احمد) ۱۳۸۴
شبکه قزوین ۱۳۸۴

[ویرایش] شبکه‌های رادیویی

[ویرایش] شبکه‌های سراسری

[ویرایش] شبکه‌های برون مرزی

[ویرایش] شبکه‌های اینترنتی

[ویرایش] شبکه‌های استانی و محلی

[ویرایش] مؤسسات وابسته


[ویرایش] انتقادات

عملکرد صداو سیمای ایران با انتقادات فراوانی روبه‌رو بوده‌است. از مهم‌ترین انتقادات مخالفان می‌توان به این موارد اشاره کرد: نقض گسترده حقوق پدیدآورندگان، حضور نداشتن ایرانیان اهل سنت در برنامه‌های تلویزیون، نادیده‌گرفتن فرهنگ مردم حاشیه کشور و محدود شدن حوزه فرهنگی این رسانه به فرهنگ مناطق مرکزی کشور، تحریک پاره‌فرهنگ‌های موجود در کشور با عنوان مقابله با تهاجم فرهنگی، دخالت گرایش سیاسی مدیریت صدا و سیما در برنامه‌ها به طوری‌که آن را به رسانه حزبی و ستاد انتخاباتی یک جناح سیاسی خاص تبدیل کرده‌است، حضور در انواع مجامع و فیلمبرداری و پخش تصاویر افراد بدون رضایت آن‌ها. سانسور برخی از اخبار مهم کشور (مانندقتل‌های زنجیره‌ای)، حضور دوربین تلویزیون در همه جا و تصویربرداری کامل از رخدادها و مراسمی که تقریبا هیچ تصویری از آن‌ها پخش نمی‌شود؛ مانند فیلمبرداری کامل دادگاه روزنامه خرداد و ماجرای کوی دانشگاه. که مورد آخر شائبه فعالیت اطلاعاتی این سازمان و استفاده شخصی مدیران تلویزیون از منابع این سازمان را مطرح می‌کند.[۲]

[ویرایش] وضعیت حقوقی

اصل ۱۷۵ قانون اساسی ایران به سازمان صداوسیما اختصاص یافته؛

« در صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، آزادی بیان و نشر افکار با رعایت موازین اسلامی و مصالح کشور باید تأمین گردد. نصب و عزل رییس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران با مقام رهبری است و شورایی مرکب از نمایندگان رییس جمهور و رییس قوه قضاییه و مجلس شورای اسلامی (هر کدام دو نفر) نظارت بر این سازمان خواهند داشت. خط مشی و ترتیب اداره سازمان و نظارت بر آن را قانون معین می‌کند.  »

اساسنامه سازمان صداو سیما[۳] در ۲۷ مهر ۱۳۶۲ به تصویب مجلس رسید. یکی از مقررات عجیب این اساسنامه ماده ۷ آن‌ است که این سازمان را رادیو و تلویزیون انحصاری ایران ساخته‌است:

« تاسيس فرستنده و پخش برنامه‌های رادیویی و تلويزيونی در هر نقطه كشور در انحصار اين سازمان بوده و چنانچه اشخاص حقيقی يا حقوقی اقدام به تاسيس يا بهره‌برداری از چنين رسانه‌هایی كنند از ادامه كار آنان جلوگیری بعمل آمده و تحت تعقيب قانونی قرار خواهد گرفت.  »

ذکر چنین اصلی با عرف اساسنامه‌های سازمان‌های رسانه‌ای سازگار نیست و چنین انحصارهایی فقط در اساسنامه سازمان‌های امنیتی و نظامی به چشم می‌خورد.[۴]

محدودیت‌ها و حقوق رسانه‌ای صدا و سیما نیز نامشخص است. در مطبوعات مسئولیت مطالب منتشر شده با مدیر مسئول است [۵] و در حوزه کتاب، فیلم و دیگر کالاهای صوتی و تصویری نیز با دولت است که مجوز انتشار آن‌ها را صادر می‌کند. اما به وضعیت حقوق و حدود اختیارات صدا و سیما نه در قانون اساسی و نه در اساسنامه سازمان اشاره نشده است. شاید به همین دلیل این سازمان هیچگاه به دادگاه کشیده نشده‌است.[۶]

مجلس ششم در همین زمینه برای تغییر اساسنامه صدا و سیما تلاش ناموفقی داشت. مصوبه این مجلس صدا و سیما را ملزم می‌کرد که در صورت توهین، افترا و پخش مطالب غیرواقع، پاسخ شخص ذینفع را پخش کند (مشابه قاعده‌ای که در مطبوعات رعایت می‌شود).[۷]اما این قانون با مخالفت شورای نگهبان روبرو شد.[۸] مجمع تشخیص مصلحت نظام در ۲۳ خرداد ۱۳۸۸ یک روز پس از انتخابات ریاست جمهوری دهم این تغییر را در اساسنامه صدا و سیما ایجاد کرد و مراحلی را نیز برای شکایت از سازمان در صورت استنکاف از پخش جوابیه پیش بینی کرد.[۹]

[ویرایش] جستارهای وابسته

[ویرایش] منابع

  1. وبگاه شرکت صوتی و تصویری سروش. سروش. بازدید در تاریخ ۱۵ مهر ۱۳۸۸.
  2. مجید محمدی. سیمای اقتدارگرایی، تلویزیون دولتی ایران. تهران: جامعه ایرانیان، ۱۳۷۹، ISBN 964-5925-32-0، ‏صص ۲۸-۸.
  3. اساسنامه سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران. مجله الکترونیکی پیک مدیران.
  4. محمدی ۳۳
  5. قانون مطبوعات ایران، مصوب ۱۳۶۴
  6. مجید محمدی. سیمای اقتدارگرایی، تلویزیون دولتی ایران. تهران: جامعه ایرانیان، ۱۳۷۹، ISBN 964-5925-32-0، ‏صص ۳۹-۲۹.
  7. ماده ۲۳ قانون مطبوعات، مصوب ۱۳۶۴
  8. اصلاح قانون اساسنامه صدا و سيما به مجمع تشخیص مصلحت ارجاع شد. خانه ملت، وب‌گاه مرکز تحقیقات مجلس (در تاریخ ۷ بهمن ۱۳۸۱).
  9. مجمع تشخيص مصلحت نظام تشكيل جلسه داد: پيگيري مطالبي مشتمل برخلاف واقع نسبت به هرشخص در صدا و سيما قابل پيگيري است ایلنا
‎‎


[ویرایش] پیوند به بیرون

[ویرایش] پخش زنده از طریق اینترنت