داعش

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
دولت اسلامی
نام پیشین: دولت اسلامی عراق و شام
(به عربی: الدولة الإسلامية)
داعش
شعار ملی«(به عربی: باقِيَة وتَتَمَدَّدُ
(ماندگار و روبه‌گسترش)
     کنترل توسط حکومت عراق     کنترل توسط حکومت سوریه     کنترل توسط داعش     کنترل توسط کردستان عراق     کنترل توسط کردستان سوریه     کنترل توسط معارضین سوری     کنترل توسط جبهه النصره
پایتخت رقه
بزرگترین شهر موصل
زبان رسمی عربی
نوع حکومت خلافت اسلامی
نام حاکمان 
 • خلیفه
 • نخست‌وزیر

 • ابوبکر بغدادی
 • ابوعبدالله حسینی 
واحد پول دینار داعش
نوع تقویم هجری قمری[۱]
داعش
الدولة الاسلامیة
شرکت‌کننده در جنگ داخلی سوریه
Flag of Islamic State of Iraq.svg
پرچم دولت اسلامی عراق و شام
فعالیت ۲۰۰۳-تا کنون
ایدئولوژی جهادگرایی سلفی، شیعه‌ستیزی، وهابی‌گری، خلیفه جهانی
رهبران ابومصعب الزرقاوی  (۲۰۰۴–۲۰۰۶)
ابوحمزه المهاجر  (۲۰۰۶–۲۰۱۰)
ابوعمر البغدادی  (۲۰۰۶–۲۰۱۰)
ابوبکر البغدادی (۲۰۱۰-)
ستاد بعقوبه (عراق)،
رقه (سوریه)
ناحیهٔ
عملیات‌ها
 عراق
 سوریه
نیرو ~۱۰۰۰ اعضای اصلی (۲۰۰۵)[۲]
با احتسابِ نیروهای پاره-وقت ‍۱۰۰۰۰~)(۲۰۱۰)[۳]
~۱٬۰۰۰ (۲۰۱۱)[۴]
~۲٬۵۰۰ (۲۰۱۲)[۵][۶]
۱۰٬۰۰۰–۱۲٬۰۰۰ (۲۰۱۳)[۷]
بخشی از القاعده (از ۲۰۰۴)[۸]
سرچشمه‌گرفته از دولت اسلامی عراق و شام
القاعده در عراق(شورای مجاهدین)
مخالفان نیروهای مسلح سوریه
سوریه ارتش آزاد سوریه[۹]

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی[۱۰]
نیروهای مسلح ملی سوریه
عراق نیروهای مسلح عراق
نیروهای چندملیتی در عراق (۲۰۰۴–۲۰۰۹)
نیروهای ایالات متحده در عراق (۲۰۱۰–۲۰۱۱)
عراقشوراهای بیداری
حزب‌الله لبنان[۱۱](گردان‌های حزب‌الله عراق)[۱۱]
سوریه جبهه انقلابیون سوریه[۱۲]
ارتش مجاهدین[۱۳]
جبهه النصره
انصار الاسلام
جماعت انصار السنا
پیش‌مرگ

نبردها/جنگ‌ها جنگ عراق

دولت اسلامی عراق و شام (به عربی: الدولة الاسلامیة فی العراق والشام) با نام اختصاری داعش که در حال حاضر خود را دولت اسلامی (به عربی: الدولة الاسلامیة) نامیده‌است،[۱۵][۱۶][۱۷] یک سازمان شورشی جهادی است که بخش‌های بزرگی از شمال عراق و شرق سوریه را در تصرف خود دارد. این گروه به رهبری ابوبکر البغدادی از مجاهدین سلفی جداشده از شبکهٔ القاعده تأسیس شده و با دولت‌های عراق و سوریه و دیگر گروه‌های شورشی مخالف دولت سوریه وارد جنگ شده‌است. داعش یکی از رادیکال‌ترین گروه‌های اسلام‌گرا در خاورمیانه است.[۱۸] آن‌ها علاوه بر عراق و سوریه بخش‌هایی از لیبی و نیجریه را نیز در کنترل خود دارند و گروه‌های هم‌پیمان آن در نقاط دیگر دنیا مثل افغانستان و آسیای جنوب شرقی نیز فعال هستند.

ریشه داعش به جماعت توحید و جهاد می‌رسد که در سال ۱۹۹۹ به رهبری ابومصعب الزرقاوی تأسیس شد و در سال ۲۰۰۴ به شبکه القاعده پیوست و پس از آن به القاعده عراق معروف شد. این گروه که وارد جنگ با دولت عراق و نیروهای آمریکایی مستقر در عراق شده بود در سال ۲۰۰۶ با چندین گروه اسلام‌گرای دیگر ائتلاف کرده و «مجلس شورای مجاهدین» را تشکیل داد که یک قدرت مهم در استان انبار وسیعترین استان عراق محسوب می‌شد. در ۱۳ اکتبر همین سال مجلس شورا به همراه چند گروه شورشی دیگر «دولت اسلامی عراق» را تشکیل داد. ابوایوب المصری و ابوعمر بغدادی دو رهبر اصلی دولت اسلامی عراق بودند که در ۱۸ آوریل ۲۰۱۰ در عملیات ارتش آمریکا کشته شدند و ابوبکر بغدادی جایگزین آنها شد.

با آغاز جنگ داخلی سوریه نیروهای دولت اسلامی وارد سوریه نیز شدند و در ۸ آوریل ۲۰۱۳ نام «دولت اسلامی عراق و شام» را بر خود نهادند و از آن پس با نام مخفف داعش معروف شدند. آنها به سرعت بخش‌هایی از شمال شرقی سوریه را تصرف کرده و شهر رقه را به عنوان پایتخت خود انتخاب کردند. سپس همزمان با اقدام نظامی در سوریه به عراق حمله کرده و موفق شدند رمادی و فلوجه مهمترین شهرهای استان انبار در عراق را به قلمرو خود اضافه کند. در ژوئن ۲۰۱۴ مهمترین موفقیت داعش با تصرف موصل ـ دومین شهر بزرگ عراق ـ به دست آمد. آنها در ماه‌های بعد نیز پیشروی‌های زیادی داشته و تا خرداد ۱۳۹۴ حدود نیمی از خاک سوریه و بخش‌های شمال غربی عراق را در تصرف خود دارند. داعش در این دوره بخش‌هایی از متصرفات خود را نیز از دست داده و از جمله شهر مهم تکریت را در فروردین ۱۳۹۴ به ارتش عراق و نیروی شبه‌نظامی حشد شعبی که برای جنگ با این گروه تشکیل شده، واگذار کرد.

این گروه پس از گسترش متصرفات خود در ۲۹ ژوئن ۲۰۱۴ اعلام کرد که از این پس نام آن «دولت اسلامی» است و یک خلافت جهانی را تشکیل داده و ابوبکر بغدادی رهبر گروه را نیز به عنوان خلیفه معرفی کرد و فعالیت‌های حکومتی خود را گسترش داد (از جملهٔ این اقدام‌ها چاپ اسکناس با واحد دینار داعش و گذرنامه، درست کردن پلیس، صدور نفت، راه‌اندازی شبکهٔ تلویزیون، برگزاری گشت‌های گردشگری است).[۱۹] هرچند ریشه داعش به گروه‌های مرتبط با شبکه القاعده می‌رسد اما با جبههٔ نصرت شاخه رسمی القاعده در سوریه وارد جنگ شده‌است و القاعده بارها نسبت داعش به خود را رد کرده‌است.[۲۰] شکاف بین القاعده و داعش به سال ۲۰۱۳ میلادی برمی‌گردد. الظواهری در این سال بعد از اینکه گروه داعش به بدرفتاری با شهروندان سوری و شورشیان رقیب متهم شد از این گروه خواست، فعالیت‌های خود را روشن سازد. ایمن ‌الظواهری در گفت‌وگویی اتهام‌ها در مورد این که بشار اسد، رئیس جمهور سوریه ممکن است برای ایجاد آشوب به داخل گروه‌های جهادی نفوذ کرده باشد را رد کرد و گفت: «اگر من دستور بدهم با برادران مجاهدت بجنگ، از من اطاعت نکن. اگر من دستور بدهم که خود را میان برادران مجاهدت منفجر کن از من پیروی نکن.»[۲۱]

محتویات

باورها و اندیشه‌ها

داعش در واقع ادامه تشکیلاتی یک گروه از سلفی‌های جهادی در عراق به رهبری ابومصعب زرقاوی می‌باشد. گروه زرقاوی جزو القاعده بود و سال ۲۰۰۶ در عراق کشته شد. او در اعلامیه‌های خود همواره به فتواهای ابن تیمیه استناد می‌کرد. بغدادی نیز خود را پیرو ابن تیمیه می‌داند. ابن تیمیه پدر معنوی همه گروهای جهادی است. افکار او روشن و صریح است. او با مرجعیت عقل بکلی مخالف است مگر اینکه در راستای تأیید نقل و احادیث باشد. او هرگونه تعامل با کفار و مشرکین را حرام می‌داند. او از جمله تفکرات اسلامی شیعیان را نیز مردود و آنها را کافر می‌داند. گروههای جهادی برپایی حکومت دینی و اجرای شریعت اسلامی را وظیفه شرعی خود می‌دانند.[۲۲] داعش بخاطر تفسیر و قرائت خشن وهابیت از اسلام[۲۳] و خشونت وحشیانه‌اش[۲۴] برضد شیعه و مسیحیان[۲۵] معروف است و به‌قدری تندرو و سخت‌گیر است که با دیگر گروه‌های اسلام‌گرای سلفی ازجمله جبهه النصره شاخه رسمی القاعده در سوریه نیز درگیر جنگ شده. اولین بار در فوریه ۲۰۱۴ بود که ایمن الظواهری، رهبر القاعده به‌طور رسمی هر گونه انتساب این گروه به القاعده را رد کرد.[۲۶]

