پرش به محتوا

رضا پهلوی

بررسی‌شده
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از رضا پهلوی (دوم))
رضا پهلوی
ولیعهد
پهلوی در ۲۰۲۴
رئیس دودمان پهلوی
دوران۹ آبان ۱۳۵۹ – اکنون
پیشینمحمدرضاشاه پهلوی
ولیعهد مشروطه ایران[۱]
دوران۴ آبان ۱۳۴۶ – ۲۲ بهمن ۱۳۵۷[۲]
پیشینمحمدرضاشاه پهلوی
زاده۹ آبان ۱۳۳۹ ‏(۶۵ سال)
تهران، ایران
همسریاسمین اعتماد امینی (ا. ۱۳۶۵)
فرزند(ان)نور پهلوی
ایمان پهلوی
فرح پهلوی
دودمانپهلوی
پدرمحمدرضاشاه پهلوی
مادرشهبانو فرح پهلوی
پیشه
  • فعال سیاسی
  • نویسنده
  • فعال حقوق بشر[۳][۴]
محل تحصیلکالج ویلیامز
دانشگاه آمریکایی قاهره
دانشگاه کالیفرنیای جنوبی (بی‌ای)
وبگاه
امضاء
عناوین
شاهزاده رضا پهلوی
عنوان مرجعوالاحضرت شاهزاده رضا پهلوی
عنوان گفتاریشاهزاده رضا پهلوی
عنوان دیگردر زمان ولیعهدی:
والاحضرت همایون ولایتعهد

رضا پهلوی (زادهٔ ۹ آبان ۱۳۳۹) فعال سیاسی ایرانی و ولیعهد سابق دودمان پهلوی است. او پسر ارشد محمدرضا پهلوی، آخرین شاه ایران، و همسرش یاسمین پهلوی است. او خود را رهبر انتقالی بالقوه برای ایران دموکراتیک در صورت سرنگونی دولت اسلامی حاکم، معرفی کرده است.[۵][۶][۷]

پهلوی از ۱۴ آبان ۱۳۳۹ و با فرمان محمدرضاشاه، ولیعهد ایران[۸] و وارث بلافصل پادشاهی شد. او همزمان با تاج‌گذاری پدرش در سال ۱۳۴۶ تا زمان فروپاشی سلطنت، ولیعهد پادشاهی مشروطه ایران شد و با عنوان رسمی والاحضرت همایون ولایتعهد خطاب می‌شد. او که در ۱۷ سالگی برای گذراندن دوره‌های آموزشی نظامی خلبانی به پایگاه نیروی هوایی ریس در تگزاس رفته بود، به فاصله مدتی کوتاه پس از سفرش، در دی ۱۳۵۷ و هم‌زمان با وقوع انقلاب، خانواده‌اش ایران ترک کردند؛ از این رو او آموزش نظامی خود را در اسفند همان سال به پایان رساند و به خانواده‌اش پیوست که ابتدا در مراکش اقامت گزیدند و پس از آن به باهاما و سپس به مکزیک رفتند. پس از استقرار در قاهره پایتخت مصر، و در پی درگذشت پدرش در سال ۱۳۵۹، لقب «رضا شاه دوم» را گرفت و فعالیت‌های سیاسی خود را در مخالفت با نظام جمهوری اسلامی ایران آغاز کرد.[۹]

پهلوی در سال ۲۰۱۳ یکی از بنیان‌گذاران شورای ملی ایران بود. او از برگزاری یک همه‌پرسی سراسری برای تعیین نظام حکومتی آینده کشور حمایت کرده است. پهلوی از ایرانیان خواسته است که علیه جمهوری اسلامی اعتراض کنند و خواستار برکناری رژیم فعلی شده است. او همچنین از تبدیلِ ایران به متحد جهان غرب و اسرائیل حمایت کرده است. پهلوی تلاش کرد تا اپوزیسیون ایرانی را در کنفرانس همکاری ملی برای نجات ایران متحد کند و برنامه‌ای برای بازسازی ایران موسوم به پروژه ققنوس ایران و پروژه شکوفایی ایران ایجاد کرد.[۱۰][۱۱][۱۲][۱۳] پهلوی هدف اصلی فعالیت‌های سیاسی خود را رسیدن ایران به یک مردم‌سالاری سکولار پارلمانی، حقوق بشر، جدایی دین از حکومت، حق مردم برای تعیین شکل نظام سیاسی از طریق یک انتخابات آزاد و حفظ تمامیت ارضی اعلام کرده است.[۱۴][۱۵][۱۶][۱۷]

در حالی که تعداد زیادی از ایرانیان از پهلوی حمایت کرده‌اند، حمایت او در میان کل اپوزیسیون هنوز مشخص نیست.[۱۸][۱۹][۲۰][۲۱] او چهره برجسته‌ای در خیزش ۱۴۰۴ ایران،[۲۲][۲۳] و چهره تأثیرگذاری برای پادشاهی‌خواهان توصیف شده است.[۲۴] با این حال، برخی معتقدند او شخصیتی است که نظرات مردم را به‌شدت به دو دستهٔ موافق و مخالف تقسیم می‌کند و برخی از منتقدان به اتکای او به حمایت خارجی اشاره کرده‌اند.[۲۴][۲۵][۲۶]

اوایل زندگی و تحصیلات

رضا در ۷ سالگی در سال ۱۳۴۶

رضا پهلوی در روز دوشنبه ۹ آبان ۱۳۳۹ در زایشگاه بنگاه حمایت مادران و نوزادان در خیابان مولوی تهران به دنیا آمد.[۲۷] او فرزند ارشد محمدرضاشاه از ازدواج سومش با شهبانو فرح است. بعد از او فرحناز، علیرضا و لیلا زاده شدند.[۲۸][۲۹][۳۰] رضا یک خواهر ناتنی بزرگتر از ازدواج پیشین پدرش، به‌نام شهناز دارد.

از آنجا که شاه ایران، از دو ازدواج پیشین، فرزند پسری نداشت، تولد رضا پهلوی برای شاهنشاهی ایران اتفاق بسیار مهمی تلقی می‌شد و دولت وقت سالروز تولد او را در دوره پهلوی گرامی می‌داشت؛ زیرا مطابق قانون اساسی مشروطه فرزند ذکور به عنوان ولیعهد، تداوم دهنده سلطنت محسوب می‌شد.[۳۱][۳۲] فرمان تعیین رضا پهلوی به‌عنوان ولیعهد در تاریخ ۱۴ آبان ۱۳۳۹ توسط محمدرضا پهلوی صادر شد.[۸]

رضا شش سال داشت که به کاخ اختصاصی خود راه یافت.[۳۳] کاخ وی، بنای قدیمی و کوچک کوشک احمدشاهی واقع در مجموعه نیاوران بود که پیش از نقل مکان رضا کاملاً بازسازی شد.[۳۴] در آن جا وی تحت نظر یک معلم فرانسوی به نام مادمازل ژوئل فوبه و چند آجودان قرار گرفت.[۳۵][۳۶][۳۷] برنامه روزانه او ترکیبی از زبان‌آموزی، آشنایی با تاریخ، آموزش آداب درباری و ورزش بود؛ این تربیت هدفمند او را برای ایفای نقش آینده‌اش به‌عنوان شاه آماده می‌کرد.[۳۸]

نگاره‌ای از رضا در ۱۳ سالگی در سال ۱۹۷۳

رضا در هفت سالگی و به عنوان ولیعهد ایران در مراسم تاج‌گذاری محمدرضاشاه و شهبانو فرح حضور داشت. مراسم تاجگذاری در کاخ گلستان برگزار شد.[۳۹][۴۰][۴۱] هنگامی که رضا به سیزده سالگی رسید، محمدرضا شخصاً پرواز را به او آموخت.[۴۲] در ۲۳ اسفند ۱۳۵۶ رضا در محل پایگاه چهارم شکاری دزفول، نخستین پرواز انفرادی خود را با جنگندهٔ اف-۵ انجام داد.[۴۳]

رضا در ۱۷ سالگی برای تحصیلات نظامی ایران را به مقصد آمریکا ترک کرد.[۴۴] او دوره پیشرفتهٔ خلبانی جت‌های جنگنده را در پایگاه نیروی هوایی ریس در لاباک، تگزاس گذراند.[۴۵][۴۶][۴۷] در جریان انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷، رضا ۱۸ سال داشت و به تازگی موفق به اخذ دیپلم متوسطه شده بود و در حال انجام دوره آموزشی پرواز با جنگندهٔ اف-۱۶ در ایالات متحده بود. با وقوع انقلاب، رضا دیگر نتوانست به ایران بازگردد.[۴۸]

پهلوی در شهریور ۱۳۵۸ تحصیلات دانشگاهی خود را با ورود به کالج ویلیامز واقع در ویلیامزتاون، ماساچوست، آمریکا آغاز کرد. خانواده او نیز در همین منطقه غرب ماساچوست و جنوب ورمانت ساکن شدند و شروع به تحصیل کردند.[۴۹] در این زمان پدرش در تبعید و بیمار بود. پهلوی در زمان درگذشت پدرش همراه او بود و در تحصیلاتش وقفه انداخت تا تصمیمات سیاسی بگیرد. پس از درگذشت محمدرضا،[۵۰] در سال ۱۹۸۰ رضا از کالج ویلیامز ترک تحصیل کرد،[۵۱] و در دانشگاه آمریکایی قاهره به عنوان دانشجوی علوم سیاسی ثبت نام کرد، اما حضور او در دانشگاه نامنظم بود.[۵۲] او به تنهایی به مراکش نقل مکان کرد و به‌طور مکاتبه‌ای[۵۰] در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی در آمریکا، به تحصیل پرداخت و در سال ۱۹۸۵ مدرک کارشناسی خود را در رشته علوم سیاسی دریافت کرد.[۵۳][۵۴]

فعالیت‌های سیاسی

رضا پهلوی، در ۳۱ اکتبر ۱۹۸۰ پس از رسیدن به بیست سالگی در حال قسم یاد کردن در برابر قرآن برای نگاهبانی قانون اساسی مشروطه مبنی بر «مبارزه با جمهوری اسلامی و روح‌الله خمینی» و آغاز فعالیت‌های سیاسی

دهه ۱۳۶۰–۱۳۷۰

رضا پهلوی، فعالیت‌های سیاسی خود را بلافاصله پس از مرگ پدرش در مرداد ۱۳۵۹ آغاز کرد.[۵۰] او در آغاز جنگ ایران و عراق طی نامه‌ای به نیروی هوایی ایران، پیشنهاد کرده بود تا به عنوان خلبان جنگنده در جنگ ایران و عراق شرکت کند، که مقامات وقت ایران این تقاضا را بی‌پاسخ گذاشتند.[۵۵]

او در ۹ آبان ۱۳۵۹ / ۳۱ اکتبر ۱۹۸۰، بیست ساله شد و قادر شد بنا بر قانون اساسی مشروطه نسبت به سلطنت در ایران ادعا کند. او که در آن زمان دانشجوی دانشگاه آمریکایی قاهره بود، در مراسمی در قصر قبه در قاهره خود را شاه ایران اعلام کرد و عنوان رضا شاه دوم را برای خود اختیار کرد. یک قرآن در برابر او و پرچم شاهنشاهی ایران پشت او قرار داشت، و او در یک سخنرانی ده دقیقه‌ای حکومت خمینی را کابوسی خواند که باید اطمینان داشت همچون «بقیه در تاریخ ما گذر خواهد کرد» و از ایرانیانی که توسط جوخه‌های آتش خمینی و نیز در جنگ ایران و عراق کشته شدند به عنوان «شهید» تجلیل کرد.[۵۶]

او در ماه مارس همان سال بیانیه‌ای برای سال نو ایرانی صادر کرد و از همه مخالفان حکومت ایران خواست که پشت سر او متحد شوند و «مقاومت ملی» به راه بیاندازند. در طول سال ۱۹۸۱، او در قصر قبه ماند و روابط نزدیکی با گروه‌های طرفدار سلطنت برقرار کرد و در عین حال با مخالفت سایر گروه‌های مخالف، از جمله مخالفان جناح چپ، مواجه شد.[۵۷] انور سادات رئیس‌جمهور مصر یک ایستگاه رادیویی در اختیار او قرار داده بود.[۵۸]

یک سال بعد[۵۹] پهلوی مدتی به رباط، مراکش نقل مکان کرد.[۶۰] پادشاه مراکش یکی از قصرهای خود در آنجا را در اختیار او قرار داد[۵۸] و او در آنجا در حال ریختن طرحی برای بازگشت به قدرت در تهران بود.[۶۱] در این زمان حمله عراق به ایران ایرانیان را متحد کرده بود و اپوزیسیون دچار چنددستگی بود و از حمایت چندانی در تهران برخوردار نبود، بازگشت پهلوی نامحتمل به نظر می‌رسید.[۵۸]

پیشنهاد کودتا به رضا پهلوی

در فوریه ۱۹۸۲، یاکوف نیمرودی تاجر و مأمور اطلاعاتی اسرائیلی در برنامه پانورامای بی‌بی‌سی ظاهر شد، از اهمیت استراتژیک ایران گفت، شاه را ستود و آشکارا غرب را به سرنگونی خمینی و اعاده سلطنت به ایران فراخواند. پهلوی او را به مراکش دعوت کرد.[۵۸] نیمرودی و آدولف شویمر در تابستان ۱۹۸۲ به رباط رفتند و ظرف سه روز گفتگو با پهلوی و سپهبد سعید رضوانی طرح کودتایی برای به قدرت رساندن پهلوی در ایران ریخته شد.[۶۲] به نوشته دنیل راویو و یوسی ملمن، پهلوی و همراهانش به آنها گفتند حمایت مالی برای خرید تسلیحات و پرداخت حقوق یک نیروی مزدبگیر تنها چیزی است که برای سرنگونی آیت الله‌ها لازم است. نیمرودی و شویمر به‌طور جدی نسبت به موفقیت چنین طرحی اعتقاد داشتند و به همراه دو ژنرال سابق ایرانی از جمله رضوانی در سپتامبر ۱۹۸۲[۵۸] با عجله به اسرائیل بازگشتند تا با آریل شارون وزیر دفاع دربارهٔ آن سخن بگویند.[۶۱] آنها در بازگشت عدنان خاشقجی، تاجر عربستان سعودی را در جریان گذاشتند.[۵۸] پس از یک رشته تماس‌های بین‌المللی گروه بزرگتری از طرح ریزان با حضور افرادی چون جعفر نمیری، رئیس‌جمهور سودان، شارون، نمرودی و شویمر، در تفریحگاه خاشقجی در کنیا گرد هم آمدند. خاشقجی اعلام کرد ملک فهد پادشاه عربستان سعودی موافقت کرده تا ۸۰۰ میلیون دلار و در صورت لزوم تا یک میلیارد دلار پشتیبانی مالی را فراهم کند. قرار بود اسرائیل سلاح‌ها را که نه تنها تفنگ و گلوله بلکه تانک، هواپیمای جنگی و موشک بود را مهیا کند و این زرادخانه در سودان ساخته شود. قرار بود رضا پهلوی و ژنرال‌های در تبعیدش این تسلیحات را دریافت کنند و کودتایی علیه خمینی انجام دهند. موساد از این جلسه کنار گذاشته شده بود، ولی تحلیلگران آن نسبت به این پروژه ایرانی-سودانی دغدغه‌های جدی داشتند. موساد معتقد بود رضا پهلوی و ژنرال‌های بی قدرتش مردانی هستد که دوران آنها به سر آمده. از نظر آنان یک حمله زمینی در مقیاس کوچک به ایران، که در آن زمان داشت ارتش عظیم عراق را پس می‌زد، به احتمال زیاد موفق نمی‌بود. اسحاق شامیر، وزیر وقت امور خارجه و از کهنه کاران موساد نیز نسبت به شرکای عرب اعتمادی نداشت. اسحاق خوفی اداره کننده وقت موساد این را ایده بدی برای اسرائیل و موساد دانست. او یکی از جاسوسان ارشد اسرائیل را برای دیدار با پهلوی به مراکش فرستاد، که به پهلوی گفت «من از سوی بالاترین حلقه‌ها در اسرائیل اجازه دارم به شما بگویم اسرائیلی‌هایی که با شما دیدار کردند نماینده مجاز ما نیستند. آنها فقط شما را به دردسر می‌اندازند. لطفاً در آینده مستقیماً با ما هماهنگ کنید، گرچه این برنامه سودان به نفع ما نیست.» بدین ترتیب این برنامه با شکست رو به رو شد. به موازات این طرح برنامه پنتاگون و وزارت امور خارجه آمریکا نیز با کارشکنی سیا به شکست انجامید.[۶۱] پس از استعفای شارون پس از کشتار صبرا و شتیلا، مقامات بعدی اسرائیل نسبت به آن بی علاقه بودند: به گفته ساموئل سگف، این طرح ابتدا مورد تأیید سیا و کابینه اسرائیل بود، اما پس از این که مناخیم بگین در سال ۱۹۸۳ استعفا داد و رهبری جدید «به این فکر افتاد که اسرائیل نباید درگیر ماجراجویی جدیدی شود»، این طرح کنار گذاشته شد.[۶۲] پهلوی در رباط با مأموران اطلاعاتی آمریکا ارتباط مستمر داشت.[۵۸] : ۱۲۳  او در رباط با کیسی دیدار کرد و آنچه او «همکاری متقابل اطلاعاتی …برای منافع متقابل» خواند بین آنان آغاز شد.[۶۳] : ۲۷۲–۲۷۵ 

همکاری با سیا

پس از مراکش او به پاریس، و نهایتاً در سال ۱۹۸۴ به حومه واشینگتن دی سی در شمال ویرجینیای آمریکا عزیمت کرد.[۶۰] به نوشته کنت تیمرمن، کیسی و مایکل دیور قائم مقام رئیس ستاد کارکنان کاخ سفید در ژانویه ۱۹۸۳ در باشگاه چوی چیس در بیرون واشینگتن دی سی با رضا پهلوی بیست و دو ساله دیدار کردند. او از ضعف حکومت اسلامی، بحران اقتصادی فزاینده صحبت کرد پهلوی پیشنهاد کرد سیا به او در چارچوب نقشه ای برای بازگرداندن او به قدرت برای تأمین بودجه شبکه ای از مأموران اطلاعاتی سابق ایرانی برای جمع‌آوری اطلاعات درون ایران کمک کند. کیسی و دولت آمریکا پذیرفتند برای حمایت از تلاشهای پهلوی به او ماهیانه مبلغی پرداخت کنند.[۶۴] به نوشته تیمرمن شهریار آهی که در آن زمان به کیسی نزدیک بود سعی داشت رضا پهلوی را به یک رهبر شجاع مقاومت تبدیل کند که در این تلاش ناکام ماند.[۶۵] پهلوی پول گرفتن از سیا را انکار کرد ولی به گفته مشاورش این مقرری گاه تا ۱۵۰٬۰۰۰ دلار در ماه هم می‌رسیده.[۶۳]: ۲۷۴  او در سال ۱۹۸۵ به مشاور نزدیک آن زمانش، احمدعلی مسعود انصاری، مأموریت داد ۹ جریب فرنگی زمین در گریت فالز، ویرجینیا در حومه ده مایلی واشینگتن، دی سی بخرد. او در آنجا عمارتی ۳٫۲ میلیون دلاری بنا کرد که قصر در تبعید او شد. او در سال ۱۹۸۷ به این خانه بین مک‌لین و گریت فالز نقل مکان کرد.

