آتلانتیس
آتْلانْتیس (به یونانی: Ἀτλαντὶς νῆσος) بهمعنای «هاسون»، جزیرهای افسانهای است که در تمثیلی، برای اشاره به وجود ملتها در دو اثر افلاطون، تیمائوس و کریتیاس به آن اشاره شده است. در این دو نوشته، نیروی دریایی آتلانتیس، آتن باستان را که افلاطون در رسالۀ جمهوری، آن را نمونهای از یک حکومت ایدهآل معرفی میکند، به محاصره درمیآورد. در این داستان، آتن بر خلاف سایر ملتهای شناختهشدهٔ دوران، حملات آتلانتیس را دفع میکند، که بهنظر، نمایانگر برتری حکومت آتن افلاطون بر سایر انواع حکومتها در زمان خودش است. در پایان داستان، آتلانتیس از خدایان رویگردان شده و در اقیانوس اطلس غرق میشود. بهدلیل وجود این گفتهها در آثار افلاطون، داستان آتلانتیس، تأثیر زیادی در ادبیات و نوشتههای بعدی داشته است. جنبهٔ واقعی آتلانتیس، در آثار آرمانشهری برخی نویسندگان رنسانس، نظیر "آتلانتیس جدید" از فرانسیس بیکن و "اتوپیا" اثر توماس مور استفاده شده است. از سوی دیگر، برخی محققان حرفهای قرن نوزدهمی، نوشتههای افلاطون دربارهٔ آتلانتیس را بهعنوان واقعیت تاریخی تفسیر کردند. اشارهٔ دقیق افلاطون به زمان وقایع -بیش از نُه هزار سال قبل از او- و موقعیت ادعایی آن -آنسوی ستونهای هرکول- (احتمالاً چشم آفریقا در مراکش) منشأ گمانهزنیهای علمی فراوان بوده است.
محل احتمالی
[ویرایش]از قرن نوزدهم و با نوشتههای ایگناتیوس دانلی که تفسیری تاریخی از داستان افلاطون ارائه کرد، مکانهای متعددی برای آتلانتیس حدس زده شدهاند ... .
در اروپا
[ویرایش]مدلسازی دانشمندان امپریال کالج لندن در آوریل ۲۰۱۴، نشان داد سونامی پنجمتری که هشت هزار و دویست سال پیش داگرلند را درنوردید، باعث شد این قطعه خشکی که بریتانیا را به اروپا متصل میکرد از سکنه خالی شود. این سونامی را لغزش لایههای زمین که به «لغزش استورِگا» معروف است و در سواحل نروژ رخ داده ایجاد کرده بود. این لغزش باعث جابجا شدن ۳۰۰ کیلومتر مکعب لایههای رسوبی در زیر دریای شمال شد. اگر این مقدار رسوب را در زمینی به مساحت کشور اسکاتلند پخش کنید، این کشور زیر لایهای از رسوب به ارتفاع هشت متر میرود. این سونامی پنج متری ناشی از این لغزش، تأثیری «فاجعهبار» بر زندگی قبایل ساکن داگرلند داشتهاست. داگرلند حدود هشت هزار سال پیش، از قبایل دوران میانسنگی خالی شد، همان زمانی که لغزش استورِگا رخ داد. امواج این سونامی به سواحل شرقی انگلیس، اسکاتلند فعلی و سواحل شمالی اروپا برخورد کرده و پژوهشگران حدس میزنند ارتفاع موجهایی که به ساحل اسکاتلند اصابت کرده به چهارده متر میرسیدهاست؛ هرچند معلوم نیست آیا در آن زمان انسان در این منطقه زندگی میکرده یا نه. دانشمندان فکر میکنند ارتفاع امواج در سواحل شرقی انگلیس پنج متر بودهاست، اما دربارهٔ اینکه این سواحل مسکونی بودهاند، اختلاف نظر وجود دارد.[۲]
داگرلند (فلات قاره دریای شمال) قطعه زمینی بود در جنوب دریای شمال و حدود هشت هزار سال پیش سواحل شرقی انگستان (ایست انگلیا) را به سواحل غربی هلند، آلمان و دانمارک کنونی متصل میکرد. بخش بزرگی از داگرلند در پایان آخرین عصر یخبندان، به دلیل بالا آمدن آب دریا به زیر آب رفته بود و سونامی استورگا باعث شد داگرلند کاملاً به زیر آب برود و شبه جزیره بریتانیا کاملاً از قاره اروپا جدا شود. بر اساس نظریههای موجود، احتمالاً حدود ۲۰ هزار سال پیش، بشر از راه داگرلند از آلمان به بریتانیا راه یافته بود. این منطقه تقریباً ده هزار سال پیش یکی از غنیترین مناطق اروپا برای شکار و ماهیگیری بودهاست چون در آن زمان دو رود راین و تیمز در مرکز داگرلند مردابها و تالابهایی را تشکیل میدادند که برای حیات وحش ایدئال بود. بررسی استخوانهای انسان و حیوان و ابزارهایی که از منطقه به دست آمده نشان میدهد هیچکدام از آنها به دوران بعد از سونامی تعلق ندارند.[۲]
درون یا نزدیک به دریای مدیترانه
[ویرایش]بیشتر مکانهایی که برای مکان احتمالی آتلانتیس حدس زده شدهاند، در دریای مدیترانه یا در نزدیکی آن واقعند؛ جزایری نظیر ساردینیا، کرت، سانتورینی، سیسیل، قبرس و مالت یا سرزمینهایی مانند تروی، تارتسوس، کنعان، شبهجزیرۀ سینا و … .