داعش در شهرهای تحت سلطه خود از جمله رقه سوریه قوانین سفت و سخت مبتنی بر شریعت را اجرا می‌کند. دستان دزدها در ملاء عام قطع می‌شود، هر روز اعدام‌های گروهی در خیابان رخ می‌دهد و زن‌ها حتی اجازهٔ مراجعه به پزشک هم ندارند. داعش در سوریه بلافاصله دفاتری با عنوان «حسبه» راه‌اندازی کرد تا بر اجرای شریعت اسلام نظارت کند. دفاتر دیگری هم با نام «دعوا» راه‌اندازی شد تا ایدئولوژی داعش را تبیین و تبلیغ کند. نیروهای این گروه اسلام‌گرای تندرو عکسی را در شبکه‌های اجتماعی منتشر کردند که نشان می‌داد داعش افرادی را که در مناطق تحت کنترل آن‌ها در سوریه روزه‌خواری کردند، در ملاء عام شلاق زدند. نیروهای این گروه اسلام‌گرای تندرو هرگونه تجارت ساکنان شهرهای تحت کنترل خود به دور از اجازه و کنترل داعش را ممنوع اعلام کردند.[۲۷] در راستای مقرراتی که این‌گروه برای نحوهٔ حجاب و لباس زنان وضع کرده‌است، زنان موصل را تهدید کرد در صورت عدم رعایت حجاب کامل و نپوشاندن تمام صورت خود، به شدت مجازات خواهند شد. داعش در بیانیه‌ای اعلام کرده است، شروطی که برای لباس و زینت زنان وضع کرده، تنها برای جلوگیری از فساد و خودنمائی آنان است، و این محدودیت برای آزادی آنها محسوب نمی‌شود، بلکه از ابتذال ممانعت می‌کند. در این بیانیه همچنین آمده است هر کس این مقررات را رعایت نکند و باعث فتنه و فساد شود، بازخواست و به شدت مجازات می‌شود تا جامعه مسلمانان و دین حفظ شود.[۲۸]

به گفته عبدالوهاب فراتی مهمترین دلیل گرایش جوانان مسلمان عرب و غیر عرب به داعش به جذابیت‌های ایدئولوژی آنها بر می‌گردد. ایدئولوژی گروه داعش بسیط و ساده است؛ آنها خود را گرفتار گفتگوهای تئوریک نمی‌کنند. این ایدئولوژی به شدت رادیکال است و محافظه‌کار نیست و سومین ویژگی این ایدئولوژی عمل‌گرایی است.[۲۹] داعش یک و نیم میلیارد مسلمان را در جهان مرتد می‌داند.[۳۰]

موعودگرایی

یکی از باورهای اساسی این گروه اعتقاد به ظهور قریب‌الوقوع مهدی موعود و فرارسیدن آخرت است و تقریباً تمام تصمیمات مهم و قوانین دولت اسلامی، مطالبی که در بیانیه‌ها و اعلامیه‌های خود و بر روی تابلوها، گواهینامه‌ها، سکه‌ها و نوشت‌افزار درج می‌کنند از پیشگویی‌های آخرالزمانی آن‌ها پیروی می‌کند. ریشه این نگاه به نیروهای بنیان‌گذار القاعده عراق برمی‌گردد که در جلسات خصوصی خود مرتب از مشاهده علائم برپایی قیامت صحبت می‌کردند. به گفته ویل مک‌کانتس محقق موسسسه بروکلین که کتابی در مورد فرجام‌گرایی داعشی‌ها نوشته است، یکی از اسلام‌گراهای برجسته عراق در سال ۲۰۰۸ به بن لادن هشدار داده بود که رهبری القاعده در عراق به دست افرادی افتاده که «مرتب در مورد مهدی صحبت می‌کنند و تصمیمات استراتژیک خود را بر همین اساس اتخاذ می‌کنند» به طوریکه القاعده در نامه‌ای به آنها گفته بود که این بحث‌ها را تمام کنند.[۳۱]

اهمیت عجیبی که داعش برای شهر دابق قائل است به همین موضوع برمی‌گردد. دابق روستای بزرگی در شمال حلب است که وقتی نیروهای دولت اسلامی در سال ۲۰۱۴ آن را با هزینه سنگینی به تصرف خود آوردند به طرز جنون‌آمیزی شادمان بودند و جشن می‌گرفتند. در حالیکه دابق در یک منطقه دشتی بدون هیچ اهمیت استراتژیک واقع شده‌است. داعش حتی نشریه رسمی خود را «دابق» نامگذاری کرده تا اهمیت این موضوع را آشکار کند. ارتباط دابق با آخرالزمان به حدیثی بازمی‌گردد که در صحیح مسلم نقل شده که آخرالزمان وقتی فرا می‌رسد که جنگی میان سپاه اسلام و سپاه رومیان در دابق به وقوع می‌پیوندد و مسلمین با وجود تلفات زیاد به پیروزی می‌رسند. کلمه روم به امپراتوری روم شرقی اشاره دارد که اکنون وجود خارجی ندارد و نیروهای دولت اسلامی معتقدند منظور از آن سپاه کفار است و در حال حاضر با آمریکا قابل تطبیق است.

بر اساس روایات آخرالزمانی مورد قبول داعش؛ پس از آن دجال از خراسان ظهور می‌کند و تعداد زیادی از مسلمانان را می‌کشد به طوریکه فقط ۵ هزار نفر از آنها باقی مانده و در بیت‌المقدس محاصره می‌شوند. درست در زمانی که دجال آماده می‌شود تا کار آنها را یکسره کند. مسیح به زمین بازمی‌گردد و دجال را از پا درآورده و سپاه مسلمین را به پیروزی می‌رساند.

یکی از احادیث دیگری که از پیامبر در مورد فرارسیدن قیامت نقل شده اینست که زمانی فرا می‌رسد که مردم مدتهاست دیگر در مورد آن صحبت نمی‌کنند. از نظر داعشی‌ها اکنون همین شرایط وجود دارد و در هیچ مسجدی واعظان از این موضوع صحبت نمی‌کنند.

به همین دلیل است که جنگجویان داعشی همواره وعده «فتح روم» را می‌دهند و تمام شماره‌های دابق با نقل قولی از ابومصعب الزرقاوی آغاز می‌شود که در آن از میان بردن سپاه صلیبیون در دابق وعده داده می‌شود. در شماره ۷ دابق مقاله‌ای با عنوان «انقراض محدوده خاکستری» منتشر شد که در آن گفته می‌شود در دوران آخرالزمان دنیا میان مسلمانان مومن و دشمنان اسلام تقسیم شده و دیگر محدوده خاکستری میان آن‌ها وجود ندارد. در نتیجه مسلمانانی که از دولت اسلامی پیروی نمی‌کنند -همچون شیعیان، پیروان تصوف و مسلمانان معتقد به دمکراسی- به اردوگاه دشمنان اسلام کشیده خواهند شد. طرفداران دولت اسلامی بر اساس همین اعتقادات خود مشتاقانه انتظار نبرد زمینی با آمریکاییها و متحدانشان را می‌کشند. ورود سپاه آمریکا به جنگ برای آنها به مفهوم فرارسیدن جنگ دابق و صحت پیشگویی‌هایشان خواهد بود.[۳۲]

بسیاری از فعالیت‌های داعش ها با هیچ نوع محاسبه عقلانی قابل توجیه نیستند. حکومت‌هایی چون آلمان نازی یا خمرهای سرخ کامبوج سعی می‌کردند جنایات خود را پنهان کنند اما داعش بر عکس با انتشار فیلم‌های متعدد گردن زدن یا فیلم زنده سوزاندن خلبان اردنی همه را به دشمنی با خود برانگیخته‌است. آن‌ها نه تنها با شیعیان، کردها، یزیدی‌ها، مسیحی‌ها و تمام مسلمانانی که با آن‌ها هم‌عقیده نیستند می‌جنگند، بلکه حتی با القاعده نیز وارد نبرد شده‌اند. این رویکرد داعش به این دلیل است که آنها استراتژی خود را بر اساس محاسبات عقلانی تعیین نمی‌کند بلکه سعی دارند هرچه سریعتر جنگ سرنوشت‌ساز دابق برپا می‌شود. جان جهادی جلاد بریتانیایی داعش در فیلم گردن زدن پیتر کاسیگ امدادرسان آمریکایی می‌گوید: ما اولین صلیبی را در دابق دفن می‌کنیم و مشتاقانه منتظر آمدن بقیه سپاهیان شما هستیم»[۳۳]