سیا در ساعت ۹ شب ۵ سپتامبر سال ۱۹۸۶ سیگنال‌های تلویزیونی ایران را مسدود کرد و یک سخنرانی یازده دقیقه‌ای از رضا پهلوی را که در آن زمان در شمال ویرجینیا ساکن بود[۶۴][۶۳] : ۲۷۲–۲۷۵  از دو شبکه تلویزیون ایران برای گیرنده‌ها در ایران پخش کرد. او در این سخنرانی وعده داد: «من باز خواهم گشت.» مشخص نیست پهلوی از این که این عملیات توسط سیا انجام شده مطلع بوده باشد.[۶۶] در همان زمان الیور نورث در حال مذاکرات تبادل اسلحه با ایران در چارچوب پروژه ایران-کنترا بود و این عملیات خشم مذاکره‌کنندگان ایرانی را برانگیخت.[۶۳] : ۲۷۲–۲۷۵  تبعیدیان ایرانی برای سیا چندان قابل استفاده از آب در نیامدند، و مسئولین سیا با سوء ظن قابل توجهی به آنان می‌نگریستند.[۶۴] : ۷۷  خانه او در ویرجینیا تبدیل به پایگاهی سیاسی شد که پهلوی و انصاری در آن افراد را به حضور می‌پذیرفتند و همچون یک دادگاه در اختلافات تبعیدیان مقیم واشینگتن میانجیگری می‌کردند. آنها کنشگران سیاسی، مأموران مخفی، و کنشگران ضد شورش از سراسر جهان را برای کمک به او برای رسیدن به پادشاهی به خدمت می‌گرفتند.[۶۳]: ۲۷۸  هزینه ماهیانه پهلوی و همراهانش در دهه ۱۹۸۰ بالغ بر ۲۰۰٬۰۰۰ دلار در ماه تخمین زده شده است.[۵۹] در ۱ اردیبهشت ۱۳۶۵، پهلوی فاش کرد که اخیراً دولت در تبعید را با هدف برقراری مجدد سلطنت مشروطه در ایران تشکیل داده است.[۶۷]

با شروع درگیری‌های حقوقی پهلوی و مباشرش احمدعلی مسعود انصاری در اوایل دهه نود میلادی پهلوی در وضعیت مالی خود تجدیدنظر کرد. او عمارت خود در گریت فالز را به قیمت ۳ میلیون دلار فروخت و به منطقه پتوومک، مریلند نقل مکان کرد. او همچنین بادیگاردهای خود را مرخص کرد.[۵۹]

دهه ۱۳۸۰–۱۳۹۰

در راستای رویدادهای پس از اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری دهم، رضا پهلوی از جامعهٔ جهانی خواست تا «از جنبش نافرمانی مدنی مردم ایران» در مقابل حکومت مذهبی این کشور پشتیبانی کنند.[۵۷] در فروردین ماه ۱۳۹۲ او ائتلاف شورای ملی ایران را بنیان‌گذاری و سپس رهبری کرد اما در شهریور ۱۳۹۶ رسماً از سِمت خود به عنوان رهبر شورای ملی کناره‌گیری کرد.[۶۸]

شکایت از علی خامنه‌ای به دیوان بین‌المللی کیفری

رضا پهلوی در آذرماه ۱۳۹۰، خواهان محاکمه علی خامنه‌ای، به اتهام ارتکاب «نقض حقوق بشر و جنایت علیه بشریت» در دیوان بین‌المللی کیفری شد. رضا پهلوی، در خردادماه ۱۳۹۱ در سفر به هلند در دیدار با لوئیس‌مورنواوکامپو، دادستان دادگاه بین‌المللی لاهه شکایت خود را از رهبر جمهوری اسلامی ایران به اتهام «جنایت علیه بشریت» به دادگاه بین‌المللی کیفری تسلیم کرد.[۶۹][۷۰]

در تاریخ ۳ دی ۱۳۹۸، از اروپاییان خواست تا به جای تجارت با حکومت ایران، پرونده کشته‌شدن بیش از ۱۵۰۰ تظاهرکننده در اعتراضات سراسری آبان‌ماه ۱۳۹۸ را به دیوان کیفری بین‌المللی ارجاع دهند.[۷۱]

پهلوی با اذعان به اینکه دیوان بین‌المللی کیفری راساً نمی‌تواند به این شکایت بپردازد بیان کرد که:[۷۲]

در اصل رسمیت دادن به این شکایت نامه بود بر مبنای یک اصل پانزدهم در پروتکل دادگاه کیفری بین‌المللی که یک شماره رسمی به پرونده تعلق می‌گیرد به عنوان این که این شکایت ثبت و ضبط خواهد شد. منتها همان‌طور که قبلاً این موضوع را به هم میهنانم توضیح دادم، از آن جایی که ایران اصولاً اساسنامه رم را امضا نکرده است، بدین ترتیب نمی‌توانیم به خود این دادگاه به‌طور مستقیم شاکی شویم.

پروژه ققنوس

پهلوی در سال ۱۳۹۷، پروژه ققنوس را که ابتکار او آغاز شده در واشینگتن آمریکا معرفی کرد. مدیر این پروژه، آن را یک اندیشکده علمی و هدف آن را ارائه برنامه‌هایی برای مسایل بنیادین ایران اعلام کرد.[۷۳][۷۴] این پروژه کنفرانس‌هایی را برگزار کرده است.[۷۵]

تحریم انتخابات

رضا پهلوی در ضرورت تحریم انتخابات مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۹–۱۳۹۸) گفت: «رای دادن و شرکت کردن در انتخابات به معنای تبرئه حکومت ایران از همه جنایت‌هایی است که انجام داده، آن هم وقتی به تازگی ۱۵۰۰ نفر از معترضان را در اعتراضات آبان‌ماه کشته است». وی افزود «با تحریم انتخابات به دنیا پیام می‌دهیم که این خیمه‌شب بازی جمهوری اسلامی است».[۷۶] در آن دوره، با ۴۲٫۵٪، کمترین میزان مشارکت مردم در یازده دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی رقم خورد.[۷۷]

پیمان نوین

سفر رسمی رضا پهلوی و هیئت همراه به مسکو، در سال ۱۹۷۶

رضا پهلوی در تاریخ ۷ مهر ۱۳۹۹ (۲۸ سپتامبر ۲۰۲۰) در پیامی ویدیویی با عنوان «پیمان نوین» از همه نیروهای سیاسی دموکراسی‌خواه خواست تا با کنار گذاشتن اختلافات برای گذار از جمهوری اسلامی متحد شوند.[۷۸][۷۹] او گفت «انگیزهٔ من رسیدن به قدرت سیاسی نیست، بلکه تلاش برای برقراری سیستمی است که در آن، قدرت هرگز در انحصار یک فرد یا یک گروه نباشد».[۸۰]

رضا پهلوی از همه مخالفان حکومت خواست اعتصاب‌ها و اعتراض‌ها و نافرمانی‌های مدنی را در نقاط مختلف کشور به هم پیوند بزنند، در واحدهای کار و محلات، حلقه‌های کوچک اعتراض شکل دهند و نافرمانی مدنی را در هر شکل تبلیغ کنند.[۸۱][۸۲]

او همچنین در بخش دیگری از این پیام نیروهای ارتش را خطاب قرار داد و گفت در شرایطی که حکومت جمهوری اسلامی در حال فروش منابع کشور و شلیک‌کردن مستقیم به روی شهروندان بی‌گناه است، وظیفه آن‌ها دفاع از مردم است.[۸۳] وی خطاب به «بدنه بسیج و سپاه» گفت انتخاب کنید که «طرف مردم می‌ایستید یا با حکومت» خواهید ماند.[۸۴][۸۵]

در ۳ تیر ۱۴۰۴، در مصاحبه‌ای با ایران اینترنشنال اعلام کرد که پلتفرم دیجیتال جدیدی برای تشویق و حمایت از نیروهای امنیتی و نظامی ایران که قصد دارند از رژیم کنونی جدا شوند و به جنبش آزادی‌خواهانه بپیوندند، ایجاد کرده است. این پلتفرم شامل یک کانال امن برای ارتباطات میان نیروهای نظامی و امنیتی با هدف تسهیل پیوستن آنها به مبارزات علیه رژیم است. او تأکید کرد که نیروهای مخالف رژیم پس از پیوستن به این جنبش، مورد احترام قرار خواهند گرفت و از آن‌ها به عنوان پیشگامان تحول در ایران یاد خواهد شد. این اقدام بخشی از تلاش‌های وسیع‌تر برای تغییر رژیم و برقراری دموکراسی در ایران است.[۸۶]

خیزش زن، زندگی، آزادی

در سپتامبر ۲۰۲۲ در پی کشته شدن مهسا امینی، اعتراضات گسترده‌ای در سراسر ایران شروع شد و راهپیمایی‌های عظیمی علیه حکومت ایران در شهرهای گوناگون جهان برگزار شد. پهلوی در ۲۰ اکتبر ۲۰۲۲ در یک کنفرانس خبری در واشینگتن دی سی خواستار تشکیل یک «دولت موقت تکثرگرا» و «ایجاد صندوق‌هایی برای پشتیبانی از اعتراضات و اعتصابات و تأمین آزادی ارتباطات» شد.[۸۷][۸۸] در ژانویه ۲۰۲۳، ژانویه هشتگ #من_وکالت_می‌دهم در حمایت از پهلوی «برای رهبری جنبش» در توئیتر ترند شد و افرادی از جمله علی کریمی، حمید فرخ‌نژاد، احمد باطبی، پرستو صالحی و احسان کرمی به آن پیوستند.[۸۹]

منشور همبستگی

پنج ماه پس از اعتراض مستمر، در ۱۰ فوریه ۲۰۲۳ هشت تن از چهره‌های گوناگون مخالفان حکومت ایران از جمله رضا پهلوی، در کنار شیرین عبادی، علی کریمی، گلشیفته فراهانی، عبدالله مهتدی، نازنین بنیادی، حامد اسماعیلیون و مسیح علی‌نژاد در دانشگاه جرج‌تاون در واشینگتن دی سی آمریکا در تدارک برای اتحاد[۹۰] گرد هم آمدند. پیام این بود که سلطنت طلبان، چپگرایان، راست گرایان و مذهبی‌ها و سکولارها کنار هم قرار گرفته‌اند تا جمهوری اسلامی را سرنگون کنند و چیزی نو به جای آن بگذارند.[۹۱] از این افراد شش تن (به جز فراهانی و کریمی) در ۱۰ مارس آن سال منشور همبستگی و سازماندهی برای آزادی ایران را منتشر کردند.[۹۲] «انزوایِ جهانیِ جمهوری اسلامی» برای ایجاد تغییر در ایران، «ایجاد فشار بین‌المللی بر جمهوری اسلامی برای لغو حکم اعدام و آزاد کردن بی قید و شرط و فوری تمام زندانیان سیاسی»، «رایزنی با دولت‌های دموکراتیک برای اخراج سفرای جمهوری اسلامی و اخراج وابستگانِ جمهوری اسلامی» از جمله خواسته‌های این منشور بود و نویسندگان آن گفته بودند در قدم‌های بعد بر عدالت انتقالی، تشکیل شورای انتقال قدرت و راهکارهای انتقال قدرت به حکومتی دموکراتیک، ملی و سکولار تمرکز خواهند کرد.[۹۰] از چند ساعت پس از انتشار، این منشور در رسانه‌های اجتماعی مورد انتقاداتی چون عدم استفاده از واژه ملت ایران قرار دادند.[۹۳] موضوع خودمختاری منطقه‌ای نیز محل تنش شد.[۹۴] پهلوی سعی کرد کاندیداهایی را به منشور اضافه کند که بر سر آنها اجماعی با دیگر امضا کنندگان به دست نیامد.[۹۵] در اول اردیبهشت (۲۲ آوریل) اسماعیلیون در حمله لفظی شدیدالحنی که پهلوی را هدف قرار می‌داد،[۹۴] اعلام کرد در اعتراض به سعی گروه‌های فشار بر تحمیل مواضع خود به جمع از بیرون، از گروه همبستگی کناره‌گیری می‌کند.[۹۶] بنیادی، مهتدی، عبادی و علی‌نژاد نیز در ۶ اردیبهشت / ۲۶ آوریل ادامه کار در چارچوب این گروه را سخت خواندند.[۹۷] در نخستین سالگرد درگذشت مهسا امینی، پهلوی بر تعهد خود بر وحدت اصرار ورزید و ایرانیان را به وحدت و «شروع موج جدیدی از انقلاب ملی ما» فراخواند.[۹۴]

سفر به اسرائیل

رضا پهلوی در آوریل ۲۰۲۳ به همراه همسرش یاسمین پهلوی، به اسرائیل سفر کرد و در فرودگاه مورد استقبال مقامات اسرائیلی قرار گرفت. او در این سفر با مقامات ارشد اسرائیلی از جمله بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر و اسحاق هرتسوگ رئیس‌جمهور و با شماری از اسرائیلی‌های ایرانی‌تبار دیدار کرد و در مراسم سالانه یادبود هولوکاست شرکت کرد. دولت اسرائیل در بیانیه ای، رضا پهلوی را «ارشدترین شخصیت ایرانی که تاکنون دیدار عمومی از اسرائیل داشته» خواند.[۹۸] پهلوی ابراز امیدواری کرد ایران و اسرائیل در صورت تغییر رژیم در ایران مشابه دوره پدرش دوباره «شرکای استراتژیک» شوند.[۹۹] پهلوی در این سفر از یک تأسیسات نمک‌زدایی از آب و باغ‌های بهایی حیفا دیدار کرد.[۱۰۰] او سفر خود را فرصتی برای آوردن «پیام دوستی از مردم ایران» خواند. طرفداران پهلوی دیدار او را تاریخی خواندند و آن را گواهی بر این دانستند که اسرائیل «انقلاب ملی» در ایران را به رسمیت شناخته و رضا پهلوی را «تنها رهبر» آن می‌داند. برخی ایرانیان او را بابت سکوت در خصوص وضعیت فلسطینیان و بازدید از کشوری که تهدید به حمله نظامی به ایران کرده مورد انتقاد قرار دادند.[۱۰۱]

دعوت و بازپس‌گیری دعوت به کنفرانس امنیتی مونیخ ۲۰۲۵

در بهمن ۱۴۰۳، کنفرانس امنیتی مونیخ از رضا پهلوی برای حضور در این رویداد دعوت کرد، اما پس از مدتی این دعوت لغو شد.[۱۰۲] پس از مدتی، بار دیگر از او برای شرکت در این کنفرانس دعوت به عمل آمد، اما دعوت دوم نیز لغو شد.[۱۰۳] بنا به بیانیه دفتر رضا پهلوی دولت جمهوری اسلامی، دولت آلمان را تحت فشار قرار داد تا این دعوت لغو شود. پهلوی این تصمیم را «خیانتی به مردم ایران و ارزش‌های دموکراتیک آلمان» توصیف کرد و اظهار داشت: «دولت آلمان نه تنها صدای مردم ایران را خاموش کرده، بلکه مستقیماً در خدمت جمهوری اسلامی قرار گرفته است».[۱۰۴]

همزمان، گروهی از ایرانیان در حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ تجمع اعتراضی برگزار کردند. آن‌ها ضمن حمایت از رضا پهلوی، به سیاست‌های مماشات‌گرایانه اتحادیه اروپا، به‌ویژه دولت آلمان، در قبال جمهوری اسلامی اعتراض کردند.[۱۰۵][۱۰۶]

نشست «همگرایی مونیخ» در بهمن ۱۴۰۳

نشست همگرایی مونیخ با حضور حامیان و احزابی مثل ایران پادشاهی، رستاخیز ایران‌گرایان، ایرانیان کرد میهن‌پرست، جمعیت جمهوری‌خواهان حامی رضا پهلوی، حزب ایران نوین، سازمان نظم نوین ایرانیان، انجمن آپادانای بریتانیا، جمعیت شیر و خورشید سرخ، انجمن ورزشکاران آزادی‌خواه ایران، انجمن امید هامبورگ، انجمن نیک‌آسا، حزب سکولار دموکرات و جبهه ۷ آبان برگزار شد و وی تأکید نمود که: «هدف ما امروز فقط نجات ایران است و در آینده رسالت ما امکان برگزاری انتخابات آزاد در ایران است».[۱۰۷][۱۰۸][۱۰۹][۱۱۰]

او با بیان این که «ریزش درون رژیم آغاز شده و باید گسترده‌تر شود»، تأکید کرد: «هدف ما ایجاد تشکیلات جدید نیست، بلکه می‌خواهیم مکانیسمی برای همکاری بین گروه‌های مختلف به وجود آوریم.».[۱۰۷] او همچنین تأکید کرد: «وظیفه ما در آینده هم این است که در مجلس مؤسسان، یک مسیر دموکراتیک بر مبنای آرای مردم و برخلاف سال ۵۷ را ایجاد کنیم که در آن، به شکلی شفاف تمام گزینه‌های ممکن دربارهٔ محتوا و شکل نهایی نظام جدید ایران مورد بحث قرار گیرد. به‌زودی پروژه مجلس مؤسسان هم به مردم معرفی خواهد شد تا چگونگی برگزاری یک رفراندوم ملی از طریق صندوق رای، برای آینده دموکراتیک و نظام سکولار تبیین شود».[۱۱۱] وی همچنین تأکید کرد که در این مرحله که «هدف تنها نجات ایران است»، شکل نظام آینده اولویت ندارد و حکومت آینده چه در محتوا و چه در شکل، پس از آزادی و از راه صندوق‌های رای و با اراده مردم ایران تعیین خواهد شد.[۱۰۸]

در این نشست احزاب حاضر در این نشست توافق اعلام کردند که رضا پهلوی نقش رهبری دوران گذار را برعهده خواهد داشت. در این بیانیه همچنین بر نقش رضا پهلوی به عنوان «رهبر انقلاب ملی و دوران گذار تا زمان انتخاب نخستین مجلس و دولت دموکراتیک از طریق انتخابات آزاد» تأکید شده و آمده است: «بر پایه خواست ملت ایران که در سال‌های اخیر در شعارها و پیام‌های آنها جلوه‌گر شده است ما شاهزاده رضا پهلوی را رهبر انقلاب ملی و دوران گذار تا زمان شکل‌گیری نخستین مجلس ملّی و آغاز به کار دولت دموکراتیک از طریق انتخابات آزاد می‌دانیم و با تمام توان از ایشان در این مسیر پشتیبانی خواهیم کرد».[۱۰۹]

نشست هفدهمین اجلاس جهانی «حقوق بشر و دموکراسی»

رضا پهلوی، در نشست هفدهمین اجلاس جهانی «حقوق بشر و دموکراسی»[۱۱۲][۱۱۳]در تاریخ ۳۰ بهمن ۱۴۰۳، پنج راهبرد کلیدی برای سرنگونی جمهوری اسلامی و بازسازی ایران ارائه داد. این راهبردها شامل: بسیج شبکه‌های مردمی در داخل کشور، اتحاد ایرانیان مقیم خارج، اعمال فشار حداکثری بر دولت‌های گروه ۲۰ برای حمایت از مردم ایران، ایجاد شکاف در ساختار رژیم و تشویق به ریزش و آماده‌سازی برای ثبات سیاسی و برگزاری انتخابات دموکراتیک است. او تأکید کرد که این اقدامات به منظور بازپس‌گیری کشوری است که توسط رژیم غارت شده است.[۱۱۴][۱۱۵]

