داعش

صفحه نیمه‌حفاظت‌شده
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

دولت اسلامی
الدولة الإسلامية
رهبرها
تاریخ‌های عملیات
۱۹۹۹–تاکنون
  • تأسیس تحت عنوان جماعت التوحید و الجهاد: ۱۹۹۹
  • پیوستن به القاعده: اکتبر ۲۰۰۴
  • اعلامیه دولت اسلامی در عراق: ۱۳ اکتبر ۲۰۰۶
  • ادعا بر سرزمین شام: ۸ آوریل ۲۰۱۳
  • جدایی از القاعده:[۲۳][۲۴] ۳ فوریه ۲۰۱۴[۲۵]
  • اعلامیه خلافت: ۲۹ ژوئن ۲۰۱۴
  • ادعا بر سرزمین‌های لیبی، مصر، الجزایر، عربستان سعودی، یمن: ۱۳ نوامبر ۲۰۱۴
  • ادعا بر منطقه آسیای جنوبی: ۲۹ ژانویه ۲۰۱۵[۲۶]
  • ادعا بر سرزمین نیجریه: ۱۲ مارس ۲۰۱۵[۲۷]
  • ادعا بر سرزمین قفقاز شمالی: ۲۳ ژوئن ۲۰۱۵[۲۸]
  • بازپس‌گیری موصل توسط نیروهای عراقی: ۲۰ ژوئیه ۲۰۱۷
  • آزادی رقه توسط نیروهای دموکراتیک سوریه: ۱۷ اکتبر ۲۰۱۷
  • از دست دادن تمام قلمرو در سوریه: ۲۳ مارس ۲۰۱۹
  • مرگ ابوبکر بغدادی: ۲۷ اکتبر ۲۰۱۹
گروه(ها)
مرکز فرماندهی
نواحی فعال
رنگ‌های نقشه
ایدئولوژی
هم‌پیمان‌هامتحدان و حامیان
مخالف‌هامخالفان اصلی
دیگر مخالفان

مخالفان غیردولتی

فهرست کامل…
نبردها و جنگ‌هاجنگ عراق (۲۰۰۳–۲۰۱۱), شورش عراق، جنگ داخلی سوریه، جنگ داخلی عراق، دومین جنگ داخلی لیبی، شورش بوکو حرام، جنگ شمال غربی پاکستان (شورش خیبر پختونخواجنگ در افغانستان، جنگ داخلی یمن و دیگر نبردها
هدف اصلی عملیات ضد تروریستی عزم راسخ، مداخله نظامی علیه داعش در سوریه، عراق، لیبی و نیجریه

دولت اسلامی (IS[۸۲]معروف به دولت اسلامی عراق و شام (ISIL) یا دولت اسلامی عراق و سوریه (ISIS[۸۳][۸۴]با نام اختصاری داعش (Daesh[۸۵]یک گروه ستیزه‌جوی تروریستی اسلام‌گرا و فراملی و همچنین شبه‌دولت به رسمیت شناخته نشده سابق است[۸۶][۸۷][۸۸][۸۹][۹۰]که از شاخه جهادگرایی سلفی اسلام سنی پیروی می‌کند.[۹۱]

این گروه از ژوئیهٔ ۲۰۱۴، ادعای خلافت جهانی کرد و خود را حکومت اسلامی (به عربی: الدولة الاسلامیة) نامید. همچنین زمانی بخش‌های بزرگی از شمال عراق و شرق سوریه را با جمعیت‌های ۲٫۸ و ۸ میلیون نفر و بخش‌های کوچکی را در لیبی، نیجریه و افغانستان به تصرف خود درآورده بود.

این گروه به رهبری ابوبکر البغدادی از مجاهدین سلفی جداشده از شبکهٔ القاعده، تأسیس و با دولت‌های عراق، سوریه و دیگر گروه‌های شورشی مخالف دولت سوریه، وارد جنگ شده‌است. داعش یکی از تندروترین گروه‌های اسلام‌گرا در خاورمیانه بود.[۹۲] این گروه، علاوه بر عراق و سوریه، بخش‌هایی از لیبی و نیجریه را نیز در کنترل خود درآورد. گروه‌های هم‌پیمان داعش در نقاط دیگر دنیا مثل افغانستان و آسیای جنوب شرقی نیز فعال هستند.

ریشهٔ داعش به جماعت توحید و جهاد می‌رسد که در سال ۱۹۹۹ به رهبری ابومصعب الزرقاوی تأسیس شد و در سال ۲۰۰۴ به شبکهٔ القاعده پیوست و پس از آن به القاعده عراق معروف شد. این گروه که وارد جنگ با دولت عراق و نیروهای آمریکایی مستقر در عراق شده بود در سال ۲۰۰۶ با چندین گروه اسلام‌گرای دیگر ائتلاف کرد و «مجلس شورای مجاهدین» را تشکیل داد که یک قدرت مهم در استان انبار (وسیع‌ترین استان عراق)، محسوب می‌شد. در ۱۳ اکتبر همان سال، مجلس شورای مجاهدین به همراه چند گروه شورشیِ دیگر «حکومت اسلامی عراق» را تشکیل داد. ابوایوب المصری و ابوعمر بغدادی دو رهبر اصلی حکومت اسلامی عراق بودند که در ۱۸ آوریل ۲۰۱۰ در عملیات ارتش آمریکا کشته شدند و ابوبکر بغدادی جایگزین آن‌ها شد.

با آغاز جنگ داخلی سوریه نیروهای حکومت اسلامی وارد سوریه نیز شدند و در ۸ آوریل ۲۰۱۳ نام «حکومت اسلامی عراق و شام» را بر خود نهادند و از آن پس با نام مخفف داعش معروف شدند. آن‌ها به سرعت، بخش‌هایی از شمال شرقی سوریه را تصرف کردند و شهر رقه را به عنوان پایتخت خود انتخاب کردند. سپس هم‌زمان با اقدام نظامی در سوریه به عراق حمله کردند و موفق شدند رمادی و فلوجه مهم‌ترین شهرهای استان انبار در عراق را به قلمرو خود اضافه کنند. در ژوئن ۲۰۱۴ مهم‌ترین موفقیت داعش با تصرف موصل ـ دومین شهر بزرگ عراق ـ به دست آمد. گروه در ماه‌های بعد نیز پیشروی‌های زیادی داشت و تا خرداد ۱۳۹۴ حدود نیمی از خاک سوریه و بخش‌های شمال غربی عراق را در تصرف خود درآورد. داعش در این دوره بخش‌هایی از متصرفات خود را نیز از دست داد و از جمله شهر مهم تکریت را در فروردین ۱۳۹۴ به ارتش عراق و نیروی شبه‌نظامی حشد شعبی که برای جنگ با این گروه تشکیل شده بود، واگذار کرد بین سالهای ۲۰۱۴ و ۲۰۱۷ میلادی مناطق یکی پس از دیگری از داعش پس گرفته شد داعش در سال ۲۰۱۵ کنترل شهرهای سنجار و رمادی را از دست داد. ژوئیه ۲۰۱۷ میلادی موصل آزاد شد و دسامبر همان سال بغداد پیروزی بر داعش را اعلام کرد. اکتبر سال ۲۰۱۷ نیروهای دموکراتیک سوریه داعش را از رقه بیرون راندند.

این گروه پس از گسترش متصرفات خود در ۲۹ ژوئن ۲۰۱۴ اعلام کرد که از این پس نام آن «دولت اسلامی» است و یک خلافت جهانی را تشکیل داده و ابوبکر بغدادی رهبر گروه را نیز به عنوان خلیفه معرفی کرد[۹۳] و فعالیت‌های حکومتی خود را گسترش داد (از جملهٔ این اقدام‌ها چاپ اسکناس با واحد دینار داعش و گذرنامه، درست کردن پلیس، صدور نفت، راه‌اندازی شبکهٔ تلویزیون، برگزاری گشت‌های گردشگری بود).[۹۴] هرچند ریشه داعش به گروه‌های مرتبط با شبکه القاعده می‌رسید اما با جبههٔ نصرت شاخه رسمی القاعده در سوریه وارد جنگ شد و القاعده بارها نسبت داعش به خود را رد کرد.[۹۵] شکاف بین القاعده و داعش به سال ۲۰۱۳ میلادی برمی‌گردد. ایمن الظواهری در این سال بعد از اینکه گروه داعش به بدرفتاری با شهروندان سوری و شورشیان رقیب متهم شد از این گروه خواست، فعالیت‌های خود را روشن سازد. ایمن الظواهری در گفتگویی اتهام‌ها در مورد این که بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه ممکن است برای ایجاد آشوب به داخل گروه‌های جهادی نفوذ کرده باشد را رد کرد و گفت: «اگر من دستور دادم با برادران مجاهدت بجنگ، از من اطاعت نکن. اگر من دستور دادم که خود را میان برادران مجاهدت منفجر کن از من پیروی نکن.»[۹۶]

نام

نام‌های تاریخی

داعش از زمان تأسیسش در سال ۱۹۹۹ توسط فردی اردنی به نام ابومصعب الزرقاوی به عنوان جماعت توحید و جهاد نام‌های گوناگونی داشته‌است.[۸۱] وقتی الزرقاوی در سال ۲۰۰۴، با اسامه بن لادن بیعت کرد، نام گروه را بار دیگر به سازمان قاعده الجهاد فی بلاد الرافدین که بیشتر با نام القاعده در عراق شناخته می‌شد، عوض کرد.[۹۷][۹۸] گرچه این گروه هرگز خود را القاعده در عراق نخواند، این نام سال‌ها به عنوان نام غیررسمی آن بر جای ماند.[۹۹]

نام کنونی

در آوریل ۲۰۱۳، این گروه که به سوریه گسترش یافته بود، نام الدوله الاسلامیه فی العراق و الشام را اختیار کرد؛ که در آن منظور از شام، شامات یا سوریه بزرگ است.[۱۰۰]

نام مخفف داعش به گستردگی از سوی مخالفان عرب زبان این گروه به کار می‌رود،[۱۰۱][۱۰۲] با این حال تا حدی به این دلیل که شبیه واژه عربی دائس و داهش است که معانی منفی دارند، تحقیرآمیز است.[۱۰۳][۱۰۴] بدین دلیل، داعش در نواحی تحت کنترل خود استفاده از واژه مخفف، یعنی داعش را مستوجب مجازات با شلاق[۱۰۵] یا بریدن زبان می‌دانست.[۱۰۶]

ایدئولوژی

داعش در واقع ادامه تشکیلاتی یک گروه از سلفی‌های جهادی در عراق به رهبری ابومصعب زرقاوی بود. زرقاوی جزو القاعده بود و در سال ۲۰۰۶ در عراق کشته شد. او در اعلامیه‌های خود همواره به فتواهای ابن تیمیه استناد می‌کرد. ابوبکر بغدادی نیز خود را پیرو ابن تیمیه می‌دانست. ابن تیمیه پدر معنوی همه گروهای جهادی است. او با مرجعیت عقل به کلی مخالف بود مگر اینکه در راستای تأیید نقل و احادیث باشد. او هرگونه تعامل با کفار و مشرکان را حرام می‌دانست. او همچنین تفکرات اسلامی شیعیان را مردود و آن‌ها را کافر می‌دانست. گروه‌های جهادی، برپایی حکومت دینی و اجرای شریعت اسلامی را وظیفه شرعی خود می‌دانند.[۱۰۷]

داعش به‌خاطر تفسیر و قرائت وهابیت از اسلام[۱۰۸] و خشونت‌گرایی[۱۰۹] ضد شیعیان و مسیحیان[۱۱۰] معروف بود و به همین دلایل با دیگر گروه‌های اسلام‌گرای سلفی ازجمله جبهه النصره شاخه رسمی القاعده در سوریه نیز درگیر جنگ شد. اولین بار در فوریه ۲۰۱۴ بود که ایمن الظواهری، رهبر القاعده به‌طور رسمی هر گونه انتساب این گروه به القاعده را رد کرد.[۱۱۱]

داعش در شهرهای تحت سلطه خود از جمله رقه سوریه، قوانین سخت را اجرا می‌کرد. دستان دزدها در ملاء عام قطع می‌شد، هر روز اعدام‌های گروهی در خیابان رخ می‌داد و زن‌ها حتی اجازهٔ مراجعه به پزشک نداشتند. داعش در سوریه بلافاصله دفاتری با عنوان «حسبه» راه‌اندازی کرد تا بر اجرای شریعت اسلام نظارت کنند. دفاتر دیگری هم با نام «دعوا» راه‌اندازی شد تا ایدئولوژی داعش را تبیین و تبلیغ کند. نیروهای این گروه، عکسی را در شبکه‌های اجتماعی منتشر کردند که نشان می‌داد داعش افرادی را که در مناطق تحت کنترل آن‌ها در سوریه روزه‌خواری کردند، در ملاء عام شلاق زدند. این گروه، هرگونه تجارت ساکنان شهرهای تحت کنترل خود بدون اجازه و کنترل داعش را ممنوع اعلام کرد.[۱۱۲] در راستای مقرراتی که این گروه برای نحوهٔ حجاب اسلامی و لباس زنان وضع کرد، زنان موصل را تهدید کرد در صورت عدم رعایت حجاب کامل و نپوشاندن تمام صورت خود، به شدت مجازات خواهند شد. داعش در بیانیه‌ای اعلام کرد، شروطی که برای لباس و زینت زنان وضع کرده، تنها برای جلوگیری از فساد و خودنمائی آنان است، و این محدودیت برای آزادی آن‌ها محسوب نمی‌شود، بلکه از ابتذال ممانعت می‌کند. در این بیانیه همچنین آمده‌است هر کس این مقررات را رعایت نکند و باعث فتنه و فساد شود، بازخواست و به شدت مجازات می‌شود تا جامعه مسلمانان و دین حفظ شود.[۱۱۳]

منابع مالی داعش

بر اساس تحقیق سال ۲۰۱۵ سازمان Financial Action Task Force پنج منبع مالی عمده حکومت اسلامی عراق و شام، به ترتیب به شرح زیر است:[۱۱۴]

  • منابع مالی که با اشغال سرزمین‌ها به دست می‌آید مثل کنترل بانک‌ها، ذخایر نفت و گاز، مالیات، اخاذی، و سرقت از منابع سرمایه‌ای
  • گروگان‌گیری برای دریافت پول
  • اعانه‌هایی که از طریق سازمان‌های غیرانتفاعی دریافت می‌شود
  • حمایت‌های مالی و تجهیزاتی که جنگجویان خارجی فراهم می‌کنند
  • دریافت سرمایه از طریق شبکه‌های ارتباطی مدرن

وزارت خزانه‌داری آمریکا برآورده کرده که در سال ۲۰۱۴ داعش حدود ۱۰۰ میلیون دلار نفت خام و محصولات پتروشیمی به واسطه‌ها فروخته که آن‌ها هم آن را به ایران و ترکیه قاچاق کرده‌اند یا به دولت سوریه فروخته‌اند. درآمد این گروه از طریق باج‌گیری برای آزادی گروگان‌ها هم در این سال دست‌کم ۲۰ میلیون دلار برآورد شده‌است. همچنین مالیات‌ها و عوارضی که از مردم ساکن در مناطق تحت کنترل حکومت اسلامی گرفته می‌شد منبع درآمد دیگری برای این گروه بود. دولت اسلامی از حمله به بانک‌ها، غارت و فروش عتیقه، و فروش یا نظارت بر فروش دام و غله هم پول درمی‌آورد. همچنین با دریافت جزیه از مسیحیانی که در این مناطق زندگی می‌کردند و ربودن و فروختن دختران و زنان به‌عنوان برده جنسی هم پول درمی‌آورد. هزاران زن و دختر عضو اقلیت مذهبی ایزدی بعد از تصرف سنجار در شمال عراق برده شدند و در بازار به فروش رسیدند.[۱۱۵]

جغرافیای حضور داعش

دو شورشی عراقی در سال ۲۰۰۶.