خشونت بکار رفته از سوی داعش در برابر مسلمانان مسبوق به سابقه بوده و پیش از این از سوی دیگر مدعیان مهدویت در فرقه بابیه[۳۴] نیز صورت گرفته بود.[۳۵][۳۶]

جغرافیای حضور داعش

دو شورشی عراقی در سال ۲۰۰۶. ریشه دولت اسلامی به جنگجویانی می‌رسد که پس از اشغال عراق با نیروهای آمریکا وارد جنگ شدند

داعش امروزه منطقه وسیعی از سوریه و عراق را در اختیار دارد و هدف آن در قدم اول تصرف تمام عراق و منطقه شامات است. اما شبه‌جزیره عربستان و شمال آفریقا و اندلس تا خراسان بزرگ نیز در نقشه ترسیمی آنها وجود دارد. داعش نخست بار در خلال جنگ داخلی سوریه اعلام موجودیت کرد. آنان با دیگر معارضان مسلح و حتی گروه‌های جهادی مثل النصره درگیر شدند. سپس به عراق نیز وارد شد و فعالیت خود را به آنجا نیز گسترش داد. داعش در سوریه در اویل سال ۲۰۱۴ متحمل شکست‌هایی در مقابل جبهه النصره شد اما در ژوئن ۲۰۱۴ موصل، دومین شهر بزرگ عراق را به تصرف خود درآورده‌است.[۳۷]

نیروهای داعش اکنون بر قسمتهایی شمال غربی سوریه را در تصرف خود دارند. آنها در فروردین ۱۳۹۴ تکریت مرکز استان صلاح‌الدین را از دست دادند اما در اواخر اردیبهشت شهر رمادی مرکز استان انبار و پالمیرا در مرکز سوریه را اشغال کردند.

سوریه

نوشتار(های) وابسته: جنگ داخلی سوریه

تا خرداد سال ۱۳۹۴ بیش از نیمی از مساحت سوریه در تصرف دولت اسلامی است. متصرفات داعش عمدتاً در قسمت‌های بیابانی غرب کشور است. رُقه بزرگترین شهر سوریه است که در کنترل داعش قرار دارد و پایتخت خلافت اسلامی داعش نامیده شده است.[۳۸]

لیبی

بزرگترین موفقیت دولت اسلامی در خارج از عراق و سوریه، در لیبی به دست آمده‌است. شاخه داعش در لیبی در اکتبر ۲۰۱۴ با تصرف شهر درنه در شرق لیبی اعلام وجود کرد. آنها از فوریه ۲۰۱۵ شهر سرت را نیز در کنترل خود دارند.

صحرای سینا

در نوامبر ۲۰۱۴ بسیاری از جنگجویان عضو گروه انصار بیت‌المقدس با ابوبکر البغدادی بیعت کردند. این گروه در صحرای سینای مصر فعال است و در نوار غزه هم عملیا‌ت‌هایی را انجام می‌دهد و پس از الحاق به دولت اسلامی خود را «ولایت سینای دولت اسلامی» می‌نامد.

غرب آفریقا

گروه بوکو حرام که در کشورهای غرب آفریقا به ویژه نیجریه فعال است در مارس ۲۰۱۵ با ابوبکر البغدادی بیعت کرد و از آن پس با نام «ولایت غرب آفریقای دولت اسلامی» شناخته می‌شود.

اردن

گروه دولت اسلامی عراق و شام شاخه دیگری را برای به کار گرفتن اعضای جدید در اردن تأسیس کرد که به گفته مسئولان این گروه هدف این شاخه جدید اعزام نیرو و همچنین ارسال سلاح به کشورهای همجوار است.[۳۹]

نیروی نظامی

خودروهای هاموی ارتش عراق

برآوردهای متفاوتی از تعداد جنگجویان دولت اسلامی شده‌است. سازمان سیا در سپتامبر ۲۰۱۴ تعداد مبارزان این گروه در عراق و سوریه را بین ۲۰ تا ۳۱.۵ هزار نفر برآورد کرد.[۴۰] دیده‌بان حقوق بشر سوریه در اوت ۲۰۱۴ تعداد جنگجویان آن را ۸۰ هزار نفر (۵۰ هزار در سوریه و ۳۰ هزار در عراق) برآورد کرد.[۴۱] فرمانده ارتش روسیه نیز در دسامبر ۲۰۱۴ اعلام کرد که مطابق برآوردهای ما تعداد نیروهای داعش به ۷۰ هزار نفر می‌رسد.[۴۲]

بیشتر سلاح‌هایی که دولت اسلامی عراق در دوران مبارزه با نیروهای آمریکایی و سایر کشورهای ائتلاف به کار میگرفت از زرادخانه‌های حکومت صدام حسین در نقاط مختلف کشور به دست آمده و شامل تفنگ‌های کلاشنیکف، مسلسل پی‌کا و راکت‌اندازهای آرپی‌جی-۷ می‌شد. آنها در دوران جنگ داخلی سوریه و پس از خروج نیروهای آمریکایی از عراق نیروی نظامی خود را با به غنیمت گرفتن حجم عظیمی از سلاح‌های متنوع تقویت کردند. جنگجویان دولت اسلامی از عملیات‌های انتحاری به عنوان یک تاکتیک جنگی مؤثر استفاده می‌کنند و بمب‌های کنار جاده‌ای را در مسیر حرکت کاروان‌های نظامی دشمن تعبیه می‌کنند. خودرو نقلیه اصلی آن‌ها تویوتا لندکروزهایی است که به صورت وانت مسلح درآمده‌اند. این وانت‌ها هم برای جابجایی جنگجویان و هم برای حمل سلاح‌های نیمه‌سنگین استفاده می‌شوند و سرعت بالای آن‌ها باعث می‌شود تا در مقابل حملات هوایی مصونیت داشته باشند.

آنها تعداد زیادی خودرو زره‌پوش هاموی را هم از ارتش عراق به غنیمت گرفته‌اند. به گفته نخست‌وزیر عراق حیدر العبادی داعش پس از فتح موصل حدود ۲۳۰۰ دستگاه هاموی را به غنیمت گرفت. اما هاموی در مقایسه با تویوتا لندکروز به تعمیرات و مراقبت بیشتری نیاز داشته، برخی قطعات یدکی آن تنها از طریق آمریکا قابل تأمین است و مصرف سوخت بالاتری دارد. به همین جهت تئوریسین‌های جنگی داعش شیوه نوینی را برای استفاده از هاموی ابداع کرده‌اند. آن‌ها از هاموی به عنوان یک بمب متحرک برای عملیات انتحاری استفاده می‌کنند. این خودرو به چند دلیل در این نقش بسیار مؤثر واقع شده‌است. نخست اینکه زره هاموی به راحتی در مقابل آتش سبک و متوسط مقاومت می‌کند و به آن اجازه می‌دهد به نیروهای امنیتی عراقی نزدیک شود. دوم اینکه فضای کافی برای قرار دادن حجم زیادی مواد منفجره در آن وجود دارد و سوم اینکه این خودرو به طور گسترده توسط نیروهای عراقی استفاده می‌شود در نتیجه به راحتی با خودروهای خودی اشتباه گرفته می‌شود. نیروهای دولت اسلامی در جریان تصرف شهر رمادی به طرز موثری از این شیوه استفاده کردند و موفقیت آن موجب شده تا پس از آن استفاده بیشتری از آن بکنند. به گفته هشام الهشام تحلیلگر نظامی متخصص در امور عراق؛ این تاکتیک میتواند تغییر قواعد بازی را موجب شود. نیروهای عراقی باید از این پس به شکل تهاجمی‌تری به خودروهایی که به آنها نزدیک می‌شوند حمله کنند اما این کار بسیار مشکلیست چون نیاز به قابلیت‌های شناسایی و تجسسی بالایی دارد. بزرگترین مشکل ارتش عراق اینست که متوقف کردن یک خودرو انتحاری تقریباً غیرممکن است. اگر کسی اراده منفجر کردن خودش را داشته باشد بالاخره این کار را خواهد کرد. حملات هوایی هم بی‌تاثیر است چون بدون وجود نیروی اطلاعاتی مستقر بر روی زمین آن‌ها نمی‌دانند چه چیزی را باید هدف قرار دهند.[۴۳]

در جدول زیر فهرستی از سلاح‌هایی که استفاده داعش از آنها گزارش شده را ملاحظه می‌کنید:[۴۴]

