اثیرالدین ابهری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish

اثیرالدین مفضل بن عُمر از دانشمندان و فیلسوفانِ نامیِ سدهٔ ششم و هفتم هجری ست. در ابهر زاده شد و در کودکی علومِ مقدماتی را آموخت. سپس در جوانی برایِ یادگیریِ منطق و فلسفه و فقه و تفسیر قرآن به خدمتِ امام فخر رازی رسید، و شاگردیِ وی را کرد. او با محقق طوسی آشنایی داشته و میانشان نامه‌هایی رد و بدل شده‌است. محقق طوسی با این الفاظ او را گرامی می‌دارد:

«جناب همایون و ذات میمون مخدوم معظم ملک حکماء العالم اثیر المله و الدین قطب الاسلام و المسلمین قدوه العلما/ئ و المنحققین بقیه الافاضل المتاخرین …».[۱]

مدتی نیز به شام سفر کرد و شاگرد «محیی‌الدین محمد بن سعید بن ندی» شد. پس از آن به روم رفت به تعلیم و تألیف اشتغال ورزید. در نهایت پس از سفر به موصل و اردبیل به ابهر بازگشت و در ۶۶۳ هجری در همان‌جا درگذشت.[۲]

آثار[ویرایش]

از وی کتاب‌هایی به جا مانده که از قرارِ زیر می‌باشند:

  1. هدایةالحکمه، که ملاصدرا شرحی برآن نوشته‌است.
  2. تنزیل‌الافکار، در منطق که خواجه نصیرالدین طوسی آن را شرح داده.
  3. ایساغوجی
  4. الاشارت
  5. محصول
  6. رسالةالزاهرة فی ابطال بعض مقدمات‌الجدلیة
  7. التعلیقه، که در بابِ نجوم نوشته شده.

آراء منطقی[ویرایش]

  • فخررازی قضایای محصوره را به حقیقیه و خارجیه تقسیم گرده بود، ابهری بر این دو ذهنیه را افزوده‌است.[۳]
  • از جمله نظریات ابهری این نکته است که هرگاه در موجبه کلیه ادات انفصال پس از موضوع آورده شود، مانند «کل عدد اما زوج او فرد»، محتمل است حملیه باشد نه منفصله؛ و اگر مقصود از آن عناد بین «کل عدد زوج» و «کل عدد فرد» باشد، منفصله مانعة الجمع است. احتمال اول همان چیزی است که بعدها به قضیه مرددة المحمول معروف شده‌است که در نقیض قضایای مرکبه جزئیه کاربرد دارد.[۴]
  • نقیض موجهه مرکبه کلیه، مانند «کل ج ب بالامکان الخاص»، منفصله مانعة الخلو است.[۵]
  • منطق دانان گفته اند سالبه جزئیه عکس مستوی ندارد، اما ابهری نشان داده‌است که سالبه مرکبه در جنبه ایجابی مستلزم عکس مستوی است.[۶]

پانویس[ویرایش]

  1. جمعی از نویسندگان زیر نظر دکتر محمد فنایی اشکوری (۱۳۹۲). درآمدی بر تاریخ فلسفه اسلامی (جلد دوم). سمت. صص. ۱۳۶. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۵۳۰-۹۵۰-۱.
  2. صفی‌زاده، تاریخ فلاسفهٔ ایران، ۳۳۴.
  3. اثیرالدین ابهری. تنزیل الافکار و تعدیل المعیار. صص. ۱۶۵.
  4. همان. صص. ۱۷۹.
  5. همان. صص. ۱۸۱.
  6. همان. صص. ۱۹۳.

منابع[ویرایش]

  • صفی‌زاده، دکتر صدیق (۱۳۸۶). تاریخ فلاسفهٔ ایران. اندیشهٔ اخلاق. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۶۱۱۴-۱۰-۴.
  • «احوال و آثار نجم الدین کاتبی»، در: منطق و مباحث الفاظ، ص سی و شش.
Al-Abhārī
Died1262–1265
ResidenceMosul, Khurāsān, Baghdad, Arbil, Sivas
Academic background
InfluencesKamāl al‐Dīn ibn Yūnus, Fakhr al‐Dīn al‐Rāzī, Kūshyār ibn Labbān, Jābir ibn Aflaḥ
Academic work
EraIslamic Golden Age
Main interestsAstronomy, Mathematics, Philosophy
InfluencedIbn Khallikān, al‐Kātibī, Shams al‐Dīn al‐Iṣfahānī, al-Samarqandī, al‐Qazwīnī, Naṣīr al‐Dīn al-Ṭūsī.[1]

Athīr al‐Dīn al‐Mufaḍḍal ibn ʿUmar ibn al‐Mufaḍḍal al‐Samarqandī al‐Abharī, also known as Athīr al‐Dīn al‐Munajjim (d. in 1265 or 1262[2] Shabestar, Iran)[1] was a philosopher, astronomer, astrologer and mathematician. Other than his influential writings, he had many famous disciples.

Life

His birthplace is contested among sources. According to Encyclopedia of Islam[3] and Encyclopedia Islamica,[4] he was born in Abhar, a small town between Qazvin and Zanjan. Encyclopedia Iranica mentions that he was born in Mosul,[1][5] but according to Encyclopedia Islamica, none of his oldest biographers mentioned Mosul as his birthplace.[4] Beside the city of Abhar, his epithet al-Abharī could suggest that he or his ancestors originally stem from the Abhar tribe.[1] He may have died of paralysis in Adharbayjan.[1]

He is said to have been a student or teacher in various schools at Khurāsān, Baghdad, and Arbil, living for some time in Sivas.[1] Ibn Khallikān reports that he was student of Kamāl al‐Dīn ibn Yūnus, but other sources state that he worked as an assistant to Fakhr al‐Dīn al‐Rāzī.

Works

Astronomy
  • Risāla fī al‐hayʾa (Treatise on astronomy).
  • Mukhtaṣar fī al‐hayʾa (Epitome on astronomy).
  • Kashf al‐ḥaqāʾiq fī taḥrīr al‐daqāʾiq, where he accepts the view that the celestial bodies do not change and maintains that stars have volition and it is the source of their motion.[1]
Mathematics
Philosophy
  • Kitāb al-Hidāyah (Guide on Philosophy): a book dealing with the complete cycle of Hikmat, i.e., logic, natural philosophy, and metaphysics.
  • Isāghūjī fi al-Manṭiq (Commentary on Porphyry's Isagoge), a treatise on logic. Latin Translation by Thomas Obicini; Īsāghūkhī, Isagoge. Id est, breve Introductorium Arabicum in Scientiam Logices: cum versione latina: ac theses Sanctae Fidei. R. P. F. Thomae Novariensis (1625).

Notes

  1. ^ a b c d e f g h Sarıoğlu 2007.
  2. ^ according to Barhebraeus
  3. ^ Heidrun, Eichner. "Al-Abharī, Athīr al-Dīn". Brill. Retrieved 20 February 2017.
  4. ^ a b "Athir al-Din al-Abhari". Encyclopedia Islamica. CGIE. Retrieved 5 February 2017.
  5. ^ http://www.iranicaonline.org/articles/abhari-samarqandi-air-al-din-d-1264-logician-mathematician-and-astronomer

References

Further reading

  • Calverley, Edwin E. (1933). "Al-Abharī's "Isāghūjī fi l-Manṭiq"". Macdonald.

External links