ساوه
| این مقاله هماکنون در دست ویرایش است. این برچسب برای جلوگیری از تعارض ویرایشی، اینجا گذاشته شدهاست. اگر این نوشته را پس از تاریخ ۳۰ جولای ۲۰۱۳ مشاهده میکنید و یا چند روز است که هیچ ویرایشی در این مقاله ندیدهاید، میتوانید برچسب را بردارید. در غیر این صورت، خواهشمندیم که شکیبایی پیشه کنید و تغییری در مقاله ندهید. همچنین میتوانید نام کسی که این برچسب را اینجا زده در تاریخچهٔ ویرایشهای این صفحه پیدا کنید و اگر مایل بودید با او تماس بگیرید. |
|
|
این مقاله نیازمند گسترش است. لطفاً اگر تخصص و توانایی گسترش این مقاله را دارید، آن را بهبود بخشید. |
مختصات: ۳۵°۰۱′ شمالی ۵۰°۲۲′ شرقی / ۳۵.۰۱۷° شمالی ۵۰.۳۶۷° شرقی
- برای دیگر کاربردهای ساوه به صفحه ساوه (ابهامزدایی) بروید.
| ساوه ساوه |
|
|---|---|
| کشور | |
| استان | مرکزی |
| شهرستان | ساوه |
| بخش | مرکزی |
| مردم | |
| جمعیت | ۲۰۰،۴۸۱ نفر[۱] |
| زبان گفتاری | فارسی (زبان اصلی)،[۲] ترکی،[۳][۴][۵][۶][۷][۸] |
| مذهب | شیعه |
| جغرافیای طبیعی | |
| ارتفاع از سطح دریا | ۹۹۸ متر |
| اطلاعات شهری | |
| شهردار | داوود فرداد |
| رهآورد | انار |
| پیششماره تلفنی | ۰۲۵۵ |
| وبگاه | http://www.saveh.ir |
| تابلوی خوشآمد به شهر | |
| به شهر یاقوتهای سرخ خوشآمدید به شهر سلمان ساوجی خوشآمدید |
|
|
روی نقشه ایران
۳۵°۰۱′ شمالی ۵۰°۱۳′ شرقی / ۳۵.۰۱° شمالی ۵۰.۲۲° شرقی |
|
ساوه از شهرهای استان مرکزی و مرکز شهرستان ساوه، در کشور ایران است. جمعیت این شهر در سال ۲۰۱۲ برابر با ۲۰۱۸۲۸ نفر است.[۹] ساوه یکی از شهرها و مناطق باستانی بازمانده از دوره ساسانی است که در اواخر دوره ساسانی و در اوایل دوره اسلامی یعنی سال ۲۲ هجری، ساوه جزو ایالت کوهستان یا جبال بودهاست.[۱۰] زبان مردم ساوه فارسی است.
ساوه از شمال به شهرستان زرندیه و استان قزوین از جنوب به شهرستان تفرش و استان قم و از شرق به استان تهران و قم و از غرب و جنوب غربی به استان همدان و شهرستان کمیجان محدود میگردد.[۱۱]
محتویات |
ریشته شناسی نام[ویرایش]
برای ساوه معانی چندی آوردهاند:
- ساوه بر وزن، کاوه نام پهلوانی است ایرانی که در جنگ رستم کشته شده او را ساوه شاه هم میگفتند.[۱۲]
- ساوه تغییریافته واژه سهآبه به معنای مکانی با سه رودخانه خوانده شدهاست.[۱۲]
- ساوه در زبان فارسی به معنای خردهطلا است،[۱۲] نام بخشهایی مانند زرند، گواه کاربرد این معنی برای منطقه ساوهاست.
- نام شهری است نامدار در عراق عجم، گویند دریاچهای در آن جا بود که هر سال یک کسی را در آن غرق میکردند تا از سیلاب ایمن میبودند و در شب ولادت سرور کاینات آن دریاچه خشک شد.[۱۳]
- در زمان ساسانیان زمین به هفت کشور تقسیم میشده از این قرار ارزه، ساوه، فردوفش، وروگرست و...