طبقه انواع
تفنگ هجومی اتحاد جماهیر شوروی کلاشنیکف (مدل‌های آکا-۴۷، آکاام، تایپ ۵۶ چینی و زاستاوا ام۷۰ یوگسلاوی)، ایالات متحده آمریکا تفنگ ام۱۶ و ام۴ کارابین
تیربار روسیه پی‌کا، اتحاد جماهیر شوروی تیربار سبک آرپی‌دی، اتحاد جماهیر شوروی تیربار سبک آرپی‌کا، ایالات متحده آمریکا تیربار سبک اف‌ان مینیمی، اتحاد جماهیر شوروی تیربار سنگین دوشکا، اتحاد جماهیر شوروی تیربار سنگین ان‌اس‌وی
تفنگ تک‌تیرانداز اتحاد جماهیر شوروی دراگانوف، رومانی پی‌اس‌ال، اتحاد جماهیر شوروی موزین ناگان تفنگ جنگ جهانی‌ دومی دوربین‌دار
تفنگ ضدتجهیزات اتحاد جماهیر شوروی کااس‌وی‌کا، چین ژیجانگ ام۹۹
تپانچه ایتالیا برتا-۹۲، اتریش گلاک، اتحاد جماهیر شوروی ماکارف، کرواسی اچ‌اس ۲۰۰۰، بلژیک برونینگ های‌پاور
موشک ضدتانک چین اچ‌جی-۸ (پیکان سرخ)، اتحاد جماهیر شوروی ای‌تی-۴ اسپیگوت، روسیه کورنت، ایالات متحده آمریکا موشک تاو، فرانسه میلان
آرپی‌جی و توپ بدون لگد اتحاد جماهیر شوروی آرپی‌جی-۷، یوگسلاوی ام۷۹ اوسا، ایالات متحده آمریکا تفنگ ۱۰۶
خودرو زره‌پوش جنگی ایالات متحده آمریکا هاموی، ایالات متحده آمریکا ام۱۱۱۷، ایالات متحده آمریکا ام۱۱۳، ایالات متحده آمریکا، کوگار، اتحاد جماهیر شوروی بی‌آردی‌ام-۲، اتحاد جماهیر شوروی بی‌ام‌پی-۱ ، اتحاد جماهیر شوروی ام‌تی‌ال‌بی، لهستان ژیک
تانک اصلی میدان نبرد اتحاد جماهیر شوروی تی-۵۵، اتحاد جماهیر شوروی تی-۶۲، اتحاد جماهیر شوروی تی-۷۲ و ایالات متحده آمریکا ام۱ آبرامز
توپخانه ایالات متحده آمریکا هویتزر ۱۵۵ م‌م ام ۱۹۸، چین ۱۳۰ م‌م تایپ ۵۹، اتحاد جماهیر شوروی ۱۲۲ م‌م دی-۳۰، اتحاد جماهیر شوروی خودکششی ۱۲۲ م‌م وزدیکا
کاتیوشا اتحاد جماهیر شوروی بی‌ام-۲۱ گراد، اتحاد جماهیر شوروی بی‌ام-۱۴
توپ ضدهوایی اتحاد جماهیر شوروی زو-۲۳-۲، اتحاد جماهیر شوروی خودکششی شیلکا، اتحاد جماهیر شوروی ۵۷ م‌م اس-۶۰
موشک سام اتحاد جماهیر شوروی سام-۷، اتحاد جماهیر شوروی ایگلا، ایالات متحده آمریکا استینگر، چین اف‌ان-۶ (پیکان سرخ)

منابع مالی

بر اساس تحقیق سال ۲۰۱۵ سازمان Financial Action Task Force پنج منبع مالی عمده دولت اسلامی عراق و شام به ترتیب به شرح زیر است:[۴۵]

  • منابع مالی که با اشغال سرزمین‌ها به دست می‌آید مثل کنترل بانک‌ها، دخایر نفت و گاز، مالیات، اخاذی، و سرقت از منابع سرمایه‌ای
  • گروگان‌گیری برای دریافت پول
  • اعانه‌هایی که از طریق سازمان‌های غیرانتفاعی دریافت می‌شود
  • حمایت‌های جنی و تجهیزاتی که جنگجویان خارجی فراهم می‌کنند
  • دریافت سرمایه از طریق شبکه‌های ارتباطی مدرن

افراد مسلح داعش پس از تصرف شهر موصل، دست به غارت بانک‌های این شهر زدند. این گروه موفق شد حدود ۴۲۹ میلیون دلار را از بانک‌های موصل، غارت کند. بدین ترتیب می‌توان گفت داعش در آن زمان به ثروتمندترین گروه تروریستی در جهان تبدیل شد.[۴۶] پیش از تصرف موصل «دارایی نقدی داعش ۸۷۵ میلیون دلار» بوده است. بنا به گزارش گاردین پس از تصرف شهر موصل، دارایی‌های داعش احتمالاً بالغ بر چند میلیارد دلار شد. پس از غارت بانک‌ها و مؤسسات مالی و دست‌یابی به تجهیزات نظامی موصل باید به دارایی‌های پیشین داعش مبلغی حدود یک و نیم میلیارد دلار دیگر را نیز افزود.[۴۷]

صدور نفت

داعش در ۱۴ تیر ۱۳۹۳ نخستین محموله‌های نفت را از میدان نفتی عجیل آغاز و آنها را از منطقه کردستان عراق صادر کرد. داعش ۱۰۰ تانکر نفت خام را به قیمت حدود ۱۲ تا ۱۴ هزار دلار در هر تانکر برای تأمین مالی عملیات‌های خود به فروش رساند. شلال عبدالبابان شهردار منطقه توزخورماتو در بیانیه‌ای گفت: افرادی که نفت را از این گروه می‌خرند از راه‌های تحت کنترل این گروه و از طریق شهرهای کِفری یا غدیرکرم به پالایشگاهها یا با هماهنگی ایست‌های بازرسی از طریق شهر مخمور به منطقه کردستان می‌رسانند.[۴۸] آنها همچنین در این زمان کنترل تمامی میدان‌های نفتی و گازی مهم سوریه را در استان دیرالزور که هم‌مرز عراق است، در دست داشتند.[۴۹] داعش هر بشکه نفت استان دیرالزور سوریه را به قیمت ۱۲ دلار به فروش می‌رساند. پیش از این، زمانی که چاههای نفت دیرالزور در دست دیگر گروههای تروریستی قرار داشت، آن‌ها هر بشکه نفت را معادل ۳۰ الی ۵۰ دلار می‌فروختند. یکی از منابع اصلی درآمد داعش، نفت و گازی است که از منابع زیر زمینی سوریه غارت می‌کنند. عمده خریداران این نفت و گاز دلال‌های سوختی هستند که نفت خریداری شده را به مقصد اروپا و آمریکا روانه می‌کنند.[۵۰]

چاپ اسکناس و گذرنامه

گروه دولت اسلامی عراق و شام پس از اعلام خلافت و تغییر نام به «دولت اسلامی»، در مناطق تحت سیطره خود دست به ضرب سکه،[۵۱][۵۲] چاپ اسکناس و گذرنامه‌های جدید زد. داعش پس از اعلام تشکیل خلافت اسلامی بلافاصله پرچم جدید خود را نیز به ۲۳ زبان زنده دنیا منتشر کرد. تعدادی از رسانه‌های محلی از چاپ اسکناس‌های جدید در یک، پنج و ده دیناری داعش در موصل و تکریت و برخی از مناطق استان دیالی خبر دادند. تارنمای روزنامه ترکی «ینی شفق» ترکیه پیش‌تر از چاپ نخستین گذرنامه رسمی داعش برای ۱۱ هزار عضو این گروه در شهر موصل عراق خبر داد.[۵۳]

در ۲۳ آبان ۱۳۹۳ داعش اعلام کرد قصد دارد ارز پولی خاص خود را وارد تبادلات پولی کند. ارز تازه «دینار اسلامی» نام دارد. یک سایت نزدیک به «دولت اسلامی»، نوشت که ابوبکر بغدادی، خلیفه خودخوانده دولت اسلامی دستور ضرب سکه‌های تازه را صادر کرده است تا «سیستم پولی استبدادی رایج» که «الگوی نظام اقتصادی غرب» است و «مسلمان‌ها را به بردگی کشانده» تغییر کند. شورای دولت اسلامی حکم ابوبکر بغدادی را تأیید کرد.[۵۴]

رسانه‌های جمعی و تبلیغات

لوگو مؤسسه الفرقان

دولت اسلامی عراق همزمان با تأسیس در سال ۲۰۰۶ «مؤسسه الفرقان» را بنیان نهاد که به تولید سی‌دی و دی‌ودی، پوستر، کتابچه، تولیدات تبلیغاتی اینترنتی و بیانیه‌های رسمی گروه اقدام می‌کند. بال رسانه‌ای دوم گروه مؤسسه «الاعتصام» است که در مارس ۲۰۱۳ تأسیس شد. در اواخر سال ۲۰۱۴ نیز «مرکز الحیات» توسط داعش تأسیس شد که تولیدات خود را به زبان‌های انگلیسی، آلمانی، روسی و فرانسوی برای مخاطبان غربی منتشر می‌کند. دولت اسلامی همچنین یک شبکه رادیویی به نام «البیان» را اداره می‌کند که به زبان‌های عربی، انگلیسی و روسی فعالیت‌های گروه در عراق، سوریه لیبی را پوشش می‌دهد.[۵۵] به گفته جیمز کامی مدیر اف‌بی‌آی «تبلیغات داعش به طرز عجیبی ماهرانه است. آنها در چیزی حدود ۲۳ زبان تولید رسانه‌ای دارند.»[۵۶]

