ایسلند

جمهوری ایسلند Lýðveldið Ísland ایسلند
پرچم نشان
شعار ملی: ندارد
سرود ملی: سرود ستایش
پایتخت		ریکیاویک غربی′۵۶°۲۱ شمالی′۰۸°۶۴
بزرگترین شهر		ریک‌یاویک
زبان رسمی		ایسلندی (زبان رسمی)
نوع حکومت		جمهوری چندحزبی
نام حاکمان  • رئیس جمهور • نخست وزیر		اولافور راگنار گریمسون یوهانا سیگورداردوتیر
موارد منجر به تشکیل از دانمارک حکومت خانگی حق حاکمیت جمهوری		۱ فوریه ۱۹۰۴ ۱ دسامبر ۱۹۱۸ ۱۷ ژوئن ۱۹۴۴ میلادی
مساحت
-	مساحت	۱۰۳٬۰۰۰کیلومتر مربع (۱۰۷ام)
-	‌آب‌ها (٪)	۲٫۷
جمعیت
-	سرشماری	۳۱۳٬۳۷۶  (۱۷۲ام)
-	تراکم جمعیت	۱٫۳‎/km۲‏ (۱۹۵ام)
تولید ناخالص داخلی	(تخمین ۲۰۰۶)
-	مجموع	۱۲٬۱۷۲ میلیارد دلار (۱۳۲ام)
-	سرانه	۴۰٬۲۷۷ دلار (۲۰۰۵ میلادی) (۵ام)
شاخص توسعه انسانی (۲۰۰۷)		۰٫۹۶۸ (بالا) (نخست)
واحد پول		کرون ایسلند (ISK)
دامنه اینترنتی		.is
پیش‌شماره تلفنی		+۳۵۴

جمهوری ایسلند شمالی­ترین کشور اروپا و کشوری است جزیره‌ای در شمال اقیانوس اطلس. پایتخت و بزرگ‌ترین شهر آن ریکیاویک و جمعیت این کشور ۳۲۰ هزار نفر است. واحد پول این کشور کرونای ایسلند نام دارد و زبان رسمی آن زبان ایسلندی است. ۹۳٫۳۶ درصد مردم آن را ایسلندی‌ها تشکیل می‌دهند که از تبار ژرمن هستند و مابقی عمدتاً از مهاجران دیگر کشورهای اروپایی هستند. حدود ۸۸ درصد از مردم این کشور مسیحی و بیشترشان پیرو آیین لوتری هستند.

کشور ایسلند در تاریخ ۱ دسامبر ۱۹۱۸ از دانمارک مستقل شده‌است.

ایسلند که تا قرن بیستم از فقیرترین کشورهای جهان بود در سال‌های پس از جنگ جهانی دوم با صنعتی کردن ماهیگیری خود و دریافت کمک از طرح مارشال به رفاه دست یافت و توانست در دههٔ ۱۹۹۰ تبدیل به یکی از مرفه‌ترین کشورهای جهان شود و حتی در سال از لحاظ شاخص توسعه انسانی در سال ۲۰۰۵ رتبهٔ اول را در میان کشورهای جهان به‌دست آورد. ایسلند دارای بازاری آزاد است و میزان مالیات در این کشور نسبت به دیگر اعضای سازمان همکاری اقتصادی و توسعه نسبتا پایین است.

در سال ۲۰۰۸ نظام بانکداری کشور با دشواری عظیمی روبه‌رو شد و این امر به ناآرامی سیاسی انجامید و آثار این بحران هنوز به طور کامل رفع نشده‌است. با این وجود بنا به اعلام سازمان ملل، ایسلند در سال ۲۰۱۱ چهاردهمین کشور توسعه‌یافته در جهان بود.

