قوری راسل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از قوری چای راسل)
پرش به: ناوبری، جستجو


قوری راسل، که آنرا «قوری چای آسمانی» نیز خوانده‌اند، تمثیلی است که ابتدا فیلسوف معاصر برتراند راسل بیان کرد. منظور از آن ردّ نظری بود که ارائهٔ دلیل بر نبود خدا یا بار اثبات فلسفی را بر عهدهٔ شکاکان می‌داند. راسل توضیح می دهد که بار اثبات ادعایی غیر قابل ابطال بر عهده مدعی است و نه دیگران.

استدلال[ویرایش]

راسل در مقاله‌ای تحت عنوان آیا خدایی هست؟، که به سفارش مجله ایلوستریتد در سال ۱۹۵۲ نوشت و هرگز منتشر نشد، چنین نوشت:

اگر من مدعی می‌شدم که در منظومه شمسی میان زمین و مریخ یک قوری چینی دور خورشید می‌گردد، هیچ کس قادر نبود مدّعای مرا رد کند، مشروط به آنکه حواسم می‌بود که در ادامه بگویم این قوری آنقدر کوچک است که حتی با قوی‌ترین تلسکوپ‌ها هم قابل رویت نیست. اما اگر تا آنجا پیش می‌رفتم که می‌گفتم چون مدعای من ابطال ناپذیراست جایز نیست عقل بشر به آن شک کند، به حق به یاوه گویی متهم می‌شدم. با این حال، اگر وجود این قوری در کتب قدما تایید شده بود و آن را حقیقتی قدسی شمرده و هر یکشنبه در کلیسا درباره آن به وعظ می‌پرداختند و در مدارس آن را به ذهن کودکان فرو می‌کردند، تردید در وجود آن نشانهٔ نامتعارف بودن تلقی می‌شد و شخص شکاک را در عصر روشنگری به نزد روانپزشک و در دوره پیش از آن به دادگاه تفتیش عقاید می‌فرستادند.[۱]

تمثیل «قوری چای‌باوری» راسل در مقابله با مذهب کماکان مبنای بسیاری از مناظرات بین مؤمنان و دگراندیشان است. ریچارد داوکینز از این قیاس در کتاب معروف خود کشیش شیطان استفاده کرده‌است.

داوکینز به خاطر استفاده از قیاس قوری چای‌باوری مورد انتقاد برخی از مذهبیون-از جمله آلیستر مک گرات در کتاب " توهم داوکینز"-قرار گرفت.

با استقبال از مفهوم «قوری چای‌باوری»، تقلیدهای دیگری انجام گرفته که از جمله می‌توان به اسب تک‌شاخ صورتی نامرئی[۲]، هیولای اسپاگتی پرنده[۳] و اژدها در گاراژ من[۴] اشاره کرد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. Bertrand Russell: Is There a God?
  2. Richard Dawkins (2006). The God Delusion. Houghton-Mifflin. ISBN 978-0-618-68000-9. 
  3. Wolf, Gary (November 14, 2006). "The Church of the Non-Believers". Wired News. 
  4. Sagan, Carl (June 21, 2007). "The Dragon in My Garage". http://www.RichardDawkins.Net. 

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Russell's teapot»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۹ آوریل ۲۰۰۷).