- گروهی نام آن را ماخوذ از واژه اوستایی "سوا" Sava و یا واژه پهلوی "سوکا" Savaka دانستهاند.[۱۰]
پیشینه تاریخی[ویرایش]
ساوه یکی از شهرها و مناطق باستانی بازمانده از دوره ساسانی است.[۱۴] این شهر در دوران گذشته در برخورد کلانترین راههای کاروانی میان ری باستان، همدان، اصفهان، قزوین، زنجان، قم و کاشان قرار داشته و در روزگار پارتیان یکی از خانمانهای مهم میان راهی بوده[۱۵] و در سدهٔ ۷ (پیش از میلاد) یکی از دژها و خانمانهای سرزمین ماد به شمار میرفته و زیست همگانی در این بخش از ایران از پیشینه و دیرینگی بسیار برخوردار است و از دید زمینشناسی از آن دوران سوم و چهارم زمینشناسی میباشد.[۱۵] ساوه نخست از توابع میدان بوده و بعد بخشی از ری بزرگ شده و به سبب نزدیکی با میانههای نیرومند برخی دودمان و پادشاهان بر ایران گذشته از این که همواره از ارزش ویژهای برخوردار بوده دارائی و چمنزارهای آن نیز از دیرباز جای توجه دودمانها بوده و روی همین پایه فرمانروایان آن اغلب از میان دولتمردان بنام برگزیده شدهاند بعد از ساسانیان حکومت سامانیان و آل بویه و سپس سلجوقی بر این سرزمین دست داشتند.[۱۰]
ساوه در جریان حمله مغول در قرن هفتم هجری صدمه و آسیب فراوان دید، مغولان شهر را ویران کردند و ساکنان آن را از دم تیغ گذراندند.[۱۴] کتابخانههای بزرگ و موزههای ساوه طعمه حریق شد وکتابها و ابزار دانشی کتابخانه و دانشوران نابود شدند.
حمدالله مستوفی در مورد ساوه اینگونه نوشته:در اول در آن زمین بحریه (دریاچه) بوده و در شب ولادت رسول اکرم آب آن به زمین فرو شد و آن از مشروبات بودهاست و بر آن زمین شهری ساختند. بانی آن معلوم نیست و در حمله مغولها باروی آن دچار خرابی شد و خواجه ظهیر الدین علی بن ملک شرف الدین ساوجی آن را عمارت نمود. هوایش به گرمی مایل است و آبش از رودخانه مزدقان و قنوات مشروب میشود.[۱۰]
ساوه از دیر باز محل برخوردهای نظامی ایران بوده در دوره مغول نیز گذرگاه جهانگردان بیگانه شد مارکوپولو ی و نیزی و بسیاری از پیامبران و مبلغان آئینی، بازرگانان، و ایلچیان در گزارشها و نوشتههای خود از ساوه یاد کردهاند. پی آمد حمله مغول کاهش شدید مردم ساوه بوده که کاهش زیاد ماندگاران روستایی و ویران شدن دستگاههای آبیاری موجب افت شدید کشاورزی در سرزمین ساوه شد. در دوره صفویه که آئین شیعه آئین رسمی کشور شد منطقه ساوه در دوره یاد شده جزو زمینگاه علی شکر بود در سال ۹۰۸ با چیرگی صفویه بر پادشاه مراد عثمانی همدان که والی نشین زمینگاه یاد شده بود بدست قزلباشها افتاد. در روزگار صفویه مردم ساوه از تیرههای گوناگون بودند و زبان و آداب و روسوم آنان نیز طبعا با هم فرق داشت. ولی بیشتر مردم از همان گذشته پارسیزبان با گویش محلی بودند تا به امروز هم ادامه دارد.