داعش در ابتدا منطقه وسیعی از سوریه و عراق را در اختیار داشت و هدف آن در قدم اول، تصرف تمام عراق و منطقه شامات بود. اما شبه‌جزیره عربستان و شمال آفریقا و اندلس تا خراسان بزرگ نیز در نقشه ترسیمی آن‌ها وجود داشت. گروه در نهایت متصرفات خود را از دست داد. داعش نخستین بار در خلال جنگ داخلی سوریه اعلام موجودیت کرد. این گروه با دیگر معارضان مسلح و گروه‌های جهادی مثل النصره درگیر شد. سپس به عراق نیز وارد شد و فعالیت خود را به آنجا نیز گسترش داد. داعش در سوریه در اویل سال ۲۰۱۴ متحمل شکست‌هایی در مقابل جبهه النصره شد اما در ژوئن ۲۰۱۴ موصل، دومین شهر بزرگ عراق را به تصرف خود درآورد.[۱۱۶]

نیروهای داعش در فروردین ۱۳۹۴ تکریت مرکز استان صلاح‌الدین را از دست دادند اما در اواخر اردیبهشت شهر رمادی مرکز استان انبار و پالمیرا در مرکز سوریه را اشغال کردند.

سوریه

تا خرداد سال ۱۳۹۴ بیش از نیمی از مساحت سوریه در تصرف حکومت اسلامی بود. متصرفات داعش عمدتاً در قسمت‌های بیابانی غرب کشور بود. رقه بزرگ‌ترین شهر سوریه بود که در کنترل داعش قرار داشت و پایتخت خلافت اسلامی داعش نامیده می‌شد.[۱۱۷]

لیبی

بزرگ‌ترین موفقیت حکومت اسلامی در خارج از عراق و سوریه، در لیبی به دست آمد. شاخه داعش در لیبی در اکتبر ۲۰۱۴ با تصرف شهر درنه در شرق لیبی اعلام وجود کرد. این شاخه از فوریه ۲۰۱۵ شهر سرت را نیز در کنترل خود داشت.

صحرای سینا

در نوامبر ۲۰۱۴ بسیاری از جنگجویان عضو گروه انصار بیت‌المقدس با ابوبکر البغدادی بیعت کردند. این گروه در صحرای سینای مصر فعال است و در نوار غزه هم عملیات‌هایی را انجام می‌دهد و پس از الحاق به حکومت اسلامی خود را «ولایت سینای حکومت اسلامی» می‌نامد همچنین این گروه تیموسلاو سالوبیک گروگان کرواسی را در مرداد ۱۳۹۴ وقتی که داعش خواستار آزادی زنان مسلمان از زندان مصر بود اما به نتیجه‌ای نرسید، سربرید.

غرب آفریقا

گروه بوکو حرام که در کشورهای غرب آفریقا به ویژه نیجریه فعال است در مارس ۲۰۱۵ با ابوبکر البغدادی بیعت کرد و از آن پس با نام «ولایت غرب آفریقای حکومت اسلامی» شناخته شد.

اردن

گروه حکومت اسلامی عراق و شام شاخه دیگری را برای به کار گرفتن اعضای جدید در اردن تأسیس کرد که به گفته مسئولان این گروه هدف این شاخه جدید اعزام نیرو و همچنین ارسال سلاح به کشورهای همجوار بود.[۱۱۸]

افغانستان

فردی به نام ملا عبدالرئوف خادم که به عنوان رهبر شورشیان داعش در افغانستان لقب گرفت که پس از مدتی فعالیت نیمه‌آشکار در مناطق جنوبی افغانستان کشته شد، البته برخی ادعا کردند وی به دست نیروهای نظامی آمریکایی کشته شده‌است.

اولین رهبر داعش در افغانستان، حافظ سعید اورکزی بود که در ماه اسد (مرداد) سال ۱۳۹۵ در ولایت ننگرهار بر اثر حمله هواپیماهای بدون سرنشین خارجی کشته شد.

پس از آن عبدالحسیب لوگری دومین رهبر داعش در افغانستان انتخاب شد که در ولسوالی اچین ننگرهار بر اثر حملات هوایی کشته شد که دولت افغانستان و وزارت دفاع آمریکا در تاریخ هفتم ثور کشته شدن وی را تأیید کردند.

در جدیدترین اقدام، فردی که گفته می‌شد برادر حافظ سعید رهبر پیشین داعش در افغانستان می‌باشد، به عنوان رهبر جدید این گروه در افغانستان تعیین شد.[۱۱۹]

نیروی نظامی

خودروهای هاموی ارتش عراق

برآوردهای متفاوتی از تعداد جنگجویان داعش شده‌است. سازمان سیا در سپتامبر ۲۰۱۴ تعداد مبارزان این گروه در عراق و سوریه را بین ۲۰ تا ۳۱٫۵ هزار نفر برآورد کرد.[۱۲۰] دیده‌بان حقوق بشر سوریه در اوت ۲۰۱۴ تعداد جنگجویان آن را ۸۰ هزار نفر (۵۰ هزار در سوریه و ۳۰ هزار در عراق) برآورد کرد.[۱۲۱] فرمانده ارتش روسیه نیز در دسامبر ۲۰۱۴ اعلام کرد که مطابق برآوردهای ما تعداد نیروهای داعش به ۷۰ هزار نفر می‌رسد.[۱۲۲]

بیشتر سلاح‌هایی که داعش در دوران مبارزه با نیروهای آمریکایی و سایر کشورهای ائتلاف در عراق به کار می‌گرفت از زرادخانه‌های حکومت صدام حسین در نقاط مختلف کشور به دست آمده بود و شامل تفنگ‌های کلاشنیکف، مسلسل پی‌کا و راکت‌اندازهای آرپی‌جی-۷ می‌شد. داعش در دوران جنگ داخلی سوریه و پس از خروج نیروهای آمریکایی از عراق نیروی نظامی خود را با به غنیمت گرفتن حجم عظیمی از سلاح‌های متنوع تقویت کرد. جنگجویان داعش از عملیات‌های انتحاری به عنوان یک تاکتیک جنگی استفاده می‌کردند. همچنین بمب‌های کنار جاده‌ای را در مسیر حرکت کاروان‌های نظامی دشمن تعبیه می‌کردند. خودرو نقلیه اصلی آن‌ها تویوتا لندکروزهایی بود که به صورت وانت مسلح درآمده بودند. این وانت‌ها هم برای جابجایی جنگجویان و هم برای حمل سلاح‌های نیمه‌سنگین استفاده می‌شدند و سرعت بالای آن‌ها باعث می‌شد تا در مقابل حملات هوایی مصونیت داشته باشند.

حکومت اسلامی تعداد زیادی خودرو زره‌پوش هاموی را هم از ارتش عراق به غنیمت گرفت. به گفته نخست‌وزیر سابق عراق حیدر العبادی داعش پس از فتح موصل حدود ۲۳۰۰ دستگاه هاموی را به غنیمت گرفت. اما هاموی در مقایسه با تویوتا لندکروز به تعمیرات و مراقبت بیشتری نیاز دارد، برخی قطعات یدکی آن تنها از طریق آمریکا قابل تأمین است و مصرف سوخت بالاتری دارد. به همین جهت تئوریسین‌های جنگی داعش شیوه نوینی را برای استفاده از هاموی ابداع کردند. گروه از هاموی به عنوان یک بمب متحرک برای عملیات انتحاری استفاده می‌کرد. این خودرو به چند دلیل در این نقش بسیار مؤثر واقع شد. نخست اینکه زره هاموی به راحتی در مقابل آتش سبک و متوسط مقاومت می‌کند و به افراد اجازه می‌داد به نیروهای امنیتی عراقی نزدیک شوند. دوم اینکه فضای کافی برای قرار دادن حجم زیادی مواد منفجره در آن وجود دارد و سوم اینکه این خودرو به‌طور گسترده توسط نیروهای عراقی استفاده می‌شد در نتیجه به راحتی با خودروهای خودی اشتباه گرفته می‌شد. نیروهای داعش در جریان تصرف شهر رمادی به طرز مؤثری از این شیوه استفاده کردند و موفقیت آن موجب شد تا پس از آن استفاده بیشتری از آن بکنند. به گفته هشام الهشام تحلیلگر نظامی متخصص در امور عراق؛ این تاکتیک می‌تواند موجب تغییر قواعد بازی شود. نیروهای عراقی باید از این پس به شکل تهاجمی‌تری به خودروهایی که به آن‌ها نزدیک می‌شوند حمله کنند اما این کار بسیار مشکل است چون نیاز به قابلیت‌های شناسایی و تجسسی بالایی دارد. بزرگ‌ترین مشکل ارتش عراق این است که متوقف کردن یک خودرو انتحاری تقریباً غیرممکن است. اگر کسی اراده منفجر کردن خودش را داشته باشد بالاخره این کار را خواهد کرد. حملات هوایی هم بی‌تاثیر است چون بدون وجود نیروی اطلاعاتی مستقر بر روی زمین آن‌ها نمی‌دانند چه چیزی را باید هدف قرار دهند.[۱۲۳]

جدول زیر شامل فهرستی از سلاح‌هایی است که استفاده داعش از آن‌ها گزارش شده‌است:[۱۲۴]

طبقه انواع
تفنگ هجومی اتحاد جماهیر شوروی کلاشنیکف (مدل‌های آکا-۴۷، آکاام، تایپ ۵۶ چینی و زاستاوا ام۷۰ یوگسلاوی)، ایالات متحده آمریکا تفنگ ام۱۶ و ام۴ کارابین[۱۲۵]
تیربار روسیه پی‌کا، اتحاد جماهیر شوروی تیربار سبک آرپی‌دی، اتحاد جماهیر شوروی تیربار سبک آرپی‌کا، ایالات متحده آمریکا تیربار سبک اف‌ان مینیمی، اتحاد جماهیر شوروی تیربار سنگین دوشکا، اتحاد جماهیر شوروی تیربار سنگین ان‌اس‌وی
تفنگ تک‌تیرانداز اتحاد جماهیر شوروی دراگانوف، رومانی پی‌اس‌ال، اتحاد جماهیر شوروی موسین–ناگانت[۱۲۶]
تفنگ ضدتجهیزات اتحاد جماهیر شوروی کااس‌وی‌کا، چین ژیجانگ ام۹۹
تپانچه ایتالیا برتا-۹۲، اتریش گلاک، اتحاد جماهیر شوروی ماکارف، کرواسی اچ‌اس ۲۰۰۰، بلژیک برونینگ های‌پاور
موشک ضدتانک چین اچ‌جی-۸ (پیکان سرخ)، اتحاد جماهیر شوروی ای‌تی-۴ اسپیگوت، روسیه کورنت، ایالات متحده آمریکا موشک تاو، فرانسه میلان
آرپی‌جی و توپ بدون لگد اتحاد جماهیر شوروی آرپی‌جی-۷، جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی ام۷۹ اوسا، ایالات متحده آمریکا تفنگ ۱۰۶
خودرو زره‌پوش جنگی ایالات متحده آمریکا هاموی، ایالات متحده آمریکا ام۱۱۱۷، ایالات متحده آمریکا ام۱۱۳، ایالات متحده آمریکا، کوگار، اتحاد جماهیر شوروی بی‌آردی‌ام-۲، اتحاد جماهیر شوروی بی‌ام‌پی-۱، اتحاد جماهیر شوروی ام‌تی‌ال‌بی، لهستان ژیک
تانک اصلی میدان نبرد اتحاد جماهیر شوروی تی-۵۵، اتحاد جماهیر شوروی تی-۶۲، اتحاد جماهیر شوروی تی-۷۲ و ایالات متحده آمریکا ام۱ آبرامز
توپخانه ایالات متحده آمریکا هویتزر ۱۵۵ م‌م ام ۱۹۸، چین ۱۳۰ م‌م تایپ ۵۹، اتحاد جماهیر شوروی ۱۲۲ م‌م دی-۳۰، اتحاد جماهیر شوروی خودکششی ۱۲۲ م‌م وزدیکا
کاتیوشا اتحاد جماهیر شوروی بی‌ام-۲۱ گراد، اتحاد جماهیر شوروی بی‌ام-۱۴
توپ ضدهوایی اتحاد جماهیر شوروی زو-۲۳-۲، اتحاد جماهیر شوروی خودکششی شیلکا، اتحاد جماهیر شوروی ۵۷ م‌م اس-۶۰
موشک سام اتحاد جماهیر شوروی سام-۷، اتحاد جماهیر شوروی ایگلا، ایالات متحده آمریکا استینگر، چین اف‌ان-۶ (پیکان سرخ)

معمای صدها خودروی تویوتای داعش

دولت عراق عنوان کرد شدیداً به دنبال این پاسخ است که صدها خودروی شرکت تویوتا را چه کسانی در اختیار گروه داعش قرار داده‌اند. ادوارد لوئیس، یکی از مقامات شرکت تویوتا مستقر در واشینگتن به ای‌بی‌سی نیوز گفت که برای شرکت تویوتا، ردیابی خودروهای مسروقه این شرکت یا خودروهایی که توسط گروه‌های واسطه خریداری و مجدداً فروخته شده‌اند، امکان‌پذیر نیست. سفیر عراق در آمریکا گفت: دولت کشور وی معتقد است که اعضای گروه داعش، علاوه بر تغییر کاربری برخی از وانت‌های قدیمی، صدها تویوتای مدل جدید هم خریداری کرده یا به طرق دیگر به‌دست آورده‌است. وانت‌های تویوتا هیلوکس و لند کروزهای این شرکت را تقریباً در تمامی ویدئوهای تبلیغاتی گروه داعش در عراق و سوریه می‌توان دید. یک روزنامه استرالیایی در گزارشی اعلام کرد بیش از ۸۰۰ دستگاه تویوتا در سیدنی، بین سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۵ مفقود شده‌است.

