ساوه
مختصات: شرقی′۲۲°۵۰ شمالی′۰۱°۳۵ / ۵۰٫۳۶۷غرب ۳۵٫۰۱۷جنوب
- برای دیگر کاربردهای ساوه به صفحه ساوه (ابهامزدایی) بروید.
| ساوه ساوه |
||
|---|---|---|
|
|
||
| اطلاعات کلی | ||
| کشور |  ایران |
|
| استان | مرکزی | |
| شهرستان | ساوه | |
| بخش | مرکزی | |
| مردم | ||
| جمعیت | ۲۰۱۸۲۸ | |
| زبان گفتاری | فارسی | |
| مذهب | شیعه | |
| اطلاعات شهری | ||
| وبگاه | http://www.saveh.ir | |
| تابلوی خوشآمد به شهر | ||
| به شهر یاقوتهای سرخ خوشآمدید | ||
ساوه از شهرهای استان مرکزی و مرکز شهرستان ساوه، در کشور ایران است. جمعیت این شهر در سال ۲۰۱۲ برابر با ۲۰۱۸۲۸ نفر است.[۱] ساوه یکی از شهرها و مناطق باستانی بازمانده از دوره ساسانی است که در اواخر دوره ساسانی ودر اوایل دوره اسلامی یعنی سال 22 هجری ، ساوه جزو ایالت کوهستان یا جبال بودهاست.[۲] زبان مردم ساوه فارسی است.
ساوه از شمال به استان قزوین از جنوب به شهرستان تفرش و استان قم و از شرق به استان تهران و قم و از غرب به استان همدان محدود میگردد.[۳]
محتویات |
[ویرایش] پیشینه تاریخی
ساوه یکی از شهرها و مناطق باستانی بازمانده از دوره ساسانی است.[۴] این شهر در دوران گذشته در برخورد کلانترین راههای کاروانی میان ری باستان، همدان، اصفهان، قزوین، زنجان، قم و کاشان قرار داشته و در روزگار پارتیان یکی از خانمانهای مهم میان راهی بوده[۵] و در سدهٔ ۷ (پیش از میلاد) یکی از دژها و خانمانهای سرزمین ماد به شمار میرفته و زیست همگانی در این بخش از ایران از پیشینه و دیرینگی بسیار برخوردار است و از دید زمینشناسی از آن دوران سوم و چهارم زمینشناسی میباشد.[۵] ساوه نخست از توابع میدان بوده و بعد بخشی از ری بزرگ شده و به سبب نزدیکی با میانههای نیرومند برخی دودمان و پادشاهان بر ایران گذشته از این که همواره از ارزش ویژهای برخوردار بوده دارائی و چمنزارهای آن نیز از دیرباز جای توجه دودمانها بوده و روی همین پایه فرمانروایان آن اغلب از میان دولتمردان بنام برگزیده شدهاند بعد از ساسانیان حکومت سامانیان و آل بویه و سپس سلجوقی بر این سرزمین دست داشتند.[۲]
ساوه در جریان حمله مغول در قرن هفتم هجری صدمه و آسیب فراوان دید، مغولان شهر را ویران کردند و ساکنان آن را از دم تیغ گذراندند.[۴] کتابخانههای بزرگ و موزههای ساوه طعمه حریق شد وکتابها و ابزار دانشی کتابخانه و دانشوران نابود شدند.
حمدالله مستوفی در مورد ساوه اینگونه نوشته :در اول در آن زمین بحریه (دریاچه) بوده و در شب ولادت رسول اکرم آب آن به زمین فرو شد و آن از مشروبات بودهاست و بر آن زمین شهری ساختند.بانی آن معلوم نیست و در حمله مغولها باروی آن دچار خرابی شد و خواجه ظهیر الدین علی بن ملک شرف الدین ساوجی آن را عمارت نمود. هوایش به گرمی مایل است و آبش از رودخانه مزدقان و قنوات مشروب میشود.[۲]
ساوه از دیر باز محل برخوردهای نظامی ایران بوده در دوره مغول نیز گذرگاه جهانگردان بیگانه شد مارکوپولو ی و نیزی و بسیاری از پیامبران و مبلغان آئینی، بازرگانان، و ایلچیان در گزارشها و نوشتههای خود از ساوه یاد کردهاند. پی آمد حمله مغول کاهش شدید مردم ساوه بوده که کاهش زیاد ماندگاران روستایی و ویران شدن دستگاههای آبیاری موجب افت شدید کشاورزی در سرزمین ساوه شد. در دوره صفویه که آئین شیعه آئین رسمی کشور شد منطقه ساوه در دوره یاد شده جزو زمینگاه علی شکر بود در سال ۹۰۸ با چیرگی صفویه بر پادشاه مراد عثمانی همدان که والی نشین زمینگاه یاد شده بود بدست قزلباشها افتاد. در روزگار صفویه مردم ساوه از تیرههای گوناگون بودند و زبان و آداب و روسوم آنان نیز طبعا با هم فرق داشت. ولی بیشتر مردم از همان گذشته پارسی زبان با گویش محلی بودند تا به امروز هم ادامه دارد.