در خصوص نقش زنان، رضا پهلوی یادآور شد که نخستین اقدام روح‌الله خمینی، لغو قانون حمایت از خانواده بود و از آن زمان، جمهوری اسلامی، جنگ علیه زنان را آغاز کرده است. او تصریح کرد: «بگذارید واضح بگویم؛ زنان ایرانی فقط علیه حجاب اجباری نمی‌جنگند. مبارزه آن‌ها برای یک تکه پارچه نیست: بلکه برای بازپس‌گیری برابری و کشورشان است». او همچنین به شجاعت زنانی مانند فاطمه سپهری، نسرین شاکرمی و ناهید شیرپیشه اشاره کرد که با وجود زندان و آزار، همچنان به مقاومت ادامه می‌دهند.[۱۱۴][۱۱۵]

او به تخریب محیط زیست توسط جمهوری اسلامی نیز پرداخت و به خشک شدن دریاچه ارومیه و رودخانه‌هایی مانند زاینده‌رود اشاره کرد. او گفت: «آلودگی هوا در تهران و اهواز، جزو بدترین‌ها در جهان است. آلودگی اغلب به سطوح سمی می‌رسد و مدارس و کسب‌وکارها را مجبور به تعطیلی می‌کند و کسانی که جرئت می‌کنند صحبت کنند، همچون فعالان محیط زیست، مانند کاووس سیدامامی، زندانی یا کشته می‌شوند». او این اقدامات را جنایتی علیه محیط زیست و مردم ایران دانست.[۱۱۴][۱۱۵]

وی در سخنرانی خود، به بحران‌های اقتصادی و اجتماعی ناشی از عملکرد جمهوری اسلامی اشاره کرد. او با تأکید بر اینکه «در کشوری که باید یکی از ثروتمندترین کشورهای جهان باشد، تعداد رو به رشدی از هموطنان من حتی نمی‌توانند نان بخرند، چه رسد به گوشت»، به وضعیت معیشتی نامناسب مردم پرداخت. همچنین، او با اشاره به بحران انرژی و قطعی‌های مکرر گاز و برق در ایران، اظهار داشت: «کشوری که روی دومین ذخایر بزرگ گاز جهان نشسته، قطعی‌های برق سراسری را تجربه می‌کند. بیماران در بیمارستان‌ها می‌میرند، کسب‌وکارها ورشکسته می‌شوند و خانواده‌ها در تاریکی می‌مانند».[۱۱۴][۱۱۵]

نشست ژنو برای حقوق بشر و دموکراسی توسط ۲۰ نهاد غیردولتی برگزار می‌شود. پیش از این مسیح علینژاد برنده جایزه اهدایی این سازمان شده بود.[۱۱۶][۱۱۷]

سخنرانی در کنفرانس سالانه «اقدام سیاسی محافظه‌کاران»

رضا پهلوی به‌عنوان یکی از سخنرانان اصلی کنفرانس سالانه «اقدام سیاسی محافظه‌کاران» (CPAC) دعوت شد و قرار بود در تاریخ ۳ اسفند ۱۴۰۳ در کنار دونالد ترامپ، جی‌دی ونس و چند مقام ارشد دولت ایالات متحده سخنرانی کند. این کنفرانس از مهم‌ترین رویدادهای جریان محافظه‌کار در آمریکا محسوب می‌شود، میزبان چهره‌های برجسته راست‌گرای جهان، از جمله جردن باردلا، رهبر حزب اجتماع ملی فرانسه، خاویر میلی، رئیس‌جمهور آرژانتین، و نایجل فاراژ، سیاستمدار بریتانیایی بود.[۱۱۸][۱۱۹] اما رضا پهلوی به دلیل برخی «تعهدات خانوادگی پیش‌بینی نشده» نتوانست در این نشست حضور یابد.[۱۲۰]

پروژه شکوفایی ایران

در «پروژه شکوفایی ایران»، که در سال ۱۴۰۳ توسط رضا پهلوی معرفی شد، مجموعه‌ای از اصول و برنامه‌های اقتصادی با هدف بازسازی ایران پس از فروپاشی جمهوری اسلامی تدوین گردید؛ این پروژه شامل ده اصل اقتصادی است که بر اساس مشاوره با اقتصاددانان و متخصصان شکل گرفته و راهنمایی برای اداره کشور در دوران پس از سرنگونی رژیم کنونی ارائه می‌دهد، از جمله تمرکز بر ثبات اقتصادی، خدمات حیاتی، نهادسازی دموکراتیی و بازگشت به بازار اقتصاد جهانی. در معرفی این طرح، رضا پهلوی با اشاره به وضعیت نامطلوب اقتصادی فعلی ایران و لزوم تغییر بنیادین، آن را بهترین گزینه برای بهبود وضعیت مردم و آینده کشور دانست.[۱۲][۱۲۱][۱۲۲][۱۲۳]

واکنش پس از حمله اسراییل به ایران

رضا پهلوی در ۲۵ خرداد ۱۴۰۴ (۱۵ ژوئن۲۰۲۵) در مصاحبه ای با بی‌بی‌سی جهانی بیان کرد که جمهوری اسلامی در ضعیف‌ترین موقعیت است و این فرصتی «بی‌سابقه برای سرنگونی رژیم» است. او در این مصاحبه مدعی شد که از داخل کشور، به‌ویژه از سمت نظامی‌ها با وی تماس گرفته می‌شود. وی بیان کرد:

که به اعتقاد او هدف حملات اسرائیل نه آسیب رساندن به غیرنظامیان ایرانی بلکه در اصل خنثی کردن تهدیدهای رژیم است و در حالی که رژیم به‌طرز بی‌سابقه‌ای تضعیف شده است و به سوی فروپاشی می‌رود، مردم ایران فرصت دارند خود را آزاد کنند، البته به شرطی که این‌بار جهان بی‌تفاوت نباشد.

رضا پهلوی همچنین گفت با تضعیف ساختار قدرت و به‌ویژه حذف مهره‌های کلیدی رژیم موازنه حکومت و مردم تغییر کرده و «زمان اقدام» فرا رسیده است.[۱۲۴]

ژوزف اسکاتس (JOSEPH SCUTTS) نویسنده روزنامه اورشلیم پست مدعی شد که رضا پهلوی از اسراییل حمایت کرده و اعلام کرده است که مردم ایران در سراسر جهان همراه با مردم اسراییل در تظاهرات شرکت می‌کنند، فرانس ۲۴ نیز در تحلیل خود در خصوص مشارکت مردم ایران در تظاهرات انجام شده در همراهی با مردم اسراییل، آن را تأیید کرده است.[۱۲۵][۱۲۶]

در ۲۸ خرداد ۱۴۰۴، پس از حمله اسراییل به ایران رضا پهلوی خطاب به مردم ایران دربارهٔ آینده ایران پس از سقوط قریب‌الوقوع و حتمی جمهوری اسلامی صحبت کرد. رضا پهلوی اعلام کرد که سقوط جمهوری اسلامی برگشت‌ناپذیر است و تنها یک قیام عمومی برای پایان دادن به «جنگ ۴۶ ساله» رژیم با مردم ایران لازم است. او تأکید کرد که ایران پس از سقوط رژیم وارد جنگ داخلی نخواهد شد و برنامه آماده‌ای برای صد روز نخست و انتقال به حکومت ملی دموکراتیک دارد. پهلوی خطاب به نیروهای امنیتی و انتظامی گفت که خود را فدای رژیم نکنند و به جای آن به مردم بپیوندند، با وعده اینکه می‌توانند در آینده جدید ایران شرکت داشته باشند.[۱۲۷][۱۲۸][۱۲۹]

نیویورک تایمز در بررسی رفتار اپوزیسیون در طول این جنگ ضمن پرداختن به افراد و نحله‌های گوناگون ایرانیان سیاسی در خارج از کشور نوشت که رضا پهلوی از جمله سرشناس‌ترین چهره‌های اپوزیسیون در طول جنگ بوده و خود را گزینه‌ای برای رهبری دوران گذار ایران معرفی کرده است. از دید برخی از افرادی مانند نادر حشمتی وی توانایی لازم برای سازماندهی را نداشته و افراد کمی در ایران وقتی او مردم را به تظاهرات فرا می‌خواند، واقعاً به خیابان‌ها می‌آیند. از سوی دیگر اظهارات وی در طول جنگ، از جمله اینکه «هر چیزی که رژیم را تضعیف کند» «مورد استقبال» خواهد بود، حتی در میان برخی از هواداران پدرش واکنش منفی برانگیخته است.[۱۳۰]

پهلوی در مصاحبه با فاکس نیوز با ابراز همدردی با قربانیان غیرنظامی هم در ایران و هم در اسرائیل بیان داشت که این جنگ مردم ایران نیست. این جنگ علی خامنه‌ای است و او به تنهایی و در نهایت مسئول رساندن اوضاع به این مرحله است.[۱۳۱]

پهلوی در تابستان ۲۰۲۵ اعلام کرد پلتفرمی برای ثبت نام و دریافت اطلاعات از افراد ریزشی از حکومت اسلامی ایجاد کرده است. در ۲۶ ژوئیه ۲۰۲۵ او اعلام کرد بیش از ۵۰٬۰۰۰ از از مسئولان نظامی و حکومتی حاکم بر ایران از طریق یک پلتفرم امن ثبت نام کرده‌اند تا برای سرنگون کردن دیکتاتوری در تهران هماهنگی کنند. او اعلام کرد نیاز است تا این افراد را به‌طور کامل راستی آزمایی شوند و تیم او در حال کار برای برقراری پیوندهایی با عناصر کلیدی در نیروهای نظامی، شبه نظامی و امنیتی ایرانند که در سرنگونی رهبر جمهوری اسلامی و تأسیس یک دولت سکولار جدید نقش احتمالی خواهند داشت.[۱۳۲]

همکاری ملی برای نجات ایران

در همایش «همکاری ملی برای نجات ایران» که در ۴ مرداد ۱۴۰۴ در مونیخ، آلمان برگزار شد، رضا پهلوی به‌عنوان چهره اصلی و میزبان این گردهمایی، صدها فعال اپوزیسیون ایرانی را گرد هم آورد تا برای تقویت همکاری میان گروه‌های مختلف مخالف جمهوری اسلامی، ترسیم مسیر گذار دموکراتیک و بازسازی ایران تلاش کنند. این کنفرانس با حضور حدود ۵۰۰ فعال سیاسی، اجتماعی و فرهنگی برگزار شد و ریاست نشست را خود رضا پهلوی به‌عهده داشت، همچنین او در سخنرانی خود خواستار پایان حکومت جمهوری اسلامی و ایجاد زمینه برای تعیین سرنوشت آینده ایران توسط مردم شد.[۱۳۳][۱۳۳][۱۱][۱۳۴]

خیزش ۱۴۰۴

از ۷ دی ۱۴۰۴ در پی وخامت شدید شرایط اقتصادی، از جمله بی‌ثباتی بازار و سقوط ارزش ریال در ایران، اعتراضاتی از بازار بزرگ تهران و مراکز تجاری اطراف آن آغاز شد.[۱۳۵] این اعتراضات در عرض چند روز به بیش از ۱۰۰ شهر ایران گسترش یافت و به بزرگ‌ترین اعتراضات به حکومت از زمان جنبش زن، زندگی، آزادی در سال ۱۴۰۱ بدل شد.[۱۳۶] رضا پهلوی به عنوان مهم‌ترین رهبر مخالفان در اعتراضات دی ماه ۱۴۰۴ پیش‌قدم شد.[۱۳۷][۱۳۸][۱۳۹][۱۴۰][۱۴۱][۱۴۲][۱۴۳][۱۴۴][۱۴۵][۱۴۶][۱۴۷][۱۴۸][۱۴۹][۱۵۰] او در اولین فراخوان خود، از مردم خواست تا در ساعت هشت شب روزهای پنجشنبه و جمعه ۱۸ و ۱۹ دی چه از خیابان‌ها و چه از داخل خانه‌هایشان به‌طور همزمان شعار دهند.[۱۵۱] این فراخوان با بیش از ۸۰ میلیون بازدید مهم‌ترین فراخوان اعتراضات تا آن زمان به‌شمار می‌رفت.[۱۵۲][۱۵۳] ایرانیان معترض به‌طور گسترده، میلیونی و سراسری در زمان مقرر فراخوان داده شده توسط رضا پهلوی در خیابان‌ها حضور یافتند و شعارهایی در حمایت از او چون این آخرین نبرده، پهلوی برمی‌گرده سردادند[۱۵۴] که باعث وحشت رژیم و قطع سراسری اینترنت در ایران شد.[۱۵۵] رضا پهلوی در واکنش به این تحولات، با انتشار استوری‌ها و پیام‌های متعدد، وضعیت اعتراضات را دنبال کرد و در سخنرانی‌ای، حمایت خود را از معترضان اعلام نمود.[۱۵۶] او در پیامی ویدیویی، نیروهای امنیتی و انتظامی جمهوری اسلامی را خطاب قرار داد و از آنان خواست در برابر معترضان نایستند و به مردم بپیوندند.[۱۵۶] وی همچنین از اقشار مختلف جامعه در شهرهای گوناگون ایران خواست تا با حفظ اتحاد، در اعتراضات سراسری مشارکت کنند و از ایرانیان خارج از کشور درخواست کرد صدای معترضان را به رسانه‌ها و نهادهای بین‌المللی منتقل کنند.[۱۵۷]

پهلوی در روز شنبه ۲۰ دی، در دومین فراخوان خود اعلام کرد در تدارک بازگشت به ایران است و مردم را فراخواند تا در روزهای شنبه و یکشنبه ۶ عصر مراکز شهرها را تسخیر کنند و حفظ کنند.[۱۵۸] او در صبح روز یکشنبه ۲۱ دی کارگران و کارکنان بخش‌های کلیدی را به شروع روند اعتصابات سراسری فراخواند.[۱۵۹] او در پیام خود گفت «خیابان را رها نکنید، بسیاری از نیروها ریزش کرده‌اند، رژیم با وحشی‌های ناایرانی مانند خودش تنها مانده، به زودی در کنار شما خواهم بود.»[۱۶۰] او در پیام عصر یکشنبه گفت معترضان باید نه فقط «خیابان‌های مرکزی» را حفظ کنند، بلکه باید همه «نهادها و دستگاهایی که مسئول تبلیغات دروغین رژیم و قطع ارتباطات هستند را اهدافی مشروع» بشمارند. او اعلام کرد معترضان تنها نیستند و «کمک‌های جهانی نیز به‌زودی می‌رسد.» او همچنین خواستار این شد که در تمامی سفارت خانه‌ها و کنسولگری‌های ایران پرچم جمهوری اسلامی با «پرچم ملی ایران مزین» جایگزین شوند.[۱۶۱][۱۶۲]

در ۲۲ دی، رضا پهلوی با انتشار پیامی دیگر، از متخصصان حوزه اینترنت، فناوری اطلاعات و ارتباطات خواست تا با تمرکز بر زیرساخت‌های ارتباطی، برای برقراری مجدد ارتباط مردم ایران با جهان تلاش کنند. او در این پیام، قطع اینترنت را بخشی از سیاست‌های حکومت برای تضعیف و فرسایش اعتراضات دانست و اعلام کرد که به‌گفته او، در جریان این اعتراضات، هزاران نفر از نیروهای نظامی و انتظامی از حضور در محل کار خود خودداری کرده‌اند تا در سرکوب معترضان مشارکت نداشته باشند.[۱۶۳]

پهلوی در دو هفته آغازین سال ۲۰۲۶ با حضور در شبکه‌های تلویزیونی آمریکا دولت ترامپ را به مداخله برای حمایت از معترضان فراخواند. ترامپ در برنامه رادیویی هیو هیوئیت در هفته قبل از فراخوان پهلوی از حمایت از او خودداری کرد. در روز ۲۳ دی اعلام شد استیو ویتکاف نماینده دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا در آخر هفته قبل مخفیانه با پهلوی دیدار کرده است، دیداری که اولین دیدار سطح بالا بین او و دولت ترامپ از زمان آغاز این دور از اعتراضات بود. ترامپ در این روز مردم ایران را به «ادامه اعتراضات» و «در دست گرفتن» نهادهای حکومتی شان فراخواند و اضافه کرد: «کمک در راه است».[۱۶۴] در ۲۵ دی ترامپ گفت پهلوی «به نظر خیلی خوب» می‌آید و گفت «نمی‌دانم کشورش رهبری او را خواهد پذیرفت یا نه، و قطعاً اگر او را بپذیرند من مشکلی با آن ندارم.»[۱۶۵] پهلوی در روز جمعه ۲۶ دی از ترامپ خواست به وعده اش برای حمله به ایران جامع عمل بپوشد. او خواهان این شد که آمریکا برای تضعیف حکومت ایران و قابلیت آن برای سرکوب معترضان به «دارایی‌های شبه نظامی» آن «حملات دقیق» انجام دهد.[۱۶۶]

در ۲۶ دی ۱۴۰۴، رضا پهلوی اولین نشست مطبوعاتی خود پس از آغاز اعتراضات گسترده در ایران را برگزار کرد. او ایران را «در اشغال خارجی» توصیف کرد و اعتراضات جاری را «نبرد بین اشغالگران و آزادی‌خواهان» خواند. رضا پهلوی از جامعه بین‌المللی خواست سکوت را کنار بگذارند و اقدامات عملی برای حمایت از مردم ایران انجام دهد. وی تأکید کرد که پشتیبانی جهانی برای جلوگیری از سرکوب و تسریع تغییرات سیاسی ضروری است، اما ارسال نیروهای خارجی لازم نیست، زیرا مردم ایران خود «سربازان در میدان مبارزه» هستند.[۱۶۷] وی خطاب به معترضان ایرانی گفت که آنان «تحسین جهانیان را برانگیخته‌اند» و جوانان را «گارد جاویدان ایران» نامید. پهلوی اعلام کرد که مردم از او خواستار رهبری شده‌اند و بخش‌هایی از ارتش جمهوری اسلامی از اجرای دستورها خودداری کرده‌اند. او افزود که رژیم در آستانه سقوط قرار دارد و خواستار ثبت سپاه پاسداران در فهرست گروه‌های تروریستی شد.[۱۶۸][۱۶۷]

رضا پهلوی چهار اصل را به‌عنوان پایه‌ای برای دوران گذار پس از جمهوری اسلامی در کنفرانس معرفی کرد:[۱۶۹]

  1. حفظ تمامیت ارضی ایران
  2. احترام به تمام اقوام و مذاهب
  3. جدایی دین از حکومت
  4. حق تعیین حکومت توسط مردم

