حرکت وضعی زمین

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
تصویری پویانمایی از دوران زمین به دور خود.

حرکت وضعی زمین نام چرخشی است که سیارهٔ زمین به دور خود انجام می‌دهد. چرخش زمین از غرب به شرق است. اگر از سمت ستاره قطبی به زمین نگاه کنیم، زمین خلاف جهت عقربه‌های ساعت به دور خود دوران می‌کند. بین دو نقطه قطب شمال و قطب جنوب امتداد دارد.

حرکات زمین[ویرایش]

  • زمین دور محورش روزی یک‌ بار دوران می‌کند. (حرکت وضعی)
  • زمین بر گرد خورشید سالی یک ‌بار دوران می‌کند. (حرکت انتقالی)
  • محور زمین حرکت تقدیمی دارد.
  • محور زمین حرکت ترقص دارد. (رقص محوری)
  • خورشید همراه زمین و سیارات دیگر در میان خوشه محلی ستارگان با سرعت 20 کیلومتر در ثانیه حرکت می‌کنند.
  • شب و روز پدید می آیند. ( حرکت وضعی)


تاریخچهٔ اعتقاد به چرخش زمین[ویرایش]

شواهدی در تاریخ وجود دارد که ابوسعید سجزی معتقد به چرخش زمین به دور خودش بوده‌است. ابوریحان بیرونی در کتاب "استیعاب الوجوه الممکنة فی صنعة الاسطرلاب" می‌گوید: "از ابوسعید سجزی، اسطرلابی از نوع واحد و بسط دیدم که از شمالی و جنوبی مرکب نبود و آن را اسطرلاب زورقی می‌نامید و او را به جهت اختراع آن اسطرلاب تحسین کردم چه اختراع آن متکی بر اصلی است قائم به ذات خود و مبنی بر عقیدهٔ مردمی است که زمین را متحرک دانسته و حرکت یومی را به زمین نسبت می‌دهند و نه به کرهٔ سماوی."[۱]

حرکت آونگ فوکو در این تصویر متحرک بصورتی اغراق‌آمیز نمایش داده شده‌است.

آزمایش فوکو[ویرایش]

آزمایش فوکو و دوران زمین ژ.ب.ل فوکو فیزیکدان فرانسوی در سال 1851 آزمایشی انجام داد که هدف آن بررسی دوران زمین بود. تنها وسیله لازم برای این آزمایش یک آونگ است که از گلوله‌ای سربی و تک سیمی برای آویختن تشکیل شده است. برای اندازه‌گیری دقیق، سیم باید بلند باشد و گلوله سربی و سنگین باشد و آونگ از نقطه‌ای ثابت و محکم آویخته گردد. آونگی که به آزادی نوسان می‌کند صفحه نوسانش را حفظ می‌کند.

  • آونگ را به نوسان در‌آورید.
  • روی زمین با رسم خطی مسیر گلوله آونگ را مشخص کنید.
  • یک ساعت بعد نگاه کنید. این خط به اندازه 15 درجه در خلاف جهت حرکت عقربه‌های ساعت نسبت به صفحه‌ای که آونگ در آن نوسان می‌کند چرخیده است.
  • مشاهده می‌کنید که در یک روز نجومی، این خط یک دور کامل را در خلاف جهت حرکت عقربه‌های ساعت پیموده است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • ویکی‌پدیای انگلیسی
  1. بررسی‌هایی دربارهٔ ابوریحان بیرونی به مناسبت هزارهٔ ولادت او، شورای عالی فرهنگ و هنر، مرکز مطالعات و هماهنگی فرهنگی، ص. صفحات ۳۶۹ و ۳۷۰