تلاش‌های دولت عراق برای ردیابی مسیر دستیابی داعش به این خودروها تاکنون ثمری نداشته‌است.[۱۲۷]

به گفته روزنامه پر تیراژ سوئیسی «بلیک»، بین سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۳ فروش این مدل ویژه تویوتا یعنی تویوتا هیلوکس در عراق از ۶۰۰۰ دستگاه به ۱۸۰۰۰ دستگاه رسید و در سال ۲۰۱۳ رقم فروش روی ۱۳۰۰۰ خودرو متوقف شد. در عراق و سوریه بازرگان‌هایی اهل عربستان سعودی نماینده تویوتا بودند و پس از این فروش کلان، کار تجاری خود را رها کردند.

تعداد نیروهای خارجی

کشورهای مبدأ جنگجویان داعش (بیش از پانصد نفر)[۱۲۸]
کشور نفرات
 تونس
۵٬۰۰۰
 عربستان سعودی
۲٬۵۰۰
 روسیه
۲٬۴۰۰
 فرانسه
۲٬۰۰۰
 مراکش
۱٬۵۰۰
 اردن
۲٬۰۰۰
 ترکیه
۱٬۴۰۰
 لبنان
۹۰۰
 آلمان
۷۰۰
 لیبی
۶۰۰
 بریتانیا
۶۰۰
 اندونزی
۵۰۰
 ازبکستان
۵۰۰
 پاکستان
۵۰۰

به گزارش گروه مشاوره امنیتی صوفان در آمریکا، تعداد نیروهای خارجی داعش در دسامبر ۲۰۱۵، به ۲۷ هزار نفر رسید. این افراد تبعه ۸۶ کشور جهان بودند.[۱۲۹]

رسانه‌های جمعی و تبلیغات

حکومت اسلامی عراق هم‌زمان با تأسیس در سال ۲۰۰۶ «مؤسسه الفرقان» را بنیان نهاد که به تولید سی‌دی و دی‌وی‌دی، پوستر، کتابچه، تولیدات تبلیغاتی اینترنتی و بیانیه‌های رسمی گروه اقدام می‌کرد. بخش دیگر رسانه در دست مؤسسه «الاعتصام» بود که در مارس ۲۰۱۳ تأسیس شد. در اواخر سال ۲۰۱۴ نیز «مرکز الحیات» توسط داعش تأسیس شد که تولیدات خود را به زبان‌های انگلیسی، آلمانی، روسی و فرانسوی برای مخاطبان غربی منتشر می‌کرد. حکومت اسلامی همچنین یک شبکه رادیویی به نام «البیان» را اداره می‌کرد که به زبان‌های عربی، انگلیسی و روسی فعالیت‌های گروه در عراق، سوریه لیبی را پوشش می‌داد.[۱۳۰] به گفته جیمز کامی مدیر اف‌بی‌آی «تبلیغات داعش به طرز عجیبی ماهرانه است. آن‌ها در چیزی حدود ۲۳ زبان تولید رسانه‌ای دارند.»[۱۳۱]

این گروه از اینترنت به عنوان ابزاری برای تبلیغ و پیشبرد اهداف خود استفاده می‌کرد. حساب‌های کاربری زیادی در شبکه‌های اجتماعی نظیر توئیتر و فیسبوک ادعا می‌کردند «نماینده داعش در عراق و سوریه» هستند و به منتشر کردن اخبار، تصاویر و فیلم‌های مرتبط با این گروه می‌پردازند که بعضاً به زبان‌هایی از جمله فرانسوی و انگلیسی بودند. البته این حساب‌ها به صورت رسمی از طرف داعش تأیید نشد. تعداد قابل توجهی از این پیام‌ها، از کشورهایی همچون کویت، عربستان سعودی و سایر کشورهای عربی حوزه خلیج فارس منتشر شد. دولت عراق برای جلوگیری از تأثیر این تبلیغات در فضای مجازی، دسترسی به این شبکه‌های اجتماعی را محدود کرد.[۱۳۲]

مؤسسه الحیات از ژوئیه ۲۰۱۴ انتشار «دابق» نشریه رسمی دولت اسلامی را به دو زبان انگلیسی و عربی آغاز کرد. بر اساس متن مجله این نام شهرکی دابق در شمال سوریه اشاره دارد که بر اساس احادیث اسلامی مبارزه نهایی میان خیر و شر در آخرالزمان در آنجا واقع خواهد شد. نسخه چاپی بین ساکنان مناطق تحت اشغال داعش در عراق توزیع و نسخه اینترنتی نیز از طریق ایمیل به گیرندگان ارسال شد. این نشریه با کیفیت حرفه‌ای بالایی به تولید رسید و هدف از آن ترویج «دولت خلافت» ادعا شد.[۱۳۳]

به ادعای «انتخاب»، داعش در زمان اعلام خلافت در عراق و سوریه اقدام به تولید خبر و گزارش در اینترنت، تهیه فیلم‌های تبلیغاتی و حتی فروش تی‌شرت‌هایی با آرم «داعش» و تبلیغ گسترده آن در فضای مجازی در سطح دنیا کرد. استفاده و چاپ نقشه جهان، عبارات «الدولة الاسلامیة»، «لا اله الا الله» و «محمد رسول‌الله» بر روی پیراهن‌ها و تی‌شرت‌ها یک نمونه دیگر از این کارهاست. این تی‌شرت‌ها با آرم گروه «دولت اسلامی عراق و شام» در برخی فروشگاه‌های ترکیه و کشورهای جنوب شرق آسیا دیده شد.[۱۳۴]

در جنوب هند تحقیقات دربارهٔ پیراهن‌های دارای آرم داعش که شماری از جوانان با آن‌ها عکس انداخته و سپس در فیس بوک منتشر کردند، مشخص کرد فرد اصلی یک حامی فعال این گروه بوده که سعی می‌کرده مغز جوانان مسلمان هندی را برای جنگ در عراق شستشو دهد.[۱۳۵]

عملیات‌ها و نبردها

عراق

داعش در نیمه دوم سال ۲۰۱۳ نزدیک به ۱۴۰۰ خانه را در عراق منفجر و ویران کرد. طی این حملات، ۱۹۹۶ نفر کشته و ۳۰۲۱ نفر زخمی شدند.[۱۳۶]

ارتش عراق در ۱۴ دی‌ماه اعلام کرد که پس از دو روز درگیری با اعضای داعش در رشته‌کوه حمرین توانست آنان را از این منطقه بیرون براند. داعش نیز به طرف استان صلاح‌الدین عقب‌نشینی کرد.[۱۳۷] اعضای گروه داعش، پنجشنبه‌شب ۸ خردادماه ۱۳۹۳، ۱۵۰ دانش‌آموز دختر و پسر دبیرستانی کُرد ساکن منطقه عین‌العرب را که برای شرکت در امتحان نهایی عازم حلب بودند، ربودند. همچنین اعضای گروه داعش، در همان روز، ۱۹۳ تن از شهروندان کُرد را که ۱۷ تا ۷۰ سال سن داشتند، در منطقه قباسین واقع در حومه شهر الباب در استان حلب ربودند و به جستجوی خانه‌به‌خانه این منطقه پرداختند.[۱۳۸]

در ژوئن ۲۰۱۴، پنج‌هزار نفر از افراد مسلح داعش شهر موصل را به‌طور کامل تصرف کردند. قبل از این تاریخ، تنها سه‌هزار نفر از نیروهای داعش در شهر مستقر بودند که ۲۵۰۰ نفر آن‌ها از خارج از این استان آمده بودند و با سرویس‌های اطلاعاتی موجود در شهر موصل و پانصد نیروی دیگر موجود در این شهر توانستند شهر را به تصرف درآورند و نیروهای خود را افزایش دهند. این افراد، با حمله به زندان بادوش در نینوا، بیش از ۱۴۰۰ زندانی را آزاد کردند. افراد مسلح همچنین به زندان التسفیرات و زندان مدیریت مبارزه با تروریسم در این منطقه حمله کردند و ده‌ها زندانی را از این دو زندان آزاد کردند. همچنین، انبارهای ذخیره مواد تسلیحاتی استان الانبار، مراکز امنیتی و نظامی و ساختمان شعبه‌ای از بانک مرکزی در منطقه الدواسه را در دست گرفتند. افراد مسلح، با حمله به انبارهای سلاح، همه انواع سلاح‌های سنگین، ازجمله بالگردها و خودروهای زرهی و تانکها را تصاحب کردند.[۱۳۹] شورشیان، کنسولگری ترکیه را در این شهر تصرف کردند. در برخی عکس‌هایی که یکی از سایت‌های وابسته به داعش منتشر کرد، داعش شیعیان غیرنظامی عراقی را به مکانی نامعلوم انتقال داده بود و درحالی‌که دستان آن‌ها را بسته بود به رگبار می‌بست.[۱۴۰][۱۴۱]

پالایشگاه بیجی، پایگاه هوایی اسپایکر و سد حدیثه سه مرکز استراتژیک، حیاتی و زیربنایی هستند که داعش در عراق به دنبال آن بود. این گروه بارها تلاش کرد که این اماکن را از دست نیروهای عراقی خارج کند اما تلاش‌هایش به نتیجه نرسید.[۱۴۲]

نقض حقوق بشر

نقض حقوق بشر در مناطق تحت کنترل داعش توسط بسیاری از سیاستمداران، رهبران مذهبی و سازمان‌های دیگر اعلام و محکوم شده‌است. بنابر گزارش دیده‌بان حقوق بشر، سازمان داعش در درگیری‌های نظامی خود از کودکان و نوجوانان استفاده می‌کرد. این گزارش بر پایه اطلاعات داده شده توسط ۲۵ نهاد، تنظیم شده‌است.[۱۴۳]

داعش به‌طور رسمی از برده‌داری دفاع می‌کرد و معتقد بود قرآن اجازه همخوابگی با زنان اسیر کافر را به مسلمانان داده‌است. همچنین اعتقادات آخرالزمانی آن‌ها نیز در این گرایش سهیم بوده‌است؛ دولت اسلامی در این زمینه به حدیثی استناد می‌کرد که پیش از وقوع آخرالزمان برده‌داری دوباره احیا می‌شود.[۱۴۴] گزارش‌های متعددی در مورد آزار جنسی و خریدوفروش زنان و دختران اسیر وجود دارد. به ویژه زنان و دختران پیرو مذهب ایزدی که به جنگجویان گروه هدیه داده شدند یا به فروش رسیدند.[۱۴۵]

ویران کردن آثار باستانی در عراق و سوریه

داعش از سال ۲۰۱۴ به تخریب مکان‌های باستانی و میراث فرهنگی در کشورهای عراق و سوریه دست زد. از جمله مکان‌های نابود شده به دست داعش می‌توان از مقبره یونس نبی و آثار تاریخی موزه نینوا شهر موصل، شهر باستانی نمرود[نیازمند منبع] و آثار باستانی شهر پالمیرا نام برد.[۱۴۶] همچنین در هفته اول اکتبر سال ۲۰۱۵ گروه دولت اسلامی «طاق نصرت» این شهر باستانی را نیز تخریب کرد.[۱۴۷]

موقعیت داعش در نظام بین‌المللی

گروه داعش با وجود اینکه چندین شهر را در تصرف خود داشت اما در نظام حقوقی بین‌المللی هیچ کشوری این پدیده را به عنوان یک دولت به رسمیت نشناخت.

داعش بر این عقیده بود که مرزهای کنونیِ بین کشورهای اسلامی که حاصل تجزیه امپراتوری عثمانی و موافقت‌نامه منعقدهٔ سایکس–پیکو بین فرانسه و بریتانیا است باید برچیده گردد و مرزها به حالت پیش از جنگ جهانی اول بازگردد.[۱۴۸]

سازمان ملل متحد، اسرائیل، فیلیپین، مالزی و همچنین رسانه‌های غربی و خاور میانه‌ای، داعش را یک سازمان تروریستی توصیف کرده‌اند و آمریکا، بریتانیا، اندونزی، استرالیا، کانادا و عربستان سعودی، این سازمان را به عنوان یک سازمان تروریستی خارجی قلمداد کرده‌اند. سازمان ملل و عفو بین‌الملل هم این سازمان را به نقض گستردهٔ حقوق بشر متهم کرده‌اند.

سازمان ملل و تعدادی از رهبران کشورهای جهان از جمله عراق، فرانسه، ایران، آمریکا و بریتانیا داعش را یک خطر فراتر از منطقه قلمداد کرده و درخواست کردند که این گروه در فهرست تروریست‌ها و جنایتکاران جنگی قرار گیرد.[۱۴۹] همچنین آمریکا، در حمایت از دولت عراق، اعلام کرد که «همه گزینه‌ها برای کمک به دولت عراق باز است».[۱۵۰]

سازمان ملل متحد ضمن محکوم کردن اقدامات داعش، اعلام کرد که می‌توان این گروه را در فهرست گروه‌های تروریستی و جنایت‌کاران جنگی قرار داد.[۱۵۱] روز ۲۴ مرداد ۱۳۹۳ شورای امنیت به اتفاق آراء در نشست شماره ۷۲۴۲ خود قطعنامه شماره ۲۱۷۰ را تصویب کرد این قطعنامه تحت فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد، با یک مقدمه و ۲۴ بند و ۶ پیوست، از داعش به عنوان گروه تروریستی یاد کرد و خواستار انحلال آن شد. این قطعنامه با یادآوری قطعنامه‌های قبلی در مورد تروریسم از کشورهای عضو سازمان ملل می‌خواست که تصمیم‌های مناسب را برای تحریم این گروه در بخش‌های اقتصادی یا اعمال فشار لازم اتخاذ کنند. کشورها مطابق قطعنامه شماره ۱۴۵۲ مصوب (۲۰۰۲)سازمان ملل موظف بودند با این گروه‌ها برخورد کنند و همه کشورهای عضو موظف بودند این گروه‌ها را در فهرست ممنوعه کشورهای خود قرار دهند.[۱۵۲] قطعنامه شورای امنیت خواستار انحلال و خلع سلاح دولت اسلامی(ISI) و همچنین جبهه النصره شد و شش نفر از حامیان آن را در فهرست تحریم قرار داد.[۱۵۳]

در این میان گروهی از کشورها قبل از قطعنامه مذکور در بخش‌های ملی خود گروه داعش را در فهرست تروریستی قرار دادند که می‌توان به اداره ضد تروریست آمریکا،[۱۵۴] دفتر رسمی دولتی انگلستان[۱۵۵] و آژانس ملی ضد تروریسم اندونزی[۱۵۶] اشاره کرد.

اقدامات علیه داعش

ادعاهای ارضی داعش آن را به درگیری مسلحانه با بسیاری از حکومت ها، میلیشیاها و دیگر گروه های مسلح کشاند. رد کردن بین المللی داعش به عنوان یک گروه تروریستی و نفی ادعای آن برای موجودیتش آن را با کشورهایی در سراسر جهان در نزاع قرار داد.