رضا پهلوی از تدوین برنامه‌ای با عنوان «پروژه شکوفایی» خبر داد، که به صد روز نخست پس از سرنگونی جمهوری اسلامی ایران اختصاص دارد. این برنامه شامل تشکیل دولت انتقالی و نهادهای موقت قوه مجریه، مقننه و قضایی است. به گفتهٔ او، در ادامه، نظام سیاسی نهایی از طریق گفت‌وگوی ملی و همه‌پرسی آزاد تعیین خواهد شد. وی همچنین تأکید کرد که در این دوره، نهادهای اداری و خدمات عمومی کشور باید به فعالیت خود ادامه دهند و نیروهای نظامی و امنیتی، پس از اصلاح ساختار و خروج از نقش‌های ایدئولوژیک، تحت یک فرماندهی واحد و غیرسیاسی قرار گیرند. پهلوی از جذب و ادغام نیروهای جداشده از حکومت برای حفظ امنیت عمومی نیز حمایت کرده است. همچنین رضا پهلوی بارها اعلام کرده است که قصد ندارد به‌عنوان حاکم دائمی ایران حکومت کند و نقش خود را محدود به مدیریت و هماهنگی دورهٔ گذار سیاسی پس از پایان جمهوری اسلامی دانسته است. وی پایبندی خود را به اصول دموکراسی، حاکمیت مردم، تفکیک قوا و سکولاریسم اعلام کرده و مشروعیت هر نظام سیاسی آینده را ناشی از رأی آزاد شهروندان دانسته است.[۱۶۸][۱۶۷] از دیگر محورهای مطرح‌شده توسط رضا پهلوی، اصلاح یا انحلال نهادهایی است که به گفتهٔ وی در سرکوب سیاسی نقش داشته‌اند، ایجاد سازوکارهای عدالت انتقالی و برقراری نظم حقوقی موقت تا زمان تدوین قانون اساسی جدید. به گفتهٔ او، مرحلهٔ گذار باید با برگزاری انتخابات آزاد و همه‌پرسی سراسری برای تعیین شکل نهایی نظام سیاسی ایران پایان یابد. پهلوی ایران را کشوری با منابع انسانی و طبیعی گسترده توصیف کرده و اظهار داشته است که این کشور می‌توانست به «کره جنوبی خاورمیانه» تبدیل شود، اما سیاست‌های جمهوری اسلامی مانع تحقق این پتانسیل شده است. او ایران آینده را دموکراتیک، صلح‌طلب و مسئول در منطقه و جهان دانسته و تأکید کرده است که ایران جدید تهدیدی برای دیگر کشورها نخواهد بود و تنها خواستار روابط پایدار و عادلانه با جهان است.[۱۶۸][۱۶۷] وی تأکید کرد که حمایت از مردم ایران مستلزم کاهش ظرفیت نیروهای سرکوب حکومت، به‌ویژه سپاه پاسداران است. رضا پهلوی اعلام کرد که روند ریزش نیروهای حکومتی از ماه‌ها قبل آغاز شده و این روند در تضعیف ساختار قدرت جمهوری اسلامی تعیین‌کننده خواهد بود. رضا پهلوی کشورهای اروپایی و دیگر بازیگران بین‌المللی را به انتخاب میان مماشات با حکومت یا حمایت از مردم ایران فراخواند و تأکید کرد که اقدامات عملی و هماهنگ بین‌المللی می‌تواند روند تغییرات بنیادین را تسریع کند.[۱۶۸][۱۶۷]

در ۳۰ دی رضا پهلوی در سخنانی خطاب به علی خامنه‌ای گفت: «همان‌گونه که جنایتکاران نازی در نورنبرگ محاکمه و مجازات شدند، تو و هم‌دستانت نیز در دادگاه ملت ایران محاکمه و مجازات خواهید شد.»[۱۷۰] پهلوی خطاب به مردم ایران گفت: «شما تنها نیستید؛ ایستادگی شما تاریخ را تغییر داده است. این رژیم ترک برداشته و سقوطش آغاز شده است.» او همچنین در این سخنانی از مردم خواست برای بازگشت گسترده‌تر به خیابان آماده باشند و وعده داد که روز بازپس‌گیری ایران نزدیک است.[۱۷۱]

بر اساس مصاحبه‌ای که در ۴ بهمن ۱۴۰۴ با شبکه آ.ار.د انجام داد، رضا پهلوی گفت که گذار ایران باید بر پایه انتخابات آزاد باشد و تأکید کرد که به دنبال قدرت سیاسی نیست.[۱۷۲]

رضا پهلوی با انتشار فراخوانی، ۱۴ فوریه (۲۵ بهمن) را «روز جهانی اقدام در همبستگی با انقلاب شیروخورشید ایران» اعلام کرد و از ایرانیان خارج از کشور و حامیان آزادی در جهان خواست برای فشار بر جامعه جهانی به حمایت عملی از مردم ایران تجمع کنند. او هدف این تجمع‌ها را شش مطالبه از جمله درهم‌شکستن ماشین سرکوب، قطع منابع مالی رژیم، آزادی اینترنت، آزادی زندانیان سیاسی و آمادگی برای به‌رسمیت‌شناختن دولت انتقالی دانست و شهرهای مونیخ، لس‌آنجلس و تورنتو را مراکز اصلی برگزاری معرفی کرد. در همان روز کنفرانس امنیتی مونیخ برگزار خواهد شد، رضا پهلوی برای شرکت و سخنرانی در نشست این کنفرانس دعوت شده است.[۱۷۳] در ۱۴ فوریه بیش از یک میلیون نفر به فراخوان رضا پهلوی پاسخ دادند و برای حمایت از اعتراضات داخل ایران و اتحاد ایرانیان خارج کشور به خیابان‌ها آمدند.[۱۷۴][۱۷۵]

در ۲۳ دی گزارش شد که استیو ویتکاف، نماینده ویژه دولت ایالات متحده، به دستور دونالد ترامپ به‌طور محرمانه با رضا پهلوی دیدار کرده است.[۱۷۶][۱۷۷] ویتکاف در ۲ اسفند در مصاحبه با شبکه فاکس‌نیوز گفت که پهلوی «فردی قدرتمند» است که «به کشورش اهمیت می‌دهد».[۱۷۶]

جنگ ۱۴۰۴ ایران

در جریان حملات سال ۱۴۰۴ اسرائیل و ایالات متحده به ایران، پهلوی ویدئویی منتشر کرد و در آن گفت: «کمکی که رئیس‌جمهور ایالات متحده به مردم شجاع ایران وعده داده بود اکنون فرا رسیده است.» او استدلال کرد که «این حمله یک مداخله بشردوستانه بود و هدف آن جمهوری اسلامی، دستگاه سرکوب آن و ماشین کشتار آن است، نه کشور و ملت بزرگ ایران.»[۶][۵]

او از ترامپ خواست که «بیشترین حد ممکن احتیاط را به کار گیرد تا جان غیرنظامیان و هم‌میهنان من حفظ شود. مردم ایران متحدان طبیعی شما و متحدان جهان آزاد هستند و کمک شما را در دشوارترین دوره تاریخ معاصر ایران هرگز فراموش نخواهند کرد.»[۶]

او در روز پیش از حملات، نسخهٔ به‌روزشده‌ای از جزوهٔ مرحلهٔ اضطراری پروژهٔ «شکوفایی ایران» خود را منتشر کرد؛ طرحی که شش ماه نخست پس از سقوط رژیم جمهوری اسلامی را پوشش می‌دهد و بر نیازهای فوری ایران تمرکز دارد، از جمله اقداماتی برای ثبات‌بخشی اقتصادی و بازسازی نهادهای حکومتی.[۶][۱۷۸]

پس از کشته‌شدن رهبر ایران، علی خامنه‌ای، پهلوی در مصاحبه‌ای با برنامهٔ «۶۰ دقیقه» گفت که ایرانیان باید آماده باشند تا در زمان مناسب به خیابان‌ها بیایند و تغییر را پیش ببرند. او گفت مردم ایران آماده‌اند «برای پایان دادن به جمهوری اسلامی مبارزه کنند» و افزود که حملات جاری علیه حکومت، آنچه او «یک فرصت واقعی» توصیف کرد، برای ایرانیان فراهم کرده است؛ زیرا اکنون می‌توانند پایان احتمالی رژیم را ببینند. پهلوی همچنین اظهار داشت که قصد ندارد برای به‌دست آوردن مقام سیاسی تلاش کند یا سلطنت را بازگرداند، بلکه هدف او کمک به هدایت ایران در مسیر گذار مسالمت‌آمیز به یک نظام دموکراتیک است. او همچنین استدلال کرده است که مشروعیتش از حمایت میلیون‌ها ایرانی، چه در داخل کشور و چه در خارج، که در جریان تظاهرات عمومی حمایت خود را از او ابراز کرده‌اند ناشی می‌شود.[۱۷۹]

پهلوی در ۲۴ اسفند در شبکه اجتماعی خود نوشت: «در آستانه چهارشنبه‌سوری، رژیم ضدایرانی جمهوری اسلامی بار دیگر می‌کوشد مانع برگزاری این آیین ملی و باستانی شود. اما امسال ما چهارشنبه‌سوری را به یاد دلاورانی که جان خود را برای بازپس‌گیری ایران و هویت ملی‌مان فدا کردند، با شوری ملی برگزار می‌کنیم. پیام ما روشن است: آتش ما، نماد نور و پاکی ایران، بر تاریکی و پلیدی این رژیم ناایرانی پیروز خواهد شد و خاک ایران را از اشغالگران جنایتکار پاک خواهد کرد. از همه ایرانیان خارج از کشور نیز می‌خواهم در چهارشنبه‌سوری در برابر سفارتخانه‌های رژیم در سراسر جهان گرد هم آیند و فریاد بزنند: تا وقتی ایران آزاد نشود و جمهوری اسلامی از صفحه روزگار محو نگردد، ملت ایران آرام نخواهد گرفت. همچنین از رئیس‌جمهور آمریکا و نخست‌وزیر اسرائیل می‌خواهم تحولات این روز را با دقت زیر نظر بگیرند و اجازه ندهند جمهوری اسلامی در این آیین ملی با مردم شجاع ایران با خشونت برخورد کند. ما با برگزاری باشکوه چهارشنبه‌سوری، به پیشواز نوروز و بهار آزادی ایران می‌رویم و نشان می‌دهیم که روز رهایی ایران نزدیک است.»

کمیته تدوین مقررات عدالت انتقالی

رضا پهلوی در ۲۵ اسفند (۱۶ مارس) از تشکیل «کمیته تدوین مقررات عدالت انتقالی» خبر داد. به گفته او، این کمیته با حضور شیرین عبادی (رئیس)، ایرج مصداقی، لیلا بهمنی و افشین الیان، مسئول تدوین مقررات یک دادگاه و کمیسیون حقیقت‌یاب خواهد بود و با مشاوره حقوق‌دانان بین‌المللی فعالیت می‌کند. او تأکید کرد عدالت انتقالی بخش مهمی از برنامه گذار قانون‌مند است.[۱۸۰]

سخنرانی در سی‌پک ۲۰۲۶

رضا پهلوی در کنفرانس اقدام سیاسی محافظه‌کاران آمریکا (سی‌پک) که روز شنبه ۲۸ مارس ۲۰۲۶ (۸ فروردین ۱۴۰۴) در دالاس تگزاس برگزار شد سخنرانی کرد.[۱۸۱][۱۸۲] وی به دعوت برگزارکنندگان در این کنفرانس حضور داشت.[۱۸۳][۱۸۴][۱۸۵]

رضا پهلوی با گرامی‌داشت کشته‌شدگان اعتراضات، بر این نکته تأکید می‌کند که مردم ایران نه‌تنها برای آزادی خود، بلکه برای صلح و امنیت جهانی مبارزه می‌کنند. او با ترسیم چشم‌اندازی از «ایران آزاد»، کشوری را توصیف می‌کند که به‌جای تهدید، تروریسم و انزوا، به ثبات، همکاری بین‌المللی و توسعه اقتصادی کمک می‌کند. در مقابل، جمهوری اسلامی را رژیمی سرکوبگر و غیرقابل اصلاح می‌داند که مسئول خشونت گسترده علیه معترضان و بی‌ثباتی منطقه است. او بر ضرورت پایان کامل نظام جمهوری اسلامی تأکید کرده و آن را تنها راه دستیابی به صلح پایدار می‌داند. پهلوی همچنین با اشاره به تضعیف ساختار قدرت حکومت، این مقطع را فرصتی تاریخی برای تغییر معرفی کرد، و از نقش خود در رهبری گذار به دموکراسی سخن گفته و وعده می‌دهد که این گذار به‌صورت منظم و بدون فروپاشی ساختارهای دولتی انجام شود.[۱۸۱][۱۸۲] در پایان، پهلوی از جامعه جهانی، به‌ویژه ایالات متحده، می‌خواهد از این روند حمایت کند و تأکید کرد که مردم ایران آماده‌اند با ادامه مبارزه، آینده‌ای دموکراتیک و مبتنی بر آزادی برای کشور خود رقم بزنند.[۱۸۱]

همزمان با ورود شاهزاده و در طول سخنرانی وی، شرکت کنندگان با شعار «جاوید شاه» به او خوش‌آمد گفتند[۱۸۶] و همچنین از حضور نور پهلوی در این مراسم استقبال کردند.[۱۸۵]

رضا پهلوی چهار اصل را به‌عنوان پایه‌ای برای دوران گذار پس از جمهوری اسلامی معرفی کرد.[۱۸۷]

بیانیه‌ها

اعتراضات سیستان و بلوچستان

رضا پهلوی در واکنش به اعتراضات سیستان و بلوچستان در بیانیه‌ای نوشت: «سوخت‌بری انتخاب هم‌میهنان بلوچ مظلوم ما در سیستان و بلوچستان نیست، این جمهوری اسلامی است که مردم محروم استان‌های مرزی ایران را به کارهای خطرناکی چون سوختبری و کولبری وادار کرده و خود نیز آنها را به گلوله می‌بندد.»[۱۸۸][۱۸۹] وی همچنین در بیانیهٔ جداگانه‌ای اختلال و قطع اینترنت در استان سیستان و بلوچستان را حربهٔ حکومت برای مخفی‌کردن جنایاتش خواند.[۱۹۰]

قتل روح‌الله زم

رضا پهلوی در پیامی به تاریخ ۱۲ دسامبر ۲۰۲۰ (۲۲ آذر ۱۳۹۹) ضمن تسلیت به خانوادهٔ روح‌الله زم، مدیر کانال تلگرامی آمدنیوز او را «بی‌گناه و قربانی رژیم خون‌ریز» دانست و هدف از ربایش و اعدام او را ارعاب دیگر کسانی در درون رژیم دانست که از آن جدا شده یا می‌خواهند جدا شوند.[۱۹۱][۱۹۲]

قتل نوید افکاری

رضا پهلوی در یادداشتی به تاریخ ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۰ (۲۳ شهریور ۱۳۹۹) که در روزنامهٔ وال استریت ژورنال منتشر شد، نوشت: «رژیم با اعدام نوید افکاری یک پیام دقیق به مردم ایران داد: اگر اعتراض کنید، صرف‌نظر از آنکه چه کسی هستید، شما را می‌کشیم.» او در ادامه مقاله نوشت: «در ازای هر نوید افکاری که رژیم می‌گیرد، ده‌ها ایرانی دیگر به تلاش برای آزادی و دموکراسی می‌پیوندند. وقتی که مردم ایران دوباره به خیابان‌ها آمدند تا خواستار پایان جمهوری اسلامی شوند-که قطعاً همین‌طور هم خواهد شد- جهان آزاد باید در کنار آنها بایستد.»[۱۹۳][۱۹۴]

قرارداد ۲۵ ساله ایران و چین

رضا پهلوی در تاریخ ۱۷ تیر ۱۳۹۹ «برنامه ۲۵ ساله همکاری‌های جامع ایران و چین» را «ننگین» و «بی‌اعتبار» توصیف کرد و نتیجهٔ امضاء این سند را «تاراج منابع طبیعی ایران و پذیرش ارتش بیگانه» در خاک کشور دانست.[۱۹۵][۱۹۶][۱۹۷] او تأکید کرد: «قرارداد ۲۵ساله با چین، قراردادی از موضع ضعف و خیانتی انکارناپذیر به منافع ملی ایران است.»[۱۹۸][۱۹۹]

خشونت خانگی و قوانین جمهوری اسلامی

رضا پهلوی در تاریخ ۶ خرداد ۱۳۹۹ در واکنش به قتل رومینا اشرفی به دست پدرش، با انتشار پیامی نوشت: «این جنایت با پشتوانهٔ قوانین واپس‌گرایانهٔ رژیم حاکم بر ایران انجام گرفته است. قوانینی که از خشونت خانگی و قتل ناموسی تا کودک‌آزاری و کودک‌همسری را مجاز می‌شمارد یا تسهیل می‌کند، متعلق به قرن بیست‌ویکم نیست. راه چاره، بازگشت به قوانین عرفی است.»[۲۰۰]

سانحه شناور پشتیبان کنارک

رضا پهلوی در تاریخ ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۹ در واکنش به سانحه شناور پشتیبان کنارک به که منجر به مرگ ۱۹ ملوان شد، با انتشار پیامی نوشت: «در چند ماه اخیر، نیروهای مسلح رژیم دو فاجعه را یکی در آسمان و دیگری در دریا رقم زده‌اند که منجر به جان‌باختن ۱۷۶ سرنشین هواپیمای اوکراینی، و دست‌کم ۱۹ نفر از پرسنل نیروی دریایی ارتش در آب‌های ساحلی چابهار شده است.» رضا پهلوی در ادامه پیام خود اضافه کرد: «علت وقوع این فجایع از یک‌سو، و پنهان‌کاری و دروغ‌گویی دربارهٔ آنها از سوی دیگر، نمایانگر عمق بی‌کفایتی و بی‌مسئولیتی رژیم حاکم بر میهن‌مان است.»[۲۰۱]

کشته‌شدن قاسم سلیمانی

رضا پهلوی در مورد کشته‌شدن سلیمانی در مصاحبه با روزنامه آلمانی «دی وِلت» گفت که کشته شدن سلیمانی مانند پایان «دارث ویدر» بود! او رویدادهای اخیر پس از کشته شدن سردار قاسم سلیمانی توسط آمریکا را فرصت بزرگی برای ایران ارزیابی کرد و کشته شدن او را یک تسلای خاطر برای ایرانیان دانست.[۲۰۲]

انهدام هواپیمای اوکراینی

رضا پهلوی در تاریخ ۲۱ دی ۱۳۹۸ و در واکنش به انهدام هواپیمای اوکراینی از سوی پدافند موشکی سپاه پاسداران، سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران را «مسئول مستقیم» این فاجعه خواند.[۲۰۳]

انفجارهای کرمان

رضا پهلوی پس از پذیرفتن مسئولیت انفجارهای کرمان از سوی گروه داعش گفت که «داعش و جمهوری اسلامی دو روی سکه تروریسم بنیادگرایانهٔ اسلامی هستند». او خاطر نشان کرد که «جمهوری اسلامی حتی برای حامیانش نیز ماشین مرگ و فلاکت است» و «راه حل روشن است: پایین کشیدن این رژیم شیطانی؛ بازگرداندن قطار ایران به ریل ترقی و تمدن؛ و تأمین امنیت و آزادی برای همه ایرانیان در سایه حکومت قانون».[۲۰۴]

مرگ ابراهیم رئیسی

در پی سانحه سقوط بالگرد ورزقان که به مرگ سید ابراهیم رئیسی منجر شد، رضا پهلوی در بیانیه‌ای با اشاره به شادمانی «ملت ایران و به‌ویژه خانواده‌های قربانیان جمهوری اسلامی» گفت: «شاید تنها افسوس‌شان این است که او سقوط جمهوری اسلامی را ندید و برای جرم و جنایت‌هایش محاکمه نشد.»[۲۰۵]

جنگ ایران و اسرائیل

رضا پهلوی رضا رژیم جمهوری اسلامی را متهم می‌کند که جنگ را بر ایران تحمیل کرده و ادعا می‌کند که این جنگ رژیم است، نه جنگ مردم ایران: «به نظرم مردم ایران دیده‌اند که جهان تاکنون بیش از حد صبور بوده و حتی در قالب مذاکرات بارها به این رژیم فرصت داده است تا رفتار منطقی داشته باشد. آنها دیده‌اند که علی خامنه‌ای به دلیل لج‌بازی‌هایش مسئول وضعیت کنونی است. ایران نباید به این نقطه می‌رسید. اما مسئولیت نهایی بر عهده کیست؟ علی خامنه‌ای.»[۲۰۶] انتقادات: رضا پهلوی از سوی جریانات مختلف به همکاری با سپاه پاسداران متهم شده است شاهدان آنها اظهارات گسترده‌ای است که رضا پهلوی در ستایش از نیروهای نظامی اعلام کرده است

دیدگاه‌های سیاسی

پهلوی مهم‌ترین هدف از فعالیت‌های سیاسی خود را «برپایی نظامی سکولار و مردم‌سالار در ایران» می‌داند.[۲۰۷] او همواره به عنوان یک شهروند ایرانی در خارج از کشور به مبارزه سیاسی برای حقوق بشر و دموکراسی در ایران و تلاش برای اتحاد بین ایرانیان داخل و خارج از کشور پرداخته است.[۲۰۸]

«اغلب به من می‌گفتند که در مبارزه برای میهنم راه به جایی نمی‌برم. چون نه تشکیلات و نهادهای یک دولت را دارم و به‌یقین نه بودجه کافی و نه ارتشی. اما اکنون من چنین ارتشی دارم؛ هم‌میهنان فوق‌العاده شجاعم.»

