رشتی‌دوزی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از رشتی دوزی)
پرش به: ناوبری، جستجو

رشتی دوزی (قلاب دوزی رشت) یکی از رودوزی‌های سنتی ایران و از صنایع دستی استان گیلان است که در فهرست آثار ملی ایران - میراث فرهنگی ناملموس (معنوی) به ثبت رسیده‌است.[۱][۲]

رشتی دوزی نوعی از رودوزی‌های سنتی ایرانی است که طی آن زمینه پارچه به وسیله نخ‌های ابریشمین رنگین به گونه‌ای بسیار زیبا و چشم نواز تزئین می‌شود.مرکز عمده قلاب دوزی در گیلان شهرهای رشت و لاهیجان است که به سبب شهرتی که در رشت داشته رشتی دوزی نیز نامیده می‌شود و زمانی آن را گلدوزی نیز می‌نامیدند.[۳]

تاریخچه[ویرایش]

تاریخچه دقیقی از قلاب دوزی در گیلان در دسترس نیست. داده های باستان شناسی حاکی از سابقه تاریخی قلاب دوزی در منطقه گیلان است و در کشف های باستان شناسی در لولمان گیلان قطعاتی از ملیله دوزی و قلاب دوزی بدست آمده که پژوهشگران آن را متعلق به دوره هخامنشیان می دانند. قدیمی ترین نمون ه های رشتی دوزی جدا از مجموعه های خصوصی ، در موزه آستان قدس رضوی و موزه هنرهای تزئینی ایران نگهداری می شود.[۴]

ابزار کار[ویرایش]

ابزار کار قلاب دوزی میله‌ای فلزی و باریک به طول ۷ سانتی متر و قلابی تیز در انتها است که انحنای قلابهای عادی را ندارد و در عوض یک بریدگی در فاصله پنج میلیمتری نوک قلاب وجود دارد. ابزار دیگر کار قلابدوزی جریده‌است که از دو قطه چوب به طول‌های ۱متر و ۱۰ سانتی متر تشکیل شده که گیره مانند است. عموماً برای سطح کار قلاب دوزی رشتی از پارچه ماهوت استفاده می‌شود که در رنگهای متنوع است.

کاربردها[ویرایش]

رشتی دوزی در حال حاضر برای تزئین سجاده، جا قرآنی، لبه پرده، زیرلیوانی، رویه میز، رویه کوسن، رویه دمپایی زنانه، کفش زنانه، بقچه سوزنی و... مورد استفاده قرار می‌گیرد.[۵]هم اکنون حدود۲۱۲ هنرمند رشتی دوز در سطح استان گیلان فعالیت می‌کنند.[۶]

طرح و نقش[ویرایش]

نقوش مورد استفاده در رشتی دوزی عبارتند از بازوبندی ، بند رومی ، بته جفه ترمه ای ، گل بادامی ، بته جقه ای شاخ گوزنی ، بته جقه قهر و آشتی ، گل و بوته ، گل و مرغ و...[۷]

پانویس[ویرایش]

  1. http://www.lahig.ir/fa/pages/?cid=3939
  2. http://www.gchto.ir/main/media/sanaye%20dasti/manavi.pdf
  3. پایگاه جامع اینترنتی گیلانیان
  4. سید صدر، سید ابوالقاسم. دائرةالمعارف هنرهای صنایع دستی و حرف مربوط به آن. تهران: سیمای دانش، 1386. 164. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۸۹۷۲-۳۲-۰. 
  5. رشتی دوزی | اقتباس از ویژه نامه ایران روزنامه جام جم ۷/۴/۹۰
  6. http://www.gchto.ir اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان گیلان
  7. سید صدر، سید ابوالقاسم. دائرةالمعارف هنرهای صنایع دستی و حرف مربوط به آن. تهران: سیمای دانش، 1386. 164. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۸۹۷۲-۳۲-۰.