این گروه از اینترنت به عنوان ابزاری برای تبلیغ و پیشبرد اهداف خود استفاده می‌کند. حساب ‌های کاربری زیادی در شبکه‌های اجتماعی نظیر توئیتر و فیسبوک ادعا می‌کنند «نماینده داعش در عراق و سوریه» هستند و به منتشر کردن اخبار، تصاویر و فیلم‌های مرتبط با این گروه می‌پردازند که بعضاً به زبان‌هایی از جمله فرانسوی و انگلیسی هستند. البته این حساب‌ها به صورت رسمی از طرف داعش تأیید نشده است. تعداد قابل توجهی از این پیام‌ها، از کشورهایی همچون کویت، عربستان سعودی و سایر کشورهای عربی حوزه خلیج فارس منتشر شده است. دولت عراق برای جلوگیری از تأثیر این تبلیغات در فضای مجازی، دسترسی به این شبکه‌های اجتماعی را محدود کرده است.[۵۷]

موسسه الحیات از ژوئیه ۲۰۱۴ انتشار «دابق» نشریه رسمی دولت اسلامی را به دو زبان انگلیسی و عربی آغاز کرد. بر اساس متن مجله این نام شهرکی دابق در شمال سوریه اشاره دارد که بر اساس احادیث اسلامی مبارزه نهایی میان خیر و شر در آخرالزمان در آنجا واقع خواهد شد. نسخه چاپی بین ساکنان مناطق تحت اشغال داعش در عراق توزیع و نسخه اینترنتی نیز از طریق ایمیل به گیرندگان ارسال شد. این نشریه با کیفیت حرفه‌ای بالایی تولید و هدف از آن ترویج «دولت خلافت» ادعا شده است.[۵۸]

به ادعای «انتخاب» داعش در زمان اعلام خلافت در عراق و سوریه اقدام به تولید خبر و گزارش در اینترنت، تهیه فیلم‌های تبلیغاتی و حتی فروش تی‌شرت‌هایی با آرم «داعش» و تبلیغ گسترده آن در فضای مجازی در سطح دنیا کرد. استفاده و چاپ نقشه جهان، عبارات «الدولة الاسلامیة»، «لا اله الا الله» و «محمد رسول الله» بر روی پیراهن‌ها و تی‌شرت‌ها یک نمونه دیگر از این کارهاست. این تیشرت‌ها با آرم گروه تروریستی «دولت اسلامی عراق و شام، در برخی فروشگاههای ترکیه و کشورهای جنوب شرق آسیا دیده شده است.[۵۹]

در جنوب هند تحقیقات دربارهٔ پیراهن‌های دارای آرم داعش که شماری از جوانان با آنها عکس انداخته و سپس در فیس بوک منتشرکردند، مشخص کرد فرد اصلی یک حامی فعال این گروه است که سعی می‌کرده مغز جوانان مسلمان هندی را برای جنگ در عراق شستشو دهد.[۶۰]

موقعیت داعش در نظام بین‌المللی

گروه داعش با وجود اینکه چندین شهر را در تصرف خود دار اما در نظام حقوقی بین‌المللی هیچ کشوری این پدیده را به عنوان یک دولت برسمیت نشناخته است.

داعش بر این عقیده می‌باشد که مرزهای کنونیِ بین کشورهای اسلامی که حاصل تجزیه امپراتوری عثمانی و موافقت‌نامه منعقدهٔ سایکس–پیکو بین فرانسه و بریتانیا است باید برچیده گردد و مرزها به حالت پیش از جنگ جهانی اول باز گردد.[۶۱]

سازمان ملل متحد، اسرائیل، فیلیپین، مالزی و همچنین رسانه‌های غربی و خاور میانه‌ای، داعش را یک سازمان تروریستی توصیف کرده‌اند و آمریکا، بریتانیا، اندونزی، استرالیا، کانادا و عربستان سعودی، این سازمان را به عنوان یک سازمان تروریستی خارجی قلمداد کرده‌اند. سازمان ملل و عفو بین‌الملل هم این سازمان را به نقض گستردهٔ حقوق بشر متهم کرده‌اند.

سازمان ملل و تعدادی از رهبران کشورهای جهان از جمله عراق، فرانسه، ایران، آمریکا و بریتانیا داعش را یک خطر فراتر از منطقه قلمداد کرده و درخواست کردند که این گروه در فهرست تروریست‌ها و جنایتکاران جنگی قرار گیرد.[۶۲]همچنین آمریکا، در حمایت از دولت عراق، اعلام کرد که «همه گزینه‌ها برای کمک به دولت عراق باز است».[۶۳]

سازمان ملل متحد ضمن محکوم کردن اقدامات دولت اسلامی (داعش سابق) اعلام کرد که این گروه می‌تواند در فهرست گروههای تروریستی و جنایت‌کاران جنگی قرار گیرد.[۶۴] روز ۲۴ مرداد ۱۳۹۳ شورای امنیت به اتفاق آراء در نشست شماره ۷۲۴۲ خودقطعنامه شماره ۲۱۷۰ راتصویب کرد این قطعنامه تحت فصل هفتم منشور سازمان، با یک مقدمه و ۲۴ بند و ۶ پیوست، از داعش به عنوان گروه تروریستی یاد و خواستار انحلال آن شد. این قطعنامه با یاد آوری قطعنامه‌های قبلی در مورد تروریسم از کشورهای عضو سازمان ملل می خواهدکه تصمیم‌های مناسب را برای تحریم این گروه در بخش‌های اقتصادی یا اعمال فشار لازم اتخاذ کند. کشورها مطابق قطعنامه شماره ۱۴۵۲ مصوب (۲۰۰۲)سازمان ملل موظفندبااین گروهها برخورد کنند و همه کشورهای عضو موظفند این گروهها را در فهرست ممنوعه کشورهای خود قرار دهند. .[۶۵] قطعنامه شورای امنیت خواستار انحلال و خلع سلاح دولت اسلامی(ISI) و همچنین جبهه النصره شده و شش نفر از حامیان آن را در فهرست تحریم قرار داد.[۶۶]

در این میان گروهی از کشورها قبل از قطعنامه مذکوردر بخش‌های ملی خود گروه داعش را در فهرست تروریستی قرار داده‌اند که می‌توان به اداره ضد تروریست آمریکا،[۶۷] دفتر رسمی دولتی انگلستان[۶۸] و آژانس ملی ضد تروریسم اندونزی[۶۹] اشاره نمود.

ائتلاف جهانی علیه داعش

وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا گفت: چهل کشور برای تشکیل ائتلاف علیه داعش اعلام موافقت کردند. هدف از این ائتلاف هماهنگی و همکاری در مورد تهدیداتی است که داعش بوجود می‌آورد. این کشورها نقش‌های متفاوتی خواهند داشت، البته تمامی آنها به طور مستقیم از عراق حمایت نظامی نمی‌کنند. ائتلاف به دنبال قطع درآمد و جلوگیری از حمایت خارجی و ایدئولوژیکی داعش است. ایران در بین این ۴۰ کشور نیست.[۷۰]

ده کشور عرب، عربستان سعودی، بحرین، مصر، عراق، اردن، کویت، لبنان، عمان، قطر و امارات متحده عربی در این نشست حضور داشتند. این کشورها برای همکاری با آمریکا علیه گروه دولت اسلامی (داعش) اعلام آمادگی کرده‌اند. این کشورها متعهد شده‌اند که مانع از جریان تأمین مالی و پیوستن پیکارجویان به دولت اسلامی شوند. آمریکا ممکن است علاوه بر حملات هوایی علیه پیکارجویان در عراق، به اقدام علیه آنان در خاک سوریه نیز بپردازد. روسیه هشدار داده است که چنین اقدامی بدون مجوز سازمان ملل به منزله تجاوز به قلمرو سوریه و نقض فاحش حقوق بین‌الملل است.[۷۱][۷۲][۷۳][۷۴]

حمله هوایی به داعش در سوریه

در ساعات پایانی روز دوشنبه، ۳۱ شهریور و معادل ۲۱ سپتامبر ۲۰۱۴، نخستین حملات ایالات متحدهٔ آمریکا علیه مواضع داعش در خاک سوریه آغاز شد. این عملیات با همکاری هم‌پیمانان آمریکا از جمله برخی از کشورهای عربی صورت گرفته است.[۷۵] ساعاتی بعد، خبرهایی از وارد آمدن خسارات سنگین بر مواضع داعش در سوریه منتشر شد. به گفتهٔ نظارت بر حقوق بشر سوریه که مقر آن در لندن است، خبرهای محلی حاکی از آن دارند که شمار قابل توجهی از اعضای این گروه کشته شده و خسارات جدی به مواضع آنها وارد شده است. دولت سوریه اعلام کرده که از پیش، در جریان این حملات قرار گرفته بود.[۷۶] عربستان سعودی شرکت در این حملات را تأیید کرده است. دبیر کل سازمان ملل متحد اظهار داشته که «من اطلاع دارم که حملات امروز به درخواست مستقیم دولت سوریه انجام نشده، اما می‌دانم که دولت سوریه قبلاً از این موضوع خبردار شده است».[۷۷]