پهلوی در سخنرانی بنیاد ریچارد نیکسون، به تاریخ ۱ آبان ۱۴۰۳ خورشیدی.[۲۰۹]

رضا پهلوی در حین سخنرانی در مرکز اندیشه و رهبری سیاسی در دانشگاه ایالتی آریزونا.

به گزارش شبکه خبری ای‌بی‌سی، رضا پهلوی معتقد به تأسیس ایران سکولار، دمکراتیک و لیبرال است.[۲۱۰] پهلوی اعلام کرده است که قصد دستیابی به نقش رهبری بلندمدت در ایران پس از دوره انتقالی آینده پس از پایان رژیم جمهوری اسلامی را ندارد، و می‌گوید که این انتخاب مردم ایران است که چه شکل حکومتی را ترجیح می‌دهند، چه سلطنت مشروطه و چه جمهوری.[۲۱۰] پهلوی از برگزاری همه‌پرسی آزاد در ایران حمایت می‌کند که در آن مردم ایران امکان تصمیم‌گیری خواهند داشت. او گفته که پس از انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ به این نتیجه رسیده که «جدایی دین از دولت به عنوان اصل بنیادین و پیش‌شرط نظم دمکراتیک» ضروری است.[۲۱۰] پهلوی در مصاحبه‌ای با بی‌بی‌سی گفت که شخصاً ترجیح می‌دهد ایران جمهوری شود زیرا آن را شایسته‌سالارانه‌تر می‌بیند.[۲۱۱] بر اساس نظرسنجی گامان از ۱۵۸٬۰۰۰ ایرانی، ۸۰٪ ایرانیان خواهان جایگزینی جمهوری اسلامی با حکومت دمکراتیک هستند. نظرسنجی گامان همچنین نشان داد که رضا پهلوی بالاترین کاندید برای تشکیل شورای همبستگی انتقالی ایران است و بین ۳۲ تا ۴۰ درصد حمایت را در میان ۳۴ کاندید کسب کرده است.[۲۱۲][۲۱۰]

پهلوی از افزایش مدارا در ایران حمایت کرده است و برای تأسیس نهادهای نظارتی و تقویت جامعه مدنی به منظور جلوگیری از تمرکز قدرت در یک گروه استدلال می‌کند.[۲۱۳][۲۱۴] پهلوی را پوستر بوی جنبش دمکراسی در ایران نامیده‌اند.[۲۱۴] گفته می‌شود پهلوی از چشم‌اندازی دمکراتیک برای ایران دفاع کرده و برای برگزاری انتخابات آزاد به منظور تشکیل مجلس مؤسسان حمایت می‌کند.[۲۱۵] بر اساس گزارش دانشگاه ناوارا، پهلوی «از تعهد به بازگرداندن سلطنت امتناع کرده است».[۲۱۶] پهلوی به اعضای پارلمان اروپایی گفته است که ایران پس از فروپاشی رژیم جمهوری اسلامی، متحد اروپا و غرب خواهد بود. او معتقد است که دمکراسی ایرانی باید سکولار و بر پایهٔ حقوق بشر باشد. علاوه بر این، پهلوی به حفظ تمامیت ارضی ایران اعتقاد دارد.[۲۱۶]

در مصاحبه‌ای با ایران اینترنشنال در ژوئن ۲۰۲۵، رضا پهلوی وعده داد که «انتقال قانونمند» قدرت را تضمین خواهد کرد. او تأکید کرد که با کمک متخصصان عدالت انتقالی، محاکماتی عادلانه برگزار خواهد شد و متهمان از حق دفاع در دادگاه برخوردار خواهند بود. به گفتهٔ او، برخلاف انقلاب ۱۳۵۷، از اعدام‌های فوری جلوگیری می‌شود و روند انتقال قدرت به شکلی متفاوت از آن انقلاب انجام خواهد شد. همچنین وعده داد که «حقوق برابر برای همهٔ ایرانیان—صرف‌نظر از دین، قومیت یا باور—» تضمین خواهد شد.[۲۱۷] پهلوی معتقد است که حکومت دورهٔ پدرش را نمی‌توان حکومت توتالیتر دانست و ایرادی که به حکومت در آن دوره وارد می‌داند نبود فضای آزاد سیاسی است،[۲۱۸] در عین حال می‌گوید که منتقد سرکوب‌ها و محدودیت‌های سیاسی در دوران سلطنت پدرش است.[۲۱۹]

رضا پهلوی معتقد است که سیاست‌های خارجی نظام جمهوری اسلامی، مسئول «انزوای فعلی ایران» است.[۲۲۰] رضا پهلوی گفته مخالف هرگونه مداخله و حمله نظامی کشورهای خارجی به ایران است[۲۲۱] ولی مخالفان نیاز به حمایت خارجی دارند.[۲۲۲]

او همواره تأکید دارد که «مسئلهٔ اصلی رژیم جمهوری اسلامی است و مادام که این نظام بر سر کار است، مردم ایران فرصت پیشرفت و آزادی را نخواهند یافت».[۵۷] رضا پهلوی معتقد به تغییر حکومت ایران از طریق رأی مردم و همه‌پرسی است[۲۲۳] و به عقیده وی انتخاب محتوای نظام آینده کشور و نهایتاً شکلش باید به دست مردم ایران و نمایندگان منتخب مردم ایران باشد.[۲۲۴] او اهداف اصلی خود را رسیدن ایران به یک مردم‌سالاری سکولار پارلمانی و قانون اساسی منطبق بر مبنای اعلامیه جهانی حقوق بشر اعلام کرده است.[۱۴] رضا پهلوی گفته اگر قرار به انتخاب باشد بین جمهوری سکولار و یک سلطنت موروثی، جمهوری را انتخاب می‌کند،[۲۲۵] اما در صورت انتخاب سلطنت، خواهان یافتن راهی برای انتخابی شدن سلطنت به جای موروثی بودن آن خواهد بود.[۲۲۶][۲۲۷][۲۲۸]

او با اشاره به نسل جدید اصلاح‌طلبان گفته است: «آن‌هایی که هنوز به‌دنبال تغییر رفتار این رژیم واپس‌گرا و جنایتکار هستند، همچون پیشینیان‌شان آب در هاون می‌کوبند.»[۲۲۹]

در تاریخ ۱۸ فوریه ۲۰۱۳، مصاحبه تلویزیون مرکزی چین با پهلوی با واکنش حکومت جمهوری اسلامی روبرو شد.[۲۳۰] در مصاحبه با این شبکه، پهلوی از «انتخابات آزاد» سخن‌گفت و خواستار تغییر «سیاست‌های قدرت‌های جهان در قبال حکومت جمهوری اسلامی» شد.[۲۳۱] سفارت ایران در پکن، طی بیانیه‌ای شدیداللحن، آن را «بی‌سابقه، معنا دار و دارای تبعات» و «مداخله آشکار در امور داخلی ایران» خواند.[۲۳۲]

در خصوص احتمال هرج و مرج در صورت فروپاشی رژیم اسلامی، پهلوی گفت که برخلاف سایر کشورهایی که انتقال پرآشوبی را تجربه کردند، ایران یک تمدن کهن است و گفت: «ما عراق یا افغانستان نیستیم. ما ملتی با هزاران سال وحدت هستیم. اگر حاکمیت قانون و عدالت وجود داشته باشد، هرج و مرجی نخواهد بود.» پهلوی اعلام کرد که جنگ داخلی رخ نخواهد داد.[۲۳۳]

پهلوی اظهار داشته است که حدود ۵۰ هزار نفر از مقام‌های کنونی و پیشین در داخل دولت، نیروهای نظامی و دستگاه‌های امنیتی ایران در یک پلتفرم امن که او برای هماهنگی تلاش‌ها علیه جمهوری اسلامی و حمایت از گذار به یک دولت دموکراتیک سکولار ایجاد کرده، ثبت‌نام کرده‌اند. او اشاره کرد که برخی واحدها در ارتش و پلیس اعلام کرده‌اند که علیه حکومت خواهند ایستاد و بسیاری از آن‌ها می‌توانند در چارچوب یک روند آشتی ملی مشمول عفو قرار گیرند.[۲۳۴]

در مصاحبه‌ای در مارس ۲۰۲۶ با برنامه ۶۰ دقیقه، پهلوی چهار اصل اساسی برای ساختن ایرانی نوین را ترسیم کرد. او بر اهمیت تمامیت ارضی ایران، جدایی روشن دین از دولت، و برابری همه شهروندان در برابر قانون همراه با آزادی‌های فردی تأکید کرد. پهلوی همچنین خاطرنشان کرد که روند دموکراتیک باید به مردم ایران اجازه دهد رهبران خود را آزادانه انتخاب کنند و دربارهٔ نظام حکمرانی آینده تصمیم بگیرند.[۱۷]

میزان نفوذ و محبوبیت

پهلوی به عنوان یکی از رهبران اصلی اپوزیسیون ایران شناخته می‌شود.[۱۴][۲۳۵][۲۳۶][۲۳۷][۲۳۸][۲۳۹]

میزان دقیق حمایت از پهلوی مشخص نیست؛ برخی منابع گزارش داده‌اند که او از سوی «کسانی که هستهٔ اصلی جنبش اصلاح‌طلبی را تشکیل می‌دهند» حمایت اندکی دریافت می‌کند.[۲۴۰][۲۴۱][۲۴۲]

در اعتراضات دی ۱۳۹۶ ایران شعارهایی همچون «ای شاه ایران برگرد به ایران»، «شاه برگرد شاه برگرد شاه برگرد»، «رضاشاه روحت شاد»، «شاهنشاه روحت شاد»، «رضا، رضا پهلوی»، «رضا شاه معذرت معذرت»، «ولیعهد کجایی به داد ما بیایی»، «ایران که شاه نداره حساب و کتاب نداره»، در میان معترضان در شهرهای مختلف به طرفداری از دودمان پهلوی سر داده شد.

مجید محمدی بر این نظر است که:

این شعارهای نوستالژیک یا غم غربت خوارانه ۷ دی ۹۶ به بعد بیش از آن که سلطنت طلبانه یا مشروطه خواهانه باشد، نارضایتی از جهت‌گیری اقتصادی، اجتماعی و جایگاه کشور در جامعه بین‌المللی را در کنار ناامیدی و یاس از اصلاح امور و تغییر در روند ناکارآمدی حکومت منعکس می‌کنند. همچنین این شعارها می‌خواهند به روحانیون شوک وارد کرده و آنها را بیدار کنند. در ضمن این شعارها نوعی نفی اقدامات نسل گذشته در براندازی نظام پادشاهی هم به حساب می‌آیند.

[۲۴۳][۲۴۴]

پس از آن‌که علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی در نخستین واکنش به اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران، آن‌ها را از جمله به خانوادهٔ پهلوی نسبت داد،[۲۴۵] سخنگوی سپاه پاسداران نیز مدعی شد که نسل جوان ایران در مورد دودمان پهلوی «دچار شک و چالش جدی شده است».[۲۴۶] معترضان در اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران در شعارهایشان خواستار بازگشت رضا پهلوی به ایران و سقوط جمهوری اسلامی شده بودند.[۲۴۷]

دیلی تلگراف در مصاحبه‌ای که در تاریخ ۴ اسفند ۱۴۰۳ با پهلوی انجام داد، ادعا کرد حتی منتقدان رضا پهلوی اذعان می‌کنند که او دست‌کم برنامه‌ای برای تغییر اوضاع در ایران دارد و از شهرت عمومی در داخل و خارج از کشور برخوردار است.[۲۴۸]

در ۲۸ خرداد ۱۴۰۴, در پی وضعیت اضطراری که در ایران ایجاد شده، رضا پهلوی اعلام کرد که سقوط جمهوری اسلامی برگشت‌ناپذیر است و تنها یک قیام عمومی برای پایان دادن به جنگ ۴۶ ساله آن با مردم ایران لازم است. او وعده داد که برنامه آماده‌ای برای انتقال آرام به حکومت ملی دموکراتیک طی صد روز نخست دارد و از نیروهای امنیتی خواست به جای فدا کردن خود برای رژیم در حال سقوط، به مردم بپیوندند.[۲۴۹][۲۵۰][۲۵۱] رضا پهلوی رژیم جمهوری اسلامی را متهم می‌کند که جنگ را بر ایران تحمیل کرده و ادعا می‌کند که این جنگ رژیم است، نه جنگ مردم ایران.[۱۶]

در اعتراضات ۱۴۰۴ ایران بسیاری از معترضان از او حمایت کرده و شعار «جاوید شاه» سر دادند. برخی نیز خواستار تغییرات سیاسی گسترده هستند و شعارهایی مانند «مرگ بر دیکتاتور» سر می‌دهند که اشاره‌ای به علی خامنه‌ای است.[۲۵۲] او در جریان اعتراضات دی ۱۴۰۴ به عنوان یکی از چهره‌های برجسته مخالف توصیف شد[۷۷][۲۳] و برای هواداران بازگشت به نظام پادشاهی، شخصیتی تأثیرگذار محسوب می‌شود.[۲۵۳] حمایت از او در میان شهروندان ایرانی، به ویژه در اعتراضات ۱۴۰۴ ایران علیه رژیم، به شدت افزایش یافته است.[۲۵۴]

نظرسنجی‌ها

دانشگاه نابارا، یک دانشگاه تحقیقاتی خصوصی کاتولیک در اسپانیا، در سال ۲۰۲۳ مقاله‌ای منتشر کرد که نشان می‌داد در داخل ایران حمایت‌هایی از رضا پهلوی وجود دارد.[۶۰]

در خرداد ۱۴۰۳ مؤسسه گمان نظر سنجی منتشر کرد که در آن محبوبیت رضا پهلوی ۳۱٪ اعلام شد. بر اساس این نظر سنجی اگرچه محبوبیت وی اندکی کاهش یافته است اما نشانگر ثبات نسبی پایگاه اجتماعی او است.[۲۶۴] او در این نظر سنجی بیشترین حمایت را در استانهای گیلان، البرز و خراسان و کمترین حمایت را در استانهای کردستان، آذربایجان شرقی و غربی داشته است.[۲۶۵]

شغل

در سال ۱۹۸۹، واشینگتن پست گزارش کرد پهلوی در مورد منبع درآمدش پاسخ داد که در هفت سال قبل از آن مورد حمایت مالی «خانواده و دوستان» قرار داشته است.[۲۶۶] در سال ۲۰۱۷، او به آسوشیتد پرس گفت که از سال ۱۹۷۹ «شغل جانبی‌ای» نداشته و منشأ پول او خانواده‌اش و «ایرانیان بسیاری بوده که از جنبش پشتیبانی کرده‌اند.»[۲۶۷] بنا بر گزارشی در دسامبر ۲۰۱۸ از پلیتیکو، «تصور می‌رود او عمدتاً با آنچه از ثروت خانواده‌اش باقی مانده زندگی می‌کند، و او تمام وقت خود را صرف اطلاع‌رسانی دربارهٔ ایران کرده است.»[۲۶۸]

زندگی شخصی

رضا پهلوی همسرش یاسمین اعتماد امینی را نخستین بار در فرودگاه واشینگتن دی.سی. ملاقات کرد. این دو رابطه خود را بین سوییس (که پهلوی در آن زمان آنجا زندگی می‌کرد) و کالیفرنیا (محل زندگی اعتماد امینی) برقرار کردند و یک سال بعد در روز ۲۲ خرداد ۱۳۶۵ (ژوئیهٔ ۱۹۸۶) در شهر گرینویچ ایالت کنتیکت ازدواج کردند.[۲۶۹] پهلوی هنگام ازدواج ۲۵ ساله و اعتماد امینی ۱۷ ساله و در حال فارغ‌التحصیلی از دبیرستان بود.[۲۷۰] این دو صاحب سه دختر به نام‌های نور (م. ۱۴ فروردین ۱۳۷۱)، ایمان (م. ۲۱ شهریور ۱۳۷۲) و فرح (م. ۲۷ دی ۱۳۸۲) هستند[۲۷۱] و در نزدیکی واشینگتن، دی.سی. زندگی می‌کنند.[۲۷۲]

رضا پهلوی در سال ۲۰۰۴ به عنوان پدرخوانده غیررسمی شاهدخت لوئیز، نوه آلبرت دوم پادشاه وقت بلژیک و فرزند شاهزاده لورن بلژیک اعلام شد.[۲۷۳] جمهوری اسلامی ایران از این تصمیم خانواده سلطنتی بلژیک انتقاد کرد. رضا پهلوی و فرح در مراسم‌های رسمی تشییع‌جنازه مثل انور سادات و ریچارد نیکسون یا مراسم‌های ازدواج خانواده‌های سلطنتی جهان مثل اسپانیا و موناکو حضور داشته‌اند که گاهی اعتراض جمهوری اسلامی ایران را برانگیخته است.[۲۷۴]

رضا پهلوی به عکاسی علاقمند است. او در مصاحبه‌ای در فروردین ۱۳۹۱ گفت: «اگر زندگی دوباره داشتم، شاید کارگردان سینما می‌شدم.»[۲۷۵]

پهلوی علاقه شدیدی به بازی و تماشای فوتبال داشت. او هوادار تیم باشگاه فوتبال استقلال تهران بود، که در آن زمان تاج نام داشت و حمایت او حتی از تلویزیون ملی ایران پخش می‌شد. این باشگاه در رژه‌های سالانه به مناسبت تولد او شرکت می‌کرد که این باشگاه را به دولت نزدیک می‌کرد.[۲۷۶]

