صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران سازمانی رسانهای است که تنها متولی قانونی پخش برنامههای رادیویی و تلویزیونی در جمهوری اسلامی ایران است.
بر اساس قانون اساسی ایران، رهبر رئیس صدا و سیما را انتخاب میکند. این سازمان که پیش از انقلاب ۱۳۵۷ سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران نامیده میشد، آنزمان هم به شکل دولتی اداره میشد.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] مدیریت
رئیس صدا و سیمای ایران مستقیماً توسط رهبر جمهوری اسلامی انتصاب میشود. مدت ریاست این فرد منصوب بهطور سنتی ۵ سال بودهاست و در پایان هر دوره میتواند از سوی رهبر ایران تمدید شود.
اولین رئیس صدا و سیمای جمهوری اسلامی صادق قطب زاده بود. ریاست این سازمان در حال حاضر از سال ۱۳۸۳ خورشیدی برعهده عزتالله ضرغامی گذاشته شده و پیش از آن هم علی لاریجانی (از ۱۳۷۳) و محمد هاشمی این پست را بر عهده داشتند.
[ویرایش] مکان و بودجه
محل ساختمان مرکزی صدا و سیما در خیابان ولیعصر تهران نرسیده به چهارراه پارک وی و در محدودهای است که اصطلاحاً جامجم خوانده میشود. ساختمان شبکه دو سیما در میدان آرژانتین قرار دارد. سازمان صدا و سیما در لندن، پاریس، برلین، مسکو، آنکارا، سارایوو، بیروت، باکو، دوشنبه، دمشق، نیویورک، کوالالامپور، پرتوریا، دهلی، کابل، اسلام آباد و بروکسل دارای دفتر نمایندگی است.
بودجه سالانه صدا و سیمای ایران هر سال در قانون بودجه مشخص میشود. فروش زمان پخش رادیو و تلویزیونی به تبلیغات بازرگانی، دریافت هزینه آبونمان از تمام مشترکان برق در ایران و دریافت مبلغی با عنوان عوارض توسعه شبکه صدا و سیما از فروش هر دستگاه تلویزیون از دیگر منابع مالی رادیو و تلویزیون دولتی ایران است.
[ویرایش] گستره
سیمای جمهوری اسلامی ایران هفت شبکه سراسری و ۲۸ شبکه استانی دارد. در حال حاضر شبکههای سراسری خبر و قرآن از طریق ماهوارههای هاتبرد، ایتنل ست ۹۰۲ و آسیاست 3 اس، شبکههای سراسری یک، دو، سه، چهار و آموزش و شبکه استانی تهران از طریق ماهوارههای ایتنل ست ۹۰۲ و آسیاست 3 اس و همچنین شبکههای استانی آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل، اصفهان، ایلام، بوشهر، خراسان، خوزستان، کردستان، کرمانشاه، کهگیلویه و بویراحمد، گلستان، لرستان، فارس و مازندران بر روی ماهواره ایتنل ست ۹۰۲ و شبکههای استانی چهار محال و بختیاری، زنجان، سیستان و بلوچستان، قم، کرمان، مرکزی، هرمزگان، همدان و یزد بر روی ماهواره آسیاست 3 اس در ایران و بخشهایی از دنیا قابل دریافت هستند.
شبکههای جام جم ۱، ۲ و ۳ نیز که همگی زیرمجموعه این سازمان هستند برای ایرانیان مقیم اروپا، آمریکا، آسیا و اقیانوسیه برنامه پخش میکنند. شبکههای عرب زبان العالم (خبری) و الکوثر و شبکه خبری انگلیسی زبان پرس تیوی از دیگر شبکههای تلویزیونی سازمان صدا و سیمای ایران هستند که در سطح جهانی برنامه پخش میکنند. همچنین شبکه سحر، روزانه بیست ساعت برنامه برون مرزی به شش زبان اردو، انگلیسی، بوسنیایی، ترکی آذری، فرانسه و کردی پخش میکند. صدا و سیما همچنین شش ایستگاه رادیویی برونمرزی به بیست و پنج زبان گوناگون را اداره میکند. از جمله مشهورترین این رادیوها باید به رادیو صدای داوود (به زبان عبری) اشاره نمود.
