آرتمیس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
اساطیر یونان باستان
Diane de Versailles Leochares.jpg
آرتمیس
یونانی: Αρτεμις
جنسیت: مؤنث
پدر: زئوس
مادر: لتو
وابستگان: خواهر دوقلوی آپولون
در تروا: جلوگیری از یونانیان برای سفر دریایی به تروا
موضوع‌های اساطیر یونان باستان

آ ا ب پ ت ج چ خ د ر ز ژ س
ش ف ک گ ل م ن و ه ی

آرتمیس (به یونانی: Αρτεμις) در اساطیر یونانی ایزدبانوی شکار، حیات وحش، بکارت، ماه و حاصل‌خیزی، دختر لتو و زئوس، و خواهر دوقلوی آپولون بود. آرتمیس یکی از الهه‌های باکره و مظهر پاک‌دامنی المپ به‌شمار می‌رفت. او قابل قیاس با دیانا در اساطیر روم باستان است. آرتمیس با هلال ماهی در بالای پیشانی‌اش به تصویر کشیده می‌شد و گاه او را با الههٔ ماه سلنه اشتباه می‌گرفتند. براساس روایات یافت‌شده توسط پوسانیاس، در آیسخولوس، آرتمیس فرزند دمتر بود و نه لتو، درحالی‌که با توجه به داستان‌های مصری او دختر دیونیسوس و ایزیس به‌شمار می‌رود و لتو فقط پرستار او بود.[۱] گوزن و زربین برای او مقدس بودند.

تولد[ویرایش]

برطبق افسانه‌ها، آرتمیس یک روز زودتر از برادرش آپولون به دنیا آمد. مادرش او را در جزیرهٔ اورتیگیا به دنیا آورد، سپس بلافاصله بعد از تولدش، او به مادرش برای عبور از تنگهٔ دلوس کمک کرد، جایی که او برادر دوقلویش آپولون را به دنیا آورد. این داستان شروعی برای نقش او به‌عنوان نگهبان کودکان و حامی زنان هنگام زایمان شد. آرتمیس همانند برادر دوقلوی خود آپولون که محافظ پسربچه‌ها به‌شمار می‌رفت، مسئولیت محافظت از دختران کوچک تا سنین ازدواج آن‌ها را به عهده داشت و همچنین دارای موهبت شفابخشی بود. اما هردوی آن‌ها نیز موجبات مرگ ناگهانی و بیماری بودند، آرتمیس زنان و دختران و آپولون مردها و پسران را هدف قرار می‌داد. اما برطبق روایات، پیکان‌های آرتمیس هنگام زایمان مرگی سریع را به ارمغان می‌آورد. او مظهر پاک‌دامنی بود و در آغازین سال‌های زندگی خود (احتمالاً سه‌سالگی) از پدرش، زئوس بزرگ، درخواست کرد تا بکارت ابدی را به وی اعطا کند. همچنین تمامی همراهان او باکره به حساب می‌آمدند. آرتمیس بسیار از عفت و طهارت خود محافظت می‌کرد، و مجازات‌های سنگینی برای هر مردی که اقدام به هر نوع بی‌احترامی نسبت به او می‌کرد در نظر می‌گرفت.[۲]

سرگرمی و کار اصلی آرتمیس، پرسه زدن به همراه حوریهای خود در جنگل‌های کوهستانی و زمین‌های کشت‌نشده برای شکار شیر، پلنگ و گوزن بود. او مجهز به تیر و کمانی سیمین (از جنس نقره) بود که هفائستوس و سایکلاپس ساخته بودند. حس استقلال‌طلبی و روحیهٔ طبیعی او توسط همهٔ الهه‌ها مورد قدردانی قرار نمی‌گرفت. آفرودیته، الههٔ عشق و زیبایی، هیچ کنترلی بر وی نداشت به این دلیل که او به‌هیچ‌وجه اهل عشق‌ورزی نبود، و هرا، ملکهٔ خدایان، نیز هنگامی که آرتمیس در جنگ تروآ طرف تروجان‌ها را گرفت، مجبور شد با او به مقابله بپردازد.[۳]

پرستش الههٔ شکار[ویرایش]

آرتمیس را در اکثر شهرهای یونان می‌پرستیدند، اما فقط به‌عنوان یک خدای ثانویه. اگرچه برای یونانیان ساکن آسیای صغیر (ترکیهٔ امروزی)، او یک الوهیت برجسته بود. در اِفِسوس، یکی از شهرهای آسیای صغیر، برای احترام به او معبد بزرگی به نام معبد آرتمیس بنا نهادند که یکی از عجایب هفت‌گانه جهان به‌شمار می‌رفت. اما در شهر اِفِسوس او را عمدتاً به‌عنوان ایزدبانوی باروری می‌پرستیدند. تندیس آرتمیس در اِفِسوس تا حد زیادی با دیگر سرزمین‌های یونان متفاوت است، به گونه‌ای که او همیشه به‌عنوان زنی شکارچی، همراه با تیر و کمان خود به تصویر کشیده می‌شد، اما در اِفِسوس او را به سبک شرقی نشان داده‌اند.[۴]

اسپارتی‌های باستان برای آرتمیس به‌عنوان یک ایزدبانوی حامی و نگهبان قبل از عملیات لشکرکشی قربانی می‌کردند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. آرتمیس در اساطیر یونان. بازدید در ۸ نوامبر ۲۰۱۴
  2. الهه آرتمیس - وبگاه theoi.com
  3. آرتمیس الهه یونانی - وبگاه راهنمای الهه‌ها
  4. آرتمیس وبگاه پنتان نوشته Ron Leadbetter - بازبینی در ۱ آوریل ۲۰۱۳