قزاق

قزاک های زاپاروژی به سلطان محمد چهارم عثمانی جواب می‌نویسند. اثری از ایلیا رپین

قزاک ها در شهر گوریاچیی کلیوچ اردیبهشت ۱۲۹۵

'قزّاک' نام واحدی نظامی در اوکراین بود.

این نام را نباید با قوم قزاق که مردمانی در قزاقستان و دیگر مناطق آسیای میانه هستند اشتباه گرفت.

قزاک ها مردمانی از قوم‌های مختلف جنوب روسیه و اوکراین و لهستان بودند که با فرار از دست اربابان فئودال زندگی آزادی را در استپ‌های جنوبی و اطراف رودهای دان و دنیپر برگزیده بودند. در جریان جنگ‌های قدرت‌های حاکم بر آن نواحی به تدریج نقش مرزداری به قزاک ها داده شد. قزاک ها به شجاعت و مهارت‌های سوارکاری معروف بودند. نیروهای قزاک در جریان حمله ناپلئون به روسیه با جنگ‌های نامنظم و ایذایی هراسی در دل سربازان فرانسوی افکنده بودند. تا پایان حکومت تزاری واحدهای منظم نظامی با نام قزاک در ارتش امپراتوری روسیه تشکیل شده بود.

ناصرالدین‌شاه قاجار در سفرهای خود به اروپا هنرنمایی نظامی قزاک های روسیه را پسندید و خواستار تشکیل واحدهای قزاک در ایران شد. این واحدها زیر نظر فرماندهان قزاک روس ابتدا با نام بریگاد قزاک و بعد با نام دیویزون قزاک در ایران تشکیل شد. اصطلاحات قزاکی مانند یساول (سرگرد) و پالکونیک (سرهنگ) تا پیش از تشکیل ارتش نوین ایران در میان نظامیان ایران رایج بود.^{[نیازمند منبع]}

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ قزاق موجود است.