ائتلاف جهانی برای مقابله با داعش

وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا گفت: چهل کشور برای تشکیل ائتلاف علیه داعش اعلام موافقت کردند. هدف از این ائتلاف هماهنگی و همکاری در مورد تهدیداتی است که داعش به وجود می‌آورد. این کشورها نقش‌های متفاوتی خواهند داشت، البته تمامی آن‌ها به‌طور مستقیم از عراق حمایت نظامی نمی‌کنند. ائتلاف به دنبال قطع درآمد و جلوگیری از حمایت خارجی و ایدئولوژیکی داعش است. ایران در بین این ۴۰ کشور نیست.[۱۵۷]

ده کشور عرب، عربستان سعودی، بحرین، مصر، عراق، اردن، کویت، لبنان، امان، قطر و امارات متحده عربی در این نشست حضور داشتند. این کشورها برای همکاری با آمریکا علیه گروه دولت اسلامی (داعش) اعلام آمادگی کرده‌اند. این کشورها متعهد شده‌اند که مانع از جریان تأمین مالی و پیوستن پیکارجویان به دولت اسلامی‌شوند. آمریکا ممکن است علاوه بر حملات هوایی علیه پیکارجویان در عراق، به اقدام علیه آنان در خاک سوریه نیز بپردازد. روسیه هشدار داده‌است که چنین اقدامی بدون مجوز سازمان ملل به منزله تجاوز به قلمرو سوریه و نقض فاحش حقوق بین‌الملل است.[۱۵۸][۱۵۹][۱۶۰][۱۶۱]

دیگر کشورهای مخالف داعش غیر عضو در ائتلاف جهانی مقابله با داعش

نقشه همه مخالفان داعش
  ایالات‌متحده و نیروی عملیاتی مشترک
  روسیه و دیگر مخالفان دولتی داعش
  مناطقی که داعش در اواخر سال ۲۰۱۵ تصرف کرده بود.

ایران

قاسم سلیمانی در ۲۱ نوامبر ۲۰۱۷ طی نامه‌ای به سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، «پایان سیطره» داعش را اعلام کرد.[۱۶۲] همچنین، حسن روحانی رئیس‌جمهور ایران،[۱۶۳] حیدر عبادی نخست‌وزیر سابق عراق[۱۶۴] و ولادمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه[۱۶۵] شکست داعش در عراق و سوریه را اعلام کردند. با این حال همچنان مناطق کوچکی در نواحی مرکزی مرز مشترک عراق و سوریه در کنترل این گروه بوده‌است. دونالد ترامپ رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا نیز در ۶ فوریه اعلام کرد شکست کامل داعش بسیار نزدیک است.[۱۶۶][۱۶۷]

نیروهای دموکراتیک سوریه پس از هفته‌ها نبرد با داعش در باغوز سرانجام در ۲۳ مارس ۲۰۱۹[۱۶۸] اعلام کرد که آخرین منطقه تحت کنترل داعش تصرف شده و به این ترتیب خلافت داعش نیز پایان یافت.[۱۶۹][۱۷۰]

ارتباط جمهوری اسلامی با داعش

سلیمانی در رسانه‌های بین‌المللی، به عنوان «فرماندهٔ سایه» توصیف می‌شد. این رسانه‌ها از او به عنوان شخصیتی اثرگذار در شکل‌گیری جبهه نبرد علیه داعش و شکست آن یاد می‌کنند تاحدی که مرگ او را اشتباه ترامپ و خبر خوبی برای جهادی‌ها می‌دانند،[۱۷۱][۱۷۲][۱۷۳][۱۷۴][۱۷۵][۱۷۶][۱۷۷] اما در مقابل بر پایه برخی از منابع، نقش قاسم سلیمانی و نظام جمهوری اسلامی ایران در فروپاشی داعش، افسانه است و بلکه آن‌ها یکی از علل ایجاد و تقویت داعش نیز بوده‌اند.[۱۷۸]

اقدامات عراق

برکناری برخی از فرماندهان ارتش عراق

نوری مالکی نخست‌وزیر سابق عراق سپهبد مهدی الغراوی و معاونش سرلشکر عبدالرحمن حنظل و رئیس ستاد او سرهنگ حسن عبدالرزاق را برکنار کرد. وی همچنین سرتیپ ستاد «هدایه عبدالکریم»، فرمانده تیپ پیاده‌نظام سوم را برکنار کرد و به دادگاه نظامی ارجاع داد.[۱۷۹]

واکنش استاندار نینوا

اثیل نجیفی استاندار نینوا در پی این یورش گفت فرماندهان و نیروهای ارتش عراق که در استان نینوا مستقر بودند سلاح‌های خود را به نیروهای منطقه کردستان عراق تسلیم کرده و به این منطقه فراری شده‌اند و بقیه سلاح‌های آن‌ها نیز به کنترل نیروهای داعش درآمده‌است.[۱۸۰]

پیام صوتی

ابو محمد عدنانی در یک پیام صوتی گفت: «به پیشروی‌های خود ادامه دهید جنگ هنوز تمام نشده اما در بغداد و کربلا خاتمه خواهد یافت. در آمادگی کامل باشید و به سمت بغداد پیش روی کنید.»[۱۸۱]

اعلان جهاد سید علی سیستانی

سید علی سیستانی، مرجع تقلید شیعه، از شیعیان خواست تا «سلاح بردارند و با پیکارجویان افراطی مبارزه کنند». سخنگوی ایشان اعلام کرد: «شهروندانی که قادر به حمل سلاح هستند، وظیفه دارند که در دفاع از کشور و مردم خود و اماکن مقدس، به نیروهای امنیتی کشور بپیوندند».[۱۸۲]

اقدامات کردستان عراق

نیروهای پیش‌مرگ

نیروهای پیشمرگ در خارج از کرکوک با تانک تی ۵۵

سرلشکر شیرکو رئوف گفت که نیروهای پیش‌مرگ در پایگاه نظامی تل الورد و دیگر مراکز نظامی منطقه الرشاد در ۲۵ کیلومتری جنوب‌غربی استان کرکوک مستقر شده‌اند تا خلأ امنیتی ناشی از عقب‌نشینی نیروهای تیپ ۱۲ ارتش عراق از این منطقه را برطرف سازند.[۱۸۳]

در پی تسلط داعش بر شهر تکریت، درگیری‌های دیگری در مناطق دهوک و سامرا میان داعش و نیروهای گارد منطقه کردستان عراق (پیشمرگ) رخ داد. همچنین درگیری‌هایی در سامرا بین نیروهای عراقی و نظامیان داعش، در ورودی شمالی شهر واقع در ۱۱۰ کیلومتری شمال بغداد روی داد.[۱۸۴]

حدود ۵۰۰ دختر کرد از نیروهای پیشمرگه کردستان عراق در سلیمانیه خود را آماده نبرد با داعش کردند. برخلاف دیگر اقوام عراق، در میان کردها از دیرباز زنان نیز در کنار مردان در جنگ‌ها شرکت داشته‌اند. این افراد که بین ۱۸ تا ۴۵ سال سن دارند طوری آموزش دیده‌اند که تحت شرایط سخت جنگی، قادر به نبرد باشند.[۱۸۵]

انضمام کرکوک به کردستان

مسعود بارزانی گفت از سازمان ملل متحد خواسته‌است تا در برنامه‌ریزی برای برگزاری رفراندومی در کرکوک برای انضمام این استان به کردستان، بر اساس ماده ۱۴۰ قانون اساسی عراق کمک کند. وی پس از دیدار با نیکولای ملادنف، نماینده ویژه سازمان ملل در عراق گفت: «ما از سازمان ملل می‌خواهیم تا در تحولات کرکوک و دیگر مناطق مورد مناقشه عراق، جایی که قرار است رفراندومی شفاف برگزار کنیم، مشارکت داشته باشد.» بارزانی در ۱۲ تیر ۱۳۹۳ در پارلمان با اشاره به این اختلاف، گفت: «ما ۱۰ سال صبر کردیم که در چارچوب قانون اساسی عراق و طبق ماده ۱۴۰ اختلاف نظر دربارهٔ کرکوک را حل کنیم ولی همه تلاش‌ها بی‌نتیجه بود.»

پس از آنکه ارتش عراق به دنبال حملات گسترده شبه نظامیان داعش از شهر کرکوک خارج شد، نیروهای پیشمرگه حکومت اقلیم کردستان عراق کنترل این شهر نفت‌خیز را به دست گرفتند. بارزانی تأکید کرد: «پیشمرگه‌های کرد از مناطقی که اکنون تحت کنترل آنهاست خارج نخواهند شد.» پیشتر بارزانی با ادعای این مسئله که کرکوک جزو منطقه کردستان عراق است گفته بود که اقلیم کردستان عراق مجبور نیست بهای سیاست‌های اشتباه بغداد را بپردازد.[نیازمند منبع]

کندن خندق (کَندَگ)

مسئولان اقلیم کردستان عراق اعلام کردند که این اقلیم با حفر خندقی طولانی از مرزهای سوریه تا مرز ایران، خود را از مناطق متشنج جدا می‌کند و هم‌اکنون عملیات حفر این خندق در مرزهای اربیل، موصل و اطراف کرکوک و دهوک آغاز شده‌است. وزارت پیش‌مرگ اقلیم کردستان عراق اعلام کرد که این اقلیم حفاری خندق را در مرزهای خود با مناطقی که ارتش عراق از آن‌ها عقب‌نشینی کرده‌است آغاز کرده و این خندق از شهر مرزی ربیعه، سوریه در مرز عراق با سوریه در استان نینوا آغاز و در مرزهای عراق و ایران در شهر جلولا، در استان دیالی پایان می‌یابد.[۱۸۶]

همکاری ایران و آمریکا

ایران و آمریکا هر دو در حال کمک نظامی به دولت عراق در نبرد با نیروهای گروه دولت اسلامی هستند، اما دو کشور رسماً همکاری مستقیم با یکدیگر در این زمینه را رد کرده‌اند. سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی گفت که ایران بارها درخواست مقام‌های آمریکایی برای مذاکره دربارهٔ داعش را رد کرده‌است. دولت آمریکا گفتگوهای حاشیه‌ای با دیپلمات‌های ایرانی دربارهٔ داعش را رد نکرده، اما تصریح کرد که در نبرد با داعش با ایران همکاری نظامی ندارد و نخواهد داشت. با این حال جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا روز ۱۹ سپتامبر (۲۸ شهریور) تأکید کرد که ایران همچنان می‌تواند در اقدامات جهانی برای مقابله با گروه دولت اسلامی مشارکت کند.[۱۸۷]

خبرگزاری رویترز از مقام‌های ارشد ایران نقل کرد که این کشور آماده است در نبرد با گروه داعش با آمریکا و متحدانش همکاری کند، اما در مقابل انتظار دارد که آن‌ها انعطاف بیشتری دربارهٔ برنامه غنی‌سازی اورانیوم ایران از خود نشان دهند. یک مقام ایرانی به خبرگزاری رویترز گفت: «ایران کشوری بسیار بانفوذ در منطقه است و می‌تواند در مقابله با تروریست‌های داعش کمک کند… اما این یک خیابان دوطرفه است. از این دست می‌دهید، از آن دست می‌گیرید… داعش تهدیدی برای امنیت جهانی است نه برنامه هسته‌ای ما که صلح‌آمیز است.» این مقام‌های ایرانی به رویترز گفتند که جدا کردن مذاکرات هسته‌ای ایران و درگیری‌های منطقه‌ای برای قدرت‌های غربی کار سختی خواهد بود، حتی بحث دربارهٔ این موضوع در حاشیه مذاکرات اتمی هم مشکل خواهد بود چرا که به گفته آن‌ها آمریکا و متحدانش مصمم هستند که مذاکرات هسته‌ای را مشخصا به مسائل هسته‌ای اختصاص دهند.[۱۸۷]

حمایت‌ها

ادعای حمایت سوریه

حملات دولت اسلامی در سوریه در طول سال ۲۰۱۴[۱۸۸]

  حمله علیه حکومت سوریه (۱۳٪)
  حمله علیه مخالفان حکومت سوریه (۶۴٪)
  سایر حملات (۲۳٪)

گروه‌های مخالف حکومت اسد همواره مدعی هستند که دولت سوریه تا حدی با دولت اسلامی تبانی کرده به این امید که داعش بر معارضان فائق آمده و ادعای دولت سوریه مبنی بر اینکه مورد حمله تروریست‌ها قرار گرفته و یک دولت حامی سکولاریسم در مقابل حمله القاعده و متعصبین مذهبی است، صحیح از آب در بیاید. از جمله دلایلی که برای این ادعا ارائه می‌شود یکی آزادی زندانیان سیاسی اسلام‌گرا قبل از پایان محکومیت آن‌ها در آغاز اعتراضات علیه حکومت در سال ۲۰۱۱ است. بسیاری از آن‌ها به دولت اسلامی پیوستند یا در زمره رهبران گروه‌های تندروی مذهبی همچون جبهه النصره، احرارالشام و جیش الاسلام قرار گرفتند. همچنین سازمان‌های اطلاعاتی و نیروهای جداشده از القاعده گزارش داده‌اند که دولت سوریه به‌طور مستقیم ار داعش نفت خریداری می‌کند. برای حفاظت از خطوط لوله نفت و گاز در شمال سوریه به جبهه النصره پول می‌دهد و تانکرهای حامل نفت آزادانه وارد مناطق تحت کنترل دولت می‌شوند. نیروهای اپوزیسیون همچنین تصاویر گذرنامه‌های روسی و ایرانی اعضای اسیرشده دولت اسلامی را منتشر کرده‌اند. یک عضو جداشده از داعش در این مورد به روزنامه تلگراف گفته «ما مطمئن بودیم که رژیم اسد ما را بمباران نمی‌کند و همیشه با خیال راحت در پایگاه می‌خوابیدیم». جنگجویان حاضر در داعش هم این را تأیید می‌کند که هیچ‌وقت خطر حمله هوایی آن‌ها را تهدید نمی‌کند چون حکومت فقط مناطق غیرنظامی را بمباران می‌کند.[۱۸۹]

در مارس ۲۰۱۵ اتحادیه اروپا گزارش داد که نیروهای حکومت سوریه و دولت اسلامی به‌طور مشترک یک نیروگاه گازی در شهر طبقه در مرکز سوریه را اداره می‌کنند که هم برق مناطق تحت کنترل حکومت و هم مناطق تحت کنترل داعش را تأمین می‌کند. بر اساس این گزارش در موارد دیگری هم دولت سوریه از داعش محصولات نفتی خریداری کرده و بهای آن را با تأمین برق شهرهای تحت کنترل داعش می‌پردازد. اتحادیه اروپا بر اساس این مدارک چند تاجر سوری را در فهرست تحریم‌های خود قرار داد.[۱۹۰]

