خداانگاری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

خداانگاری (به انگلیسی : Deism) این باور است که خدا وجود دارد و گیتی فیزیکی را خلق کرده‌است اما در عمکرد آن مداخله نمی‌کند.خداانگاری مرتبط با فلسفه دینی و جنبشی است که وجود خدا را از عقل استنتاج می‌کند.خداانگاری درباره این که خدا در خارج از گیتی چه انجام می‌دهد هیچ گونه موضع‌گیری نمی‌کند. این برخلاف اصل اعتمادگرایی در آئین‌هایی مانند اسلام، مسیحیت و یهودیت است که بر وحی در کتاب‌های مقدس تکیه می‌کنند^[۱].

خداانگاران بیشتر وقایع فراطبیعی را مانند معجزه و پیشگویی رد می‌کند و معتقد هستند که خدا در زندگی انسان‌ها و قوانین طبیعی گیتی مداخله نمی‌کند. آن‌چه که آئین‌های سازمان‌دهی‌شده وحی و کتاب آسمانی می‌نامند خداانگاران تفسیرهای افراد دیگر می‌دانند. به باور خداانگاران بزرگ‌ترین هدیه‌ای که خدا به انسان داده‌است دین نیست بلکه قدرت استنتاج است.

خداانگاری در قرن ۱۷ و ۱۸ در دوره روشنگری به‌ویژه در فرانسه، پادشاهی متحده و ایالات متحده رواج بسیار یافت.مخصوصا در میان مسیحیانی که نمی‌توانستند مفاهیمی مانند سه‌گانگی خدا، الهی بودن مسیح، معجزه‌ها، بی خطایی نوشته‌ها یا عصمت وحی را قبول کنند اما به خدای یکتا اعتقاد داشتند. در ابتدا گروهی خاص تشکیل نشده بود ولی این بینش بعدها باعث به بوجود امدن آیین‌هایی مانند توحیدگرایی و جهان‌گرایی توحیدگرا شد و تا امروز به شکل‌های خداانگاری مدرن و خداانگاری کلاسیک ادامه دارد.

[ویرایش] پیرامون خداانگاری

خداانگاری خود زیر مجموعه‌ای از خداشناسی است.هر دو شامل باور به خدا هستند.مانند خداشناسی خداانگاری باوری بنیانی است که ادیان می‌توانند بر آن بنا شوند.مانند ادیان مزدیسنا ٫ اسلام ٫ مسیحیت ٫ یهودیت و بهاییت که بر اساس خداشناسی بنا شده اند آیین های جهان‌گرایی توحیدگرا و کنفوسیانیسم نیز بر اساس خداانگاری ایجاد شده اند.همچنین خداانگاری به یک سری اعتقادات شخصی درباره نقش طبیعت در معنویت نیز منسوب می‌شود.

باورهای خداانگاری درباره موضوعات دینی گوناگون دیدگاه‌های متفاوت بسیاری دارند.

[ویرایش] جستارهای وابسته

• جهان‌گرایی توحیدگرا
• جورج واشینگتون و دین
• ذهن آزاد
• آفرینش گرایی انقلابی
• استدلال انتظام گیتی
• خداانگاری تشریفاتی
• توحیدگرایی

[ویرایش] منابع

‎