در زیر مثلث برمودا
[ویرایش]طبق کشفیات جدیدِ اقیانوسشناس معروف، ورلاگ مایر، ساختارهای هرمیشکل عجیب و غریبی در عمق دو هزار متریِ زیر آبهای مثلث بِرمُودا، با کمک ردیاب صوتی زیردریایی شناخته شد. برخی مقالهها کاربرد هرمها را ذخیرۀ اندوختههای غذایی مردمان میدانند. طبق گفتههای افلاطون، آتلانتیسیها دارای تمدنی ستایشانگیز بودند. وی در همان کتاب گفت که آنها از سازههای هرمیشکل استفاده میکردند. او همچنین گفت که روح احساس و کمک در آنها دیگر از بین رفته بود. آنها اعتقاد و ایمان خود را از دست داده بودند و با سپاهیانی بیشمار، قصد فتح آتن و سرزمینهای شرق را داشتند که این رفتار آنها باعث شد که زئوس طوفانی بر آنها نازل کند؛ مجازاتی که بههیچوجه، قابلتصور نبود. افلاطون در اینباره نوشت: «طوفان سبب زمینلرزه و سیلهای بزرگی شد که بهمدت یک شبانهروز بهشدت ادامه داشت؛ وقتی دریا جزیرۀ آتلانتیس را به زیر خود فرو برد و ناپدید گشت». افلاطون تردید داشت که هرگز نشانهای از این سرزمینِ گمشده بهدست آید. او نوشت: «اقیانوس، در آن نقطه، به مکانی غیرقابلعبور و جستجو تبدیل شده است».
روایت افلاطون
[ویرایش]
حدود ۳۵۰ سال قبل از میلاد، افلاطون در رسالهای بهنام تیمائوس چنین نوشت: «۱۲ هزار سال پیش از این، جزیرهای بوده است بزرگ، با تمدنی ستایشانگیز، موسوم به آتلانتیس که …». به این ترتیب، نام قارۀ آتلانتیس برای نخستین بار، بر قلم افلاطون جاری شد و بهزودی بر سر زبانها افتاد. وی در رسالۀ دیگری بهنام کریتیاس، به انگلیسی، شرح بیشتری از قارۀ آتلانتیس و تمدن آن نوشت: «آتلانتها افزون بر ۲۰ میلیون نفر بودند که در جزیرهای خوشآبوهوا بهوسعت ۱۵۴ هزار مایل مربع زندگی میکردند. در جنگل های انبوه آتلانتیس، انواع جانوران بزرگ و کوچک میزیستند و شهرهای آبادِ آن با ساختمانهای عظیم بهشکل هرم، درخشش نور بود و مرمر …».
مطابق گزارش افلاطون: «... بر این سرزمین، اطلس حکومت میراند که مردم، او را ستون آسمان میدانستند و در مرکز جزیره، در بزرگداشت اطلس، معبدی باشکوه ساخته بودند که دیوارهای عظیم داشت و درهای آن تزیین یافته بود از سنگها و فلزات قیمتی، و در زیر تابش نور خورشید، همچون الماس میدرخشید».
افلاطون ادامه میدهد: «مقدسترین حیوان در نزد مردمان آتلانتیس، گاو نر بود که مظهر قدرت بهشمار میرفت و بهعنوان برترین هدیه به پیشگاه اطلس، با مراسمی شکوهمند در برابر معبد بزرگ، قربانی میشد تا فوران خون، سنگهای مرمر را رنگآمیزی کند …». در قارۀ آتلانتیس، شهرها بهشکلی هندسی و زیبا ساخته شده بودند و کانالهای آب که همچون رگها در بدن به هر سو امتداد داشتند، مزرعهها و باغها را سیراب میکردند. اساس فرهنگ و تمدن این مردمان سعادتمند، همانا برادری و صفات عالی انسانی بود، اما چون قدرت ایشان روزافزون شد، بهتدریج شروع به دستدرازی به دیگر سرزمینها کردند. افلاطون میگوید: «روح احساس و کمک در آنها دیگر از بین رفته بود. آنها اعتقاد و ایمان خود را از دست داده بودند. آنها با سپاهیانی بیشمار، قصد فتح آتن و سرزمینهای شرق را داشتند، اما زئوس طوفانی بر آنها نازل کرد؛ مجازاتی که بههیچوجه قابلتصور نبود». افلاطون در اینباره نوشت: «طوفان سبب زمینلرزه و سیلهای بزرگی شد، که بهمدت یک شبانهروز بهشدت ادامه داشت؛ وقتی دریا جزیرۀ آتلانتیس را به زیر خود فرو برد و ناپدید گشت». افلاطون تردید داشت که هرگز نشانهای از این سرزمین گمشده بهدست آید. او نوشت: «اقیانوس، در آن نقطه، به مکانی غیرقابل عبور و جستجو تبدیل شده است».
جستارهای وابسته
[ویرایش]پانویس
[ویرایش]- ↑ Ignatius L. Donnelly (1882). Atlantis: The Antediluvian World. Harper. p. 295. Retrieved 11 May 2011.
- 1 2 آتلانتیس را سونامی پنج متری از سکنه خالی کرد بیبیسی فارسی
منابع
[ویرایش]- دورانت، ویل (۱۳۷۸)، تاریخ تمدن، یونان باستان (جلد دوم)، ترجمهٔ امیرحسین آریانپور و دیگران، به کوشش سرویراستار، محمود مصاحب.، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، شابک ۹۶۴-۴۴۵-۰۰۱-۹
- Wikipedia contributors, "Atlantis," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Atlantis&oldid=349707252 (accessed March 14, 2010).
- رسالهٔ تیمائوس اثر افلاطون
- رساله کورتیاس اثر افلاطون
پیوند به بیرون
[ویرایش]
مکانی که به باور برخی، بقایای آتلانتیس است، Google Maps.