بررسی جنگ داخلی سوریه نشان می‌دهد که داعش و دولت سوریه تمایلی به درگیری با یکدیگر ندارند و بیشتر حملات خود را علیه گروه‌های اپوزیسیون متمرکز می‌کنند تا آماده جنگ نهایی با یکدیگر شوند. بر اساس مطالعه آماری مؤسسه جینز دیفنس تنها ۱۳ درصد حملات داعش در سوریه در طول سال ۲۰۱۴ نیروهای نظامی و امنیتی دولت سوریه را هدف گرفته و تنها ۶ درصد حملات ارتش سوریه متوجه نیروهای داعش بوده‌است. بر اساس این آمار داعش در طول این سال ۹۲۳ حمله تأییدشده داشته که در جریان آن ۴۹۹۰ نفر (از جمله جنگجویان خودشان) کشته شده‌اند و ارتش سوریه ۹۸۲ عملیات ضدتروریستی (که حدود دوسوم آن‌ها حمله هوایی بوده‌اند) انجام داده‌است. در منطقه حلب ۲۳۸ حمله ارتش سوریه گزارش شده که فقط ۱۴ حمله علیه داعش بوده‌است. درحالی‌که به منطقه رقه پایتخت داعش تنها ۲۲ بار حمله شده که فقط نیمی از آن‌ها علیه داعش بوده‌اند.[۱۸۸]

ابوحفص یکی از فرماندهان داعش در حلب در این مورد می‌گوید: «ما حکومت سوریه را نادیده نگرفته‌ایم اما تمرکز ما بر مناطق تحت کنترل شورشیان است. شما نمی‌توانید ابتدا قدم دوم را بردارید. ما باید اول قدم نخست را برداریم تا با موفقیت با حکومت بشار اسد بجنگیم ما ابتدا باید مناطق شورشی را فتح کنیم». ابوعبدالله از رهبران جیش المجاهدین در این مورد می‌گوید که هرگاه به پایگاه‌های دولت حمله‌ور می‌شوند از سوی دیگری مورد حمله دولت اسلامی قرار می‌گیرند. به گفته او خط مقدم جبهه میان دولت اسلامی و حکومت اسد بسیار ساکت است و حتی صدای تیراندازی شنیده نمی‌شود اما در خط مقدم ما جنگ در طول ۲۴ ساعت قطع نمی‌شود. وی می‌گوید اگر دولت اسلامی قصد جنگیدن با حکومت را داشت به شهر حلب حمله می‌کرد که در محاصره نیروهای حکومت است درحالی‌که آن‌ها نیروی خود را برای جنگ در کوبانی بسیج کردند که ارتش سوریه در آن حضور ندارد.[۱۸۸]

اعضای جدا شده داعش در سال ۲۰۱۶ اعتراف کرده‌اند که تخلیه پالمیرا از نیروهای داعش با توافق قبلی با دولت سوریه صورت گرفته‌است.[۱۹۱]

ادعای حمایت ترکیه

دیده‌بان حقوق بشر سوریه، دولت ترکیه را به حمایت از داعش در سوریه متهم کرد. رامی عبدالرحمان، مدیر مرکز دیده‌بان حقوق بشر سوریه در گفتگویی مطبوعاتی گفت: ترکیه به صورت مستقیم و غیر مستقیم ورود شبه‌نظامیان غیر سوری را از طریق فرودگاه‌ها یا بندرهای خود فراهم و پیوستن آنان به داعش را تسهیل می‌کند. احمد داووداغلو نخست‌وزیر وقت ترکیه در زمان شکل‌گیری داعش، این گروه را «چند جوان سنی خشمگین» نامید.[۱۹۲]

عبدالرحمان با اشاره به اینکه حمایت‌های آنکارا از گروه‌های تروریستی موضوع تازه‌ای نیست و از سال ۲۰۱۱ و پیش از تشکیل داعش در سوریه، ترکیه اجازه ورود صدها شبه نظامی لیبیایی را از خاک این کشور به سوی سوریه صادر می‌کرده گفت: روشن است که مسئولان ترکیه از ورود هزاران شبه نظامی باخبر هستند و ما امروز از صدها شبه نظامی حرف نمی‌زنیم بلکه صحبت از هزاران شبه نظامی و به صورت دقیق تر بیش از ۲۰ هزار تن است که از طریق خاک ترکیه وارد سوریه شده و به داعش پیوسته‌اند و آخرین مورد هم مربوط به شهر کوبانی است که یکی از این شبه نظامیان وابسته به داعش با یک خودروی بمب‌گذاری شده از مرزهای ترکیه وارد کوبانی شد و خود را در گذرگاه مرزی منفجر کرد.

مدیر مرکز دیده‌بان حقوق بشر سوریه ادامه داد: اگر حمایت‌های مستقیم و غیر مستقیم ترکیه نبود اعضای داعش نمی‌توانستند بیش از ۳۵۰ روستای اطراف شهر کوبانی را تصرف کنند. علاوه بر این‌ها ترکیه شبه‌نظامیان خارجی را هم به مناطق مختلف سوریه گسیل داده تا آن‌ها با گروه‌های کرد و گروه‌های دیگر درگیر شوند.[۱۹۳]

دولت ترکیه در نوامبر سال ۲۰۱۵ دونفر از مهم‌ترین روزنامه‌نگاران کشور را به جرم حمایت از سازمان‌های تروریستی دستگیر و پس از بازجویی چندین ساعته روانه زندان کرد. این دو نفر «جان دوندار» سردبیر روزنامه جمهوریت و «اِردِم گول» خبرنگار همان روزنامه در آنکارا بودند که در روزنامه جمهوریت مستند جامعی در رابطه با حمل مخفیانه (قاچاق رسمی) اسلحه برای داعش در سوریه منتشر و مدارک تصویری واضحی نیز ضمیمه کرده بودند. این دو نفر پس از سه ماه زندان با رأی دادگاه قانون اساسی ترکیه موقتاً آزاد شدند تا نوبت دادگاه ایشان برسد. دادستانی کل کشور، دادستانی منطقه را به اتهام لو دادن اسناد طبقه‌بندی شده تهدید به به برکناری کرد و خطاب به گردانندگان سایت‌های خبری گفت: اگر کسی این اخبار محرمانه را منتشر کند سایت مرتبط فوراً تعطیل خواهد شد. دولت ترکیه همچنین اکثر کارمندان پست مرزبانی مرتبط و ژاندارمری در مرز سوریه، که سعی کرده بودند از خروج غیرمجاز اسلحه و مهمات جلوگیری کنند را دستگیر و برخی را زندانی کرد.[۱۹۴][۱۹۵][۱۹۶][۱۹۷][۱۹۸]

برخی مقامات ایرانی نیز به کمک ترکیه به داعش اشاره کرده و آن را محکوم کرده‌اند. هاشمی رفسنجانی رئیس سابق مجمع تشخیص مصلحت ایران، در گفتگو با نخست‌وزیر مجارستان در سال ۲۰۱۵ گفت: «حمایت‌های پنهان ترکیه از داعش، اوضاع سوریه را پیچیده‌تر کرده و بهترین و مطمئن‌ترین راه برگشت به نظرات مردم سوریه است».[۱۹۹]

حمایت بعثی‌ها

سران سابق حزب بعث عراق و سازمان شبه‌نظامی بوکو حرام هم از فعالیت‌های داعش حمایت کرده‌اند.[۲۰۰]

واکنش رهبران کشورها به داعش

بسیاری از کشورها علیه داعش موضع گرفته و گروهی از کشورهای خاورمیانه برای ائتلاف اوباما ثبت نام نموده‌اند.[۲۰۱]

  • اوباما رئیس‌جمهور آمریکا به‌دنبال قتل خبرنگار آمریکایی توسط داعش، طی سخنانی گفت: داعش یک غده سرطانی است و هیچ دین و مذهبی را نمایندگی نمی‌کند. هیچ دین و مذهبی این‌گونه جنایات را ترغیب نکرده‌است.[۲۰۲][۲۰۳]

اوباما در سخنان دیگری گفت: داعش حاوی یک تهدید فوری برای مردم عراق و مردم سراسر منطقه است و به همین دلیل اقدامات ارتش ما در عراق باید بخشی از یک استراتژی وسیع‌تر و جامع‌تر باشد تا از این طریق، از مردم خود حفاظت کرده و از شرکای خود که دارند با داعش می‌جنگند، حمایت کنیم

  • زیباری وزیر خارجه عراق نیز داعش را غده سرطانی خواند که اعمال وحشیانه و شیطانی انجام می‌دهند.
  • نخست‌وزیر انگلیس و فرانسه نیر اعمال این گروه را وحشیانه قلمداد کردند و خواستار مقابله با آن شدند.[۲۰۴]

وزیر خارجه فرانسه از کشورهای مختلف از جمله ایران خواست در جنگ با داعش در عراق متحد شوند.[۲۰۵][۲۰۶]

  • سید علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی ایران داعش را ساخته انگلیس دانسته‌است. «این سیاست استعمار و مخصوصاً انگلیس خبیث است، این‌ها داعش و القاعده را برای مقابله با جمهوری اسلامی و بیداری اسلامی درست کردند البته امروز دامن خودشان را گرفته‌است. تلاش امروز آمریکا و هم‌پیمانانش برای مقابله با داعش که واقعیت هم ندارد، بیش از آنکه تلاش برای از بین بردن نطفهٔ آن باشد برای جهت دادن و تقویت اختلاف‌افکنی‌ها بین مسلمانان است.»[۲۰۷][۲۰۸]

ناکارآمدی در اداره دولتی شهرهای تحت اشغال

داعش تلاش می‌کرد در شهر بزرگ موصل با ۲ میلیون نفر جمعیت، مثل یک «دولت» رفتار کند، اما بی‌اطلاعی نیروهای این گروه تروریستی از ادارهٔ شهر بسیار جدی بود. ترافیک شدید، کمبود موادغذایی و سوخت، امور روزمرهٔ شهری و دستگاه‌های دولتی بلاتکلیف وضعیت مناطقی بود که به دست نیروهای داعش افتاد. داعش در شهر موصل عراق به سرعت مصرف و فروش هرگونه الکل را ممنوع کرد و روی تمام نقاشی‌ها و تبلیغات در سطح شهر که در آن زنی دیده می‌شد رنگ پاشید، اما مجازات‌های بسیار سخت رقه را در موصل اجرایی نکردند. نیروهای خلافت اسلامی به ۳ نفر از سنی مذهب‌های شهر موصل پیشنهاد دادند که فرمانداری نینوا را بر عهده گیرند و هر ۳ نفر این پیشنهاد را رد کردند. مردم موصل می‌گفتند مهم‌ترین مشکل کمبود جدی سوخت است که زندگی در موصل را سخت‌تر از پیش کرده‌است. داعش در موصل خانه‌های مسیحیان و شیعیانی را که از ترس این گروه فرار کردند یا به دست گروه اعدام شدند، در اختیار ساکنان سنی مذهب قرار داد. یک بحران دیگر در شهرهای تحت کنترل نیروهای داعش، بحران پرداخت دستمزدها بود. در شهر رقه سوریه داعش حقوق کارمندان را پرداخت می‌کند و توانست تا حدی لوله‌های آب شهری و برق‌کشی را تعمیر کند. در روزهای ماه رمضان نیز میان مردم غذا و آب تقسیم کرد. با این‌حال در موصل، داعش در پرداخت دستمزد کارمندان دولتی مشکل داشت. هرچند وعده داد که به زودی حقوق آن‌ها پرداخت خواهد شد.[۱۱۲]

آموزش خلبانِ هواپیمای جنگنده

در ۲۵ مهر، دیده‌بان حقوق بشر در سوریه گفت که خلبان‌های ارتش صدام حسین که به گروه حکومت اسلامی (داعش سابق) ملحق شدند در حال آموزش دادن به اعضای این گروه برای استفاده از سه فروند جنگنده به غنیمت گرفته شده از ارتش بشار اسد هستند. دیده‌بان حقوق بشر در سوریه، که مقر آن در لندن است خبر داد، این نخستین بار است که ستیزه‌جویان اسلامگرا جنگنده‌ها را به پرواز درآورده‌اند. خلبان‌ها جنگنده‌ها را بر فراز پایگاه هوایی «الجراح» در شرق شهر حلب به پرواز درآورده‌اند. اعضای این گروه بارها با استفاده از هواپیماهای میگ-۲۱ و میگ-۲۳ که از ارتش سوریه به غنیمت گرفته‌اند پرواز کرده و سپس به فرودگاه بازگشته‌اند. نیروهای داعش سه جنگنده سوری را در حلب و رقه به تصرف خود درآورده بودند. مشخص نیست که آیا جنگنده‌ها مجهز به تسلیحات بوده‌اند یا اینکه خلبان‌ها قادر به هدایت جنگنده‌ها در مسافت‌های طولانی‌تری هستند. هواداران گروه حکومت اسلامی پیشتر در حساب‌های توییتری خود تصاویری از جنگنده‌های به غنیمت گرفته شده را به نمایش گذاشته بودند، اما به نظر می‌رسید که این هواپیماها غیرقابل استفاده باشند.[۲۰۹][۲۱۰]

قطع کردن شبکه تلفن همراه در موصل

داعش شش آذر تمام شبکه‌های تلفن همراه در شهر اشغال‌شده موصل را قطع کرد، اقدامی که گفته می‌شود به منظور مقابله با ارسال اطلاعات به نیروهای ائتلاف علیه داعش انجام شد. پس از آن شهر صحنه هرج و مرج بوده و امور روزمره و روند اداری و تجاری در شهر مختل شد.[۲۱۱]

محکومیت و سر بریدن قاضی‌القضات دادگاه شرع داعش

صدور احکام سخت‌گیرانه و افراطی علیه مخالفان و اسیران جنگی به دست ابو جعفر حطاب، قاضی‌القضات گروه دولت اسلامی، حتی برای ابوبکر بغدادی رهبر این گروه هم پذیرفتنی نبوده‌است. قاضی ارشد دولت اسلامی نخست به گروه انصار الشریعه در تونس تعلق داشت. سپس به عنوان قاضی عالی دادگاه شرعِ گروهِ دولت اسلامی فعالیت کرده بر مبنای ضوابط شریعت اسلام به صدور حکم مشغول شد.

او با صدور حکم تکفیر، افراد بسیاری را به مرگ محکوم کرد.[نیازمند منبع] این رهبر هیئت شرع گروه دولت اسلامی به صورت رسمی، ایمن الظواهری رهبر القاعده را هم تکفیر کرد، زیرا به گفته قاضی حطاب، وی اهل تشیع را به میزان کافی دشمن تلقی نمی‌کند.

