صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ‏۴۱٫۲۸″ ۲۴′ ۵۱°شرقی ‏۵۴٫۶۹″ ۴۶′ ۳۵°شمالی / ۵۱٫۴۱۱۴۶۶۷غرب ۳۵٫۷۸۱۸۵۸۳جنوب / -۵۱٫۴۱۱۴۶۶۷;-۳۵٫۷۸۱۸۵۸۳

نشان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران
جمهوری اسلامی ایران
Emblem of Iran.svg
سیاست و حکومت ایران

 نمایش  بحث  ویرایش 

سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران سازمانی رسانه‌ای است که تنها متولی قانونی پخش برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی در جمهوری اسلامی ایران است.

بر اساس قانون اساسی ایران، رهبر رئیس صدا و سیما را انتخاب می‌کند. این سازمان که پیش از انقلاب ۱۳۵۷ سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران نامیده می‌شد، آن‌زمان هم به شکل دولتی اداره می‌شد.

صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران تا اواخر سال ۲۰۰۹ تقریبا ۴۶۰۰۰ پرسنل داشته که با گذشت زمان و افزایش شبکه‌های جدید به تعداد کارمندان این سازمان افزوده می‌شود.[۱]

محتویات

نشان صدا و سیما [ویرایش]

نشان صدا و سیما شامل آرم ملی جمهوری اسلامی در راس و دو نوشته‌ی «لا» به عربی است. زمانی که این آرم در اوایل ۱۳۵۸ طراحی شد، نماد «نه» به شرق و غرب و ایالات متحده‌ی آمریکا و اتحادیه‌ی جماهیر شوروی بود.[۲] نماد چشم که پایین این دو قرار دارد، نماد چشم چپ که برعکس نماد شیطان‌پرستی که چشم راست است می‌باشد.[۳] عبارت صدا و سیمای جمهوری سلامی ایران به خط نستعلیق پایین آرم به چشم می‌خورد.

آغاز کار رادیو و تلویزیون [ویرایش]

تاسیس رادیو در ایران با تلگراف یا بی‌سیم ارتباط داشته است و نخستین دستگاه بی‌سیم در سال ۱۳۰۵ شروع به کار کرد. در سال ۱۳۱۷ سازمانی به نام پرورش افکار تاسیس شد و کمیسیونی در این سازمان بنام «رادیو» موظف بود ضمن پخش منظم اخبار و موسیقی، برنامه‌هایی برای پرورش افکار عمومی تنظیم کند. اولین فرستنده رادیو در چهارم اردیبهشت ماه ۱۳۱۹ با فرستنده‌ای با قدرت ۲۰ کیلووات، موج کوتاه و یک فرستنده‌ی دو کیلوواتی موج متوسط با روزانه ۵ ساعت برنامه در محل بی‌سیم قصر، (وزارت فناوری و ارتباطات کنونی واقع در خیابان شریعتی) آغاز به کار کرد. امروز در جمهوری اسلامی ایران علاوه بر پخش برنامه‌های متنوع از فرستنده‌های پرقدرت نصب شده در تهران با نام شبکه سراسری رادیو ایران، تهران، فرهنگ، جوان، ورزش ، قرآن، معارف، سلامت، پیام، گفتگو، صدای آشنا و رادیو تجارت (به عنوان آخرین شبکه‌ی رادیویی که در پایان مهر ماه ۸۶ راه‌اندازی شد.) که هر یک اهداف و ماموریت ویژه‌ی خود را در پیام‌رسانی به مخاطبان بر عهده دارند، در ۳۲ مرکز استانی و برخی از شهرها نیز فرستنده‌های محلی و استانی برنامه‌ها و اخبار ویژه‌ی منطقه‌ای و محلی را در اختیار مخاطبان قرار می‌دهند. همچنین امروز رادیوهای برون‌مرزی به بیش از ۳۰ زبان و گویش مختلف (انگلیسی، آلمانی، فرانسوی، روسی، اسپانیایی، آلبانی، بوسنیایی، ایتالیایی، ترکی، ارمنی، هندی، ژاپنی، اردو، چینی و ...)اخبار و برنامه‌های متنوع و ویژه‌ای را به وقت کشورهای قاره‌های اروپا، آمریکا، آسیا، اقیانوسیه و آفریقا که نصب نخستین فرستنده‌ی ویژه‌ی خارج از کشور به سال ۱۳۲۵ باز می‌گردد، پخش می‌کنند.[۴]

مدیریت [ویرایش]

رئیس صدا و سیمای ایران مستقیماً توسط رهبر جمهوری اسلامی منصوب می‌شود. مدت ریاست این فرد منصوب به‌طور سنتی ۵ سال بوده‌است و در پایان هر دوره می‌تواند از سوی رهبر ایران تمدید شود.