در سال ۱۹۸۱، یونایتدپرس اینترنشنال گزارش کرد که پهلوی برای تماشای تنیس در باشگاه نخبگان الجزیره در قاهره حضور می‌یافت و گاهی در باشگاه‌های شبانه در هتل‌های نزدیک نیل دیده می‌شد.[۵۷]

پهلوی پس از نقل مکان به آمریکا، به سرمایه‌گذاری در املاک و مستغلات در شمال ویرجینیا پرداخت. نخستین سرمایه‌گذاری او و مشاورانش در سال ۱۹۸۲ خرید زمین در تایسونز کورنر بود که یک مجتمع مسکونی در آن با طراحی کامران دیبا، پسرعموی مادرش، ساخت.[۶۳]: ۲۷۷ 

رضا پهلوی، در مصاحبه‌ای که در روز جمعه ۵ تیر ماه ۱۳۸۸ با خبرنگار نیویورک تایمز، دِبورا سولومون انجام داد، در پاسخ این پرسش که «دین شما چیست؟» گفت:

این مسئله‌ای خصوصی است اما اگر بر پاسخ من اصرار می‌ورزید، باید بگویم که البته من بر پایه آموزش و اعتقادی راسخ، «مسلمان شیعه» هستم. در واقع خود را انسانی با ایمان و دیندار می‌دانم.[۲۷۷]

کتاب‌شناسی

پهلوی در سال ۲۰۰۲ کتاب نسیم دگرگونی: آینده دموکراسی در ایران به زبان انگلیسی را منتشر کرد و زبان جدیدی برای پیکار سیاسی برگزیده بود: او از تغییر، انتخاب، و حقوق مدنی سخن می‌گفت.[۶۳] : ۲۸۴  او در این کتاب دیدگاه‌های خود را در زمینه حمایت از جنبش‌های «ناآرامی‌های مدنی و قیام‌های بدون خشونت» مطرح کرد که این کتاب به زبان فارسی نیز ترجمه شده است. زبان او دیگربه جای مهمانی‌های پرسروصدا، املاک و کنش مخفی با «ساعت انتخاب» ای که مردم برای دموکراسی و آزادی داشتند در پیوند بود.[۶۳]: ۲۸۴ 

سایر کتاب‌های وی بیانیه میثاق با مردم[۲۷۸] و آزادی برای هم‌میهنانم نام دارند که هر دو به فارسی نیز برگردانده شده‌اند.[۲۷۹] همچنین در سال ۲۰۰۹ میلادی، کتابی از پهلوی به نام زمان انتخاب (فرانسوی: Iran: L'Heure du Choix, Denoël‎) به زبان فرانسه منتشر شد.[۲۲۳]

