تنگری‌باوری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از تنگری گرایی)
پرش به: ناوبری، جستجو
یکی از شمنهای قوم تووا در قیزیل روسیه

تنگری‌باوری یا شمن‌باوری زرد، یک مذهب التقاطی در آسیای میانه است که ترکیبی از شمن‌باوری، روح‌باوری، توتم‌پرستی، چندخدایی، یکتاپرستی و مرده‌پرستی را در خود دارد.

تنگری‌باوری مذهب غالب قدیم ترک‌ها، مغول‌ها، مجارها و هون‌ها بود. آثاری از آن در زبان و باور ترک‌تبارها باقی است.

اصول و عقاید[ویرایش]

  • یک خدای متعال به نام تنگری وجود دارد. او غیرقابل شناخت است و همه چیز را می‌داند. او اعمال خیر و شر انسان را داوری می‌کند. می‌تواند انسان را از فرش به عرش برساند و بالعکس. اقداماتش غیرقابل پیش بینی است و دانستن اسلوبش سخت است.
  • تنگری، آگاهی و قدرت پنهان در پس طبیعت است. همه چیز به او متصل است.
  • ارواح یا ایزدان بسیاری همراه تنگری هستند. این ایزدان متفاوت هستند، می‌توانند خوب، بد یا ترکیبی از هر دو باشند. می‌توانند ایزدان عالم‌های بالاتر، ارواح جهان زیرین، ارواح زمین، آب، ستارگان و گیاهان یا ارواح نیاکان باشند. با این ارواح می‌توان تماس گرفت، اما مردم عادی این توانایی را ندارند و این قدرت فقط در اختیار برگزیدگان یا شمن‌ها می‌باشد؛ بنابراین شمن‌ها رابط بین انسان‌ها و خدایان هستند.

ایزدستان ترک و مغولی[ویرایش]

  • تِنگری: پدر آسمانی، خدای بزرگ آسمان. تانی یا تانری در زبان ترکی امروزی به معنای خدا، ریشه در همین نام دارد.
  • اولگان: خدای آفریننده.
  • اِرلیک: ایزد مرگ در دنیای مردگان و ارواح شیطانی. به دلیل غرور توسط اولگان به جهان زیرین تبعید شد. او به انسان‌ها گناه کردن را آموخت.
  • اومای: ایزدبانوی باروری و باکرگی می‌باشد و با زنان، مادران و کودکان مرتبط است.
  • ئای ئاتا: خدای ماه یا ماه-پدر که در طبقهٔ ششم آسمان زندگی می‌کند.
  • گون ئانا: ایزدبانوی خورشید یا خورشید-مادر، ایزدبانوی زندگی، باروری، گرما و سلامتی است و در آسمان هفتم زندگی می‌کند.
  • کویاش: خدای خورشید که زمین را با نور خورشید خلق کرد. ترک‌ها در هنگام ستایش او، رو به خورشید می‌ایستادند.
  • یِر تانری (یِر ئانا): ایزدبانوی زمین یا مام زمین. معادل زامیاد پارسی و گایای یونانی.

منابع[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]