پلیس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
یک افسر پلیس آلمانی در هامبورگ.

پلیس [۱] کسی است که مامور اجرای قانون است.[۲] ریشه این کلمه از کلمه یونانی πόλις به معنی شهر گرفته شده‌است.[۳] پلیس‌ها به چند دسته پلیس یونیفرم‌دار، پلیس بزرگراه، یگان ویژه، پلیس نظامی و پلیس مخفی تقسیم می‌شوند.[۴]

تاریخچهٔ پلیس درایران[ویرایش]

نوشتار اصلی: تاریخ پلیس در ایران
پلیس ایران

ایران در بیش از دو هزار سال قبل و در دوران سلسله هخامنشیان اولین بنیانگذار سیستم حکومتی گسترده امپراطوری می باشد. از آنجا که هر حکومتی نیازمند به نظم و امنیت می‌باشد در نتیجه کشور ایران انواع سیستمهای ایجاد نظم و امنیت را در طی تاریخ مورد آزمایش قرار داده است.[۵]

اما پلیس نوین در ایران حدود ۱۰۰ سال پیش توسط ناصرالدین شاه که در سفر خود به اروپا کرده بود آموخت و با استخدام کردن یک مستشار بلژیکی این سیستم نوین پاسبانی را پایه‌گذاری کرد.[۶]

پلیس ایران در زمان شاه به دو قسمت ژاندارمری و پلیس شهری تقسیم می‌شد.[۷]

نام پلیس در زمان‌های مختلف تاریخ[ویرایش]

دوره آریایی‌ها: شهریار ریش سفیدان و پیران

دوره مادها: واسطه

دوره هخامنشیان: خشترپاون، شهربان، نگهبان، کاراون، ارک پات، ارکبند، بازرسان شاهی، استخبارات

دوره سلوکی‌ها: به سبک دوره هخامنشیان

دوره اشکانیان: سازمان پولیس

دوره ساسانیان: شهریک، دیهیک، کوئپان، دیوان حراس، نیزه‌داران

دوره اسلام: محتسب، شرطه، شحنه، معاون، متوالیالشرطه، صاحب‌الجسر، امرالجسر(امرالجسرین)، درابون، عامله الشرطه، والی الحرب، عسس، عسش‌باشی، حاکم، حافظ، صاحب‌المدینه، صاحب‌اللیل، طواف‌اللیل، احداث

دوره افشاریه: داروغه، کدخدا، سرهنگ، خلیفه، نواب، پاسبان

دوره زندیه: داروغه، کلانتر، محتسب، نقیب، میرشب، گزمه

دوره صفوی: دیوان بیگی داروغه، میرشب گزمه، شبگرد، پاکار، کشیکچیان دربندها، محتسب‌الممالک، کلانتر، اداره‌احداث

دوره قاجاریه: نسقچی، فراشباشی، ده‌باشی، پنجاه‌باشی، یوزباشی، میرغضب (ماموراعدام)، گزمه، میرشب شبگرد، داروغه، کلانتر

دوره پهلوی: پاسبان، ژاندارم، پلیس، آجان

دوره جمهوری اسلامی ایران: کمیته،نیروی‌انتظامی(ناجا)، پلیس

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. فرهنگ معین تک جلدی مدخل پلیس صفحه ۲۵۹ انتشارات سرایش ISBN 964-92035-6-7
  2. Wikipedia contributors, "Police," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Police&oldid=281672860 (accessed April 7, 2009).
  3. police”.  Retrieved on 2007-02-08.
  4. Wikipedia contributors, "Police," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Police&oldid=281672860 (accessed April 7, 2009).
  5. «Iran Police»(فارسی)‎. پرتال پلیس ایران. بازبینی‌شده در ۲۶ آوریل ۲۰۰۹. 
  6. «Iran Police»(فارسی)‎. پرتال پلیس ایران. بازبینی‌شده در ۲۶ آوریل ۲۰۰۹. 
  7. «Iran Police»(فارسی)‎. پرتال پلیس ایران. بازبینی‌شده در ۲۶ آوریل ۲۰۰۹. 

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ پلیس موجود است.