جغرافیا[ویرایش]
وضعیت طبیعی[ویرایش]
وضعیت سیاسی[ویرایش]
| قم | مامونیه | رازقان | ||
| قم | نوبران | |||
| سلفچگان | تفرش | کمیجان |
اقلیم[ویرایش]
میانگین دمای سالانه ۲/۱۸ درجه سانتی گراد بوده است. میزان بارندگی کم و حدود ۲۱۶ میلیمتر در سال میباشد و بیشتر بارش بصورت باران است.[۱۶]در تقسیم بندی اقلیمی شهرستان ساوه دارای اقلیم نیمه خشک با تابستانهای گرم و زمستانهای کمی سرد نامگذاری شده است.[۱۷] متوسط رطوبت شهر ساوه ۳۹% میباشد که ماههای دی با میانگین ۵۸% مرطوبترین ماه و ماه تیر و مرداد با میانگین ۲۶ درصد خشکترین ماه سال میباشد. باد غالب ساوه شمالی و شمال غرب (۳۶۰ درجه) میباشد و بیشترین سرعت باد وزیده شده به میزان ۹۰کیلومتر در ساعت در ماه فروردین ۱۳۷۲ گزارش شده است. اقلیم ساوه براساس طبقه بندی دمارتن خشک و طبقه بندی آمبرژه معتدل میباشد.[۱۸]
|
میانگین دما و بارش برای ساوه
منبع: سازمان هواشناسی کشور[۱۹]
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
زمین شناسی[ویرایش]
زمین لرزه[ویرایش]
ساوه از نظر مطالعات زلزله در محدوده محدوده زلزله خیزی بالا قرار دارد.[۲۰] وجود گسل ایندس در ۱۸ کیلومتری جنوب شهر در لرزه خیزی این منطقه تاثیر بسیاری دارد.[۲۱]
مردم شناسی[ویرایش]
جمعیت[ویرایش]
زبان و گویش[ویرایش]
دین و مذهب[ویرایش]
فرهنگ[ویرایش]
آداب و رسوم[ویرایش]
مشاهیر[ویرایش]
- سلمان ساوجی: وی از شاعران و غزلسرایان قرن هشتم هجری قمری و هم عصر حافظ بودهاست. دیوان شعر وی مشتمل بر دوازه هزار بیت است.
- تیلیم خان: شاعر ترکزبان قرن ۱۲ هجری شمسی
- ابوسعد آوی: شاعر، تاریخنگار، دانشمند و یکی از وزیران طبرستان
- ابوطاهر خاتونی: از شاعران دوران ملکشاه سلجوقی سلجوقی
- ابوالفرج ساوجی: از نویسندگان و کُتاب آل بویه
- افضلالدین ساوی: شاعر و فیلسوف قرن ششم هجری قمری.
- بهاءالدین ساوجی: از شاعران قرن هشتم هجری
- فرخنده ساوجی: از شاعران قرن سیزدهم هجری
- حسین بن روح نوبختی: سومین نایب خاص (سفیر) حجت بن حسن (مهدی) در دوران غیبت صغری و یکی از اهالی روستاهای آوه در نزدیکی شهر ساوه.
- سید مرتضی عسکری پژوهشگر تاریخ اسلام و حدیثشناس و روحانی شیعه.
- علامه تاجالدین آوی: از علما و فقههای مشهور شیعه در زمان ایلخانیان (قرن هفتم و هشتم هجری قمری)
- ملا صالح ساوجی: از علما دوران سلطان حسین صفوی (قرن دوازدهم ه. ق) است. تالیفات وی عبارتند از: الحدیده الحسینیه – الدره العلویه
- ابن سهلان ساوجی: فیلسوف و منطقدان
- خواجه نصیر طوسی: از علما بزرگ ریاضی، نجوم و حکمت ایران و نیز یکی از فقههای مذهب تشیع در قرن هفدهم میباشد، نقل شدهاست که وی زاده روستای جهرود در نزدیکی شهر ساوهاست.