اولین رئیس صدا و سیمای جمهوری اسلامی صادق قطب زاده بود. ریاست این سازمان در حال حاضر از سال ۱۳۸۳ خورشیدی برعهده عزت‌الله ضرغامی گذاشته شده و پیش از آن هم علی لاریجانی (از ۱۳۷۳ تا ۱۳۸۳) و محمد هاشمی (از ۱۳۶۳ تا ۱۳۷۳) این پست را بر عهده داشتند.

شورای نظارت بر صدا و سیما نهادی متشکل از نمایندگان قوای سه‌گانه کشور است که بر فعالیت این سازمان نظارت دارند.

مکان [ویرایش]

ساختمان اداری صدا و سیما در خیابان ولیعصر، تهران.

محل ساختمان مرکزی صدا و سیما در خیابان ولی‌عصر تهران نرسیده به چهارراه پارک وی و در محدوده‌ای است که اصطلاحاً جام‌جم خوانده می‌شود. ساختمان شبکه دو سیما در میدان آرژانتین قرار دارد.

منابع مالی [ویرایش]

  • نیمی از کل هزینه ی سالانه ی سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران هر سال در قانون بودجه مشخص می‌شود و نیمی دیگر از راه هایی دیگر ازجمله راه های زیر گفته تامین می شود:[نیازمند مدرک معتبر]
  • فروش زمان پخش رادیو و تلویزیونی به تبلیغات بازرگانی ،[نیازمند مدرک معتبر]
  • دریافت هزینه آبونمان از تمام مشترکان برق در ایران ،
  • و دریافت مبلغی با عنوان عوارض توسعه شبکه صدا و سیما از فروش هر دستگاه تلویزیون[نیازمند مدرک معتبر]
  • همچنین شبکه سوم سیما در زمان پخش مسابقات ورزشی بصورت کارتی در آمده تصویر به این شکل فروخته می‌شود ولی در هنگام پخش عادی روزانه تصاویر رایگان می‌باشد.[نیازمند مدرک معتبر]

منابع انسانی [ویرایش]

منابع انسانی صداوسیما غالبا از راه های زیر گفته تأمین می شود :

مراکز صدا و سیما [ویرایش]

صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران دارای مراکز وابسته زیر می‌باشد:

آبادان • آذربایجان شرقی • آذربایجان غربی • اردبیل • اصفهان • البرز • ایلام • بوشهر • چهارمحال و بختیاری • خراسان جنوبی • خراسان رضوی • خراسان شمالی • خلیج فارس • خوزستان • زنجان • سمنان • سیستان و بلوچستان • فارس • قزوین • قم • کردستان • کرمان • کرمانشاه • کهگیلویه و بویراحمد • کیش • گلستان • گیلان • لرستان • مازندران • مرکزی • مهاباد • همدان • یزد

سازمان صدا و سیما همچنین در لندن، پاریس، برلین، مسکو، آنکارا، سارایوو، بیروت، باکو، دوشنبه، دمشق، نیویورک، کوالالامپور، پرتوریا، دهلی، کابل، اسلام آباد و بروکسل دارای دفتر نمایندگی است.

گستره [ویرایش]

سیمای جمهوری اسلامی ایران دارای ۱5 شبکه سراسری و ۳۴ شبکه استانی است.[۵]

شبکه‌های جام جم ۱، ۲ و ۳ که همگی زیرمجموعه این سازمان هستند برای ایرانیان مقیم اروپا، آمریکا، آسیا و اقیانوسیه برنامه پخش می‌کنند. شبکه‌های عرب زبان العالم (خبری) و الکوثر و شبکه خبری انگلیسی زبان پرس تی‌وی از دیگر شبکه‌های تلویزیونی سازمان صدا و سیمای ایران هستند که در سطح جهانی برنامه پخش می‌کنند. همچنین شبکه‌های سحر ۱ و ۲، روزانه سی و هشت ساعت برنامه برون مرزی به شش زبان اردو، انگلیسی، بوسنیایی، ترکی آذری، فرانسه و کردی پخش می‌کند. صدا و سیما همچنین شش ایستگاه رادیویی برون‌مرزی به بیست و پنج زبان گوناگون را اداره می‌کند. از جمله مشهورترین این رادیوها باید به رادیو صدای داوود (به زبان عبری) اشاره نمود.

