میرزای قمی

میرزاابوالقاسم جیلانی معروف به میرزای قمی و صاحب قوانین از مشهورترین فقها و برترین اصولی(عالم علم اصول) قرن دوازدهم هجری قمری است.

زندگی نامه

تولد

وی در سال ۱۱۵۱ هجری قمری در جاپلق لرستان متولد شد.پدرش ملا محمد حسن از اهالی شفت گیلان بود و مادرش دختر میرزا هدایت الله بود.^*[۱]

شروع تحصیل

او مقدمات تحصیل را در نزد پدر آموخت. بعدها برای ادامه تحصیل به خوانسار رهسپار شد و از آقا سید حسین خوانساری بهره برد و در همان شهر با خواهر استادشان(سید حسین خوانساری) ازدواج کرد.سرانجام برای تکمیل تحصیلات خود در سال ۱۱۷۴ هجری رهسپار عراق شد و از محضر آیت‌الله وحید بهبهانی بهره برد و از وی اجازه اجتهاد و نقل روایت دریافت کرد.میرزای قمی پس از سالها تحصیل در حوزه کربلا راهی زادگاه خود شد و مدتی در آن نواحی به تبلیغ و تدریس مشغول شد.^*[۲]

مهاجرت به قم

میرزا مدتی در نواحی زادگاه خود به تبلیغ و تدریس مشغول بود اما چون آن جا طالب علم و محصل چندانی نداشت لذا به شهر قم مهاجرت کردند. و در آن جا در اندک زمانی رشد و ترقی فراوانی کردند و شهرت عالمگیر پیدا کردند و ریاست مرجعیت شیعه به او رسید.و بدین شکل به کار تدریس و تصنیف و تبلیغ و ترویج دین پرداخت.^*[۳]

شاگردان مشهور

از شاگردان مشهور میرزای قمی می توان به اشخاص زیر اشاره کرد:

۱-آقا سید محمدباقر شفتی

۲-حاج محمد ابراهیم کلباسی

۳-آقا محمد علی هزار جریبی

۴-سید محمد مهدی خوانساری

۵-سید علی خوانساری

۶-آقا احمد کرمانشاهی

۷-میراز ابوطالب قمی

۸-حاج سید اسماعیل قمی

۹-میرزا علی رضا قمی

۱۰-شیخ حسین قمی

۱۱-حاج ملا اسدالله بروجردی

۱۲-حاج ملا محمد کزازی^*[۴]

آثار

۱. قوانین الاصول : مهمترین و مشهورترین تصنیف میرزا همین کتاب بوده که به زبان عربی نوشته شده و مولف در سال ۱۲۰۵ از تالیف آن فراغت یافته‌است . این کتاب یک دوره کامل علم اصول است که جلد اول آن شامل مباحث الفاظ و جلد دوم آن حاوی مباحث عقلی است .

۲. حاشیه بر قوانین : این کتاب در علم اصول است، و در آن به ایرادهای وارد بر قوانین الاصول پاسخ داده شده‌است .

۳. حاشیه بر زبده الاصول شیخ بهایی

۴. حاشیه بر تهذیب الاصول علامه حلی

۵. حاشیه بر شرح مختصر این حاجب عضدی (این سه کتاب هر سه در علم اصول است .)

۶. جامع الشتات یا اجوبه المسائل (در سه جلد) حاوی یک دوره فقه از بحث طهارت تا مبحث بیان دیه‌ها به صورت سوال و جواب . بعلاوه برخی از سوالهای متفرقه و عقاید دینی و مسائل کلامی، از جمله رد بر صوفیه در آخر کتاب ذکر شده‌است .

۷. مناهج الاحکام (در فقه)

۸. غنائم الایام فیما یتعلق بالحلال و الحرام : (فقه استدلالی)

۹. معین الخواص : (در فقه - بخش عبادات)

۱۰. مرشد العوام : (رساله عملیه - به زبان فارسی)

۱۱. منظومه‌ای در علم بدیع (در ۱۴۰ بیت) و منظومه‌ای در علم بیان .

۱۲. فتحیه : (در علم کلام)

۱۳. دیوان شعر: (پنج هزار بیت شعر فارسی و عربی)

۱۴. رساله‌ای در اصول الدین : (به زبان فارسی)

۱۵. رساله‌ای پیرامون موضوع و حکم غناء

۱۶. رساله‌ای در عمومیت حرمت ربا در تمام معاوضات

۱۷. مجموعه‌ای از نصایح و مواعظ (نامه مفصل به فتحعلی شاه)

۱۸.رساله‌ای در رد صوفیه و غلات^*[۵]

وفات

ایشان در سال ۱۲۳۱ هجری قمری رحلت کردند و مقبره مطهر ایشان در قبرستان شیخان قم قرار دارد.رحمت خدا بر او باد.^*[۶]

منابع

۱-گلشن ابرار، ج ۱، ص ۳۰۵

۲-جامع الشتات جلد اول ص ۷ تا ۲۶

۳-پایگاه اینترنتی حوزه

۴-تلنگر الیگودرز

۵-خبرگزاری قرآنی

پانویس

‎

۱-جامع الشتات جلد اول ص ۷

۲- همان ص ۸

۳-همان ص ۱۱

۴-همان ص ۱۵

۵-همان ص ۱۳

۶-همان ص ۱۶

۷- همان ص ۱۲