[ویرایش] شبکههای تلویزیونی
[ویرایش] شبکههای سراسری
- شبکه ۱ (گرایش عمده: سیاسی - اجتماعی)
- شبکه ۲ (گرایش عمده: اجتماعی - فرهنگی-کودک و نوجوان)
- شبکه ۳ (گرایش عمده: جوانان - سرگرمی - ورزش)
- شبکه ۴ (گرایش عمده: علمی - فرهنگی - نخبگان)
- شبکه خبر سیمای جمهوری اسلامی ایران
- شبکه آموزش سیمای جمهوری اسلامی ایران
- شبکه قرآن سیمای جمهوری اسلامی ایران
- گفته میشود که یک شبکه ۲۴ ساعته سراسری به نام شبکه ورزش از تابستان سال ۱۳۸۸ آغاز به کار خواهد کرد.
[ویرایش] شبکههای برون مرزی
- شبکه جام جم ۱ (ویژه ایرانیان مقیم اروپا)
- شبکه جام جم ۲ (ویژه ایرانیان مقیم آمریکا)
- شبکه جام جم ۳ (ویژه ایرانیان مقیم آسیا و اقیانوسیه)
- شبکه العالم (شبکه خبری ۲۴ ساعته عربی)
- شبکه الکوثر (به زبان عربی)
- شبکه سحر (به زبانهای انگلیسی، فرانسه، کردی، ترکی آذری، بوسنیایی و اردو)
- پرس تی وی (شبکه خبری ۲۴ ساعته انگلیسی)
[ویرایش] شبکههای اینترنتی
- شبکه اینترنتی قدس
- شبکه اینترنتی لبیک (ویژه حج و زیارت)
[ویرایش] شبکههای استانی
| نام شبکه | سال افتتاح |
|---|---|
| شبکه تهران | ۱۳۷۴ |
| شبکه اصفهان | ۱۳۷۵ |
| شبکه خراسان | ۱۳۷۶ |
| شبکه طبرستان (مازندران) | ۱۳۷۶ |
| شبکه باران (گیلان) | ۱۳۷۶ |
| شبکه آذربایجان غربی | ۱۳۷۷ |
| شبکه خوزستان | ۱۳۷۷ |
| شبکه فارس | ۱۳۷۸ |
| شبکه سبلان (اردبیل) | ۱۳۷۹ |
| شبکه سهند (آذربایجان شرقی) | ۱۳۷۹ |
| شبکه کرمان | ۱۳۸۰ |
| شبکه زاگرس (کرمانشاه) | ۱۳۸۰ |
| شبکه هرمزگان | ۱۳۸۰ |
| شبکه افلاک (لرستان) | ۱۳۸۱ |
| شبکه کردستان | ۱۳۸۱ |
| شبکه سمنان | ۱۳۸۱ |
| شبکه آفتاب (مرکزی) | ۱۳۸۲ |
| شبکه تابان (یزد) | ۱۳۸۲ |
| شبکه همدان | ۱۳۸۲ |
| شبکه هامون (سیستان و بلوچستان) | ۱۳۸۲ |
| شبکه نور (قم) | ۱۳۸۲ |
| شبکه ایلام | ۱۳۸۳ |
| شبکه اشراق (زنجان) | ۱۳۸۳ |
| شبکه بوشهر | ۱۳۸۳ |
| شبکه جهان بین (چهار محال و بختیاری) | ۱۳۸۳ |
| شبکه سبز (گلستان) | ۱۳۸۳ |
| شبکه دنا (کهگیلویه و بویر احمد) | ۱۳۸۴ |
| شبکه قزوین | ۱۳۸۴ |
[ویرایش] شبکههای رادیویی
[ویرایش] شبکههای سراسری
- رادیو ایران
- رادیو فرهنگ
- رادیو قرآن
- رادیو پیام
- رادیو معارف
- رادیو جوان
- رادیو ورزش
- رادیو سلامت (فعلاً فقط در تهران قابل دریافت است.)
- رادیو گفتوگو (فعلاً فقط در تهران قابل دریافت است.)
- رادیو تجارت
- رادیو آوا (فعلاً فقط در تهران قابل دریافت است.)
- رادیو نوا (فعلاً فقط در تهران قابل دریافت است.)