پخش دیجیتال شبکه‌های رادیویی و تلویزیونی با استاندارد DVB-T از آبان ماه سال ۱۳۸۸ در شهر تهران آغاز شد. [۶]

شبکه‌های تلویزیونی [ویرایش]

نوشتار اصلی: فهرست شبکه‌های تلویزیونی صدا و سیما


شبکه‌های سراسری [ویرایش]

شبکه‌های برون‌مرزی [ویرایش]

نوشتار اصلی: معاونت برون‌مرزی

شبکه‌های رادیویی [ویرایش]

شبکه‌های سراسری [ویرایش]

شبکه‌های برون مرزی [ویرایش]

صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران به بیش از ۳۰ زبان زنده‌ی دنیا برنامه‌های رادیویی تولید و پخش می‌کند که از معروف‌ترین شبکه‌های رادیویی می‌توان به شبکه‌های زیر اشاره کرد.

شبکه‌های اینترنتی [ویرایش]

شبکه‌های استانی و محلی صدا [ویرایش]

مؤسسات وابسته [ویرایش]

انتقادات [ویرایش]

عملکرد صداو سیمای ایران با انتقادات فراوانی روبه‌رو بوده‌است. مجید محمدی در کتاب «سیمای اقتدارگرایی، تلویزیون دولتی ایران» به شرح موارد متعددی از انتقادات وارده بر صداوسیما می‌پردازد، از جمله؛ نقض گستردهٔ حقوق پدیدآورندگان، حضور بسیار کمرنگ ایرانیان اهل سنت در برنامه‌های تلویزیون، نادیده‌گرفتن فرهنگ مردم حاشیه کشور و محدود شدن حوزه فرهنگی این رسانه به فرهنگ مناطق مرکزی کشور، تحریک پاره‌فرهنگ‌های موجود در کشور با عنوان مقابله با تهاجم فرهنگی، دخالت گرایش سیاسی مدیریت صدا و سیما در برنامه‌ها به طوری‌که آن را به رسانهٔ حزبی و ستاد انتخاباتی یک جناح سیاسی خاص تبدیل کرده‌است، حضور در انواع مجامع و فیلمبرداری و پخش تصاویر افراد بدون رضایت آن‌ها. سانسور برخی از اخبار مهم کشور؛ مانند قتل‌های زنجیره‌ای، حضور دوربین تلویزیون در همه جا و تصویربرداری کامل از رخدادها و مراسمی که تقریباً هیچ تصویری از آن‌ها پخش نمی‌شود؛ مانند فیلمبرداری کامل دادگاه روزنامه خرداد و ماجرای کوی دانشگاه. که مورد آخر شائبه فعالیت اطلاعاتی و استفادهٔ شخصی مدیران تلویزیون از منابع این سازمان را مطرح می‌کند.[۸]

وضعیت حقوقی [ویرایش]

اصل ۱۷۵ قانون اساسی ایران به سازمان صداوسیما اختصاص یافته؛

در صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، آزادی بیان و نشر افکار با رعایت موازین اسلامی و مصالح کشور باید تأمین گردد. نصب و عزل رییس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران با مقام رهبری است و شورایی مرکب از نمایندگان رییس جمهور و رییس قوه قضاییه و مجلس شورای اسلامی (هر کدام دو نفر) نظارت بر این سازمان خواهند داشت. خط مشی و ترتیب اداره سازمان و نظارت بر آن را قانون معین می‌کند.

اساسنامه سازمان صداو سیما[۹] در ۲۷ مهر ۱۳۶۲ به تصویب مجلس رسید. یکی از مقررات این اساسنامه ماده ۷ آن است که این سازمان را رادیو و تلویزیون انحصاری ایران ساخته‌است:

تاسیس فرستنده و پخش برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی در هر نقطه کشور در انحصار این سازمان بوده و چنانچه اشخاص حقیقی یا حقوقی اقدام به تاسیس یا بهره‌برداری از چنین رسانه‌هایی کنند از ادامه کار آنان جلوگیری بعمل آمده و تحت تعقیب قانونی قرار خواهد گرفت.