عملیات‌ها و نبردها

عراق

داعش در نیمه دوم سال ۲۰۱۳ نزدیک به ۱۴۰۰ خانه را در عراق منفجر و ویران کرد. طی این حملات، ۱۹۹۶ نفر کشته و ۳۰۲۱ نفر زخمی شدند.[۷۸]

در دی ۱۳۹۲/ ژانویه ۲۰۱۴ پس از به آتش کشیدن چادر معترضین در استان‌های سنی‌نشین عراق توسط نیروهای امنیتی، و عقب‌نشینی ارتش از دو شهر رمادی و فلوجه، نیروهای دولت اسلامی عراق و شام از این فرصت استفاده کردند و نیمی از شهر فلوجه و قسمتی از شهر رمادی را به تصرف خود درآوردند و در این دو شهر به ایجاد ایستگاه‌های ایست و بازرسی مبادرت ورزیدند. عشایر عراق، در نبودِ ارتش، به مقابله با این گروه می‌پردازند.[۷۹][۸۰][۸۱][۸۲][۸۳][۸۴] در نهایت، داعش توانست کنترل کامل فلوجه را در دست بگیرد.[۸۵] ولی طی نبرد، سرکرده داعش در رمادی کشته[۸۶] و کنترل این دو شهر از دست آنان خارج شد.[۸۷][۸۸] هرچند داعش برای فلوجه یک والی تعیین کرده است.[۸۸] پس از عقب‌نشینی داعش از این دو شهر در عملیات انتقام محمد در صحرای الانبار[۸۶][۸۸] ، نبرد میان عشایر منطقه[۸۷] ، پلیس محلی[۸۷] ، ارتش عراق[۸۶] ، نیروهای داوطلب[۸۹] از دیگر مناطق عراق از یک طرف و نیروهای داعش از طرف دیگر در استان الانبار عراق در جریان است.[۸۶]

ارتش عراق در ۱۴ دی‌ماه اعلام کرد که پس از دو روز درگیری با اعضای داعش در رشته‌کوه حمرین توانست آنان را از این منطقه بیرون براند. داعش نیز به طرف استان صلاح‌الدین عقب‌نشینی کرد.[۹۰] عناصر گروهک تروریستی داعش، پنجشنبه‌شب ۸ خردادماه ۱۳۹۳، ۱۵۰ دانش‌آموز دختر و پسر دبیرستانی کُرد ساکن منطقه عین‌العرب که برای شرکت در امتحان نهایی عازم حلب بودند، ربودند. عناصر داعش، در همان روز، ۱۹۳ تن از شهروندان کُرد را نیز که ۱۷ تا ۷۰ سال سن داشتند، در منطقه قباسین واقع در حومه شهر الباب در استان حلب ربودند و به جستجوی خانه‌به‌خانه این منطقه پرداختند.[۹۱]

در ژوئن ۲۰۱۴، پنج‌هزار نفر از افراد مسلح داعش به‌طور کامل شهر موصل را به تصرف درآوردند و همه شهر را در اختیار گرفتند. این در حالی است که قبل از این تنها سه‌هزار نفر از نیروهای داعش در شهر مستقر بودند که ۲۵۰۰ نفر آنها از خارج از این استان آمده‌بودند و با سرویس‌های اطلاعاتی موجود در شهر موصل و پانصد نیروی دیگر موجود در این شهر توانستد شهر را به تصرف درآورند و نیروهای خود را افزایش دهند. این افراد، با حمله به زندان بادوش در نینوا، بیش از ۱۴۰۰ زندانی را آزاد کردند. افراد مسلح همچنین به زندان التسفیرات و زندان مدیریت مبارزه با تروریسم در این منطقه حمله کردند و ده‌ها زندانی را از این دو زندان آزاد کردند. همچنین، انبارهای ذخیره مواد تسلیحاتی استان الانبار، مراکز امنیتی و نظامی و ساختمان شعبه‌ای از بانک مرکزی در منطقه الدواسه را در دست گرفتند. افراد مسلح، با حمله به انبارهای سلاح، همه انواع سلاح‌های سنگین، ازجمله بالگردها و خودروهای زرهی و تانک‌ها را تصاحب کردند.[۹۲] شورشیان، کنسولگری ترکیه را در این شهر تصرف کردند. در برخی عکس‌هایی که یکی از سایت‌های وابسته به داعش منتشر کرده‌است، داعشی‌ها شیعیان غیرنظامی عراقی را به مکانی نامعلوم انتقال داده و درحالی‌که دستان آنها را بسته‌اند به رگبا] می‌بندند.[۹۳][۹۴]

پالایشگاه بیجی، پایگاه هوایی اسپایکر و سد حدیثه سه مرکز استراتژیک، حیاتی و زیربنایی است که داعش در عراق به دنبال آن است. این گروه بارها تلاش کرده‌اند که این اماکن را از دست نیروهای عراقی خارج کنند اما تلاش‌های آنها به نتیجه نرسیده است.[۹۵]

سوریه

نوشتار اصلی: محاصره کوبانی

ایران در برابر داعش

ایران به درخواست دولت عراق طی یک مرحله مواضع داعش را بمباران کرده است. مستشاران نظامی ایران در کمک به ارتش عراق در مقابله داعش حضور دارند. ایران همچنین با سازماندهی گروههای شیعه عراقی نقش اصلی را در عملیات زمینی علیه داعش و ازادسازی شهرهای تکریت و آمرلی و همچنین جلوگیری از سقوط بغداد ایفا کرده است.[۹۶][۹۷][۹۸]

نوشتار اصلی: محاصره آمرلی

جنایات جنگی و نقض حقوق بشر

اردوگاه آوارگان یزیدی در کوهستان سنجار، سال ۲۰۱۴

بنابر گزارش دیده‌بان حقوق بشر، سازمان داعش در درگیری‌های نظامی خود از کودکان و نوجوانان استفاده می‌کند. این گزارش بر پایه اطلاعات داده شده توسط ۲۵ نهاد تنظیم شده است.[۹۹]

بنابر گزارش روزنامه واشینگتن پست، نیروهای داعش ساکنین چند روستای ترکمن‌نشین در عراق را قتل‌عام کرده‌اند که در بین آنها دو دختر خردسال هم وجود دارد. بنابر گزارش یک پلیس محلی، تعداد مقتولین ۵۵ تن اعلام شده است. ده‌ها تن دیگر هم مفقودالاثر شده‌اند.[۱۰۰]

در ۲۹ ژوئیه ۲۰۱۴، سازمان نظارت بر حقوق بشر در بریتانیا خبر از سنگسار شدن دو زن توسط داعش در مدت کمتر از ۲۴ ساعت خبر داد. ابتدا یک زن بیوه ۲۶ ساله در بازاری در منطقه دبکه سوریه سنگسار شد و تنها چند ساعت بعد، زن دیگری در شهر الرقه سنگسار شد. عکس‌هایی از مراسم اجرای حکم توسط حامیان داعش در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است. آنها با یک خودروی پر از سنگ به محل اجرای حکم رفته بودند.[۱۰۱]

برده‌داری

داعش به طور رسمی از برده‌داری دفاع می‌کند و معتقد است قران اجازه همخوابگی با زنان اسیر کافر را به مسلمانان داده‌است. همچنین اعتقادات آخرالزمانی آنها نیز در این گرایش سهیم بوده‌است و در این زمینه به حدیثی استناد می‌کنند که پیش از وقوع آخرالزمان برده‌داری دوباره احیا می‌شود.[۱۰۲]گزارش‌های متعددی در مورد آزار جنسی و خریدوفروش زنان و دختران اسیر وجود دارد. به ویژه زنان و دختران پیرو مذهب ایزدی که به جنگجویان گروه هدیه داده شده یا به فروش رسیده‌اند.[۱۰۳]

حمله شیمیایی استان صلاح‌الدین

در مهر ۱۳۹۳ داعش دست به حمله شیمیایی با استفاده از گاز کلر در الضلوعیه و سپس علیه عشایر بنی سعد در جنوب استان صلاح الدین زد. این حمله‌ها منجر به خفگی و مسمومیت دهها تن از مردم و نیروهای داوطلب شد. داعش پس از ناتوانی برای ورود به مناطقی که مردم به دفاع از میهن خود می‌پردازند، از شیوه‌های دیگری برای انتقام‌گیری استفاده می‌کند.[۱۰۴]

تخریب بناهای مذهبی و تاریخی

گروه داعش پس از اشغال شهر تاریخی موصل در شمال عراق، اماکن مقدس به ویژه مساجد و آرامگاه‌های مقدس در نزد شیعیان را تخریب نمود. حداقل چهار آرامگاه مقدس در نزد اعراب سنی و صوفی توسط بولدوزر خراب گردید. همچنین شش مسجد شیعی به وسیله انفجار تخریب گردید.[۱۰۵][۱۰۶][۱۰۷]