[ویرایش] شبکههای برون مرزی
- رادیو دری
- رادیو صدای داوود (به زبان عبری)
- رادیو عربی
- رادیو صدای آشنا ۱ (ویژه ایرانیان مقیم اروپا)
- رادیو صدای آشنا ۲ (ویژه ایرانیان مقیم آمریکا)
- رادیو صدای آشنا ۳ (ویژه ایرانیان مقیم آسیا و اقیانوسیه)
[ویرایش] شبکههای اینترنتی
[ویرایش] شبکههای استانی و محلی
- رادیو تهران
- رادیو آبادان
- رادیو آذربایجان شرقی (تبریز)
- رادیو آذربایجان غربی (ارومیه)
- رادیو اردبیل
- رادیو اصفهان
- رادیو البرز (کرج)
- رادیو ایلام
- رادیو بروجرد
- رادیو بوشهر
- رادیو چهار محال و بختیاری (شهرکرد)
- رادیو خراسان جنوبی (بیرجند)
- رادیو خراسان رضوی (مشهد)
- رادیو خراسان شمالی (بجنورد)
- رادیو خوزستان (اهواز)
- رادیو زنجان
- رادیو سمنان
- رادیو سیستان و بلوچستان (زاهدان)
- رادیو شهری دزفول
- رادیو شهری رفسنجان
- رادیو شهری زابل
- رادیو شهری مراغه
- رادیو شهری مریوان
- رادیو فارس (شیراز)
- رادیو قزوین
- رادیو قم
- رادیو کردستان
- رادیو کرمان
- رادیو کرمانشاه
- رادیو کهگیلویه و بویر احمد (یاسوج)
- رادیو کیش
- رادیو گلستان (گرگان)
- رادیو گیلان (رشت)
- رادیو لرستان (خرم آباد)
- رادیو طبرستان (ساری)
- رادیو مرکزی (اراک)
- رادیو مهاباد
- رادیو هرمزگان (بندرعباس)
- رادیو همدان
- رادیو یزد
[ویرایش] مؤسسات وابسته
- انتشارات سروش که در سال ۱۳۵۴ تأسیس شده و نشریات سروش هفتگی، سروش کودکان، سروش نوجوان، سروش جوان و سروش بانوان را منتشر میکند.
- روزنامه جام جم ارگان رسمی صدا و سیما.
- واحد مرکزی خبر، خبرگزاری وابسته به صدا و سیما که وظیفه تأمین بخشهای خبری تمام شبکههای رادیویی و تلویزیونی استانی، سراسری و برون مرزی به جز شبکه خبر، شبکه العالم، شبکه الکوثر، شبکه سحر و پرس تی وی را برعهده دارد.
- سیما فیلم، شرکت تهیهکننده فیلم که برخی سریالهای پرهزینه تلویزیون نیز در آن تولید میشود.
- دانشکده صدا و سیما
- سیما چوب، شرکت تولید کننده مبلمان که وظیفه ساخت برخی قطعات دکور برنامهها را بر عهده داشته و محصولات خود را در بازار آزاد نیز به فروش میرساند.
- ایران سیما، آرشیو اینترنتی برنامههای تلویزیونی صدا و سیما
- شرکت فرهنگی هنری صبا که به تولید انواع برنامههای انیمیشن برای صدا و سیما میپردازد.
- شرکت صوتی و تصویری سروش که به تهیه، پخش و فروش آلبومهای موسیقی و نسخههای خانگی مجموعهها و فیلمهای تولید شده در صدا و سیما میپردازد. این شرکت در تهران و مراکز استانها دارای تعدادی شعبه فروش بوده و نمایندگی چند شرکت خارجی را نیز بر عهده دارد. [۱]
[ویرایش] انتقادات
عملکرد صداو سیمای ایران با انتقادات فراوانی روبهرو بودهاست. از مهمترین انتقادات مخالفان میتوان به این موارد اشاره کرد: نقض گسترده حقوق پدیدآورندگان، حضور نداشتن ایرانیان اهل سنت در برنامههای تلویزیون، نادیدهگرفتن فرهنگ مردم حاشیه کشور و محدود شدن حوزه فرهنگی این رسانه به فرهنگ مناطق مرکزی کشور، تحریک پارهفرهنگهای موجود در کشور با عنوان مقابله با تهاجم فرهنگی، دخالت گرایش سیاسی مدیریت صدا و سیما در برنامهها به طوریکه آن را به رسانه حزبی و ستاد انتخاباتی یک جناح سیاسی خاص تبدیل کردهاست، حضور در انواع مجامع و فیلمبرداری و پخش تصاویر افراد بدون رضایت آنها. سانسور برخی از اخبار مهم کشور (مانندقتلهای زنجیرهای)، حضور دوربین تلویزیون در همه جا و تصویربرداری کامل از رخدادها و مراسمی که تقریبا هیچ تصویری از آنها پخش نمیشود؛ مانند فیلمبرداری کامل دادگاه روزنامه خرداد و ماجرای کوی دانشگاه. که مورد آخر شائبه فعالیت اطلاعاتی این سازمان و استفاده شخصی مدیران تلویزیون از منابع این سازمان را مطرح میکند.[۲]