- مصطفی چمران: در سال ۱۳۱۱ ه. ش متولد شد. او فرزند حسن چمران ساوجی بود که از روستای چمران بخش غرق آباد ساوه به تهران مهاجرت کرد. دکتر چمران پس از شروع جنگ تحمیلی در شهریور ماه سال ۱۳۵۹ به خط مقدم جبهه رفت و ستاد جنگهای نامنظم را تأسیس و فرماندهی نمود. وی در ۳۱ خرداد ۱۳۶۰ در منطقه جنگی دهلاویه کشته شد.[۲۲]
- یوسف عادل شاه ساوی: موسس سلسله عادلشاهیان
- شیخ جمالالدین ساوجی: موسس قلندریان فرقهای از صوفیه.
- سعدالدین ساوجی: از سیاستمداران و دولتمردان دوران ایلخانیان
- عمادالدین ساوجی: دانشمند و وزیر خوارزمشاهیان
- ابونصر آوی: شاعرو یکی از وزیران طبرستان
- حبیبالله ساوجی: از نقاشان زمان شاه عباس
- سید احمدخان ساوهای: خواننده دوران قاجار
- ابوالفضل جلیلی: کارگردان و فیلمنامهنویس سینما
- محسن محسنینسب: کارگردان و فیلمنامهنویس سینما
سینماها[ویرایش]
کتابخانهها[ویرایش]
- کتابخانه هاشمی نژاد
- کتابخانه سلمان ساوجی
- کتابخانه علامه عسگری
- کتابخانه ولیعصر
رسانه[ویرایش]
رادیو[ویرایش]
نشریهها[ویرایش]
از جمله نشریات محلی ساوه میتوان به دو هفتهنامه پیام اندیشه، گلهای ساوه، آرمان جوان، یاقوت سرخ، صبح ساوه، سیمانگار و ماهنامههای عهد جاوید و سیمای ساوه اشاره نمود.[۲۳] همچنین دو هفتهنامه مدینه گفتگو یکی از نشریات شهرستان ساوه و استان مرکزی بود که در تیر ماه ۱۳۸۹ توقیف شدهاست.[۲۴][۲۵]
ساختار شهری[ویرایش]
شهرداری[ویرایش]
سابقه ایجاد شهرداری در ساوه طبق مدارک مستند به سال ۱۳۳۶ باز میگردد، اما گفتهها حاکی از این است که در سال ۱۳۲۰ در این شهر بلدیه یا شهرداری وجود داشته است.[۲۶]
مراکز درمانی[ویرایش]
- بیمارستان شهید مدرس
- بیمارستان شهید چمران
- بیمارستان فاطمه زهرا
- بیمارستان زنان و زایمان شهدا ۱۷ شهریور
فضای سبز شهری[ویرایش]
- پارک طالقانی (پارک شهر)
- پارک ولیعصر
- پارک جنگلی ساوه
مراکز تفریحی[ویرایش]
- دریاچه مصنوعی ساوه
- بام ساوه
اقتصاد و صنعت[ویرایش]
شهرک صنعتی کاوه در ۱۰ کیلومتری شهر ساوه یکی از قطبهای مهم صنعت در ایران به حساب میآید. شهرک صنعتی کاوه در سال ۱۳۵۲ در شمال شرقی شهر ساوه ایجاد شدهاست که هم اکنون در مساحتی بالغ بر ۳۰۰۰ هکتار و با ۵۰۰ واحد کارخانه تولیدی مشغول به فعالیت است.[۲۷]
ترابری[ویرایش]
مسیرهای ارتباطی[ویرایش]

آزادراه ۵ (ساوه - تهران)
آزادراه ۵ - (ساوه - سلفچگان - اراک)
آزادراه ۶ (ساوه-همدان)
جاده ۶۵ (ساوه - تهران)
جاده ۶۵
(ساوه - اراک)
(ساوه - قم)
جاده ۴۸ (ساوه - همدان)
راه آهن[ویرایش]
اتوبوسرانی[ویرایش]
تاکسیرانی[ویرایش]
مشکلات شهری[ویرایش]
آموزش[ویرایش]
آموزش و پرورش[ویرایش]
آموزش عالی[ویرایش]
- دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه[۲۸]
- آموزشکده سما واحد ساوه[۲۹]
- دانشگاه پیام نور واحد ساوه
- دانشکده پرستاری ساوه
- دانشگاه علمی کابردی ساوه
- موسسه آموزش عالی انرژی ساوه
- موسسه آموزش عالی دانشستان ساوه
- موسسه آموزش عالی فن و دانش ساوه
- موسسه آموزش عالی فخر رازی ساوه