قاضی حطاب در نهایت توسط خود داعش، دستگیر، محکوم و سر بریده شد.[۲۱۲]

لو رفتن اطلاعات محرمانه داعش

به نوشته روزنامه گاردین، دولت عراق حدود ۱۶۰ یو اس بی استیک در اختیار سازمان‌های اطلاعاتی غربی قرار داده‌است که حاوی اطلاعات بسیار مهمی دربارهٔ این گروه است که ازجمله می‌توان به اسامی جنگجوهای خارجی و رهبران، رمزهای محرمانه، اطلاعاتی در مورد شبکه مالی این گروه و غیره اشاره کرد. گفته می‌شود که دولت عراق این اطلاعات را پیش از حمله داعش به موصل به‌دست آورده‌است. دو روز قبل از حمله این گروه تروریستی به موصل، دولت عراق موفق به دستگیری یکی از عوامل ارتباطیِ این گروه به نام ابوهاجر می‌شود که در بازجویی از این شخص، او نام رهبر خود را عبدالرحمان البیلاوی ذکر کرده و محل سکونت او را فاش می‌کند. چند ساعت بعد از اعتراف، البیلاوی در خانه خود کشته شد، اما مأموران امنیتیِ عراق موفق شدند اطلاعات بسیار مهمی را در خانه او کشف و ضبط کنند. گفته می‌شود حجم اطلاعات به‌قدری بوده که یک افسر امنیتی بریتانیا عنوان کرده‌است «ما و آمریکایی‌ها از گستردگی این اطلاعات شگفت‌زده شدیم». عامل ارتباطیِ داعش، ابوهاجر، در حین دستگیری عنوان کرده‌بود که «به‌زودی شهر موصل تبدیل به جهنم خواهد شد»، و دو روز بعد، شهر موصل به‌دست نیروهای داعش افتاد. پس از تصرف موصل، دارایی‌های داعش از ۸۷۵ میلیون دلار به حدود چند میلیارد دلار رسید.[۲۱۳]

کشته شدن ابوبکر بغدادی

دونالد ترامپ همراه با شخصیتهای نظامی در اتاق وضعیت کاخ سفید در حال تماشای عملیات باریشا (حمله به البغدادی)

بامداد ۵ آبان ۹۸ مصادف با ۲۷ اکتبر ۲۰۱۹، دونالد ترامپ در توئیتر خود نوشت: «هم‌اینک اتفاق مهمی رخ داد».[۲۱۴] ساعتی بعد، یکی از مقامات نظامی آمریکا خبر داد با کمک سازمان سیا مکان اختفای ابوبکر بغدادی در ادلب سوریه را کشف کرده و نیروهای دلتای فرماندهی مشترک عملیات ویژه ایالات متحده آمریکا به آن محل حمله کرده‌اند. محل اختفای او در منطقه‌ای قرار داشت که در نفوذ نیروهای روسیه و ترکیه بود. این حمله با حضور ۸ بالگرد آمریکایی همراهی شده و در نهایت پس از محاصرهٔ البغدادی، او جلیقهٔ انتحاری خود را منفجر کرده و کشته شده‌است.[۲۱۵][۲۱۶][۲۱۷]

عصر همان‌روز دونالد ترامپ در یک کنفرانس خبری در کاخ سفید رسماً مرگ ابوبکر بغدادی را اعلام کرد. او در تشریح نحوهٔ مرگ بغدادی گفت با حملهٔ نیروهای آمریکایی به مخفیگاه بغدادی در باریشای سوریه، او همراه ۳ کودک به تونلی که زیر آن مخفیگاه قرار داشت گریخت و در انتهای آن تونل جلیقهٔ انفجاری خود را منفجر کرد.[۲۱۸] او با اشاره به این‌که عملیات را به‌صورت مستقیم مشاهده می‌کرده گفت: «بغدادی در پایان یک تونل، در حال گریه و زاری، مثل یک سگ و یک بزدل مُرد».[۲۱۹] به گفتهٔ ترامپ جنازهٔ بغدادی بر اثر انفجار کاملاً متلاشی شده اما آزمایش دی‌ان‌ای از بقایای جسد، هویت او را تأیید کرده‌است.[۲۲۰] او تصریح کرد که هیچ نیروی آمریکایی در این عملیات کشته نشده[۲۲۱] و فقط یکی از سگ‌های تربیت‌شدهٔ آمریکایی که در عملیات شرکت داشته زخمی شده‌است.[۲۲۲] طی عملیات شماری از همراهان بغدادی کشته شدند و تعدادی از جمله ۱۱ کودک، خود را تسلیم نیروهای آمریکایی کردند.[۲۲۳] این عملیات مدتی قبل شروع شده بود اما به دلیل تغییر محل اختفای بغدادی دو هفته به طول انجامید.[۲۲۴] در این عملیات نیروهای آمریکایی از حریم هوایی ترکیه استفاده کردند و از کمک اطلاعاتی کردهای سوریه بهره گرفتند.[۲۱۸] رهبران ارتش دموکراتیک سوریه در یک نشست خبری گفتند که محل اختفای بغدادی را اعضای این گروه شناسایی کرده بودند.[۲۲۴] آن‌ها حملهٔ نظامی ترکیه به مناطق کردنشین را عامل تأخیر یک‌ماههٔ عملیات عنوان کردند که مارک اسپر، وزیر دفاع آمریکا این ادعا را رد کرد.[۲۲۴] مصطفی بالی، سخنگوی اس‌دی‌اف گفت که مدتی قبل یکی از نیروهای آن‌ها در حلقهٔ اطرافیان بغدادی نفوذ کرده و موفق شده نمونهٔ خون و شورت او را به‌دست بیاورد که از آن‌ها برای آزمایش دی‌ان‌ای و تشخیص هویت استفاده شده‌است.[۲۲۵] به گفتهٔ یک مقام کرد، جاسوس آن‌ها حدود ۳ ماه پیش لباس زیر را دزدیده و نمونهٔ خون هم حدود ۱ ماه قبل گرفته شده‌است.[۲۲۶] روزنامه واشینگتن پست هم از وجود خبرچینی خبر داده که جزو محفل داخلی سران داعش بوده و حتی موقعیت اتاق‌های ساختمان محل اختفای بغدادی را در اختیار آمریکایی‌ها گذاشته بود.[۲۲۷] این فرد در جریان عملیات باریشا در محل حضور داشت و دو روز بعد به همراه خانواده‌اش از منطقه خارج شده‌است.[۲۲۷]

یک روز پس از کشته‌شدن بغدادی یکی از مقامات پنتاگون به خبرگزاری فرانسه گفت که بقایای جسد او به دریا انداخته شده‌است.[۲۲۸] به گفتهٔ این شخص، بقایای جسد، مطابق با آداب و رسوم مسلمان در دریا دفن شده‌است.[۲۲۹]

در ۹ آبان ۱۳۹۸ کانال رسمی تلگرام گروه حکومت اسلامی، مرگ بغدادی را تأیید کرد.[۲۳۰] داعش در یک بیانیهٔ صوتی ۷ دقیقه‌ای ابو ابراهیم الهاشمی القریشی را به‌عنوان خلیفهٔ جدیدشان معرفی کردند.[۲۳۱] آن‌ها همچنین مرگ ابو حسن مهاجر به‌همراه بغدادی را تأیید کردند و ابو حمزه القریشی را به عنوان سخنگوی جدید گروه معرفی کردند.[۲۳۲] در این بیانیه از مسلمانان خواسته شده با خلیفهٔ جدید بیعت کنند.[۲۳۳]

