فرارود

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

فرارود (به عربی: ماوَراء النَّهْر) به سرزمینی گفته می‌شود که در میان دو رود آمودریا و سیردریا جای دارد. در واقع معنی اصلی آن، آن سوی رود آموی (جیحون یا آمودریا) است. این سرزمین بخشی از آسیای میانه است.

این سرزمین در دوران هخامنشیان جزو ساتراپی سغد بوده است.

[ویرایش] نام

نام این منطقه در فارسی باستان «پردری» و در پهلوی «فرارود» بود. در سده اول هجری فاتحان عرب این منطقه را ماوراء‌النهر نام نهادند. فردوسی در مورد این تغییر نام می‌سراید^[۱]:

اگر پهلوانی ندان زبان

فرارود را ماور النهر خوان

[ویرایش] شهرها

برخی از شهرهای این سرزمین عبارت اند از:

• سمرقند، بخارا، چاچ (تاشکند)، نخشب (قارشی یا نَسَف)، تِرمِذ، خیوه، شهر سبز (کَش)، اندگان (اندیجان)، جیزّخ (دَیزَک یا دِزَک)، خوقند (قوقان) و نمنگان در ازبکستان کنونی
• خجند، کولاب، اِستَرَوشن (اُراتپه)، پنجکنت (زادگاه رودکی)، دوشنبه، قُرغان تپه در تاجیکستان کنونی
• یسی (ترکستان)، تراز و پاراب (اُترار) در قزاقستان کنونی
• اوش و بلاساغون در قرقیزستان کنونی.

[ویرایش] منابع

• شاهنامه - حکیم ابوالقاسم فردوسی
• لغت نامه - دهخدا
• پرنیان و حریر و ابریشم - میرزا شکورزاده