- دانشکده فنیوحرفهای پسران ساوه (جراحی زاده)
- موسسه آموزش عالی ناصر خسرو ساوه
- مرکز آموزش علمی کاربردی گروه صنعتی صفا
مدارس علوم دینی[ویرایش]
- حوزه علمیه ولیعصر
- حوزه علمیه امام صادق
- حوزه علمیه زنان فاطمه الزهرا
ورزش[ویرایش]
شهر ساوه در دورههای مختلف تیمهای ورزشی مانند باشگاههای باشگاه فوتسال شنسا ساوه و باشگاه فوتسال شهرداری ساوه[۳۰] در لیگ برتر فوتسال ایران داشتهاست. باشگاه شنسا ساوه قهرمان نخستین دوره جام باشگاههای آسیا در سال ۱۳۸۴،[۳۱] مسابقات بینالمللی پرتغال موسوم به جام جهانی کوچک در سال ۱۳۸۶[۳۲] و قهرمان لیگ برتر فوتسال ایران در سال ۱۳۸۵ شدهاست.[۳۳] همچنین باشگاه فوتبال شهر صنعتی کاوه که وابسته به شهرک صنعتی کاوه در نزدیکی ساوهاست در لیگ دسته اول ایران به عنوان نماینده شهر تهران شرکت میکند.[۳۴][۳۵]
مجموعههای ورزشی[ویرایش]
- مجموعه ورزشی چمران
- مجموعه ورزشی هلال احمر
- مجموعه ورزشی تختی
- مجموعه ورزشی کوثر
- سالن فجر
گردشگری[ویرایش]
آثار تاریخی[ویرایش]
نظر به اینکه ساوه یکی از شهرستانهای باستانی ایران زمین است لذا آثار باستانی آن نسبتا زیاد میبوده تا اینکه در حمله مغول و بعد به دست سپاهیان تیمور لنگ اکثر آنها منهدم گردید.
- بازار ساوه - قدمت تاریخی دوره صفویه
- مسجد جامع ساوه - قدمت تاریخی دوره سلجوقی
- مناره مسجد جامع - قدمت تاریخی ۵۰۴ ه. ق
- مناره مسجد میدان - سدهٔ ۵ ه. ق
- مسجد سرخ یا انقلاب - قدمت تاریخی۴۵۳ ه. ق
- مسجد بازار ساوه - قدمت تاریخی دوره زندیه
- گنبد چهارسوق - قدمت تاریخی دوره صفویه
- قلعه دختر یا قیزقلعه - قدمت تاریخی دوران ساسانیان
- امامزاده سید اسحاق - (از نوادگان موسی کاظم- با سه واسطه) - قدمت تاریخی ۶۷۶ ه. ق
- بنای امامزاده سید حمزه - قدمت تاریخی دوره صفویه
- آرامگاه امامزاده فضل بن سلیمان - قدمت تاریخی دوره سلجوقی
- آرامگاه فاطمه بنت شجاع - قدمت تاریخی دوره صفویه
- بند شاه عباس - قدمت تاریخی قرن هفتم ه. ق
- امامزاده سید هارون - قدمت تاریخی قرن هفتم ه. ق
- امامزاده یونس - قدمت تاریخی اواخر قرن نهم
- آرامگاه اشموئیل پیغمبر - قدمت تاریخی دوره صفویه
- آرامگاه امامزاده نوح بن موسی بن جعفر - قدمت تاریخی دوره صفویه
- کاروانسرای آوه - قدمت تاریخی دوره صفویه
- کاروانسرای عبدالغفارخان (باغ شیخ) - قدمت تاریخی دوره زندیه
- کاروانسرای عبدالغفارخان (مجیدآباد) - قدمت تاریخی دوره زندیه
- تکیه باغ شیخ - قدمت تاریخی دوره قاجار
- گورستان رازین (سوسن نقین) - قدمت تاریخی هزاره اول قبل از میلاد
- گورستان کله دشت - قدمت تاریخی هزاره سوم قبل از میلاد
- پلهای یک چشمه و هشت چشمه سرخده - قدمت تاریخی دوره صفویه[۳۶]
جاذبههای طبیعی[ویرایش]
جاذبههای مذهبی[ویرایش]
صنایع دستی[ویرایش]
هنر صنایع دستی در شهر ساوه دارای قدمت زیادی است. وجود تکههای سقالینه کشف شده در اطراف تپه باستانی آوه شاهدی بر این مدعاست. همچنین گلیم ساوه یکی از آثار مشهور کشور است که از دوره صفوی در این شهر رواج داشته است.