ذکر چنین اصلی با عرف اساسنامه‌های سازمان‌های رسانه‌ای سازگار نیست و چنین انحصارهایی فقط در اساسنامه سازمان‌های امنیتی و نظامی به چشم می‌خورد.[۱۰]

محدودیت‌ها و حقوق رسانه‌ای صدا و سیما نیز نامشخص است. در مطبوعات مسئولیت مطالب منتشر شده با مدیر مسئول است [۱۱] و در حوزه کتاب، فیلم و دیگر کالاهای صوتی و تصویری نیز با دولت است که مجوز انتشار آن‌ها را صادر می‌کند. اما به وضعیت حقوق و حدود اختیارات صدا و سیما نه در قانون اساسی و نه در اساسنامه سازمان اشاره نشده‌است. شاید به همین دلیل این سازمان هیچگاه به دادگاه کشیده نشده‌است.[۱۲]

مجلس ششم در همین زمینه برای تغییر اساسنامه صدا و سیما تلاش ناموفقی داشت. مصوبه این مجلس صدا و سیما را ملزم می‌کرد که در صورت توهین، افترا و پخش مطالب غیرواقع، پاسخ شخص ذینفع را پخش کند (مشابه قاعده‌ای که در مطبوعات رعایت می‌شود).[۱۳] اما این قانون با مخالفت شورای نگهبان روبرو شد.[۱۴] مجمع تشخیص مصلحت نظام در ۲۳ خرداد ۱۳۸۸ یک روز پس از انتخابات ریاست جمهوری دهم این تغییر را در اساسنامه صدا و سیما ایجاد کرد و مراحلی را نیز برای شکایت از سازمان در صورت استنکاف از پخش جوابیه پیش بینی کرد.[۱۵]

جستارهای وابسته [ویرایش]

منابع [ویرایش]

  1. http://www.fas.org/irp/dni/osc/iran-tv.pdf
  2. http://www.fas.org/irp/dni/osc/iran-tv.pdf
  3. "روابط عمومی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران". IRIB. http://pr.irib.ir/Qresult.php?rowstart=40. Retrieved 2012-06-17. 
  4. http://www.irib.ir/About-us.php
  5. «فرکانسهای راديويی و تلويزيونی مراکز». معاونت امور مجلس و استانهای صدا و سیما. بازبینی‌شده در ۴ ژانویه ۲۰۱۲. 
  6. «پخش دیجیتال تلویزیون تهران همزمان با میلاد امام رضا (ع)». خبرگزاری فارس، ۱۲ مرداد ۱۳۸۹. 
  7. «وبگاه شرکت صوتی و تصویری سروش». سروش. بازبینی‌شده در ۱۵ مهر ۱۳۸۸. 
  8. مجید محمدی. سیمای اقتدارگرایی، تلویزیون دولتی ایران. تهران: جامعه ایرانیان، ۱۳۷۹. صص ۲۸-۸. ISBN 964-5925-32-0. 
  9. «اساسنامه سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران». مجله الکترونیکی پیک مدیران. 
  10. محمدی ۳۳
  11. قانون مطبوعات ایران، مصوب ۱۳۶۴
  12. مجید محمدی. سیمای اقتدارگرایی، تلویزیون دولتی ایران. تهران: جامعه ایرانیان، ۱۳۷۹. صص ۳۹-۲۹. ISBN 964-5925-32-0. 
  13. ماده ۲۳ قانون مطبوعات، مصوب ۱۳۶۴
  14. «اصلاح قانون اساسنامه صدا و سیما به مجمع تشخیص مصلحت ارجاع شد». خانه ملت، وب‌گاه مرکز تحقیقات مجلس، ۷ بهمن ۱۳۸۱. 
  15. مجمع تشخیص مصلحت نظام تشکیل جلسه داد: پیگیری مطالبی مشتمل برخلاف واقع نسبت به هرشخص در صدا و سیما قابل پیگیری است ایلنا

پیوند به بیرون [ویرایش]

پخش زنده از طریق اینترنت [ویرایش]