[ویرایش] نام ساوه
برای ساوه معانی چندی آوردهاند: >
- ساوه بر وزن، کاوه نام پهلوانی است ایرانی که در جنگ رستم کشته شده او را ساوه شاه هم میگفتند.[۶]
- ساوه تغییریافته واژه سهآبه به معنای مکانی با سه رودخانه خوانده شدهاست.[۶]
- ساوه در زبان فارسی به معنای خردهطلا است،[۶] نام بخشهایی مانند زرند، گواه کاربرد این معنی برای منطقه ساوهاست.
- نام شهری است نامدار در عراق عجم، گویند دریاچهای در آن جا بود که هر سال یک کسی را در آن غرق میکردند تا از سیلاب ایمن میبودند و در شب ولادت سرور کاینات آن دریاچه خشک شد.[۷]
- در زمان ساسانیان زمین به هفت کشور تقسیم میشده از این قرار ارزه، ساوه، فردوفش، وروگرست و .. .
- گروهی نام آن را ماخوذ از واژه اوستایی "سوا" Sava و یا واژه پهلوی "سوکا" Savaka دانستهاند. [۲]
[ویرایش] کشاورزی
عمده محصول باغی و زراعی شهرستان ساوه انار و طالبی میباشد. همچنین محصولاتی مانند گندم ٬ پنبه، دانههای روغنی و محصولات جالیزی در ساوه کاشت و برداشت میشود.
انار ساوه یکی از مرغوبترین و شناخته شدهترین انارهای کشور ایران در ۹ هزار هکتار از باغهای این شهرستان تولید میشود.ملس ترش ساوه، ملس تبریزی ساوه، ملس یوسف خانی ساوه، ملس پوست سفید ساوه، ترش تابستانی، شیرین آقامحمدعلی ساوه، آلک ترش ساوه، آلک شیرین ساوه، آلک پوست سفید، شیرین اردستانی و.. ارقام انار ساوه را شامل میشوند.[۸]. [۹]
[ویرایش] صنعت
شهرک صنعتی کاوه در ۱۰ کیلومتری شهر ساوه یکی از قطبهای مهم صنعت در ایران به حساب میآید.
شهرک صنعتی کاوه در سال ۱۳۵۲ در شمال شرقی شهر ساوه ایجاد شدهاست که هم اکنون در مساحتی بالغ بر ۳۰۰۰ هکتار و با ۵۰۰ واحد کارخانه تولیدی مشغول به فعالیت است. [۱۰]
[ویرایش] آثار تاریخی
نظر به اینکه ساوه یکی از شهرستانهای باستانی ایران زمین است لذا آثار باستانی آن نسبتا زیاد میبوده تا اینکه در حمله مغول و بعد به دست سپاهیان تیمور لنگ اکثر آنها منهدم گردید.
- مسجد جامع ساوه - قدمت تاریخی دوره سلجوقی
- مناره مسجد جامع - قدمت تاریخی ۵۰۴ ه.ق
- مناره مسجد میدان - سدهٔ ۵ ه.ق
- مسجد سرخ یا انقلاب - قدمت تاریخی۴۵۳ ه.ق
- قلعه دختر یا قیزقلعه - قدمت تاریخی دوران ساسانیان
- امامزاده سید اسحاق - (از نوادگان موسی کاظم- با سه واسطه) - قدمت تاریخی ۶۷۶ ه.ق
- بقعه امامزاده سید حمزه - قدمت تاریخی دوره صفویه
- بقعه امامزاده فضل بن سلیمان - قدمت تاریخی دوره سلجوقی
- آرامگاه فاطمه بنت شجاع - قدمت تاریخی دوره صفویه
- بند شاه عباس - قدمت تاریخی قرن هفتم ه.ق
- امامزاده سید هارون - قدمت تاریخی قرن هفتم ه.ق
- امامزاده یونس - قدمت تاریخی اواخر قرن نهم
- مسجد بازار شهر ساوه - قدمت تاریخی دوره زندیه
- بقعه امامزاده اسماییل - قدمت تاریخی دوره صفویه
- بقعه امامزاده نوح بن موسی بن جعفر - قدمت تاریخی دوره صفویه
- بقعه امامزاده سید منصور بن موسی بن جعفر - قدمت تاریخی دوره صفویه
- حمام کلبعلیخان - قدمت تاریخی دوره زندیه
- کاروانسرای عبدالغفار - قدمت تاریخی دوره زندیه
- کاروانسرای خشک رود وهجب - قدمت تاریخی دوره صفویه[۱۱]
[ویرایش] مشاهیر ساوه
- سلمان ساوجی: وی از شاعران و غزلسرایان قرن هشتم هجری قمری و هم عصر حافظ بودهاست. دیوان شعر وی مشتمل بر دوازه هزار بیت است.