کتاب‌سوزی

نیروهای داعش در اوایل سال ۲۰۱۵ حدود دو هزار کتاب را از کتابخانه مرکزی موصل خارج کردند. به جز متون اسلامی، کتاب‌های دیگر دربارهٔ فلسفه، فرهنگ، علوم و موضوع‌های دیگر و حتی کتاب‌های کودکان توسط داعش از قفسه‌های کتاب خارج شدند. بیم آن می‌رود که مجموعه روزنامه‌های عراقی که حدود یک قرن پیش منتشر شده به همراه نقشه‌ها و کتاب‌های دوران عثمانی توسط داعش نابود شده باشد. چند روز پس از آن، کتاب‌های کتابخانه دانشگاه این شهر سوزانده شد. پس از حمله به کتابخانه مرکزی به مردم گفته شد که کتاب‌های «کفرآمیز» سوزانده خواهد شد.[۱۰۸]


سوزاندن خلبان اردنی

داعش خلبان اردنی بنام معاذ الکساسبه را زنده زنده سوزاند.[۱۰۹] و تصاویر سوزاندن او را منتشر کرد؛ اما یک کارشناس صهیونیست و یک وبلاگ نویس آمریکایی بر این باورند که برخی اشکالات تصویری موجود در فیلمِ، ثابت می‌کند که این ویدیو، ساختگی است.[۱۱۰]

هواپیمای جنگنده معاذ کساسبه در جریان عملیات نیروهای ائتلاف علیه داعش در نزدیکی شهر رقه سقوط کرد. اردن تلاش می‌کرد این خلبان را با یک زندانی مورد نظر داعش بنام ساجده ریشاوی مبادله کند، اما این کار بی‌نتیجه ماند. داعش خواهان آزادی ساجده ریشاوی شده بود که به دلیل نقش داشتن در بمب‌گذاری در امان، پایتخت اردن در سال ۲۰۰۵ به مجازات اعدام محکوم شده و اکنون زندانی است. اردن خبر سوزانده شدن خلبان خود توسط گروه تروریستی داعش را تأیید کرد.[۱۱۱]

باراک اوباما، رئیس جمهور آمریکا گفت اگر ویدیوی منتشرشده واقعی باشد، نشان دیگری از 'شرارت و بربریت' داعش است.[۱۱۲]

حمایت خارجی

ادعای حمایت سوریه




Circle frame.svg

حملات دولت اسلامی در سوریه در طول سال ۲۰۱۴ [۱۱۳]      حمله علیه حکومت سوریه (۱۳٪)     حمله علیه مخالفین حکومت سوریه (۶۴٪)     سایر حملات (۲۳٪)

گروه‌های مخالف حکومت اسد همواره مدعی هستند که دولت سوریه تا حدی با دولت اسلامی تبانی کرده به این امید که داعش بر معارضین فائق آمده و ادعای دولت سوریه مبنی بر اینکه مورد حمله تروریست‌ها قرار گرفته و یک دولت حامی سکولاریسم در مقابل حمله القاعده و متعصبین مذهبی است، صحیح از آب در بیاید. از جمله دلایلی که برای این ادعا ارائه می‌شود یکی آزادی زندانیان سیاسی اسلام‌گرا قبل از پایان محکومیت آن‌ها در آغاز اعتراضات علیه حکومت در سال ۲۰۱۱ است. بسیازی از آنها به دولت اسلامی پیوستند یا در زمره رهبران گروه‌های تندروی مذهبی همچون جبهه النصره، احرارالشام و جیش الاسلام قرار گرفتند. همچنین سازمان‌های اطلاعاتی و نیروهای جداشده از القاعده گزارش داده‌اند که دولت سوریه به طور مستقیم ار داعش نفت خریداری می‌کند. برای حفاظت از خطوط لوله نفت و گاز در شمال سوریه به جبهه النصره پول می‌دهد و تانکرهای حامل نفت آزادانه وارد مناطق تحت کنترل دولت می‌شوند. نیروهای اپوزیسیون همچنین تصاویر گذرنامه‌های روسی و ایرانی اعضای اسیرشده دولت اسلامی را منتشر کرده‌اند. یک عضو جداشده از داعش در این مورد به روزنامه تلگراف گفته «ما مطمئن بودیم که رژیم اسد ما را بمباران نمی‌کند و همیشه با خیال راحت در پایگاه می‌خوابیدیم». جنگجویان حاضر در داعش هم این را تأیید می‌کند که هیچوقت خطر حمله هوایی آنها را تهدید نمی‌کند چون حکومت فقط مناطق غیرنظامی را بمباران می‌کند.[۱۱۴]

در مارس ۲۰۱۵ اتحادیه اروپا گزارش داد که نیروهای حکومت سوریه و دولت اسلامی به طور مشترک یک نیروگاه گازی در شهر طبقه در مرکز سوریه را اداره می‌کنند که هم برق مناطق تحت کنترل حکومت و هم مناطق تحت کنترل داعش را تأمین می‌کند. بر اساس این گزارش در موارد دیگری هم دولت سوریه از داعش محصولات نفتی خریداری کرده و بهای آن را با تأمین برق شهرهای تحت کنترل داعش می‌پردازد. اتحادیه اروپا بر اساس این مدارک چند تاجر سوری را در فهرست تحریم‌های خود قرار داد.[۱۱۵]

بررسی جنگ داخلی سوریه نشان می‌دهد که داعش و دولت سوریه تمایلی به درگیری با یکدیگر ندارند و بیشتر حملات خود را علیه گروه‌های اپوزیسیون متمرکز می‌کنند تا آماده جنگ نهایی با یکدیگر شوند. بر اساس مطالعه آماری موسسه جینز دیفنس تنها ۱۳ درصد حملات داعش در سوریه در طول سال ۲۰۱۴ نیروهای نظامی و امنیتی دولت سوریه را هدف گرفته و تنها ۶ درصد حملات ارتش سوریه متوجه نیروهای داعش بوده‌است. بر اساس این آمار داعش در طول این سال ۹۲۳ حمله تأییدشده داشته که در جریان آن ۴۹۹۰ نفر (از جمله جنگجویان خودشان) کشته شده‌اند و ارتش سوریه ۹۸۲ عملیات ضدتروریستی (که حدود دوسوم آن‌ها حمله هوایی بوده‌اند) انجام داده است. در منطقه حلب ۲۳۸ حمله ارتش سوریه گزارش شده که فقط ۱۴ حمله علیه داعش بوده‌است. درحالیکه به منطقه رقه پایتخت داعش تنها ۲۲ بار حمله شده که فقط نیمی از آنها علیه داعش بوده‌اند.[۱۱۳]

ابوحفص یکی از فرماندهان داعش در حلب در این مورد می‌گوید:‌ «ما حکومت سوریه را نادیده نگرفته‌ایم اما تمرکز ما بر مناطق تحت کنترل شورشیان است.. شما نمی‌توانید ابتدا قدم دوم را بردارید. ما باید اول قدم نخست را برداریم تا با موفقیت با حکومت بشار اسد بجنگیم ما ابتدا باید مناطق شورشی را فتح کنیم». ابوعبدالله از رهبران جیش المجاهدین در این مورد می‌گوید که هرگاه به پایگاه‌های دولت حمله‌ور می‌شوند از سوی دیگری مورد حمله دولت اسلامی قرار می‌گیرند. به گفته او خط مقدم جبهه میان دولت اسلامی و حکومت اسد بسیار ساکت است و حتی صدای تیراندازی شنیده نمی‌شود اما در خط مقدم ما جنگ در طول ۲۴ ساعت قطع نمی‌شود. وی می‌گوید اگر دولت اسلامی قصد جنگیدن با حکومت را داشت به شهر حلب حمله می‌کرد که در محاصره نیروهای حکومت است درحالیکه آنها نیروی خود را برای جنگ در کوبانی بسیج کردند که ارتش سوریه در آن حضور ندارد.[۱۱۳]

ادعای حمایت ترکیه

دیده بان حقوق بشر سوریه، دولت ترکیه را به حمایت از گروه تروریستی داعش در سوریه متهم کرد. رامی عبدالرحمان، مدیر مرکز دیده‌بان حقوق بشر سوریه در گفتگویی مطبوعاتی گفت: ترکیه به صورت مستقیم و غیر مستقیم ورود شبه نظامیان غیر سوری را از طریق فرودگاه‌ها و یا بنادر خود فراهم و پیوستن آنان به گروه تروریستی داعش را تسهیل می‌کند.

عبدالرحمان با اشاره به اینکه حمایت‌های آنکارا از گروه‌های تروریستی موضوع تازه‌ای نیست و از سال ۲۰۱۱ و پیش از تشکیل داعش در سوریه، ترکیه اجازه ورود صدها شبه نظامی لیبیایی را از خاک این کشور به سوی سوریه صادر می‌کرده گفت: روشن است که مسئولان ترکیه از ورود هزاران شبه نظامی باخبر هستند و ما امروز از صدها شبه نظامی حرف نمی‌زنیم بلکه صحبت از هزاران شبه نظامی و به صورت دقیق تر بیش از ۲۰ هزار تن است که از طریق خاک ترکیه وارد سوریه شده و به داعش پیوسته‌اند و آخرین مورد هم مربوط به شهر کوبانی است که یکی از این شبه نظامیان وابسته به داعش با یک خودروی بمب گذاری شده از مرزهای ترکیه وارد کوبانی شد و خود را در گذرگاه مرزی منفجر کرد.