جستارهای وابسته

منابع

  1. Gander, Kashmira (7 July 2015). "Isis flag: What do the words mean and what are its origins?". The Independent.
  2. Zelin, Aaron Y. (29 January 2019). "New video message from The Islamic State: "Fulfilling the Promise – Wilāyat al-'Irāq, Kirkūk"".
  3. "Statement of ISIS – The Battle of Brussels". Investigativeproject.org (به عربی).
  4. "ISIS ID CARD". gdb.rferl.org.
  5. "Islamic State confirms Baghdadi is dead, appoints successor". Reuters. Retrieved 2019-10-31.
  6. Rubin, Alissa J. (5 July 2014). "Militant Leader in Rare Appearance in Iraq". نیویورک تایمز.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ Al-Tamimi, Aymenn Jawad (24 January 2016). "An Account of Abu Bakr al-Baghdadi & Islamic State Succession Lines". Aymenn Jawad Al-Tamimi's Blog.
  8. "Abd al-Rahman Mustafa al-Qaduli". Rewards for Justice. United States Department of State, Bureau of Diplomatic Security. 5 May 2015. Archived from the original on 18 May 2015.
  9. Schmidt, Michael (25 March 2016). "A Top ISIS Leader Is Killed in an Airstrike, the Pentagon Says". The New York Times.
  10. Laghmari, Jihen; Alexander, Caroline; Follain, John (16 March 2016). "Islamic State Spreads in North Africa in Attacks Ignored by West". بلومبرگ نیوز.
  11. "ISIS Leadership". خط مقدم (برنامه تلویزیونی آمریکایی). پی‌بی‌اس. 2015. Retrieved 14 August 2015.
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ Lister, Charles (2014). "Islamic State Senior Leadership: Who's Who" (PDF). نهاد بروکینگز. Archived from the original (PDF) on 28 March 2016.
  13. "Here's What We Know About the 'Caliph' of the New Islamic State". بیزنس اینسایدر. AFP. 29 June 2014.
  14. "ISIS Spokesman Declares Caliphate, Rebrands Group as Islamic State". Jihadist News. SITE Intelligence Group. 29 June 2014. Archived from the original on 29 June 2014. Retrieved 21 May 2020.
  15. "Pentagon Confirms U.S. Strike in Syria Killed ISIL Leader". DoD News. United States Department of Defense. 12 September 2016.
  16. Garland, Chad (14 July 2016). "Islamic State says top commander is dead; Pentagon unsure". استارز اند استرایپس (روزنامه).
  17. Worley, Will (13 July 2016). "Isis confirms death of hugely popular 'minister of war' Omar al-Shishani". The Independent.
  18. Starr, Barbara (15 March 2016). "U.S. assesses ISIS operative Omar al-Shishani is dead". CNN.
  19. "Tarkhan Tayumurazovich Batirashvili". Rewards for Justice. U.S. Department of State, Bureau of Diplomatic Security. 5 May 2015. Archived from the original on 18 May 2015.
  20. "Isis: US-trained Tajik special forces chief Gulmurod Khalimov becomes Isis 'war minister'". International Business Times. 6 September 2016.
  21. "Isis's propaganda chief, Dr. Wa'il, killed in airstrike, Pentagon confirms". The Guardian. Reuters. 16 September 2016.
  22. "Islamic State group names its new leader as Abu Ibrahim al-Hashemi". BBC News. 31 October 2019. Retrieved 1 November 2019.
  23. Pool, Jeffrey (16 December 2004). "Zarqawi's Pledge of Allegiance to Al-Qaeda: From Mu'Asker Al-Battar, Issue 21". Terrorism Monitor. Vol. 2, no. 24. Jamestown Foundation. Archived from the original on 30 September 2007.
  24. "Al-Qaeda disavows ISIS militants in Syria". بی‌بی‌سی نیوز. 3 February 2014.
  25. Holmes, Oliver (3 February 2014). "Al Qaeda breaks link with Syrian militant group ISIL". Reuters. Archived from the original on 21 November 2015. Retrieved 21 May 2020.
  26. Laskar, Rezaul H. (29 January 2015). "IS announces expansion into AfPak, parts of India". هندوستان تایمز. Archived from the original on 14 September 2015. Retrieved 21 May 2020.
  27. Elbagir, Nima; Cruickshank, Paul; Tawfeeq, Mohammed (7 March 2015). "Boko Haram purportedly pledges allegiance to ISIS". CNN.
  28. Gambhir, Harleen (23 June 2015). "ISIS Declares Governorate in Russia's North Caucasus Region". مؤسسه مطالعه جنگ.
  29. "ISIS 'essentially moved' its Syria HQ from Raqqa to Deir ez-Zor province". آرتی. 23 April 2017.
  30. "Syrian army captures Mayadin from ISIS near Deir ez-Zor". روداو. 14 October 2017.
  31. Benhaida, Sarah; al-Rubaye, Ahmad (26 October 2017). "Iraq forces launch 'last big fight' against IS". Rudaw.
  32. "Anti-IS forces converge on Syria border town". Agence France-Presse. 4 November 2017 – via Yahoo News.
  33. "Syrian army & allies capture last major ISIS held town in Syria". آرتی. Russia: TV-Novosti. 4 November 2017.
  34. Bussoletti, Francesco (29 June 2018). "Syria, the Isis pockets of resistance at Deir Ezzor are reduced to two". Difesa & Sicurezza.
  35. Aboufadel, Leith (13 December 2018). "Breaking: SDF captures Daesh's de facto capital in Syria". Archived from the original on 6 July 2019. Retrieved 21 May 2020.
  36. "US-backed fighters seize east Syria village from ISIS". The National.
  37. Aboufadel, Leith (24 January 2019). "ISIL's reign over eastern Euphrates nearing its end – map". Al-Masdar News. Archived from the original on 11 November 2020. Retrieved 21 May 2020.
  38. Callimachi, Rukmini (24 January 2019). "Down to Its Last 2 Villages in Syria, ISIS Still Fights Back". The New York Times.
  39. Aboufadel, Leith (7 February 2019). "ISIS squeezed into last areas as SDF troops capture 2 villages east of the Euphrates (MAP)". Al-Masdar News. Archived from the original on 19 November 2020. Retrieved 21 May 2020.
  40. Hussein, Rikar (9 February 2019). "US-backed Fighters Launch Final Push to Defeat IS in Syria". صدای آمریکا.
  41. "US-allied Syrian force declares victory over Islamic State". واشینگتن پست. 23 March 2019. Archived from the original on 1 April 2019. Retrieved 21 May 2020.
  42. "Islamic State". Australian National Security. Australian Government. Archived from the original on 8 July 2017. Retrieved 22 July 2014.
  43. "The Islamic State". Mapping Militant Organizations. Stanford University. 23 January 2015.
  44. ۴۴٫۰ ۴۴٫۱ Saltman, Erin Marie; Winter, Charlie (November 2014). Islamic State: The Changing Face of Modern Jihadism (PDF) (Report). Quilliam. ISBN 978-1-906603-98-4. Archived from the original (PDF) on 26 February 2015.
  45. ۴۵٫۰ ۴۵٫۱ Crooke, Alastair (5 September 2014). "You Can't Understand ISIS If You Don't Know the History of Wahhabism in Saudi Arabia". هاف‌پست.
  46. Arnstrong, Karen (27 November 2014). "Wahhabism to ISIS: How Saudi Arabia exported the main source of global terrorism". New Statesman. Retrieved 6 October 2019.
  47. ۴۷٫۰۰ ۴۷٫۰۱ ۴۷٫۰۲ ۴۷٫۰۳ ۴۷٫۰۴ ۴۷٫۰۵ ۴۷٫۰۶ ۴۷٫۰۷ ۴۷٫۰۸ ۴۷٫۰۹ ۴۷٫۱۰ ۴۷٫۱۱ ۴۷٫۱۲ ۴۷٫۱۳ ۴۷٫۱۴ ۴۷٫۱۵ ۴۷٫۱۶ ۴۷٫۱۷ ۴۷٫۱۸ ۴۷٫۱۹ ۴۷٫۲۰ ۴۷٫۲۱ ۴۷٫۲۲ ۴۷٫۲۳ ۴۷٫۲۴ ۴۷٫۲۵ ۴۷٫۲۶ ۴۷٫۲۷ ۴۷٫۲۸ ۴۷٫۲۹ ۴۷٫۳۰ ۴۷٫۳۱ ۴۷٫۳۲ ۴۷٫۳۳ "México aparece entre los países amenazados por el ISIS" [Mexico appears among the countries threatened by ISIS]. ال پائیس (به اسپانیایی). Madrid: پرایسا. 25 November 2015.
  48. Farmer, Ben; Mehsud, Saleem (15 July 2018). "ISIS targets Taliban in fight for Afghanistan". نشنال.
  49. Khettab, Djamila Ould (30 December 2015). "Algeria a 'symbolic target' for ISIL". Al Jazeera. Al Jazeera Media Network.
  50. "OKRA Home". Global Operations. Department of Defense – Government of Australia. Retrieved 25 October 2017.
  51. Porter, Tom (13 September 2014). "Isis Use Picture of \'Cyclops Baby\' to Recruit Fighters for Apocalyptic Battle". International Business Times.
  52. Stonington, Joel (9 September 2014). "Is This Cyclops Baby the Muslim Antichrist?". Vocativ. Archived from the original on 9 اكتبر 2020. Retrieved 21 May 2020. {{cite news}}: Check date values in: |archive-date= (help)
  53. Romero, Simon; Schmidt, Michael (1 August 2016). "As ISIS Posts in Portuguese, U.S. and Brazil Bolster Olympics Security". The New York Times.
  54. "Operation IMPACT". National Defence and the Canadian Armed Forces. Retrieved 6 March 2018.
  55. Osbourne, Samuel (1 March 2017). "Isis threatens China and vows to 'shed blood like rivers'". The Independent.
  56. "Germany to strip dual-nationals who fight for Isis of citizenship". Financial Times.[نیازمند یادکرد دقیق]
  57. Kalmouki, Nikoleta (25 September 2014). "Greece Brings War Against the Islamic State".
  58. "L'Italia pronta a bombardare Isis in Iraq. La Difesa: ipotesi da valutare". Corriere della Sera. 6 October 2015.
  59. Kumenov, Almaz (14 May 2019). "Kazakhstan evacuates citizens from Syria, arrests some". Eurasianet.
  60. "Pro-Isis hackers attack North Korean airline Facebook page". The Guardian. AFP. 14 January 2015.
  61. Paraszczuk, Joanna (15 March 2015). "Kyrgyzstan Bans IS, Designates It As Terror Group". رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی.
  62. Ellis-Petersen, Hannah (20 July 2018). "Malaysia launches crackdown on Isis after threats to kill the king and prime minister". The Guardian.
  63. Ucko, David H. (28 December 2017). "Trouble in Paradise: Mauritus Tries to Ward off Islamic Radicalization". World Politics Review.
  64. "Islamic State group: Nicaragua arrests four suspected members". BBC News. 26 June 2019.
  65. Johnson, Bridget (30 December 2018). "Barcelona Terror Alert Coincides with New Spanish-Language ISIS Threats". Homeland Security Today.
  66. "Sri Lanka bombings: Isis claims responsibility for deadly church and hotel attacks on Easter Sunday". The Independent. 23 April 2019.
  67. Callimachi, Rukmini; Kramer, Andrew E. (31 July 2018). "Video Purports to Show Tajikistan Attackers Pledging Allegiance to ISIS". The New York Times.
  68. McAdams, John (7 August 2017). "The President of Turkmenistans Anti-ISIS Propaganda Video is Straight out of an '80s Action Movie". Wide Open Spaces.
  69. "Uzbekistan to receive and rehabilitate 148 women and children from ISIS". AlShahidWitness.com. 3 June 2019. Archived from the original on 29 October 2020. Retrieved 21 May 2020.
  70. "Badr Organization Destroys ISIS Car Bomb". Military.com. 5 June 2015.
  71. Illingworth, Andrew (22 December 2017). "Combat footage: Iraqi forces battle ISIS in east Syria". Al Masdar News. Archived from the original on 5 June 2019. Retrieved 19 February 2019.
  72. Musa, Rami (10 June 2015). "Al-Qaida-linked militants attack IS affiliate in Libya". Military Times.
  73. Farmer, Ben (24 January 2019). "Taliban agree Isil and Al-Qaeda will be barred from Afghanistan in major concession during talks with US". دیلی تلگراف. گروه تلگراف.
  74. Cockburn, Patrick (16 November 2014). "War with Isis: Islamic militants have army of 200,000, claims senior Kurdish leader". The Independent.
  75. ۷۵٫۰ ۷۵٫۱ Gartenstein-Ross-ROSS, Daveed (9 February 2015). "How many Fighters Does the Islamic State Really Have?". War on the Rocks.
  76. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام saddam وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  77. "Operation Inherent Resolve and other overseas contingency operations" (PDF). US Department of Defense. 31 December 2018. Archived from the original (PDF) on 23 March 2019. Retrieved 21 May 2020.
  78. "Briefing With Special Representative for Syria Engagement and Special Envoy for the Global Coalition To Defeat ISIS Ambassador James Jeffrey". state.gov. Archived from the original on 7 May 2019. Retrieved 11 May 2019.
  79. Shinkman, Paul D. (27 December 2017). "ISIS By the Numbers in 2017". یواس نیوز اند ورلد ریپورت.
  80. Jones, Seth G.; Dobbins, James; Byman, Daniel; et al. (2017). "Rolling Back the Islamic State". رند کورپوریشن. Retrieved 1 April 2019.
  81. ۸۱٫۰ ۸۱٫۱ Zelin, Aaron Y. (June 2014). The War between ISIS and al-Qaeda for Supremacy of the Global Jihadist Movement (PDF). Research Notes (Report). Vol. 20. انستیتو واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک. Archived from the original (PDF) on 20 February 2015. Retrieved 27 December 2015.
  82. Irshaid, Faisal (2 December 2015). "Isis, Isil, IS or Daesh? One group, many names" (به انگلیسی). BBC News. Retrieved 25 September 2021.
  83. "Islamic State in Iraq and Syria (ISIS)". The New York Times.
  84. Tharoor, Ishaan (18 June 2014). "ISIS or ISIL? The debate over what to call Iraq's terror group". The Washington Post. Retrieved 21 June 2014.
  85. "ISIL defeated in final Syria victory: SDF". Al Jazeera English. 23 March 2019.
  86. Wedeman, Ben; Said-Moorhouse, Lauren (23 March 2019). "ISIS has lost its final stronghold in Syria, the Syrian Democratic Forces says". CNN.
  87. Frantzman, Seth J. "After ISIS 'defeat', what comes next? – Analysis". جروزالم پست.
  88. McKernan, Bethan (23 March 2019). "Isis defeated, US-backed Syrian Democratic Forces announce". گاردین.
  89. Callimachi, Rukmini (23 March 2019). "ISIS Caliphate Crumbles as Last Village in Syria Falls". نیویورک تایمز.
  90. «"داعش" چه گروهی است و چه می‌خواهد؟ - منطقه - 11.06.2014». DW.DE. ۲۰۱۴-۰۶-۱۱. دریافت‌شده در ۲۰۱۵-۰۴-۰۹.
  91. «داعش در عراق و سوریه اعلام "خلافت" کرد – DW – ۱۳۹۳/۴/۸». dw.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  92. «واکنش نظام بین‌الملل به جایگاه تروریست‌های داعش». fa. ۲۹ مرداد ۱۳۹۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  93. Sly, Liz. "Al-Qaeda disavows any ties with radical Islamist ISIS group in Syria, Iraq". The Washington Post. Retrieved 2014-06-14.
  94. «رهبر القاعده در پی جدایی "داعش" خواستار اتحاد جهادگرایان شد». dw.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  95. Uppsala Data Conflict Programme: Conflict Encyclopaedia (Iraq). Archived from the original on 27 September 2013. Retrieved 18 November 2013. (See One-sided violence – ISIS-civilians – Actor information-ISIS.) Retrieved 5 August 2014.
  96. Whitlock, Craig (10 June 2006). "Death Could Shake Al-Qaeda in Iraq and Around the World". The Washington Post. Retrieved 22 July 2014.
  97. Knights, Michael (29 May 2014). "The ISIL's Stand in the Ramadi-Falluja Corridor". Combating Terrorism Center. Retrieved 12 July 2014.
  98. «Isis, Isil, IS or Daesh? One group, many names» (به انگلیسی). BBC News. ۲۰۱۴-۰۶-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  99. "Terrorist Designations of Groups Operating in Syria". United States Department of State. 14 May 2014. Archived from the original on 18 May 2014. Retrieved 18 June 2014.
  100. "Isis, Isil or Da'ish? What to call militants in Iraq". BBC News. 24 June 2014. Retrieved 16 August 2014.
  101. Guthrie, Alice (19 February 2015). "Decoding Daesh: Why is the new name for ISIS so hard to understand?". Free Word Centre. Archived from the original on 17 November 2015. Retrieved 15 November 2015.
  102. Randal, Collin. "Why Does a Simple Word like Daesh Disturb Extremists so Much". thenational.ae/. Retrieved 22 November 2014.
  103. Abouzeid, Rania (16 January 2014). "Syria's uprising within an uprising". European Council on Foreign Relations. Archived from the original on 25 January 2014. Retrieved 15 August 2014.
  104. Vultaggio, Maria (16 November 2015). "ISIL, ISIS, Islamic State, Daesh: What's The Difference?". International Business Times.
  105. «افکار و عقاید ابن تیمیه پدر فکری مکتب زرقاوی». سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی. بایگانی‌شده از اصلی در ۱ ژوئیه ۲۰۱۷.
  106. Bulos, Nabih (20 June 2014). "Islamic State of Iraq and Syria aims to recruit Westerners with video". Los Angeles Times. Retrieved 23 June 2014.
  107. McCoy, Terrence (13 June 2013). "ISIS, beheadings and the success of horrifying violence". The Washington Post. Retrieved 23 June 2014.
  108. Abi-Habib, Maria (26 June 2014). "Iraq's Christian Minority Feels Militant Threat". The Wall Street Journal. Retrieved 6 July 2014.(نیازمند آبونمان) Accessible via google.
