پیر بوردیو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
تصویر بوردیو بر روی جلد کتاب جرمی لین با عنوان: «پی‌یر بوردیو، مقدمه‌ای انتقادی»

پیر بوردیو (به فرانسوی: Pierre Bourdieu) (۱ اوت ۱۹۳۰ - ۲۳ ژانویه ۲۰۰۲جامعه‌شناس و مردم‌شناس سرشناس فرانسویست که عمدتا روی مسائلی نظیر دینامیک قدرت و انواع شیوه‌های انتقال قدرت در جامعه در درون و بین نسل‌های مختلف بحث می کند. او بر خلاف سنت ایدئالیست اروپای غربی روی واقعیت جسمانی زندگی اجتماعی و نقش عمل در دینامیک های جامعه تاکید می‌کند. او تحت تاثیر هایدگر، مرلوپونتی، ویتگنشتاسن، هوسرل، مارکس، وبر، دورکیم، لوی شراوس و پانوسکی نظریه‌ی شکل‌های فرهنگی،اجتماعی و سمبلیک سرمایه‌داری را در برابر شکل‌های اقتصادی سرمایه‌داری مطرح کرد. کتاب معروف بوردیو ب نام : «تمایز: نقد جامعه شناختی قضاوت درباره‌ی سلایق» توسط انجمن بین‌المللی جامعه‌شناسی به عنوان ششمین کتاب جامعه‌شناسی تاثیر گذار قرن ۲۰ شناخته شد. در این کتاب بوردیو به بحث در این باره می‌پردازد که قضاوت در مورد سلایق به جایگاه اجتماعی افراد بستگی دارد و خود عملی‌ست برای مشخص کردن جایگاه جتماعی افراد. او در این کتاب از ترکیبی از تئوری جامعه شناسی، داده های آماری، عکس ها و مصاحبه‌ها استفاده می‌کند تا بر دشواری فهم سوژه از طریق روش های ابژکتیو فائق آید.

تاثیرات[ویرایش]

بوردیو تحت تاثیر افراد بسیاری بود: او از ماکس وبر مفهوم تسلط و سیستم های سمبلیک را به ارث برد و نظریه‌ی نظم های جامعه شناسی او را از جامعه‌شناسی دین به نظریه‌ی « میدان» انتقال داد. او تحت تاثیر کارل مارکس جامعه را به عنوان مجموعی از روابط اجتماعی مستقل از آگاهی و میل فراد تعریف کرد. او تحت تاثیر دورکیم، مایکل ماوس و کلود لوی اشتراوس دیدگاهی ساختارگرا درباره‌ی تمایل ساختارهای اجتماعی به بازتولید خودشان را پرورش داد . با این حال بوردیو با تاکید بر نقش عاملان اجتماعی در نظم های سمبلیک از دورکیم فاصله می‌گیرد. موریس مرلوپونتی و پدیدارشناسی ادموند هوسرل تاثیری اساسی روی فرمول‌بندی بوردیو درباره‌ی بدن و صورت بندی «عمل» داشتند.


زندگی‌نامه[ویرایش]

بوردیو در اول اوت ۱۹۳۰ در دنگین (Denguin) که شهرک کوچکی در منطقهٔ بی‌آرن از بخش باسه-پیرنه در جنوب شرقی فرانسه است، متولد شد. پدر او یک کارمند دولتی بود و محل زندگی آن‌ها ناحیه‌ای روستایی و نزدیک به دهات بود[۱].

بوردیو در دههٔ ۱۹۵۰ در اکول نرمال سوپریور در پاریس تحصیل می‌کرد. بنا به گفتهٔ خودش با اینکه با درجهٔ عالی در رشتهٔ فلسفه فارغ‌التحصیل شد، برای اعتراض به ماهیت خشک، بی‌روح و اقتدار طلبانهٔ آموزش‌هایی که ارائه می‌شد از نوشتن رساله امتناع کرد. وی در ۱۹۵۶ به خدمت نظام فراخوانده شد و دو سال در الجزایر در خدمت ارتش فرانسه بود. در سال ۱۹۸۵ کتاب جامعه‌شناسی الجزایر را به چاپ رساند و تا دو سال بعد در دانشگاه الجزایر به تدریس پرداخت[۲].

او پس از بازگشت به فرانسه در سمینارهای کلود لوی استروس شرکت می‌جست و به عنوان دستیار با ریمون آرون همکاری می‌کرد. در سال ۱۹۶۸ مرکز جامعه‌شناسی اروپایی را تأسیس کرد و تا پایان عمر مدیریت آن را بر عهده داشت. در سال ۱۹۸۱ و در پی بازنشستگی ریمون آرون، کرسی او در کولژ دو فرانس به بوردیو اعطا شد[۳]. در سال ۱۹۷۵ بوردیو یک گروه تحقیقاتی در مرکز جامعه‌شناسی اروپایی تاسیس کرد که نشریه‌ی « تحقیق روی علوم اجتماعی» را چاپ می‌کرد. در این گروه او به دنبال این بود که قوانین پذیرفته شده‌ی تولیدات جامعه شناسی را دگرگون کند و در عین حال شالوده های علمی جامعه شناسی را تقویت کند. بوردیو در سن ۷۱ سالگی از سرطان درگذشت.

سیاست[ویرایش]

در طول دهه‌ی ۹۰ میلادی بوردیو به یکی چهره‌های روشنفکر معروف در فضای سیاسی فرانسه تبدیل شد. او منتقد سارتر به خاطر اتخاذ یک نقش روشنفکرانه، فرصت طلب و بی مسئولیت در سیاست بود. از نظر او جامعه‌شناسی یک تفریح روشنفکرانه نیست بلکه قوائد جدی یک علم بر آن حاکم است. تناقضی بین نوشته‌های اولیه‌ی بوردیو که در آن‌ها علیه به کارگیری جامعه شناسی در فعالیت های سیاسی سخن می‌گوید و نوشته های بعدی او وجود دارد که در آن‌ها به نقش روشنفکر در سیاست تاکید می‌کند. بوردیو به شدت نگران جهانی سازی و افرادی بود که از آن ضرر می بینند. او سخن رانی‌های زیادی علیه نئولیبرالیسم که در آن زمان در مرکز بحث‌های سیاسی روز بود انجام داد.


مفاهیم[ویرایش]

وی خالق مفاهیمی همچون سرمایهٔ فرهنگی و عادت‌واره (Habitus) می‌باشد.

آثار[ویرایش]

بوردیو جامعه‌شناسی سنتی را با نظریهٔ خود درآمیخت و همواه در پی ارتباط مفاهیم نظریه‌شناختی خود با تحقیق تجربی بود. وی آثار خود را که حوزهٔ گسترده‌ای از علوم، از فلسفه و نظریهٔ ادبی تا جامعه‌شناسی و انسان‌شناسی را در بر می‌گرفت، «تئوری عمل» می‌خواند.

  • تمایز، کتابی که در آن بوردیو کوشیده‌است احکام زیباشناسی را با موقعیت‌های موجود در فضای اجتماعی مرتبط سازد و از مهم‌ترین آثار او به شمار می‌آید.
  • سلطهٔ مذکر
  • الجزایر

؛ مقالات:

  • خانهٔ قبایلی یا جهان واژگون
  • تجرد و موقعیت روستایی
آثار (ترجمه‌شده به فارسی)

پانویس[ویرایش]

  1. جنکینز، ۳۸-۳۹
  2. جنکینز، ۳۹-۴۰
  3. جنکینز، ۴۱-۴۲

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]