مساحت ایسلند ۱۰۳٬۰۰۰ کیلومتر مربع است و کناره‌های حاشیه‌ای جزیره در جنوب غرب جزیره ایسلند، دوسوم جمعیت این کشور را در خود جای داده‌است. زمین این کشور از نظر آتشفشانی و زمین‌شناختی فعال است و در آن آبفشان‌های بسیار یافت می‌شود و انرژی زمین‌گرمایی نیز در بسیاری از نقاط آن در دسترس است.

منطقه ایسلند که کمی پایین‌تر از مدار قطبی واقع شده آب‌وهوای سرد و قطبی دارد ولی حضور جبهه‌هایی از هوای معتدل از سرمای شدید این جزیره کاسته است. منطقه داخلی جزیره بیشتر از فلاتی تشکیل شده که با ماسه‌زارها، کوه‌ها و یخچال‌ها پوشیده شده‌است. شمار زیادی از رودخانه‌هایی که از این یخچال‌ها سرچشمه می‌گیرند نیز با گذر از زمین‌های پست‌تر به سوی دریا سرازیر می‌شوند.

اسکان دائمی انسان در ایسلند از سال ۸۷۴ آغاز شد یعنی زمانی که اینگولفور آرنارسون، یک رئیس قبیله از نروژ با افراد خود به این جزیره آمده و به طور دائمی در آن مستقر شد. پیش از او افراد دیگری به طور فصلی و موقت به جزیره ایسلند می‌آمدند.

ایسلند از سال ۱۲۶۲ تا ۱۹۱۸ جزئی از پادشاهی نروژ و پس از آن بخشی از پادشاهی دانمارک بود و در سال ۱۹۱۸ به استقلال رسید. هم‌اینک ایسلند کم‌جمعیت‌ترین کشور عضو پیمان ناتو است و تنها عضو این سازمان است که ارتش دائمی ندارد. سفارت دانمارک در تهران امور مربوط به صدور ویزا ایسلند را انجام می دهد.کشور ایسلند عضو اتحاد شینگن می باشد

تاریخ

ملی‌گرایی ایسلندی در قرن نوزدهم رشد کرد، و در ۱۹۱۸ این کشور از دانمارک مستقل شد. با این حال، دو کشور به واسطهٔ پادشاهی مشترکشان به هم پیوسته بودند. در جنگ جهانی دوم پیوند دانمارک گسسته شد و در ۱۹۴۴ جمهوری اعلام شد. در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۷۰، اختلاف دربارهٔ حق ماهیگیری در آبهای ساحلی ایسلند منجر به درگیری با نیروی دریایی بریتانیا گشت. این درگیری‌ها که به جنگ‌های کاد (Cod wars) معروف شد سه جنگ رادر بر می‌گرفت:

• جنگ اول ۱۹۵۸
• جنگ دوم ۱۹۷۳-۱۹۷۲
• جنگ سوم ۱۹۷۶-۱۹۷۵

سیاست

حکومت ایسلند جمهوری با یک مجلس قانونگذاری است، که نمایندگان آن با رأی مردم برای یک دورهٔ چهارساله انتخاب می‌شوند. این مجلس که به زبان ایسلندی السینگ نامیده می‌شود، نخستین بار در سال ۱۸۴۵ میلادی گشایش یافت. رئیس‌جمهور نقش چندانی در ادارهٔ کشور ندارد، هرچند که دارای اختیاراتی چون حق وتوی مصوبات مجلس و حق تجدید برگزاری انتخابات می‌باشد. رئیس‌جمهور می‌باید پس از هر انتخابات، کابینه ی خود را تشکیل دهد. ریاست دولت بر عهدهٔ نخست‌وزیر است.

جغرافیا

چشمه‌های آبگرم لیرنیوکور (Leirhnjúkur) ایسلند

کشور ایسلند با ۱۰۲٫۸۱۹ کیلومتر مربع دومین جزیرهٔ بزرگ اروپاست.