- سفالگری
در زمان سلجوقیان، ساوه یکی از مراکز مهم سفالگری بود که هر چند نمیتوانست با ‹‹ری›› در این زمنیه رقابت کند ولی به هر طریق از اهمیت فراوانی برخور دار بود. پس از حملة مغول، ‹‹ری›› از فعالیت باز ایستاد لکن ساوه همچنان به خلق آثار گرانبهایی در این زمینه ادامه داد. نمونههای زیبائی از سفالینههای ساوه در حفاریها تپههای تاریخی ‹‹ آوه›› بدست آمده که در ‹‹ موزة ایران باستان›› نگاهداری میشود.[۳۷]
- گلیم بافی
در گلیم ساوه استفاده از رنگهای مناسب و طرحهای زیبا دیده میشود و این امر گلیم ساوه را در سطح استان مطرح ساخته است. روستای «نورعلی بیگ» در بخش مرکزی شهرستان ساوه از جمله روستاهایی است که بافت گلیم در آن مشهود است. از انواع گلیمها، خورجین، گاله یا به اصطلاح ساوهایها «گووالا» و غیره تهیه میشود. گاله اغلب در کودکشی مورد استفاده قرار میگیرد. «سفره آرد» یا به قول محلیها «اون سفرا» از دیگر دستبافتهای مردم این دیار است. سفره آرد گلیمی ظریف از نخ پنبه است و معمولاً در نانپزی مورد استفاده قرار میگیرد.[۳۸]
- قالی بافی
- رودوزیهای سنتی
- منبت
- قلمزنی
موزهها[ویرایش]
- موزه مردمشناسی چهارسوق
هتلها[ویرایش]
- هتل صدرا
- هتل کاوه
ره آوردها[ویرایش]
نگارخانه[ویرایش]
پانویس[ویرایش]
- ↑ «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)، 19 اردیبهشت 1392. بازبینیشده در 19 اردیبهشت 1392.
- ↑ شهرستان ساوه
- ↑ استان مرکزی-وضعیت اقتصادی و اجتماعی استان::
- ↑ معرفی استان مرکزی و شهرستانهای تابعه::
- ↑ مردم شناسی | پورتال اداره کل میراث فرهنگی استان مرکزی
- ↑ پورتال دانشگاه علوم پزشکی اراک
- ↑ ° Saveh in Iran (Markazi) | Tripmondo
- ↑ Saveh is a A city, town, village, or other agglomeration of buildings where people live and work in Ostan E Markazi, (Islamic Republic Of Iran, Asia)
- ↑ «Sāveh». World Gazetteer. بازبینیشده در 19 ژانویه 2012.
- ↑ ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ ۱۰٫۲ ۱۰٫۳ «پیشینه». وبگاه شهرداری ساوه. بازبینیشده در 19 ژانویه.
- ↑ «موقعیت جغرافیایی ساوه». پورتال شهرداری. بازبینیشده در 19 ژانویه 2012.
- ↑ ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ «وجه تسمیه نام ساوه». پورتال شهرداری. بازبینیشده در 19 ژانویه 2012.