[ویرایش] وضعیت حقوقی
اصل ۱۷۵ قانون اساسی ایران به سازمان صداوسیما اختصاص یافته؛
| « | در صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، آزادی بیان و نشر افکار با رعایت موازین اسلامی و مصالح کشور باید تأمین گردد. نصب و عزل رییس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران با مقام رهبری است و شورایی مرکب از نمایندگان رییس جمهور و رییس قوه قضاییه و مجلس شورای اسلامی (هر کدام دو نفر) نظارت بر این سازمان خواهند داشت. خط مشی و ترتیب اداره سازمان و نظارت بر آن را قانون معین میکند. | » |
اساسنامه سازمان صداو سیما[۳] در ۲۷ مهر ۱۳۶۲ به تصویب مجلس رسید. یکی از مقررات عجیب این اساسنامه ماده ۷ آن است که این سازمان را رادیو و تلویزیون انحصاری ایران ساختهاست:
| « | تاسيس فرستنده و پخش برنامههای رادیویی و تلويزيونی در هر نقطه كشور در انحصار اين سازمان بوده و چنانچه اشخاص حقيقی يا حقوقی اقدام به تاسيس يا بهرهبرداری از چنين رسانههایی كنند از ادامه كار آنان جلوگیری بعمل آمده و تحت تعقيب قانونی قرار خواهد گرفت. | » |
ذکر چنین اصلی با عرف اساسنامههای سازمانهای رسانهای سازگار نیست و چنین انحصارهایی فقط در اساسنامه سازمانهای امنیتی و نظامی به چشم میخورد.[۴]
محدودیتها و حقوق رسانهای صدا و سیما نیز نامشخص است. در مطبوعات مسئولیت مطالب منتشر شده با مدیر مسئول است [۵] و در حوزه کتاب، فیلم و دیگر کالاهای صوتی و تصویری نیز با دولت است که مجوز انتشار آنها را صادر میکند. اما به وضعیت حقوق و حدود اختیارات صدا و سیما نه در قانون اساسی و نه در اساسنامه سازمان اشاره نشده است. شاید به همین دلیل این سازمان هیچگاه به دادگاه کشیده نشدهاست.[۶]
مجلس ششم در همین زمینه برای تغییر اساسنامه صدا و سیما تلاش ناموفقی داشت. مصوبه این مجلس صدا و سیما را ملزم میکرد که در صورت توهین، افترا و پخش مطالب غیرواقع، پاسخ شخص ذینفع را پخش کند (مشابه قاعدهای که در مطبوعات رعایت میشود).[۷]اما این قانون با مخالفت شورای نگهبان روبرو شد.[۸] مجمع تشخیص مصلحت نظام در ۲۳ خرداد ۱۳۸۸ یک روز پس از انتخابات ریاست جمهوری دهم این تغییر را در اساسنامه صدا و سیما ایجاد کرد و مراحلی را نیز برای شکایت از سازمان در صورت استنکاف از پخش جوابیه پیش بینی کرد.[۹]
[ویرایش] جستارهای وابسته
- سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران
- فهرست سریالهای تلویزیونی ایران
- اصطلاحات رادیو و تلویزیون
- مرکز آموزش صدا و سیما
[ویرایش] منابع
- ↑ وبگاه شرکت صوتی و تصویری سروش. سروش. بازدید در تاریخ ۱۵ مهر ۱۳۸۸.
- ↑ مجید محمدی. سیمای اقتدارگرایی، تلویزیون دولتی ایران. تهران: جامعه ایرانیان، ۱۳۷۹، ISBN 964-5925-32-0، صص ۲۸-۸.
- ↑ اساسنامه سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران. مجله الکترونیکی پیک مدیران.
- ↑ محمدی ۳۳
- ↑ قانون مطبوعات ایران، مصوب ۱۳۶۴
- ↑ مجید محمدی. سیمای اقتدارگرایی، تلویزیون دولتی ایران. تهران: جامعه ایرانیان، ۱۳۷۹، ISBN 964-5925-32-0، صص ۳۹-۲۹.
- ↑ ماده ۲۳ قانون مطبوعات، مصوب ۱۳۶۴
- ↑ اصلاح قانون اساسنامه صدا و سيما به مجمع تشخیص مصلحت ارجاع شد. خانه ملت، وبگاه مرکز تحقیقات مجلس (در تاریخ ۷ بهمن ۱۳۸۱).
- ↑ مجمع تشخيص مصلحت نظام تشكيل جلسه داد: پيگيري مطالبي مشتمل برخلاف واقع نسبت به هرشخص در صدا و سيما قابل پيگيري است ایلنا
[ویرایش] پیوند به بیرون
- وبگاه رسمی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران
- وبگاه مرکز آموزش صدا و سیما
- وبگاه معاونت اداری ومالی صدا و سیما
[ویرایش] پخش زنده از طریق اینترنت
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