این کشور شامل یک جزیرهٔ بزرگ و چند جزیرهٔ کوچک در اقیانوس اطلس شمالی است که اندکی پایین‌تر از مدار شمالگان قرار گرفته‌اند. فاصلهٔ ایسلند تا نروژ ۹۷۰ کیلومتر، تا اسکاتلند ۷۹۸ کیلومتر و تا گرینلند ۲۸۷ کیلومتر می‌باشد. ایسلند منطقه ­ای آتشفشانی است، که چشمه­های آب گرم زیادی داشته و پوششی از یخ و خاکسترهای آتشفشانی، سطح جزیره را در برگرفته‌است.

اقلیم و آب و هوا

بیش از نیمی از پهناوری جزیرهٔ اصلی ایسلند، فلاتی است که ۴۰۰ متر از سطح دریا بلندی دارد و فاقد پوشش گیاهی چشمگیر است. دوازده درصد پهنهٔ ایسلند پوشیده از یخکوههاست، که انباشته‌ای از بارش‌های زمستانی برف در ایسلند هستند. یک دهم رویهٔ ایسلند پوشیده از بقایای فوران‌های آتشفشانی‌است که در حدود ده هزار سال گذشته روی داده‌اند. ۲۵ آتشفشان فعال در ایسلند وجود دارند که مهمترین آن‌ها عبارتند از: اورائِفا یوکُل (Oraefa Jokull) با بلندی ۲۱۱۹ متر، هِلکا (Helka) با ۱۵۲۰بلندی متر، و سنائِفِلس یوکُل (Snaefells Jokull) با بلندی ۱۱۴۶ متر. در حدود ۳۰۰ چاه بخار در کشور ایسلند پراکنده هستند که منابع بالقوهٔ زمین‌گرمایی به شمار می‌آیند و از آن‌ها برای تولید برق و انرژی گرمایی استفاده می‌شود.

ایسلند دارای نزدیک به ۱۸۰۰ دریاچه‌است که دریاچهٔ پینگوالاواتن (Pingvallavaten) با پهناوری ۸۴ کیلومتر مربع و ژرفای ۱۱۴ متر بزرگترین آن‌هاست. هم‌چنین بیش از ۲۵۰ رودخانه در سطح جزیره جریان دارد که طولانی‌ترین آن‌ها رودخانهٔ پیورسا (Pjorsa) با ۲۳۷ کیلومتر طول است.

ایسلند دارای آب و هوای سرد و قطبی است، اما تا حدی تحت تأثیر جبهه‌هایی از هوای معتدل قرار دارد. جریان‌های آب گرم گلف استریم در کرانه‌های جنوبی ایسلند سبب افزایش نسبی دما و جلوگیری از یخبندان‌های گسترده در زمستان می‌شود.

تقسیمات کشوری

استان‌های ایسلند.

کشور ایسلند هشت استان دارد:

نام استان	نام به ایسلندی	معنی نام	مرکز
هوفودبورگارسودید	Höfuðborgarsvæðið	منطقه پایتختی	ریکیاویک
سودورنس	Suðurnes	شبه جزیره جنوبی	کِفلاویک
وستورلاند	Vesturland	سرزمین غرب	بورگارنس
وست‌فیردیر	Vestfirðir	آبدره‌های غرب	ایسافیوردور
نوردورلاند وسترا	Norðurland vestra	شمالستان شرق	آکوریری
آوستورلاند	Austurland	سرزمین شرق	اگیلس‌استادیر
سودورلاند	Suðurland	سرزمین جنوب	سلفوس

اقتصاد

اقتصاد ایسلند برپایهٔ ماهیگیری و صنایع شیلات، کشاورزی، گردشگری و منابع انرژی طبیعی هیدرولیکی و ژئوترمال استوار است. سیب‌زمینی، مهمترین فرآوردهٔ کشاورزی ایسلند است. تولید ناخالص داخلی ایسلند، در سال ۲۰۰۷ میلادی، ۱۱٫۸۹ دلار می‌باشد که در مقایسه با سال گذشته ۱٫۸ درصد رشد داشته‌است. صادرات ایسلند، بیشتر شامل ماهی، فلز آلومینیم، فرآورده‌های حیوانی و کانی سیلیس است که بیشتر این فرآورده‌ها را به کشورهای هلند، بریتانیا، اسپانیا، ایالات متحده و آلمان صادر می‌کند. نیز از کشورهای ایالات متحده، آلمان، چین، دانمارک، سوئد، ژاپن و هلند، ماشین‌آلات، فرآورده‌های نفتی، مواد خوراکی و پوشاک وارد می‌کند.

