جمال‌الدین بخاری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

جمال‌الدین محمد بن طاهر بن محمد زیدی بخاری ستاره‌شناس ایرانی سده ۷ قمری یا ۱۳ میلادی بود.[۱][۲][۳] و از اهالی بخارا بود. وی در دهه ۱۲۵۰ میلادی به خدمت قوبلای‌خان درآمد تا در پکن مرکز ستاره‌شناسی اسلامی برپا کند و همگام با ستاره شناسان چینی فعالیت نماید.[۴] قوبلای‌خان با احترام به منجمان مسمان اجازه داد تا مشاهدات و پیش بینی‌های ستاره‌شناسان چینی را تحت نظر قرار دهند.

در سال ۱۲۶۷ او با اهدای هفت وسیلهٔ ستاره‌شناسی از جمله یک اسطرلاب فارسی، یک حلقه‌دار و یک کره جغرافیایی به قوبلای‌خان به اعتبار خویش افزود.[۵][۶] این نخستین حلقه‌دار و کره جغرافیایی در تاریخ ستاره‌شناسی چینی است.[۷][۸] وی همراه خود زیجی به زبان فارسی داشت که بعدها گم شد. آن زیچ در سال ۱۳۸۳ میلادی به چینی ترجمه شد. این زیج حاوی جداول بطلمیوسی با ارزش‌های جدید بود و در سال‌های اخیر در پکن بازسازی شده‌است.[۴]

اگر چه وی با خود اختریابی را به چین نبرد اما شیوهٔ ساخت آن را به آنان آموزش داد.[۹]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. Liu Yingsheng and Peter Jackson. "CHINESE-IRANIAN RELATIONS iii. Mongol Period – Encyclopaedia Iranica". www.iranicaonline.org. Encyclopedia Iranica. Retrieved 11 February 2017. A Persian astronomer named Jamāl-al-Dīn Boḵārī, who had already visited China in the time of Möngke...
  2. Selin, Hrsg. H. (2006). Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures (2. , ed.). Berlin: Springer Netherland. p. 1143. ISBN 978-1-4020-4559-2. |access-date= requires |url= (help)
  3. Morris Rossabi (28 November 2014). From Yuan to Modern China and Mongolia: The Writings of Morris Rossabi. BRILL. pp. 229–. ISBN 978-90-04-28529-3.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ van Dalen 2007
  5. Zhu & Fuchs 1946, p. 4
  6. Morris Rossabi (28 November 2014). From Yuan to Modern China and Mongolia: The Writings of Morris Rossabi. BRILL. pp. 281–. ISBN 978-90-04-28529-3.
  7. David Woodward (1989), "The Image of the Spherical Earth", Perspecta, MIT Press, 25: 3–15 [9], JSTOR 1567135
  8. Needham, Joseph (1959), Science and Civilisation in China, 3, p. 376
  9. Morris Rossabi (28 November 2014). From Yuan to Modern China and Mongolia: The Writings of Morris Rossabi. BRILL. pp. 282–. ISBN 978-90-04-28529-3.

منابع[ویرایش]