- تیلیم خان: شاعر ترکزبان قرن ۱۲ هجری شمسی
- ابوسعد آوی: شاعر، تاریخنگار، دانشمند و یکی از وزیران طبرستان
- ابوطاهر خاتونی: از شاعران دوران ملکشاه سلجوقی سلجوقی
- ابوالفرج ساوجی: از نویسندگان و کُتاب آل بویه
- افضلالدین ساوی: شاعر و فیلسوف قرن ششم هجری قمری.
- بهاءالدین ساوجی: از شاعران قرن هشتم هجری
- فرخنده ساوجی: از شاعران قرن سیزدهم هجری
- حسین بن روح نوبختی: سومین نایب خاص (سفیر) حجت بن حسن (مهدی) در دوران غیبت صغری و یکی از اهالی روستاهای آوه در نزدیکی شهر ساوه.
- سید مرتضی عسکری پژوهشگر تاریخ اسلام و حدیثشناس و روحانی شیعه.
- علامه تاجالدین آوی : از علما و فقههای مشهور شیعه در زمان ایلخانیان (قرن هفتم و هشتم هجری قمری)
- ملا صالح ساوجی: از علما دوران سلطان حسین صفوی (قرن دوازدهم ه.ق) است. تالیفات وی عبارتند از : الحدیده الحسینیه – الدره العلویه
- ابن سهلان ساوجی: فیلسوف و منطقدان
- خواجه نصیر طوسی: از علما بزرگ ریاضی، نجوم و حکمت ایران و نیز یکی از فقههای مذهب تشیع در قرن هفدهم میباشد، نقل شدهاست که وی زاده روستای جهرود در نزدیکی شهر ساوهاست.
- مصطفی چمران: در سال ۱۳۱۱ ه.ش متولد شد. او فرزند حسن چمران ساوجی بود که از روستای چمران بخش غرق آباد ساوه به تهران مهاجرت کرد. دکتر چمران پس از شروع جنگ تحمیلی در شهریور ماه سال ۱۳۵۹ به خط مقدم جبهه رفت و ستاد جنگهای نامنظم را تأسیس و فرماندهی نمود. وی در ۳۱ خرداد ۱۳۶۰ در منطقه جنگی دهلاویه کشته شد.[۱۲]
- یوسف عادل شاه ساوی: موسس سلسله عادلشاهیان
- شیخ جمالالدین ساوجی: موسس قلندریان فرقهای از صوفیه.
- سعدالدین ساوجی: از سیاستمداران و دولتمردان دوران ایلخانیان
- عمادالدین ساوجی: دانشمند و وزیر خوارزمشاهیان
- ابونصر آوی: شاعرو یکی از وزیران طبرستان
- حبیبالله ساوجی: از نقاشان زمان شاه عباس
- سید احمدخان ساوهای: خواننده دوران قاجار
- ابوالفضل جلیلی: کارگردان و فیلمنامهنویس سینما
- محسن محسنینسب: کارگردان و فیلمنامهنویس سینما
[ویرایش] راههای ارتباطی
- آزادراه ساوه - تهران
- آزادراه ساوه - سلفچگان
- آزادراه ساوه - همدان
- جاده قدیم ساوه - تهران
- جاده قدیم ساوه - همدان
- جاده ساوه - قم
[ویرایش] دانشگاهها
- دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه [۱۳]
- آموزشکده سما واحد ساوه [۱۴]
- دانشگاه پیام نور واحد ساوه
- دانشکده پرستاری ساوه
- دانشگاه علمی کابردی ساوه
- موسسه آموزش عالی انرژی ساوه
- موسسه آموزش عالی دانشستان ساوه
- موسسه آموزش عالی فن و دانش ساوه
- موسسه آموزش عالی فخر رازی ساوه
[ویرایش] نشریات
از جمله نشریات محلی ساوه میتوان به دو هفتهنامههای گلهای ساوه، آرمان جوان و یاقوت سرخ اشاره نمود.[۱۵]
همچنین دو هفتهنامه مدینه گفتگو یکی از نشریات شهرستان ساوه و استان مرکزی بود در تیر ماه ۱۳۸۹ توقیف شدهاست.[۱۶][۱۷]
[ویرایش] ورزش
شهر ساوه در دورههای مختلف تیمهای ورزشی مانند باشگاههای باشگاه فوتسال شنسا ساوه و باشگاه فوتسال شهرداری ساوه[۱۸] در لیگ برتر فوتسال ایران داشتهاست.