مردم

دین در ایسلند – ۲۰۱۲
دین			درصد
کلیسای لوتری ایسلند			۷۶٫۸۱٪
لوتری‌های دیگر			۵٫۶۹٪
کاتولیک			۳٫۲۷٪
شاخه‌های دیگر مسیحیت			۲٫۲۸٪
غیرمسیحی			۰٫۹٪
نامشخص			۶٫۱٪
بی‌دین			۴٫۹۴٪

جمعیت‌شناسی

کشور ایسلند ۳۱۳٬۳۷۶ نفر جمعیت دارد که میانگین سنی ایشان ۳۴٬۵ سال است. امید به زندگی برای زنان در این کشور ۸۲٫۶۲ سال و برای مردان ۷۸٫۳۳ سال است.

فرهنگ

فرهنگ ایسلند از مهاجران وایکینگ سده نهم این ناحیه سرچشمه می‌گیرد. ایسلندی‌ها به میراث نیاکان وایکینگ خود افتخار می‌کنند و شجره‌نامه بسیاری از آنان به نخستین مهاجران بازمی‌گردد. زبان ایسلندی به زبان وایکینگ‌ها یعنی زبان نورس قدیم نزدیک است و از این‌رو ایسلندی‌ها به راحتی می‌توانند ساگاها – تاریخ و فولکلور مهاجران اولیه ایسلند- که به قرون وسطی تعلق دارند را بخوانند.

دورافتادگی و سده‌ها انزوا باعث شده تا فرهنگ نوردیک این کشور به‌نسبت دست‌نخورده بماند و زبان ایسلندی نیز (به‌جز زبان فاروئی) از دیگر زبان‌های اسکاندیناوی به زبان نورس قدیم نزدیک‌تر باقی مانده‌است.

ایسلندی‌ها هم‌چنین نسبت به دیگر کشورهای اسکاندیناوی و اروپا اهمیت بیشتری برای استقلال و خودکفایی قائلند؛ در یک نظرسنجی که از سوی کمیسیون اروپایی انجام شد، ۸۵ درصد از ایسلندی‌ها استقلال را «بسیار مهم» توصیف کردند در حالی‌که این درصد برای نروژی‌ها ۴۷ درصد، برای دانمارکی‌ها ۴۹ درصد و میانگین آن در میان کشورهای اتحادیه اروپا ۵۳ درصد بود. ایسلندی‌ها هم‌چنین از تعهد کاری قوی برخوردارند و ساعات کاری روزانه آن‌ها از طولانی‌ترین ساعات کاری در میان کشورهای صنعتی است.

برابری‌خواهی در ایسلند از اهمیت بالایی برخوردار است و اختلاف درآمد در میان مردم آن از پایین‌ترین‌ها در جهان است. برابری میان زنان و مردان نیز در این کشور از وضعیت بسیار خوبی برخوردار است و ایسلند در میان سه کشور برتر در این زمینه است.

منابع

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ایسلند موجود است.

• خبرگزاری آفتاب ۱.
• خبرگزاری آفتاب ۲.
• همشهری آنلاین.

• Harlow, Cathy, Iceland, Hunter Publishing Inc, ISBN ۱-۸۴۳۰۶-۱۳۴-۱, pages ۱۶-۱۷.
• Wikipedia contributors, "Iceland," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iceland&oldid=494521229 (accessed May 27, 2012).