افتخارات

ملی

خارجی

دیگر تجلیل‌ها

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ https://www.bbc.com/persian/iran-features-50193175
  2. ↑ «پهلوی سلسله‌». دانشنامه جهان اسلام.
  3. ↑ Envisioning the Next Iran: The Indispensable Interplay of Human Rights and Democracy, The Huffington Post
  4. ↑ https://en.radiofarda.com/28954486.html[پیوند مرده]
  5. 1 2 "Iran's Prince Reza Pahlavi says "this is our chance" after Khamenei's death - CBS News" (in American English). CBS News. 1 March 2026. Retrieved 2 March 2026.
  6. 1 2 3 4 Bragg, Julianna (28 February 2026). "What to know about Reza Pahlavi, a potential successor to lead Iran". Axios (website) (in English). Retrieved 28 February 2026.
  7. ↑ Khadem, Nassim (26 February 2026). "After years in exile, Iran's crown prince is planning a takeover". ABC News (in Australian English). Retrieved 1 March 2026.
  8. 1 2 «پهلوی سلسله». دانشنامه جهان اسلام. دوران کامروایی شاه به اوج خود رسید. فرمان ولیعهدی رضاپهلوی در ۱۴ آبان ۱۳۳۹
  9. ↑ "Reza Pahlavi | Exiled Crown Prince, Life in the U.S. , Ties to Iran, Relationship with Trump and Netanyahu, & Biography | Britannica" (in English). Encyclopedia Britannica. Retrieved 2026-01-01.
  10. ↑ «نشست «همکاری ملی برای نجات ایران» در مونیخ؛ شاهزاده رضا پهلوی از گروه‌های سیاسی خواست حول برنامه دوران گذار او گرد هم بیایند». BBC News فارسی. ۲۰۲۵-۰۷-۲۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  11. 1 2 «برگزاری همایش «همکاری ملی برای نجات ایران» به میزبانی شاهزاده رضا پهلوی». iranwire.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  12. 1 2 «شاهزاده رضا پهلوی از پروژه «شکوفایی ایران» و ده اصل اقتصادی برای آینده ایران رونمایی کرد». صدای آمریکا. ۲۰۲۴-۰۹-۲۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  13. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی: در «پروژه شکوفایی ایران» به دنبال توانمندسازی اقتصاد کشور هستیم». www.iranintl.com. ۲۰۲۴-۰۹-۲۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  14. 1 2 3 «رضا پهلوی؛ از زندگی سیاسی تا پشت پرده خاطرات جوانی». رادیو فردا.
  15. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی «نخبگان سیاسی» را به همکاری برای «سرنگونی جمهوری اسلامی» دعوت کرد». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۲۱.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  16. 1 2 «اختصاصی بی‌بی‌سی؛ رضا پهلوی: این فرصتی طلایی برای سرنگونی رژیم است». BBC News فارسی. ۲۰۲۵-۰۶-۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۶-۱۸.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  17. 1 2 «Iran's Prince Reza Pahlavi says "this is our chance" after Khamenei's death - CBS News». www.cbsnews.com (به انگلیسی آمریکا). ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  18. ↑ "Iran's exiled crown prince rises as a figure in protests, decades after leaving his homeland". AP News (in English). 9 January 2026. Retrieved 20 February 2026.
  19. ↑ "The exiled royal urging Iranians on to the streets". Financial Times. 10 January 2026.
  20. ↑ "Son of Iran's toppled shah seeks a role as protests expand". Reuters. 11 January 2026.
  21. ↑ "Amid Iran's unrest, is Reza Pahlavi gaining support?". DW. 11 January 2026.
  22. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Torbati وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  23. 1 2 Ravid, Barak (13 January 2026). "Scoop: Trump's envoy secretly met Iran's exiled crown prince". Axios (website).
  24. 1 2 "Reza Pahlavi, the exiled son of Iran's last shah at centre of protest chants". BBC News. Retrieved 21 January 2026.
  25. ↑ "Reza Pahlavi, the exiled son of Iran's last shah at centre of protest chants". BBC News. Retrieved 20 January 2026. Critics counter that he remains too dependent on foreign backing and question whether Iranians inside the country, weary after decades of political turmoil, are ready to trust any exiled leader.""Some Iranians still revere his family name; others fear replacing one unelected ruler with another, even under a democratic guise.
  26. ↑ "Iran Is Facing Its Deepest Crisis Since the 1979 Revolution". Jacobin. Retrieved 20 January 2026.
  27. ↑ «اکبرآبادی، مرکز آموزشی ـ درمانی». مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۲-۲۸.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  28. ↑ «Reza Pahlavi - Biography». بایگانی‌شده از اصلی در ۶ ژانویه ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۶ ژانویه ۲۰۱۱.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  29. ↑ «‮رضا پهلوی: انتخاب شکل حکومت آینده با مردم ایران است‬». BBC ‮فارسی‬. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۷-۰۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  30. ↑ Shahanshah: A Study of Monarchy of Iran By E. Burke Inlow, Inlow, E. Burke, pg. 90
  31. ↑ «قانون اساسی مشروطه - مشروطه». mashruteh.org. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۶-۱۷.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  32. ↑ «متمم قانون اساسی مشروطه (14 ذی‌القعدة الحرام 1324)». مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۷ اوت ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۷ ژوئن ۲۰۲۱.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  33. ↑ ماروین زونیس (۱۳۷۰). «کودکی و جوانی». شکست شاهانه. ترجمهٔ عباس مخبر. تهران: طرح نو. ص. ۱۰۴.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  34. ↑ «آشنایی بامجموعه فرهنگی تاریخی نیاوران». سایت اطلاع‌رسانی مجموعه. بایگانی‌شده از اصلی در ۸ نوامبر ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۶ نوامبر ۲۰۰۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  35. ↑ علی شهبازی (۱۳۷۰)، «نگهبانی در کاخ»، محافظ شاه، تهران: اهل قلم، ص. ۱۹۵ تا ۱۹۹{{یادکرد}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  36. ↑ ماروین زونیس (۱۳۷۷)، «کودکی و جوانی»، شکست شاهانه، ترجمهٔ عباس مخبر، تهران: طرح نو، ص. ۱۰۴{{یادکرد}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  37. ↑ اسدالله علم (۱۳۷۳)، «چهارم اردیبهشت ۱۹۷۴»، گفتگوهای من با شاه، ترجمهٔ عبدالرضا هوشنگ مهدوی، تهران: طرح نو، ص. ۵۸۰{{یادکرد}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  38. ↑ «از نیاوران تا واشینگتن؛ زندگی شاهزاده رضا پهلوی در مسیر تبعید». ایندیپندنت فارسی. ۱ ژوئیه ۲۰۲۵. دریافت‌شده در ۱۱ فوریه ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  39. ↑ ماروین زونیس (۱۳۷۰)، «شکستن اقتدار شاه»، شکست شاهانه، ترجمهٔ عباس مخبر، تهران: طرح نو، ص. ۱۷۵{{یادکرد}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  40. ↑ منوچهر فرمانفرمائیان (۱۳۷۰)، «شاه و رؤیای آمریکایی»، خون و نفت، ترجمهٔ مهدی حقیقت خواه، تهران: ققنوس، ص. ۴۵۰ و ۴۵۱{{یادکرد}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  41. ↑ «پهلوی سلسله‌». دانشنامه جهان اسلام.
  42. ↑ ماروین زونیس (۱۳۷۰)، «سودای پرواز»، شکست شاهانه، ترجمهٔ عباس مخبر، تهران: طرح نو، ص. ۲۴{{یادکرد}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  43. ↑ بابک تقوایی (۲۸ مهر ۱۳۹۵). «نبرد اشباح، ببرها و گربه‌های ایرانی برفراز انارک». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  44. ↑ Archive، View Author؛ feed، Get author RSS (۲۰۲۴-۰۴-۱۳). «Reza Pahlavi — the man who could have been Shah» (به انگلیسی آمریکا). دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۷-۱۰. {{cite web}}: |نام= نام عام دارد (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  45. ↑ رضا پهلوی: اگر زندگی دوباره داشتم، شاید کارگردان سینما می‌شدم، رادیو فردا
  46. ↑ A Royal Flush: Reza Pahlavi Former Crown Prince of Iran بایگانی‌شده در ۲۱ اکتبر ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine, TIME Magazine
  47. ↑ Pahlavi recalls ‘tremendous boost to my morale’ during Air Force training in Lubbock, Lubbock Avalanche-Journal
  48. ↑ ماروین زونیس (۱۳۷۰)، «کودکی و جوانی»، شکست شاهانه، ترجمهٔ عباس مخبر، تهران: طرح نو، ص. ۱۰۵ و ۵۰۸{{یادکرد}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  49. ↑ "Two children of the late Shah of Iran may..." UPI (in English). Retrieved 2022-06-15.
  50. 1 2 3 Hall، Carla (۱۹۸۹-۰۵-۲۱). «THE SHAH WITHOUT A COUNTRY» (به انگلیسی آمریکا). Washington Post. شاپا ۰۱۹۰-۸۲۸۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۶-۱۵.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  51. ↑ "Empress Farah Dibah Pahlavi, widow of the deposed shah... - UPI Archives". UPI (in English). Retrieved 2024-01-17.
  52. ↑ "Fulfilling his father's deathbed wish, Crown Prince Reza will... - UPI Archives". UPI (in English). Retrieved 2024-01-17.
  53. ↑ حسن‌نیا، آرش (۲۰۱۲-۰۳-۲۱). «رضا پهلوی: اگر زندگی دوباره داشتم، شاید کارگردان سینما می‌شدم». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  54. ↑ "Son of former Shah of Iran to speak at UCI" (in English). 4 May 2009. Archived from the original on 18 Sep 2015. Retrieved 10 Dec 2015.
  55. ↑ «ایرانیستاز - بخش دوم گفتگوی تقاطع با شاهزاده رضا پهلوی». تقاطع. ۱۸ ژوئن ۲۰۱۷.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  56. ↑ "Crown Prince Reza, fighting back tears, proclaimed himself shah..." UPI (in English). Retrieved 2024-01-14.
  57. 1 2 3 4 "Former Student Prince Aims at Iranian Throne", The United Press International, Pittsfield, Massachusetts: The Berkshire Eagle, p. 23, 6 August 1981
  58. 1 2 3 4 5 6 7 Segev, S. (1988). The Iranian Triangle: The Untold Story of Israel's Role in the Iran-Contra Affair. Free Press. ISBN 978-0-02-928341-7. Retrieved 2024-01-24.
  59. 1 2 3 Hsu، Spencer S. (۱۹۹۶-۰۷-۲۲). «REVERSAL OF FORTUNE» (به انگلیسی آمریکا). Washington Post. شاپا ۰۱۹۰-۸۲۸۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۱-۲۳.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  60. 1 2 3 Hall، Carla (۱۹۸۹-۰۵-۲۱). «THE SHAH WITHOUT A COUNTRY» (به انگلیسی آمریکا). Washington Post. شاپا ۰۱۹۰-۸۲۸۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۲۷. {{cite news}}: |archive-date= نیازمند |archive-url= است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:خدمت بایگانی منسوخ (رده)
  61. 1 2 3 "Every spy a prince: the complete history of Israel's intelligence community". search.worldcat.org (in English). pp. 260–261. Retrieved 2024-01-23.
  62. 1 2 Fisher، Dan (۱۹۸۸-۱۰-۲۸). «Sharon Linked to '82 Anti-Khomeini Coup Plot». Los Angeles Times (به انگلیسی آمریکا). دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۴-۰۱.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  63. 1 2 3 4 5 6 7 8 Friedman, Andrew (1954-11-16). "Covert Capital". University of California Press. Retrieved 2024-01-13.
  64. 1 2 3 «The Twilight War by David Crist: 9780143123675 | PenguinRandomHouse.com: Books». PenguinRandomhouse.com (به انگلیسی آمریکا). دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۱-۱۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  65. ↑ Timmerman, K.R. (2008). Shadow Warriors: The Untold Story of Traitors, Saboteurs, and the Party of Surrender. Three Rivers Press. p. 45. ISBN 978-0-307-35210-1. Retrieved 2024-01-13.
  66. ↑ Woodward, Bob (1986-11-19). "CIA Curried Favor With Khomeini, Exiles". Washington Post. Retrieved 2024-01-13.
  67. ↑ "Shah's Son to Wed... Someone", Times-Advocate, Escondido, California, p. 2, 3 May 1986
  68. ↑ «کناره‌گیری رضا پهلوی از ریاست «شورای ملی ایران»». رادیو فردا. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ اوت ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۰-۱۷.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  69. ↑ میریان، شهرام (۲۰۱۲-۰۵-۲۵). «رضا پهلوی: وحشت رژیم از قیام مردم از هر تحریمی اثرگذارتر است». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  70. ↑ خاکزاد، ژان (۲۰۱۲-۰۶-۰۱). «رضا پهلوی: تلاشم این بوده که از حمله نظامی به کشورمان اجتناب شود». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  71. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی: پرونده کشتار ۱۵۰۰ ایرانی را به دیوان لاهه ارسال کنید». ایندیپندنت فارسی. ۲۰۱۹-۱۲-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  72. ↑ https://www.radiofarda.com/a/f3_pahlavi_in_talk_with_prosecutor_of_international_crime_court/24600770.html
  73. ↑ «پروژه ققنوس؛ طرح رضا پهلوی برای «بازسازی ایران» کلید خورد». رادیو فردا. ۲۰۱۹-۰۲-۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۲۸.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  74. ↑ «رونمایی از پروژه ققنوس در واشینگتن». DW. ۱۳۹۷-۱۲-۰۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۲۸.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  75. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی در نشست ققنوس: یک ایرانی می‌خواهد بداند ۵۰ سال آینده با چه مواجه خواهیم بود». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۲۸.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  76. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی: با تحریم انتخابات به دنیا پیام می‌دهیم که این «خیمه شب بازی» جمهوری اسلامی است». صدای آمریکا. ۲۰۲۰-۰۲-۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  77. 1 2 «انتخابات مجلس ایران؛ کمترین نرخ مشارکت در جمهوری اسلامی». BBC News فارسی. ۲۰۲۰-۰۲-۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۲-۲۳.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  78. ↑ «رضا پهلوی خواستار 'اتحاد' اپوزیسیون و پیوند زدن 'اعتراض‌های داخل ایران' شد». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  79. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی، خواستار اتحاد مخالفان جمهوری اسلامی برای نجات ایران». صدای آمریکا. ۲۰۲۰-۰۹-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  80. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی خواستار گسترش و پیوند اعتراض‌ها و اعتصاب‌ها در داخل کشور شد». رادیو فردا. ۲۰۲۰-۰۹-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  81. ↑ «پیام شاهزاده رضا پهلوی به مردم: روی نجات ایران متمرکز شویم». ایران اینترنشنال. ۲۰۲۰-۰۹-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  82. ↑ «تاکید رضا پهلوی نسبت به لزوم "گذار از جمهوری اسلامی ایران" برای "نجات ایران"». ار. اف. ای - RFI. ۲۰۲۰-۰۹-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  83. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی خواستار گسترش و پیوند اعتراض‌ها و اعتصاب‌ها در داخل کشور شد». رادیو فردا. ۲۰۲۰-۰۹-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  84. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی ایرانیان را به اعتراض، اعتصاب و نافرمانی مدنی فراخواند». ایندیپندنت فارسی. ۲۰۲۰-۰۹-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  85. ↑ «دعوت رضا پهلوی به "اعتصاب و اعتراض و نافرمانی مدنی"». DW. ۱۳۹۹-۰۷-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  86. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی: جمهوری اسلامی نفس‌های آخرش را می‌کشد و من آماده بازگشت به ایران هستم». www.iranintl.com. ۲۰۲۵-۰۶-۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۶-۲۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  87. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی: پیکان قدرت از دست رژیم خارج خواهد شد، باید آماده باشیم». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۱-۰۵.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  88. ↑ فردا، رادیو (۲۰۲۲-۱۰-۲۰). «شاهزاده رضا پهلوی خواستار تشکیل یک «دولت موقت تکثرگرا» شد». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۱-۰۵.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  89. ↑ «ماجرای «من وکالت می‌دهم»؛ کارزار اعطای وکالت نمادین به شاهزاده رضا پهلوی». BBC News فارسی. ۲۰۲۳-۰۱-۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۱-۰۵.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  90. 1 2 «"منشورِ همبستگی و سازماندهی برای آزادی (مهسا)" منتشر شد – DW – ۱۴۰۱/۱۲/۱۹». dw.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۱-۰۵.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  91. ↑ guillermo. «The Shah's Son and the Future of Iranian Opposition - Foreign Policy Research Institute». www.fpri.org (به انگلیسی آمریکا). دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۱-۰۵.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  92. ↑ رادیوفردا (۲۰۲۳-۰۳-۱۰). «انتشار منشور «همبستگی و سازماندهی برای آزادی ایران»». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۱-۰۵.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  93. ↑ Dagres، Holly (۲۰۲۳-۰۵-۱۰). «After a failed coalition effort, where is the Iranian opposition headed?». Atlantic Council (به انگلیسی آمریکا). دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۱-۲۰.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  94. 1 2 3 "Iran exiles' fragile unity fractured, a year after Amini protests". France 24 (in English). 2023-09-12. Retrieved 2024-07-10.
  95. ↑ رادیوفردا (۲۰۲۳-۰۴-۱۱). «رضا پهلوی از عدم اجماع بر سر کاندیداهای خود برای پیوستن به «منشور همبستگی» خبر داد». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۱-۱۷.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  96. ↑ «حامد اسماعیلیون از "منشور همبستگی مهسا" خارج شد – DW – ۱۴۰۲/۲/۲». dw.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۱-۱۷.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  97. ↑ «چهار چهره منشور مهسا: شرایط پیش‌آمده همبستگی را سخت کرده اما ادامه می‌دهیم». BBC News فارسی. ۲۰۲۳-۰۴-۲۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۱-۱۷.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  98. ↑ Reuters (2023-04-17). "Son of toppled Iranian Shah to visit Israel" (in English). Reuters. Retrieved 2023-04-20. {{cite news}}: |نام خانوادگی= نام عام دارد (کمک)
  99. ↑ Keller-Lynn، Carrie. «In Israel, son of last shah says Iranians 'absolutely' ready for Israel ties». www.timesofisrael.com (به انگلیسی آمریکا). دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۴-۲۰.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  100. ↑ "Son of Iran's Shah Pahlavi Visits Israel". Asharq AL-awsat (in English). Retrieved 2023-04-20.
  101. ↑ Esfandiari, Golnaz. "Iranian Former Crown Prince's 'Historic' Trip To Israel Courts Controversy" (in English). RadioFreeEurope/RadioLiberty. Retrieved 2023-04-20.
  102. ↑ "Reza Pahlavi: Eklat bei Sicherheitskonferenz". www.freiheit.org (in German). 2025-02-14. Retrieved 2026-02-09.
  103. ↑ https://www.welt.de/politik/ausland/article255425126/Muenchner-Sicherheitskonferenz-In-Berlin-wurde-eine-Entscheidung-getroffen-um-das-iranische-Volk-zum-Schweigen-zu-bringen.html
  104. ↑ «با دخالت دولت آلمان، کنفرانس امنیتی مونیخ دوباره دعوت از شاهزاده رضا پهلوی را پس گرفت». fa. ۲۰۲۵-۰۲-۱۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۲-۱۷.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  105. ↑ «تجمع ایرانیان در شهر مونیخ؛ همزمان با برگزاری کنفرانس امنیتی مونیخ». persianepochtimes.com. ۱۴۰۳-۱۱-۲۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۲-۱۷.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  106. ↑ «تظاهرات طرفداران شاهزاده رضا پهلوی نزدیک محل برگزاری کنفرانس امنیتی مونیخ». BBC News فارسی. ۲۰۲۵-۰۲-۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۲-۱۷.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  107. 1 2 «شاهزاده رضا پهلوی در نشست همگرایی مونیخ: هدف ما فقط نجات ایران است». fa. ۲۰۲۵-۰۲-۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۲-۱۷.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  108. 1 2 «شاهزاده رضا پهلوی: آینده ایران را مردم تعیین خواهند کرد». persianepochtimes.com. ۱۴۰۳-۱۱-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۲-۱۷.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  109. 1 2 لندن، کیهان. «برگزاری «نشست همگرایی مونیخ» با تأکید بر اصول همکاری احزاب آزادیخواه و میهن‌پرست و رهبری شاهزاده رضا پهلوی در انقلاب ملی ایران». دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۲-۱۷.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  110. ↑ https://www.bbc.com/persian/articles/cy080px2kk1o
  111. ↑ «شاهزاده در «نشست همگرایی مونیخ»: نقش فرامسلکی من را به نماینده یک جریان کاهش ندهید». iranglobal.info. ۲۰۲۵-۰۲-۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۲-۱۷.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  112. ↑ https://persianepochtimes.com/iranian-gathering-in-geneva/
  113. ↑ https://www.iranglobal.info/fa/node/194559
  114. 1 2 3 4 «شاهزاده رضا پهلوی ۵ راهکار خود را برای عبور از جمهوری اسلامی تشریح کرد». fa. ۲۰۲۵-۰۲-۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۲-۱۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  115. 1 2 3 4 «برنامه شاهزاده رضا پهلوی برای براندازی حکومت و بازسازی ایران». iranwire.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۲-۱۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  116. ↑ https://www.theguardian.com/world/2015/feb/24/iranian-woman-wins-rights-award-hijab-campaign
  117. ↑ https://genevasummit.org/speech/2025-keynote-address-the-struggle-for-freedom-in-iran/
  118. ↑ Writer, Staff (2025-02-12). "Reza Pahlavi to Speak at CPAC in DC 2025". CPAC (in English). Retrieved 2025-02-20.
  119. ↑ «از واشینگتن تا تهران: حضور رضا پهلوی در قلب محافظه‌کاران آمریکا». بالاترین. ۲۰۲۵-۰۲-۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۲-۲۰.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  120. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی سخنرانی خود را در نشستی در واشینگتن لغو کرد». persianepochtimes. ۱۴۰۳-۱۲-۰۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  121. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی: در «پروژه شکوفایی ایران» به دنبال توانمندسازی اقتصاد کشور هستیم». www.iranintl.com. ۲۰۲۴-۰۹-۲۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  122. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی: ایران آزاد، آماده تعامل اقتصادی با جهان خواهد بود». www.iranintl.com. ۲۰۲۵-۰۴-۳۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  123. ↑ ««پروژه شکوفایی ایران» که شاهزاده رضا پهلوی از آن رونمایی کرد چیست؟». ایندیپندنت فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  124. ↑ https://www.bbc.com/persian/articles/c861609654zo
  125. ↑ JOSEPH SCUTTS (2025-06-28). "A meeting with Iran's Crown Prince Reza Pahlavi, friend of Israel". The Jerusalem Post (in English). Retrieved 2026-02-09.
  126. ↑ "Son of late shah urges Iranians to break with Islamic republic". France 24 (in English). 2025-06-13. Retrieved 2026-02-09.
  127. ↑ manototv (2025-06-17), پخش پیام شاهزاده رضا پهلوی به ملت ایران, retrieved 2025-06-18
  128. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی: مردم نگران فردای پس از سقوط جمهوری اسلامی نباشید». www.iranintl.com. ۲۰۲۵-۰۶-۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۶-۱۸.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  129. ↑ "Video Exiled crown prince of Iran sees 'best opportunity' to get rid of regime". ABC News (in English). Retrieved 2025-06-17.
  130. ↑ Times، The New York (۲۰۲۵-۰۶-۲۶). «Amid Attacks, Iran's Exiled Opposition Remained Divided. Who Are They?» (به انگلیسی آمریکا). The New York Times. شاپا ۰۳۶۲-۴۳۳۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  131. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی به فاکس‌نیوز: این جنگ خامنه‌ای است که مسئول رساندن کشور به این مرحله است». iranintl. ۲۰۲۵-۰۶-۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  132. ↑ «Exiled Iranian prince says 50,000 defectors have contacted him to help topple regime». POLITICO (به انگلیسی بریتانیا). ۲۰۲۵-۰۷-۲۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۱۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  133. 1 2 «شاهزاده رضا پهلوی: ایران را آزاد و انتخابات آزاد برگزار می‌کنیم». www.iranintl.com. ۲۰۲۵-۰۷-۲۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  134. ↑ «گردهمایی هواداران رضا پهلوی در مونیخ همزمان با ادعای پیوستن هزاران نفر از ایران برای همکاری». euronews. ۲۰۲۵-۰۷-۲۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  135. ↑ Press, Associated (2025-12-29). "Protests erupt in Iran over currency's plunge to record low". CNN (in English). Retrieved 2026-02-02.
  136. ↑ "Iran's new wave of protests prompts hospital raids, internet access cut". ABC News (in English). Retrieved 2026-02-02.
  137. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی طرح خود برای سرنگونی جمهوری اسلامی را اعلام کرد». persianepochtimes.com. ۱۴۰۳-۱۱-۰۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  138. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی: برای رهبری دوره گذار ملی پیش‌قدم می‌شوم». www.iranintl.com. ۲۰۲۵-۰۶-۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  139. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی با انتشار اسامی کشته‌شدگان اعتراضات، وعده داد اجازه ندهد خون آن‌ها «هدر برود»». persianepochtimes.com. ۱۴۰۴-۱۰-۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  140. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی: متحد بمانید، بر هدف متمرکز شوید، پیروزی از آن ماست». www.iranintl.com. ۲۰۲۶-۰۱-۰۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  141. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی خطاب به خامنه‌ای: مبارزه تا نابودی رژیم ضدایرانی‌ات ادامه خواهد داشت». www.iranintl.com. ۲۰۲۶-۰۱-۰۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  142. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی: همه‌چیز در جای خود است، فرصتی واقعی برای خلاص شدن از این رژیم وجود دارد». ایندیپندنت فارسی. ۲۰۲۶-۰۱-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  143. ↑ «درخواست شاهزاده رضا پهلوی از نیروهای امنیتی: در مقابل مردم نایستید». persianepochtimes.com. ۱۴۰۴-۱۰-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  144. ↑ «درخواست نماینده پارلمان اروپا از اتحادیه اروپا برای حمایت از شاهزاده رضا پهلوی». persianepochtimes.com. ۱۴۰۴-۱۰-۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  145. ↑ «بیانیه جبهه ۷ آبان: انتخاب شاهزاده رضا پهلوی به معنی حذف دیگر جریان‌های سیاسی نیست». www.iranintl.com. ۲۰۲۶-۰۱-۰۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  146. ↑ تکرار شعارهای حمایتی از شاهزاده رضا پهلوی در اعتراضات؛ پرسشی پیش‌روی اپوزیسیون, retrieved 2026-01-06