باشگاه شنسا ساوه قهرمان نخستین دوره جام باشگاههای آسیا در سال ۱۳۸۴،[۱۹] مسابقات بینالمللی پرتغال موسوم به جام جهانی کوچک در سال ۱۳۸۶[۲۰] و قهرمان لیگ برتر فوتسال ایران در سال ۱۳۸۵ شدهاست.[۲۱]
همچنین باشگاه فوتبال شهر صنعتی کاوه که وابسته به شهرک صنعتی کاوه در نزدیکی ساوهاست در لیگ دسته اول ایران به عنوان نماینده شهر تهران شرکت میکند.[۲۲][۲۳]
[ویرایش] نگارخانه
-
مناره مسجد سرخ ساوه
-
قدیمیترین عکس از مسجد جامع ساوه
-
قلعه دختر ساوه
-
حیاط شرقی امامزاده سید اسحاق ساوه
-
سایت مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی ساوه
-
میدان آزادی ساوه
[ویرایش] پانویس
- ↑ «Sāveh». World Gazetteer. بازبینیشده در ۱۹ ژانویه ۲۰۱۲.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ «پیشینه». وبگاه شهرداری ساوه. بازبینیشده در ۱۹ ژانویه.
- ↑ «موقعیت جغرافیایی ساوه». پورتال شهرداری. بازبینیشده در ۱۹ ژانویه ۲۰۱۲.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ «آشنایی با استان مرکزی». همشهری آنلاین، ۱۳ مرداد ۱۳۸۶. بازبینیشده در ۱۹ ژانویه ۲۰۱۲.
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ مرکز بازرگانی خارجی استان مرکزی
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ «وجه تسمیه نام ساوه». پورتال شهرداری. بازبینیشده در ۱۹ ژانویه ۲۰۱۲.
- ↑ لغت نامه دهخدا
- ↑ انار ساوه/جام جم آنلاین
- ↑ * ارقام انار
- ↑ شهر صنعتی کاوه
- ↑ اقتباس از نشریه سیمای طلایی ساوه تک شماره ۱۳۸۱ و چاپ شده در نقشه راهنمای شهر ساوه چاپ موسسه جغرافیائی و کارتو گرافی سحاب
- ↑ مشاهیر ساوه
- ↑ دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه
- ↑ آموزشکده سما واحد ساوه
- ↑ «نشریات». اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان ساوه. بازبینیشده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۱.
- ↑ «یک نشریه توقیف شد و سه نشریه تذکر گرفتند». دویچه وله، ۷ جولای ۲۰۱۰. بازبینیشده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۱.
- ↑ «هفتهنامه “مدینه گفتگو ” استان مرکزی توقیف شد». مرکزی دیلی، ۱۵ تیر ۱۳۸۹. بازبینیشده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۱.
- ↑ «شهرداری ساوه به لیگ برتر فوتسال ایران صعود کرد». ورزش ۳، ۱۸ اسفند ۱۳۸۹. بازبینیشده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۱.
- ↑ «تیم فوتسال شنسا قهرمان جام باشگاههای آسیا شد». فارس نیوز، ۱۲ اسفند ۱۳۸۴. بازبینیشده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۱.
- ↑ «شن سا قهرمان جام جهانی کوچک شد». فارس نیوز، ۱۸ تیر ۱۳۸۶. بازبینیشده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۱.
- ↑ «تیم فوتسال شنسا باز هم پیروز شد». فارس نیوز، ۴ اسفند ۱۳۸۵. بازبینیشده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۱.
- ↑ «پرسپولیس به سختی از سد تیم گمنام شهر صنعتی کاوه گذشت / کاوه قدر دفاع بی آزار پرسپولیس را ندانست». مهر نیوز، ۶ دی ۱۳۸۵. بازبینیشده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۱.
- ↑ «فرهاد کاظمی سرمربی کاوه تهران شد». وبگاه گل، ۱۱ فوریه ۲۰۱۱. بازبینیشده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۱.
 |
در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ ساوه موجود است. |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||
|
|||||
