آدام اولئاریوس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

آدام اولئاریوس(به لاتین: Adam Olearius) که نام اصلیش آدام اولشلگر(به آلمانی: Adam Ölschläger)(زادهٔ ۱۶ اوت ۱۶۰۳- مرگ ۲۲ فوریه ۱۶۷۱) پژوهشگر، ریاضیدان، جغرافیدان و کتاب‌دار آلمانی بود. او همچنین دبیر سفیر دوک هولشتاین - فریدریک سوم- به شاه ایران -شاه صفی- بود. او پیرامون دیده‌هایش از سفر به ایران دو کتاب نگاشته‌است. همچنین نخستین ترجمهٔ آلمانی گلستان و بوستان سعدی توسط او در سال ۱۶۵۴ میلادی منتشر شد.

کارنامه[ویرایش]

شهر روسی کازان که اولئاریوس آن را به سال ۱۶۳۰ کشیده‌است.او

از راه روسیه و دریای مازندران به سوی ایران رهسپار شد. در ۱۴ نوامبر ۱۶۳۶ به دربند رسید. سپس به شماخی رفت و سه ماه در آنجا ماندگار شد. سپس به اردبیل، سلطانیه، قزوین رفت تا سرانجام در ۳ اوت ۱۶۳۷ به اصفهان -پایتخت آن زمان ایران- رسید. در ایران او به دربار راه یافت، ولی چون میان او و سفیر ستیزه‌ای پدید آمد از گروه سفارت هولشتاین جداشده و به خدمت روسها درآمد. ولی چون در آینده آن سفیر را دوک هولشتاین پادافره نمود اولئاریوس به میهن بازگشت و شرح سفرش را به لاتین نگاشت. کتاب او آگاهی‌های ارزشمندی از روزگار ایران پس از پادشاهی شاه عباس بزرگ برجای گذاشته و به دلیل اهمیتی که داشته به زودی به فرانسوی و انگلیسی هم ترجمه‌شده‌بود.

نوشته‌های اولئاریوس از جهت بی‌طرفی نویسنده و نیز پژوهنده بودنش آگاهی‌های سودمند و اعتنادپذیری را در سنجش با دیگر سفرنامه‌های آن روزگار برجای گذاشته‌است. او به زبان فارسی چیرگی داشت و به یاری دستیاران ایرانی گلستان و بوستان سعدی را به آلمانی ترجمه نمود. این نخستین ترجمهٔ این آثار به زبان آلمانی بود. همچنین تا آن زمان دومین و کاملترین ترجمه آثار سعدی در زبان‌های اروپایی بود. (این ترجمه‌ها در ۱۶۵۴ و بیست سال پس از ترجمه ناقص فرانسوی گلستان -آندره دوریه-، انجام گرفت.)

گوته شاعر آلمانی در یادداشت‌هایش بر کتاب دیوان شرق و غرب او را با عنوان مرد ممتاز ستوده‌است. مونتسکیو در نگارش نامه‌های ایرانی از ترجمهٔ فرانسوی کتاب او بهره برده‌است.

منابع[ویرایش]

  • عبدالحسین زرین‌کوب، تاریخ ایران بعد از اسلام، انتشارات امیر کبیر، ISBN 978-964-00-0064-9