  147. ↑ «پیام شاهزاده رضا پهلوی به مردم ایران: شما در حال تاریخ‌سازی هستید». persianepochtimes.com. ۱۴۰۴-۱۰-۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  148. ↑ «واکنش شاهزاده رضا پهلوی به هشدار ترامپ به جمهوری اسلامی در سرکوب معترضان». persianepochtimes.com. ۱۴۰۴-۱۰-۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  149. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی: مسئله کلیدی، تداوم تسخیر خیابان‌ها است». www.iranintl.com. ۲۰۲۶-۰۱-۰۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  150. ↑ «فراخوان شاهزاده رضا پهلوی: پنج‌شنبه و جمعه ۸ شب همه از خیابان‌ها و خانه‌ها شعار سر بدهید». www.iranintl.com. ۲۰۲۶-۰۱-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  151. ↑ «آمریکا از «تصاحب شهرها» توسط ایرانیان می‌گوید؛ اولین فراخوان رضا پهلوی». ار. اف. ای - RFI. ۲۰۲۶-۰۱-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  152. ↑ «ویدیوی فراخوان شاهزاده رضا پهلوی در اینستاگرام به ۸۰ میلیون بازدید رسید». www.iranintl.com. ۲۰۲۶-۰۱-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۸.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  153. ↑ «فراخوان شاهزاده رضا پهلوی: پنج‌شنبه و جمعه ۸ شب همه از خیابان‌ها و خانه‌ها شعار سر بدهید». www.iranintl.com. ۲۰۲۶-۰۱-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۸.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  154. ↑ Qiblawi, Tamara (2026-01-09). "The son of Iran's last shah is rallying protesters. But do Iranians really want another king?". CNN (in English). Retrieved 2026-02-03.
  155. ↑ «حضور میلیونی مردم ایران در پاسخ به فراخوان شاهزاده رضا پهلوی». www.iranintl.com. ۲۰۲۶-۰۱-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۸.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  156. 1 2 «درخواست شاهزاده رضا پهلوی از نیروهای امنیتی: در مقابل مردم نایستید». اپک تایمز فارسی. ۸ دی ۱۴۰۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۱۲-۳۰.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  157. ↑ «درخواست شاهزاده رضا پهلوی از عموم مردم ایران برای پیوستن به اعتراضات سراسری». اپک تایمز فارسی. ۱۴۰۴-۱۰-۰۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۱۲-۳۱.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  158. ↑ "Iran's Exiled Prince Reza Pahlavi Calls On Protesters To Take Over City Centers As Unrest Spreads". iranwire.com (in English). Retrieved 2026-02-02.
  159. ↑ «دومین فراخوان شاهزاده رضا پهلوی: در تدارک بازگشت به میهن هستم، شنبه و یکشنبه ۶ عصر مراکز شهرها را تسخیر کنید». ایندیپندنت فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  160. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی: خیابان را رها نکنید، بسیاری از نیروها ریزش کرده‌اند، رژیم با وحشی‌های ناایرانی مانند خودش تنها مانده، به زودی در کنار شما خواهم بود». ایندیپندنت فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  161. ↑ «آنچه گذشت؛ گزارش‌ها از پانزدهمین روز اعتراضات در ایران». BBC News فارسی. ۲۰۲۶-۰۱-۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  162. ↑ "شاهزاده رضا پهلوی به ملت ایران: «کمک‌های جهانی نیز به زودی می‌رسد»". SBS Language (in English). Retrieved 2026-02-02.
  163. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی: متخصصین حوزه ارتباطات زیرساخت‌های رژیم را هدف بگیرند». www.iranintl.com. ۲۰۲۶-۰۱-۱۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۱۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  164. ↑ Ravid, Barak (2026-01-13). "Scoop: Trump's envoy secretly met Iran's exiled crown prince". Axios (in English). Retrieved 2026-02-02.
  165. ↑ «Exclusive: Trump questions support for son of Iran's last Shah inside country» (به انگلیسی آمریکا). Reuters. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۳.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  166. ↑ "Exiled crown prince implores Trump to follow through on Iran strikes". POLITICO (in English). 2026-01-16. Retrieved 2026-02-03.
  167. 1 2 3 4 5 reuters (16 ژانویه 2026). "رضا پهلوی، پسر آخرین شاه ایران و یکی از چهره‌های مخالف ایران، در یک کنفرانس مطبوعاتی در واشینگتن دی سی، ایالات متحده". reuters (in English). {{cite web}}: |نویسنده= نام عام دارد (کمک)
  168. 1 2 3 4 «شاهزاده رضا پهلوی: جمهوری اسلامی نیروی متخاصم است، نبرد ما با اشغالگران ایران است». www.iranintl.com. ۲۰۲۶-۰۱-۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۱۸.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  169. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی: چهار اصل بنیادین، مبنای وحدت و گذار دموکراتیک در ایران است». www.iranintl.com. ۲۰۲۶-۰۱-۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۵.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  170. ↑ «پیام تازه شاهزاده رضا پهلوی خطاب به علی خامنه‌ای». www.iranintl.com. ۲۰۲۶-۰۱-۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۲۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  171. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی: رهبران جمهوری اسلامی مانند جنایتکاران نازی در دادگاه ملت محاکمه می‌شوند». www.iranintl.com. ۲۰۲۶-۰۱-۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۲۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  172. ↑ "Exiled Prince Pahlavi presses for secular democracy and free vote in Iran". www.iranintl.com (in English). 2026-01-24. Retrieved 2026-01-25.
  173. ↑ «چرا رضا پهلوی ۱۴فوریه را برای تجمع جهانی علیه جمهوری اسلامی انتخاب کرد». euronews. ۲۰۲۶-۰۲-۰۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۲-۰۵.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  174. ↑ «بیش از یک میلیون نفر در تجمعات ایرانیان در همبستگی با مردم ایران شرکت کردند». www.iranintl.com. ۲۰۲۶-۰۲-۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۲-۱۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  175. ↑ "Over a million people rally worldwide in solidarity with Iran protests". www.iranintl.com (in English). 2026-02-14. Retrieved 2026-02-16.
  176. 1 2 Ravid, Barak (2026-01-13). "Scoop: Trump's envoy secretly met Iran's exiled crown prince". Axios (in English). Retrieved 2026-02-23.
  177. ↑ «ویتکاف: شاهزاده رضا پهلوی فرد قدرتمندی است و به ایران اهمیت می‌دهد». www.iranintl.com. ۲۰۲۶-۰۲-۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۲-۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  178. ↑ "Iran Prosperity Project: Economic Vision for Free Iran". Rise Iran! (in English). Retrieved 28 February 2026.
  179. ↑ "Iran's Prince Reza Pahlavi says "this is our chance" after Khamenei's death - CBS News" (in American English). CBS News. 1 March 2026. Retrieved 2 March 2026.
  180. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی، شیرین عبادی را به ریاست کمیته تدوین مقررات عدالت انتقالی منصوب کرد». www.iranintl.com. ۲۰۲۶-۰۳-۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۱۷.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  181. 1 2 3 «متن کامل سخنرانی شاهزاده رضا پهلوی در نشست «سی‌پک»: ضربه نهایی به رژیم را مردم ایران خواهند زد». کیهان لندن. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  182. 1 2 «شاهزاده رضا پهلوی در سی‌پک: جمهوری اسلامی باید به‌طور کامل پایان یابد». www.iranintl.com. ۲۰۲۶-۰۳-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۳۰.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  183. ↑ "Reza Pahlavi to Join CPAC USA 2026". CPAC (in English). 2026-03-03. Retrieved 2026-03-29.
  184. ↑ Davis، Sarah (۲۰۲۶-۰۳-۲۸). «Exiled Iranian crown prince tells CPAC that 'a free Iran is not a fantasy'» (به انگلیسی آمریکا). The Hill. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۹.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  185. 1 2 «بازتاب حضور شاهزاده رضا پهلوی در «کنفرانس سی‌پک» در رسانه‌های بین‌المللی؛ «سخنرانی تأثیرگذار در جمع هواداران وفادار»». ایندیپندنت فارسی. ۲۰۲۶-۰۳-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  186. ↑ استقبال از سخنرانی شاهزاده رضا پهلوی در سی‌پک, retrieved 2026-03-30
  187. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی: جمهوری اسلامی نیروی متخاصم است، نبرد ما با اشغالگران ایران است». www.iranintl.com. ۲۰۲۶-۰۱-۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۱۸.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  188. ↑ رضا پهلوی خواستار همراهی با اعتراضات مردم سراوان شد، العربیه فارسی
  189. ↑ شاهزاده رضا پهلوی: جمهوری اسلامی مردم را به سوخت‌بری وادار و بعد آنها را می‌کشد، ایندیپندنت فارسی
  190. ↑ «ادامه اعتراضات پراکنده در سیستان و بلوچستان| شاهزاده رضا پهلوی: دیکتاتوری حاکم با قطع اینترنت می‌خواهد جنایاتش را مخفی کند». ایران اینترنشنال. ۲۰۲۱-۰۲-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  191. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی روح‌الله زم را «قربانی رژیم خونریز» ایران دانست». ایندیپندنت فارسی. ۲۰۲۰-۱۲-۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  192. ↑ «واکنش‌های جهانی به اعدام روح‌الله زم ادامه دارد». رادیو فردا. ۲۰۲۰-۱۲-۱۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  193. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی: هدف از اعدام نوید افکاری، سرکوب اعتراضات از طریق ایجاد وحشت بود». ایران اینترنشنال. ۲۰۲۰-۰۹-۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  194. ↑ Pahlavi، Reza (۲۰۲۰-۰۹-۱۳). «Opinion | Navid Afkari's Murder Was a Message» (به انگلیسی آمریکا). Wall Street Journal. شاپا ۰۰۹۹-۹۶۶۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  195. ↑ «سند همکاری ایران و چین؛ 'حکمت‌آمیز' یا 'قرارداد ترکمن‌چای'». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  196. ↑ «واکنش شاهزاده رضا پهلوی به قرارداد ۲۵ساله با چین: رژیم در پی تاراج منابع کشور است». ایندیپندنت فارسی. ۲۰۲۰-۰۷-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  197. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی «قرارداد ۲۵ ساله» ایران با چین را محکوم کرد». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  198. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی: قرارداد ۲۵ساله با چین از موضع ضعف و خیانتی انکارناپذیر به منافع ملی ایران است». ایران اینترنشنال. ۲۰۲۰-۰۷-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  199. ↑ «پیام رضا پهلوی در محکومیت قرارداد ۲۵ساله ایران با چین: این قرارداد، خیانتی انکارناپذیر به منافع ملی ایران‌است». ار. اف. ای - RFI. ۲۰۲۰-۰۷-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  200. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی: قتل فجیع رومینا با پشتوانه قوانین واپسگرایانه رژیم حاکم انجام گرفت». ایندیپندنت فارسی. ۲۰۲۰-۰۵-۲۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  201. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی شلیک نظامیان ایران به نیروهای خودی را نشانه بی‌کفایتی و بی‌مسئولیتی رژیم ایران دانست». صدای آمریکا. ۲۰۲۰-۰۵-۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  202. ↑ https://kayhan.london/1398/11/07/184022/
  203. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی: خامنه‌ای مسئول مستقیم سقوط هواپیمای اوکراینی است». ایران اینترنشنال. ۲۰۲۰-۰۱-۱۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  204. ↑ شاهزاده رضا پهلوی در واکنش به انفجارهای کرمان: داعش و جمهوری اسلامی دو روی سکه تروریسم اسلامی هستند، رادیو فردا
  205. ↑ «بلاگ| در پی مرگ ابراهیم رئیسی و دیگر سرنشینان بالگرد؛ با تصمیم مقامات، جمهوری اسلامی جایگزین او را در تاریخ ۸ تیر ماه انتخاب می‌کند». صدای آمریکا. ۲۰۲۴-۰۵-۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۵-۲۱.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  206. ↑ «اختصاصی بی‌بی‌سی؛ رضا پهلوی: این فرصتی طلایی برای سرنگونی رژیم است». BBC News فارسی. ۲۰۲۵-۰۶-۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۶-۱۸.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  207. ↑ رضا پهلوی: «روحانیون ایران در معرض خطر قرار دارند» بایگانی‌شده در ۲۱ ژوئن ۲۰۰۹ توسط Wayback Machine، العربیه فارسی
  208. ↑ Life، Kayhan (۲۰۱۸-۰۷-۱۲). «'All Totalitarian Rules Eventually End': An Interview with Reza Pahlavi». KAYHAN LIFE (به انگلیسی آمریکا). بایگانی‌شده از اصلی در ۱۶ اوت ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  209. ↑ شاهزاده رضا پهلوی: می‌گفتند راه به جایی نمی‌بری اما حالا ارتشی از هم‌میهنانم دارم، بی‌بی‌سی فارسی
  210. 1 2 3 4 "Why the exiled crown prince of Iran thinks the Islamic Republic is coming to an end". ABC News (in Australian English). 2023-02-13. Retrieved 2025-06-22.
  211. ↑ "Reza Pahlavi: Why The Shah's Son Is The Most Direct Path To Iranian Democracy". Worldcrunch (in American English). 2024-05-21. Retrieved 2025-06-22.
  212. ↑ "Opinion Survey Reveals Overwhelming Majority Rejecting Iran's Regime". www.iranintl.com (in English). 2023-02-04. Retrieved 2025-06-22.
  213. ↑ "Why the exiled crown prince of Iran thinks the Islamic Republic is coming to an end". ABC News (in Australian English). 2023-02-13. Retrieved 2025-06-22.
  214. 1 2 "Iranian crown prince the poster boy for democracy movement". Ames.
  215. ↑ "Reza Pahlavi's card for a new Iran". Global Affairs and Strategic Studies (in European Spanish). Retrieved 2025-06-22.
  216. 1 2 "Reza Pahlavi's card for a new Iran". Global Affairs and Strategic Studies (in European Spanish). Retrieved 2025-06-22.
  217. ↑ "Regime change in Iran will pave the way for Mideast peace, exiled prince says". www.iranintl.com (in English). 2025-06-22. Retrieved 2025-06-23.
  218. ↑ «رضا پهلوی: انتخاب شکل حکومت آینده با مردم ایران است». وبگاه اختصاصی رضا پهلوی. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ ژوئیه ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۱۷ ژانویه ۲۰۱۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  219. ↑ "رضا پهلوی؛ از زندگی سیاسی تا پشت پرده خاطرات جوانی". Retrieved 2010-03-29.
  220. ↑ «رضا پهلوی سخنان خامنه‌ای دربارهٔ معترضان را "بزدلانه" خواند – DW – ۱۳۹۸/۸/۲۹». dw.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  221. ↑ Shah's exiled son: Don't attack Iran بایگانی‌شده در ۹ اکتبر ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine, Ha'aretz
  222. ↑ NEWS، KYODO. «Exiled Iranian royal sees regime change as country's only way forward». Kyodo News+. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۷-۱۰.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  223. 1 2 «‮گفتگو با رضا پهلوی‬». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۰۰۹-۰۲-۰۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۱-۰۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  224. ↑ رضا پهلوی: انتخاب شکل حکومت آینده با مردم ایران است، وبگاه اختصاصی رضا پهلوی، بایگانی‌شده از اصلی در ۲ ژوئیه ۲۰۱۱، دریافت‌شده در ۱۷ ژانویه ۲۰۱۳{{یادکرد}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  225. ↑ «نشست مخالفان در کنفرانس مونیخ؛ مردم ایران خواهان تغییر رژیم هستند». BBC News فارسی. ۲۰۲۳-۰۲-۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۲۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  226. ↑ «در کنفرانس امنیتی مونیخ ۲۰۲۳ چه گذشت؟». euronews. ۲۰۲۳-۰۲-۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۲۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  227. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی و بنیادهای مشروطه ایران». ایندپندنت فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۶-۰۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  228. ↑ «رضا پهلوی: نظام جمهوری را به سلطنت موروثی ترجیح می‌دهم». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۶-۰۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  229. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی: جوانان را در زمین و آسمان و دریا می‌کشند، سپس به خانواده‌های آنها توهین می‌کنند». ایندیپندنت فارسی. ۲۰۲۰-۰۵-۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  230. ↑ «اعتراض ایران به مصاحبه تلویزیون دولتی چین با رضا پهلوی‬». BBC ‮فارسی‬. ۱ اسفند ۱۳۹۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  231. ↑ «ایران: مصاحبه تلویزیون چین با رضا پهلوی تبعات دارد». DW. ۱۳۹۱-۱۱-۳۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  232. ↑ تقی‌زاده، رضا (۲۰۱۳-۰۲-۲۰). ««مداخله چین در امور ایران»، اعتراض به مصاحبه با رضا پهلوی». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  233. ↑ "Regime change in Iran will pave the way for Mideast peace, exiled prince says". www.iranintl.com (in English). 2025-06-22. Retrieved 2025-06-23.
  234. ↑ "Exiled Iranian prince says 50,000 defectors have contacted him to help topple regime". POLITICO.
  235. ↑ افشین امیرزاده (۱۰ ژوئن ۲۰۰۵). «تحریم انتخابات: اپوزیسیون خارج از کشور». www.bbc.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  236. ↑ In Iran, an Angry Generation Longs for Jobs, More Freedom and Power, New York Times
  237. ↑ Royal Democrat بایگانی‌شده در ۱۵ مه ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine, The Wall Street Journal
  238. ↑ Life After the Throne بایگانی‌شده در ۲۱ اکتبر ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine, Time Magazine
  239. ↑ Interview With Reza Pahlavi Of Iran بایگانی‌شده در ۲۲ دسامبر ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine, Al-Watan Daily - Kuwait
  240. ↑ "After backing Israel, Iran's self-styled crown prince loses support". Aljazeera. Archived from the original on 4 August 2025. Retrieved 28 August 2025.
  241. ↑ "Iran's exiled royal calls for regime change — but few are listening". Financial Times. Retrieved 29 August 2025.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:خدمت بایگانی منسوخ (رده)
  242. ↑ Kenneth M. Pollack; Daniel L. Byman; Martin S. Indyk; Suzanne Maloney (June 2009). "Toppling Tehran". Which Path to Persia?: Options for a New American Strategy toward Iran. Saban Center for Middle East Policy, Brookings Institution. p. 108. ISBN 978-0-8157-0379-2.
  243. ↑ محمدی، مجید (۲۰۱۸-۰۱-۰۹). «تحلیل شعارهای حرکت اعتراضی دی ماه ۹۶ ایران» (به انگلیسی بریتانیا). دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۶.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  244. ↑ صحرا (مقرب)، نسیم (۲۰۱۸-۰۱-۰۳). «شعارهای هفته اول تظاهرات سراسری چه می‌گویند؟» (به انگلیسی بریتانیا). دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۶.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  245. ↑ «هشدار منتقدان و مخالفان سیاسی دربارهٔ برخورد حکومت با معترضان در ایران». بی‌بی‌سی فارسی.
  246. ↑ «سخنگوی سپاه: نتوانستیم در مورد حکومت پهلوی آگاهی‌بخشی کنیم، نسل جوان دچار شک شده است». رادیو فردا. ۲۰۱۹-۱۱-۲۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  247. ↑ "Special Report: Iran's leader ordered crackdown on unrest - 'Do whatever it takes to end it'" (in English). Reuters. 2019-12-23. Retrieved 2023-11-14.
  248. ↑ Oliphant، Roland (۲۰۲۵-۰۲-۲۳). «Iran's Crown Prince: My country is on the brink of a revolution like that of 1979» (به انگلیسی بریتانیا). The Telegraph. شاپا ۰۳۰۷-۱۲۳۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۲-۲۴.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  249. ↑ manototv (2025-06-17), پخش پیام شاهزاده رضا پهلوی به ملت ایران, retrieved 2025-06-18
  250. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی: مردم نگران فردای پس از سقوط جمهوری اسلامی نباشید». www.iranintl.com. ۲۰۲۵-۰۶-۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۶-۱۸.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  251. ↑ "Video Exiled crown prince of Iran sees 'best opportunity' to get rid of regime". ABC News (in English). Retrieved 2025-06-17.
  252. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام :25 وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  253. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام :26 وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  254. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام :27 وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  255. ↑ این تحقیق در سال ۲۰۱۳ میلادی و با هدایت مرکز تحقیقات جامعه‌شناسی دانشگاه جرج میسون و از طریق مصاحبهٔ تلفنی انجام شده‌بود.
  256. ↑ «2013 NATIONAL PUBLIC OPINION SURVEY of IRANIAN AMERICANS» (PDF). اتحادیه روابط عمومی آمریکایی‌های ایرانی‌تبار با هدایت مرکز تحقیقات مطالعات جامعه‌شناسی دانشگاه جرج میسون. ص. ۱۰. بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۱۶ مه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۶ دسامبر ۲۰۱۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  257. ↑ گزارش نظرسنجی گرایش‌های سیاسی ایرانیان - خرداد ١٣٩٧ بایگانی‌شده در ۶ دسامبر ۲۰۱۹ توسط Wayback Machine، مؤسسه گَمان
  258. ↑ «در یک انتخابات آزاد به چه کسی رأی می‌دهید؟». www.radiozamaneh.com. ۲۰۱۷-۰۴-۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  259. ↑ «نظرسنجی مؤسسه «گمان»؛ رای «نَه» بیش از ۸۰ درصدی ایرانیان به جمهوری اسلامی». رادیو فردا. ۲۰۲۳-۰۲-۰۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۰۴.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  260. ↑ «نظرسنجی جدید: مخالفت ۸۰درصدی با جمهوری اسلامی در ایران». DW. ۱۴۰۱-۱۱-۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۰۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  261. ↑ «گزارش نظرسنجی «نگرش ایرانیان به اعتراضات سراسری ۱۴۰۱» – گَمان». gamaan.org. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۰۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  262. ↑ «نظرسنجی مؤسسه گمان: ۸۱ درصد به جمهوری اسلامی «نه» گفتند». بی‌بی‌سی فارسی. ۵ فوریه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۵ فوریه ۲۰۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  263. ↑ «یک نظرسنجی: ۸۱ درصد ایرانیان داخل و ۹۰ درصد ایرانیان خارج از کشور موافق اعتراضات هستند». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۰۵.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  264. ↑ https://gamaan.org/fa/2025/08/20/iranians-political-preferences-persian/
  265. ↑ https://gamaan.org/wp-content/uploads/2025/08/Iranians-Political-Preferences-in-2024-GAMAAN-Report-Persian.pdf
  266. ↑ Hall، Carla (۱۹۸۹-۰۵-۲۱). «THE SHAH WITHOUT A COUNTRY» (به انگلیسی آمریکا). Washington Post. شاپا ۰۱۹۰-۸۲۸۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۵-۱۷.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  267. ↑ JON GAMBRELL (2017-04-11). "Iran's long-exiled prince wants a revolution in age of Trump". AP NEWS (in English). Retrieved 2023-11-14.
  268. ↑ "Son of deposed Iranian Shah calls for U.S. -backed regime change". Politico. 13 December 2018. Retrieved 22 May 2019.
  269. ↑ فرح پهلوی، کهن دیارا، نشر فرزاد، ۲۰۰۳ میلادی، ص ۴۶۲، توضیحات عکس
  270. ↑ Hall، Carla (۱۹۸۹-۰۵-۲۱). «THE SHAH WITHOUT A COUNTRY» (به انگلیسی آمریکا). Washington Post. شاپا ۰۱۹۰-۸۲۸۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۲۸.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  271. ↑ زندگی‌نامه رضا پهلوی بایگانی‌شده در ۱۸ سپتامبر ۲۰۰۹ توسط Wayback Machine، وبگاه رسمی رضا پهلوی
  272. ↑ NEWS، KYODO. «Exiled Iranian royal sees regime change as country's only way forward». Kyodo News+. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۷-۱۰.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  273. ↑ «رضا پهلوی، پدرخوانده نوه پادشاه بلژیک». BBC Persian. ۲۰۰۴-۰۹-۰۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  274. ↑ رادیوفردا (۲۰۰۶-۱۲-۰۷). «انتقاد جمهوری اسلامی از برگزیدن رضا پهلوی به پدرخواندگی یک شاهزاده بلژیکی». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۱-۱۸.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  275. ↑ حسن‌نیا، آرش (۲۰۱۲-۰۳-۲۱). «رضا پهلوی: اگر زندگی دوباره داشتم، شاید کارگردان سینما می‌شدم». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  276. ↑ Kausik Bandyopadhyay; Sabyasachi Mallick (2013). Fringe Nations in World Soccer. Routledge. p. 87. ISBN 978-1-317-99810-5.
  277. ↑ http://www.nytimes.com/2009/06/28/magazine/28fob-q4-t.html?_r=0
  278. ↑ «گفتگو با شاهزاده رضا پهلوی دربارهٔ بیانیه میثاق با مردم». صدای آمریکا. ۲۰۰۳-۰۱-۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۱۱-۱۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  279. ↑ «وبگاه رسمی رضا پهلوی». بایگانی‌شده از اصلی در ۲ فوریه ۲۰۰۶. دریافت‌شده در ۲ اوت ۲۰۰۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  280. ↑ "REZA S.A.I. Ciro decorato di Gran Cordone" (in Italian). Retrieved 16 October 2012.
  281. ↑ "Boletín Oficial del Estado" (PDF).
  282. ↑ "Reply to a parliamentary question" (PDF) (in German). p. 458. Retrieved 16 October 2012.
  283. ↑ "King Kigeli". King Kigeli. Archived from the original on 12 اوت 2022. Retrieved 10 ژوئیه 2023.
  284. ↑ «MEETING IN ROME BETWEEN H.R.H PRINCE EMANUELE FILIBERTO DI SAVOIA AND THE SON OF THE LAST SHAH OF PERSIA, H.I.I. HEREDITARY PRINCE MOHAMMED REZA PAHLAVI – Ordini Dinastici della Real Casa di Savoia» (به انگلیسی آمریکا). دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۱۰-۱۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  285. ↑ RFE/RL (22 March 2012). "Farda Audience Picks Late Shah's Son As Iran's Person of the Year". Radio Free Europe/Radio Liberty.
  286. ↑ رادیوفردا (۲۰۱۲-۰۳-۲۰). «چهره سال ۱۳۹۰ به انتخاب شما: رضا پهلوی». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۹-۱۲.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  287. ↑ «Adopt a Terrorist - Absolutely Brilliant!». www.jewishpost.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۹-۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  288. ↑ «International Awards Gala». thisworldgala.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۹-۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  289. ↑ Talbot, Victoria (26 January 2017). "Beverly Hills News – Iranian Crown Prince Reza Pahlavi Seeks Support For Peaceful Revolution". Archived from the original on 26 اکتبر 2017. Retrieved 10 ژوئیه 2023.
  290. ↑ "The Mayor of Beverly Hills Presenting the Key to the City to The Crown Prince of Iran Reza Pahlavi". یوتیوب. January 2017. Archived from the original on 2021-12-21.
  291. ↑ «ManotoNews». x.com.
  292. ↑ «شاهزاده رضا پهلوی: اقلیت‌های جنسی و جنسیتی در ایران پیش از «رژیم ملاها» آزادی داشتند». صدای آمریکا. ۲۲ آبان ۱۴۰۲. دریافت‌شده در ۲۳ آبان ۱۴۰۲.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  293. ↑ «Log Cabin Republicans». x.com.
  294. ↑ Anderson، Carrie (۲۰۲۴-۰۸-۲۳). «Empress and Crown Prince of Iran to Receive Nixon Foundation Architect of Peace Award». Richard Nixon Foundation (به انگلیسی آمریکا). دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۹-۰۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  295. ↑ «اهدای جایزه «معمار صلح» بنیاد نیکسون به شهبانو فرح و شاهزاده رضا پهلوی». ایران اینترنشنال. ۲۰۲۴-۰۹-۰۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۹-۰۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  296. ↑ «شهبانو فرح پهلوی و شاهزاده رضا پهلوی جایزه «معمار صلح» بنیاد ریچارد نیکسون را دریافت می‌کنند». صدای آمریکا. ۲۰۲۴-۰۸-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۹-۰۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

پیوند به بیرون

برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=رضا_پهلوی&oldid=43946557»