  109. Al-Qaeda disavows any ties with radical Islamist ISIS group in Syria, Iraq Washington post
  110. ۱۱۲٫۰ ۱۱۲٫۱ «تندروهای مسلح "داعش" و رؤیای ادارهٔ دولتی شهرها – DW – ۱۳۹۳/۴/۲۷». dw.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  111. داعش زنان را تهدید کرد: اگر صورت‌هایتان را کاملاً نپوشانید، به شدت مجازات می‌شوید
  112. "Financing of the Terrorist Organisation Islamic State in Iraq and the Levant" (PDF). Financial Action Task Force. February 2015
  113. «داعش از کجا پول می‌آورد؟». BBC News فارسی. ۲۰۱۵-۱۱-۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  114. «The Rump Islamic Emirate of Iraq | FDD's Long War Journal». www.longwarjournal.org (به انگلیسی). ۲۰۰۶-۱۰-۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  115. «اهداف درازمدت داعش چیست؟». BBC News فارسی. ۲۰۱۴-۰۶-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  116. تأسیس شاخه جدید داعش در اردن ایسنا
  117. «تعین رهبر جدید داعش در افغانستان». خبرگزاری آریانا نیوز.
  118. IS has 20,000-31,500 fighters in Iraq and Syria: CIA
  119. "IS 'numbers 50,000' in Syria". www.aljazeera.com (به انگلیسی). Retrieved 2023-06-21.
  120. Islamic State formations comprise up to 70,000 gunmen — Chief of Russia's General Staff' TASS
  121. Khan, Imran. "Anatomy of an Iraqi car bomb". www.aljazeera.com (به انگلیسی). Retrieved 2023-06-21.
  122. Military of ISIL. (2015, June 3). In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 12:08, June 4, 2015, from http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Military_of_ISIL&oldid=665344575
  123. «New video message from The Islamic State: "Messages from the Fortified Strongholds #4 – Wilāyat Kirkūk"». jihadology.net. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  124. «Islamic State kidnaps around 150 Assyrian Christians in Syria | FDD's Long War Journal». www.longwarjournal.org (به انگلیسی). ۲۰۱۵-۰۲-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  125. «تلاش برای حل معمای صدها خودروی «تویوتای» داعش». Farda News. ۲۰۱۵-۱۰-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۵-۱۰-۰۸.
  126. "Global Terrorism Index 2015". Institute For Economics and Peace. October 2015. Pages 46-47.
  127. «'تعداد جنگجویان خارجی در سوریه دو برابر شده‌است'». BBC News فارسی. ۲۰۱۵-۱۲-۰۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  128. State-launches-English-language-radio-news-bulletins.html "Islamic State launches English-language radio bulletins"[پیوند مرده] telegraph
  129. "Three American teens, recruited online, are caught trying to join the Islamic State" Sullivan, Kevin. The Washington Post (8 December 2014).
  130. «اینترنت ابزار جدید داعش برای تبلیغ». بخش فارسی بی‌بی‌سی. دریافت‌شده در ۲۱ ژوئن ۲۰۱۴.
  131. داعش مجله منتشر کرد + تصاویر خبرگزاری انتخاب
  132. چرا حمایت رسانه‌ای از داعش اینقدر زیاد است؟ خبرگزاری انتخاب
  133. «داعش به هند رسید!». آفتاب. دریافت‌شده در ۲۰۱۴-۰۸-۱۰.
  134. «گزارشی تکان‌دهنده از عملیات تروریستی داعش». خبرآنلاین. ۲۶ آذر ۱۳۹۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۱۷ دسامبر ۲۰۱۳.
  135. «عقب‌نشینی داعش از کوه‌های حمرین به سوی استان صلاح‌الدین». کردپرس. ۱۴ بهمن ۱۳۹۲. دریافت‌شده در ۳ فوریه ۲۰۱۴.
  136. «ربوده شدن ۱۵۰ دانش‌آموز سوری توسط تروریست‌های داعش». fa.alalam.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  137. در موصل چه خبر است؟ خبرگزاری انتخاب
  138. «تصاویر جنایت هولناک داعش در صلاح‌الدین». فرارو. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  139. «نسل‌کشی داعش در عراق». maddahnews.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  140. «۳ مکان استراتژیک مورد نظر داعش در عراق + تصویر». پایگاه خبری تحلیلی انتخاب. ۱۶ تیر ۱۳۹۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  141. «دیده‌بان حقوق بشر: داعش کودکان را به عملیات انتحاری می‌گمارد». بخش فارسی دویچه‌وله. دریافت‌شده در ۲۴ ژوئن ۲۰۱۴.
  142. «Ancient Prophecies Motivate Islamic State Militants» (به انگلیسی). Wall Street Journal. ۲۰۱۴-۱۱-۱۹. شاپا 0099-9660. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  143. "ISIS introduces 'price scheme' for selling enslaved women and girls". RT International (به انگلیسی). Retrieved 2023-06-21.
  144. «داعش یک معبد تاریخی دیگر را در سوریه ویران کرد». www.irna.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  145. «داعش «طاق نصرت» پالمیرا را هم تخریب کرد». www.irna.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  146. Tran، Mark؛ Weaver، Matthew (۲۰۱۴-۰۶-۳۰). «Isis announces Islamic caliphate in area straddling Iraq and Syria» (به انگلیسی). The Guardian. شاپا 0261-3077. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  147. «UN official calls ISIS commanders war crimes suspects». Deutsche Welle. ۲۶ ژوئیه ۲۰۱۴.
  148. «اوباما: همه گزینه‌ها برای کمک به عراق باز است». بخش فارسی دویچه‌وله. دریافت‌شده در ۱۳ ژوئن ۲۰۱۴.
  149. «UN 'may include' Isis on Syrian war crimes list». بی‌بی‌سی. ۲۶ ژوئیه ۲۰۱۴.
  150. «"داعش ISIL" ISIS محصول و تولید کجا است؟». پارسی. دریافت‌شده در ۲۰ ژوئن ۲۰۱۴.
  151. Security Council. «Security Council 7242nd Meeting». شورای امنیت بخش اسناد. دریافت‌شده در ۱۸ اوت ۲۰۱۴.
  152. "Foreign Terrorist Organizations". Bureau of Counterterrorism. United States Department of State. Retrieved 28 July 2014.
  153. "Proscribed Terrorist Organisations" (PDF). وزارت کشور بریتانیا. 20 June 2014. Retrieved 31 July 2014.
  154. "BNPT Declares ISIS a Terrorist Organization". Tempo (به انگلیسی). 2014-08-02. Retrieved 2023-06-21.
  155. «آمریکا: ائتلافی با حضور ۴۰ کشور علیه داعش تشکیل داده‌ایم، اما ایران در این ائتلاف نیست». پایگاه خبری تحلیلی انتخاب. ۱۸ شهریور ۱۳۹۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  156. «اعلام آمادگی کشورهای عرب برای همکاری با آمریکا علیه 'داعش'». BBC News فارسی. ۲۰۱۴-۰۹-۱۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  157. «جان کری برای مقابله با 'داعش' با وزرای خارجه عرب رایزنی می‌کند». BBC News فارسی. ۲۰۱۴-۰۹-۱۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  158. «اوباما: داعش در سوریه هم تعقیب خواهد شد». BBC News فارسی. ۲۰۱۴-۰۹-۱۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  159. «کری در عراق: جهان نمی‌تواند شاهد گسترش شرارت داعش باشد». BBC News فارسی. ۲۰۱۴-۰۹-۱۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  160. «داعش پایان یافت». فرارو. ۳۰ آبان ۱۳۹۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  161. "Iran's president declares end of Islamic State" (به انگلیسی). 2017-11-21. Retrieved 2023-06-21.
  162. "IPutin claims victory over Isis in Syria during surprise visit from Assad". the Times. 21 Nov 2017. Retrieved 21 November 2017.
  163. «ABADI ANNOUNCES MILITARY DEFEAT OF ISIS IN IRAQ». بایگانی‌شده از اصلی در ۱ دسامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۱ نوامبر ۲۰۱۷.
  164. «ترامپ: هفته آینده شکست کامل داعش را اعلام می‌کنیم». euronews. ۲۰۱۹-۰۲-۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  165. «ترامپ شکست کامل داعش را قریب‌الوقوع دانست». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  166. نیروهای دموکراتیک سوریه، پیروزی نهایی بر داعش را اعلام کرد بی‌بی‌سی فارسی
  167. «نیروهای دموکراتیک سوریه پایان خلافت داعش را اعلام کردند». euronews. ۲۰۱۹-۰۳-۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  168. «دانستنی‌ها؛ ظهور و سقوط داعش». euronews. ۲۰۱۹-۰۳-۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  169. "Soleimani played influential role in fight against ISIS". The Business Standard (به انگلیسی). 2020-01-03. Retrieved 2023-06-21.
  170. «Qasem Soleimani: Why his killing is good news for IS jihadists» (به انگلیسی). BBC News. ۲۰۲۰-۰۱-۱۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  171. Groeneveld، Josh. «How Iran and Qassem Soleimani shaped the fight against ISIS, according to an aid worker who saw it first-hand». Business Insider (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  172. "Analysis: It's important to remember the role Soleimani played in the fight against ISIS". CNN (به انگلیسی). 2020-01-03. Retrieved 2023-06-21.
  173. Tan, Weizhen (2020-01-06). "There's a winner from the US-Iran crisis, and it's ISIS". CNBC (به انگلیسی). Retrieved 2023-06-21.
  174. Hartig، Luke (۲۰۲۰-۰۱-۰۶). «Trump's Fatal Mistake: Killing Soleimani vs. Countering ISIS». Just Security (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  175. Feldscher, Jacqueline (2020-01-03). "How the Soleimani strike could kneecap the fight against ISIS". POLITICO (به انگلیسی). Retrieved 2023-06-21.
  176. «آیا قاسم سلیمانی نقشی ویژه در فروپاشی خلافت داعش داشت؟». دویچه وله آلمان.
  177. مالکی شماری از فرماندهان ارتش را برکنار کرد؛ "به‌زودی مردم را از واقعیت‌ها مطلع می‌کنم" ایسنا
  178. استاندار نینوا: تکبر اقلیم کردستان و دولت مرکزی باعث سقوط موصل شد ایسنا
  179. به پیشروی‌های خود ادامه دهید جنگ هنوز تمام نشده ... ایسنا
  180. «فتوای آیت‌الله سیستانی: سلاح به دست بگیرید و در برابر داعش دفاع کنید». بخش فارسی دویچه‌وله. دریافت‌شده در ۱۳ ژوئن ۲۰۱۴.
  181. سرلشکر شیرکو رئوف گفت که نیروهای پیش‌مرگ در پایگاه نظامی تل الورد ایسنا
  182. در پی تسلط اعضای داعش بر شهر تکریت به‌طور کامل درگیری‌های دیگری ایسنا
  183. «دختران کرد آماده نبرد با داعش». dw.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  184. «کردهای عراق در حال حفر خندق در مرزهای خود». پایگاه خبری تحلیلی انتخاب. ۲۰ تیر ۱۳۹۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  185. ۱۸۷٫۰ ۱۸۷٫۱ «رویترز: ایران به دنبال معامله بر سر داعش و مذاکرات هسته‌ای است». BBC News فارسی. ۲۰۱۴-۰۹-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  186. ۱۸۸٫۰ ۱۸۸٫۱ ۱۸۸٫۲ Vinograd, Cassandra; Omar, Ammar Cheikh (11 December 2014). "Syria, ISIS Have Been 'Ignoring' Each Other on Battlefield, Data Suggests". NBC. Retrieved 9 March 2015.
  187. Kelley، Michael B. «It's Becoming Clear That Assad Fueled The Al-Qaeda Surge That Has Kept Him In Power». Business Insider (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  188. «Oil middleman between Syria and Isil is new target for EU sanctions». www.telegraph.co.uk. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  189. ««رژیم اسد با داعش همکاری کرده‌است»». Manoto TV. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  190. «ترکیه گرفتار در دام بحران سوریه». لوموند دیپلوماتیک. ۲۰۱۷-۰۱-۰۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  191. «دیده‌بان حقوق بشر سوریه آنکارا». خبرگزاری دانشجویان ایران.
  192. tagesschau.de. "Türkische Journalisten wegen Spionagevorwurf verhaftet". tagesschau.de (به آلمانی). Retrieved 2023-06-21.
  193. "Türkei: Journalisten Can Dündar und Erdem Gül wieder frei" (به آلمانی). 2016-02-26. Retrieved 2023-06-21.
  194. Gehackte Geheimdokumente: Türkei liefert Waffen an Terroristen! (فیلم مستند uncutnews قاچاق اسلحه از ترکیه به سوریه), retrieved 2023-06-21
  195. "Video purports to show Turkish intelligence shipping arms to Syria" (به انگلیسی). 2015-05-29. Retrieved 2023-06-21.
  196. "Turkish weapons 'heading to end in ISIS hands': RT speaks to Cumhuriyet journalists". RT International (به انگلیسی). Retrieved 2023-06-21.
  197. «انتقاد هاشمی از حمایت پنهانی ترکیه از داعش». جام نیوز. بایگانی‌شده از اصلی در ۵ فوریه ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۹ ژانویه ۲۰۱۶.
  198. «جانشین پیشین صدام حسین و رهبر بوکوحرام از داعش حمایت کردند». بخش فارسی دویچه‌وله. دریافت‌شده در ۲۵ ژوئیه ۲۰۱۴.
  199. کشورهای خاورمیانه و ائتلاف اوباما (متن بزبان انگلیسی). «Middle East countries sign up to Obama's coalition against Isis». The Guardian. دریافت‌شده در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۴.
  200. «اوباما در پی گزینه‌های نظامی جدید علیه گروه دولت اسلامی». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۴.
  201. «نظر باراک اوباما در مورد داعش». سایت خلیج فارس. دریافت‌شده در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۴.
  202. سیاست انگلیس و داعش بایگانی‌شده در ۳۰ مه ۲۰۱۷ توسط Wayback Machine، سیاست انگلیس و داعش
  203. «فابیوس: ایران و فرانسه علیه داعش متحد شوند». دیپلماسی ایرانی.
  204. «France wants Iran as anti-ISIS partner». MACLEAN'S. دریافت‌شده در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۴.
  205. «رهبر انقلاب: داعش و القاعده برای مقابله با ایران ساخته شده‌اند». بایگانی‌شده از اصلی در ۳ اکتبر ۲۰۱۸.
  206. «خامنه‌ای: انگلیس خبیث داعش را برای مقابله با جمهوری اسلامی درست کرد». رادیو فردا.
  207. رادیوفردا (۲۰۱۴-۱۰-۱۷). «گروه حکومت اسلامی در حال «آموزش خلبان» برای جنگنده‌هایش است». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  208. «'خلبان‌های عراقی نیروهای داعش را برای هدایت جنگنده‌ها آموزش می‌دهند'». BBC News فارسی. ۲۰۱۴-۱۰-۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۲۱.
  209. گروه داعش شبکه تلفن همراه را در موصل قطع کرد رادیو فردا
  210. «داعش سر قاضی‌القضات دادگاه شرع خود را برید - منطقه - 13.03.2015». DW.DE. ۲۰۱۵-۰۳-۱۳. دریافت‌شده در ۲۰۱۵-۰۳-۱۳.
  211. «دست‌یابی سازمان‌های امنیتی به اطلاعات مهم و محرمانه داعش». بخش فارسی دویچه‌وله. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئن ۲۰۱۴.
  212. «رسانه‌های آمریکایی: ابوبکر بغدادی، رهبر داعش کشته شده‌است». dw.com. دویچه وله. ۵ آبان ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۵ آبان ۱۳۹۸.
  213. «کشته شدن ابوبکر بغدادی/ نحوه مرگ سرکرده داعش». rahbordemoaser.ir. ۵ آبان ۱۳۹۸.
  214. "Al-Baghdadi Killed in Idlib, a Hotbed of Terror Groups, Foreign Fighters". VOA News. 27 October 2019.
  215. "House Dems angered that Trump told Russia, Turkey of al-Baghdadi raid, but not Pelosi". Fox News. 27 October 2019.
  216. ۲۱۸٫۰ ۲۱۸٫۱ «دونالد ترامپ: ابوبکر بغدادی، رهبر داعش کشته شده‌است». bbc.com/persian. بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۵ آبان ۱۳۹۸.
  217. «ترامپ: ابوبکر البغدادی مثل یک سگ مرد». radiofarda.com. رادیو فردا. دریافت‌شده در ۵ آبان ۱۳۹۸.
  218. «دونالد ترامپ، مرگ ابوبکر بغدادی، سرکرده داعش را تأیید کرد». rfi.fr. رادیو فرانسه. دریافت‌شده در ۵ آبان ۱۳۹۸.
  219. «ابوبکر البغدادی رهبر خودخوانده داعش در سوریه کشته شد». euronews.com. یورونیوز فارسی. دریافت‌شده در ۵ آبان ۱۳۹۸.
  220. «ISIS Leader al-Baghdadi Is Dead, Trump Says». nytimes.com. نیویورک تایمز. دریافت‌شده در ۵ آبان ۱۳۹۸.
  221. «دونالد ترامپ کشتن شدن ابوبکر بغدادی، رهبر داعش را تأیید کرد». dw.com. دویچه وله. دریافت‌شده در ۵ آبان ۱۳۹۸.
  222. ۲۲۴٫۰ ۲۲۴٫۱ ۲۲۴٫۲ «مرگ ابوبکر بغدادی؛ واکنش‌های بین‌المللی از تبریک تا تکذیب». bbc.com/persian. بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۵ آبان ۱۳۹۸.
  223. Qiblawi، Tamara (اکتبر ۲۹, ۲۰۱۹). «A spy stole ISIS leader Baghdadi's underwear for DNA test, Kurds say». cnn.com. سی‌ان‌ان. دریافت‌شده در ۸ آبان ۱۳۹۸.
  224. Richard Engel؛ Daniel Arkin (۲۸ اکتبر ۲۰۱۹). «Kurdish informant provided key intel in operation that killed ISIS leader Abu Bakr al-Baghdadi». nbcnews.com. ان‌بی‌سی نیوز. دریافت‌شده در ۸ آبان ۱۳۹۸.
  225. ۲۲۷٫۰ ۲۲۷٫۱ «آمریکا اولین تصاویر از عملیات علیه بغدادی را منتشر کرد». bbc.com/persian. بی‌بی‌سی فارسی. ۹ آبان ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۹ آبان ۱۳۹۸.
  226. «یک مقام پنتاگون: بقایای جسد ابوبکر بغدادی به دریا انداخته شد». euronews.com. یورونیوز فارسی. دریافت‌شده در ۷ آبان ۱۳۹۸.
  227. «بقایای جسد ابوبکر البغدادی «در دریا دفن شد»». radiofarda.com. رادیو فردا. دریافت‌شده در ۷ آبان ۱۳۹۸.
  228. Philp، Catherine (۱ نوامبر ۲۰۱۹). «IS declares new leader after death of al-Baghdadi». thetimes.co.uk. تایمز. دریافت‌شده در ۱۰ آبان ۱۳۹۸.
  229. Dearden، Lizzie (۳۱ اکتبر ۲۰۱۹). «Isis names new leader as Abu Ibrahim al-Hashimi al-Qurashi after death of Abu Bakr al-Baghdadi». independent.co.uk. ایندیپندنت. دریافت‌شده در ۱۰ آبان ۱۳۹۸.
  230. Eric Schmitt؛ Rukmini Callimachi (۳۱ اکتبر ۲۰۱۹). «ISIS Names New Leader and Confirms al-Baghdadi's Death». nytimes.com. نیویورک تایمز. دریافت‌شده در ۱۰ آبان ۱۳۹۸.
  231. «داعش رهبر جدید این گروه را معرفی کرد». bbc.com/persian. بی‌بی‌سی فارسی. ۹ آبان ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۱۰ آبان ۱۳۹۸.

پیوند به بیرون