- ↑ لغت نامه دهخدا
- ↑ ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ «آشنایی با استان مرکزی». همشهری آنلاین، 13 مرداد 1386. بازبینیشده در 19 ژانویه 2012.
- ↑ ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ مرکز بازرگانی خارجی استان مرکزی
- ↑ «شهرستان ساوه». پایگاه اطلاع رسانی حوزه هنری استان مرکزی. بازبینیشده در 12 اردیبهشت 1392.
- ↑ «شهرستان ساوه». اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مرکزی. بازبینیشده در 12اردیبهشت 1392.
- ↑ «آب و هوای شهرهای استان مرکزی». اداره کل هواشناسی استان مرکزی. بایگانیشده از نسخهٔ اصلی در 15 دسامبر 2012. بازبینیشده در 20مهر1391.
- ↑ «آمار و اطلاعات ایستگاه های هواشناسی کشور- ساوه». سازمان هواشناسی کشور. بازبینیشده در 12 اردیبهشت 1392.
- ↑ «تدوین سند مقاومت ساختمانی برای شهرهای استان مرکزی ضروری است». صدای اراک، 26 دی 1391. بازبینیشده در 12 اردیبهشت 1392.
- ↑ %D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA. %D8%B4%D8%B1%D8%AD. %DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84. %D8%8C. %D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87.html «گزارش ملی تحقیقات زلزله کشور». کمیته زلزله شورای پژوهشهای علمی کشور، فروردین 1375. بازبینیشده در 12 اردیبهشت 1392.
- ↑ مشاهیر ساوه
- ↑ «نشریات». اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان ساوه. بازبینیشده در 23 جولای 2012.
- ↑ «یک نشریه توقیف شد و سه نشریه تذکر گرفتند». دویچه وله، 7 جولای 2010. بازبینیشده در 10 سپتامبر 2011.
- ↑ «هفتهنامه “مدینه گفتگو ” استان مرکزی توقیف شد». مرکزی دیلی، 15 تیر 1389. بازبینیشده در 10 سپتامبر 2011.
- ↑ «تاریخچه شهرداری ساوه». شهرداری ساوه. بازبینیشده در 10 اردیبهشت 1392.
- ↑ شهر صنعتی کاوه
- ↑ دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه
- ↑ آموزشکده سما واحد ساوه
- ↑ «شهرداری ساوه به لیگ برتر فوتسال ایران صعود کرد». ورزش ۳، 18 اسفند 1389. بازبینیشده در 10 سپتامبر 2011.
- ↑ «تیم فوتسال شنسا قهرمان جام باشگاههای آسیا شد». فارس نیوز، 12 اسفند 1384. بازبینیشده در 10 سپتامبر 2011.
- ↑ «شن سا قهرمان جام جهانی کوچک شد». فارس نیوز، 18 تیر 1386. بازبینیشده در 10 سپتامبر 2011.
- ↑ «تیم فوتسال شنسا باز هم پیروز شد». فارس نیوز، 4 اسفند 1385. بازبینیشده در 10 سپتامبر 2011.
- ↑ «پرسپولیس به سختی از سد تیم گمنام شهر صنعتی کاوه گذشت / کاوه قدر دفاع بی آزار پرسپولیس را ندانست». مهر نیوز، 6 دی 1385. بازبینیشده در 10 سپتامبر 2011.
- ↑ «فرهاد کاظمی سرمربی کاوه تهران شد». وبگاه گل، 11 فوریه 2011. بازبینیشده در 10 سپتامبر 2011.
- ↑ اقتباس از نشریه سیمای طلایی ساوه تک شماره ۱۳۸۱ و چاپ شده در نقشه راهنمای شهر ساوه چاپ موسسه جغرافیائی و کارتو گرافی سحاب
- ↑ سفالگری در ساوه | محمدعلی احمدیان
- ↑ اطلاعات گردشگری ایران | صنایع دستی استان مرکزی
| در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ ساوه موجود است. |
|
|
|||||
|
||||||||||||||||
|
|||||
|
|
|||||