مدیر مرکز دیده بان حقوق بشر سوریه ادامه داد: اگر حمایت‌های مستقیم و غیر مستقیم ترکیه نبود اعضای داعش نمی‌توانستند بیش از ۳۵۰ روستای اطراف شهر کوبانی را تصرف کنند. علاوه بر اینها ترکیه شبه نظامیان خارجی را هم به مناطق مختلف سوریه گسیل داده تا آنها با گروه‌های کرد و گروه‌های دیگر درگیر شوند.[۱۱۶]

واکنش سران کشورها به داعش

بسیاری از کشورها علیه داعش موضع گرفته و گروهی از کشورهای خاورمیانه برای ائتلاف اوباماثبت نام نموده‌اند.[۱۱۷]

  • اوباما رئیس جمهور آمریکا بدنبال قتل خبرنگار آمریکایی توسط داعش، طی سخنانی گفت: داعش یک غده سرطانی است وهیچ دین و مذهبی را نمایندگی نمی‌کند. هیچ دین و مذهبی اینگونه جنایات را ترغیب نکرده است.[۱۱۸][۱۱۹]

اوباما در سخنان دیگری گفت:داعش حاوی یک تهدید فوری برای مردم عراق و مردم سراسر منطقه است و به همین دلیل اقدامات ارتش ما در عراق باید بخشی از یک استراتژی وسیع تر و جامع تر باشد تا از این طریق، از مردم خود حفاظت کرده و از شرکای خود که دارند با داعش می‌جنگند، حمایت کنیم

  • زیباری وزیر خارجه عراق نیز داعش را غده سرطانی خواند که اعمال وحشیانه و شیطانی انجام می‌دهند.
  • نخست وزیر انگلیس و فرانسه نیر اعمال این گروه را وحشیانه قلمداد کردند و خواستار مقابله با آن شدند. [۱۲۰]

وزیر خارجه فرانسه از کشورهای مختلف از جمله ایران خواست در جنگ با داعش در عراق متحد شوند.[۱۲۱][۱۲۲]

  • رهبر جمهوری اسلامی ایران داعش را ساخته انگلیس خبیث دانسته است. این سیاست استعمار و مخصوصاً انگلیس خبیث است، این‌ها داعش و القاعده را برای مقابله با جمهوری اسلامی و بیداری اسلامی درست کردند البته امروز دامن خودشان را گرفته است. تلاش امروز آمریکا و هم‌پیمانانش برای مقابله با داعش که واقعیت هم ندارد، بیش از آنکه تلاش برای از بین بردن نطفهٔ آن باشد برای جهت دادن و تقویت اختلاف‌افکنی‌ها بین مسلمانان است.[۱۲۳][۱۲۴]

ناکارآمدی در اداره دولتی شهرهای تحت اشغال

داعش تلاش می‌کند در شهر بزرگ موصل با ۲ میلیون نفر جمعیت، مثل یک «دولت» رفتار کند، اما بی‌اطلاعی و نابلدی نیروهای این گروه تروریستی از ادارهٔ شهر بسیار جدی است. ترافیک شدید، کمبود موادغذایی و سوخت، امور روزمرهٔ شهری و دستگاه‌های دولتی بلاتکلیف وضعیت مناطقی است که به دست نیروهای داعش افتاده است. داعش در شهر موصل عراق به سرعت مصرف و فروش هرگونه الکل را ممنوع کرد و روی تمام نقاشی‌ها و تبلیغات در سطح شهر که در آن زنی دیده می‌شد رنگ پاشید، اما مجازات‌های بسیار سخت رقه را در موصل اجرایی نکردند. نیروهای خلافت اسلامی به ۳ نفر از سنی مذهب‌های شهر موصل پیشنهاد دادند که فرمانداری نینوا را برعهده گیرند و هر ۳ نفر این پیشنهاد را رد کردند. مردم موصل می‌گویند مهم‌ترین مشکل کمبود جدی سوخت است که زندگی در موصل را سخت‌تر از پیش کرده است. داعش در موصل خانه‌های مسیحیان و شیعیانی را که از ترس این گروه فرار کردند یا به دست گروه اعدام شدند، در اختیار ساکنان سنی مذهب قرار داده است. یک بحران دیگر در شهرهای تحت کنترل نیروهای داعش، بحران پرداخت دستمزدها است. در شهر رقه سوریه داعش حقوق کارمندان را پرداخت می‌کند و توانسته تا حدی لوله‌های آب شهری و برق‌کشی را تعمیر کند. در روزهای ماه رمضان نیز میان مردم غذا و آب تقسیم کرده است. با این‌حال در موصل داعش هنوز نتوانسته دستمزد کارمندان دولتی را پرداخت کند. هرچند وعده داده که به زودی حقوق آن‌ها پرداخت خواهد شد.[۲۷]


آموزش خلبانِ هواپیمای جنگنده

در ۲۵ مهر، دیده‌بان حقوق بشر در سوریه گفت که خلبان‌های ارتش صدام حسین که به گروه حکومت اسلامی (داعش سابق) ملحق شدند در حال آموزش دادن به اعضای این گروه برای استفاده از سه فروند جنگنده به غنیمت گرفته شده از ارتش بشار اسد هستند. دیده‌بان حقوق بشر در سوریه، که مقر آن در لندن است خبر داد، این نخستین بار است که ستیزه جویان اسلامگرا جنگنده‌ها را به پرواز در آورده‌اند. خلبان‌ها جنگنده‌ها را بر فراز پایگاه هوایی «الجراح» در شرق شهر حلب به پرواز درآورده‌اند. اعضای این گروه بارها با استفاده از هواپیماهای میگ-۲۱ و میگ-۲۳ که از ارتش سوریه به غنیمت گرفته‌اند پرواز کرده و سپس به فرودگاه بازگشته‌اند. نیروهای داعش سه جنگنده سوری را در حلب و رقعه به تصرف خود در آورده بودند. مشخص نیست که آیا جنگنده‌ها مجهز به تسلیحات بوده‌اند یا اینکه خلبان‌ها قادر به هدایت جنگنده‌ها در مسافت‌های طولانی‌تری هستند. هواداران گروه حکومت اسلامی پیشتر در حساب‌های توییتری خود تصاویری از جنگنده‌های به غنیمت گرفته شده را به نمایش گذاشته بودند، اما به نظر می‌رسید که این هواپیماها غیرقابل استفاده باشند.[۱۲۵][۱۲۶]

قطع کردن شبکه تلفن همراه در موصل

داعش شش آذر تمام شبکه‌های تلفن همراه در شهر اشغال‌شده موصل را قطع کرد، اقدامی که گفته می‌شود به منظور مقابله با ارسال اطلاعات به نیروهای ائتلاف علیه داعش انجام شد. پس از آن شهر صحنه هرج و مرج بوده و امور روزمره و روند اداری و تجاری در شهر مختل شد.[۱۲۷]


محکومیت و سر بریدن قاضی‌القضات دادگاه شرع داعش

صدور احکام سخت‌گیرانه و افراطی علیه مخالفان و اسیران جنگی به دست «ابو جعفر حطاب»، قاضی‌القضات گروه دولت اسلامی، حتی برای ابوبکر بغدادی رهبر این گروه هم پذیرفتنی نبوده است. قاضی ارشد دولت اسلامی نخست به گروه «انصار الشریعه» در تونس تعلق داشت. سپس به عنوان قاضی عالی دادگاه شرعِ گروهِ دولت اسلامی فعالیت کرده بر مبنای ضوابط شریعت اسلام به صدور حکم مشغول شد.

او بر اساس صدور اغراق آمیز احکام و تکفیر افراد بسیاری را به مرگ محکوم کرده بود. این رهبر هیئت شرع گروه دولت اسلامی به صورت رسمی، ایمن الظواهری رهبر القاعده را هم تکفیر کرد، چرا که به گفته حطاب، وی اهل تشیع را به میزان کافی دشمن تلقی نمی‌کند.

قاضی حطاب در نهایت توسط خود داعش، دستگیر، محکوم و سر بریده شد.[۱۲۸]


روابط داعش و بعثی‌ها

سران سابق حزب بعث عراق و سازمان شبه‌نظامی بوکو حرام هم از فعالیت‌های داعش حمایت کرده‌اند.[۱۲۹]


لو رفتن اطلاعات محرمانه داعش

به نوشته روزنامه گاردین، دولت عراق حدود ۱۶۰ یواس‌بی استیک در اختیار سازمان‌های اطلاعاتی غربی قرار داده‌است که حاوی اطلاعات بسیار مهمی دربارهٔ این گروه است که ازجمله آنها می‌توان به اسامی جنگجوهای خارجی و رهبران، رمزهای محرمانه، اطلاعاتی درمورد شبکه مالی این گروه و غیره اشاره کرد. گفته می‌شود که دولت عراق این اطلاعات را پیش از حمله داعش به موصل به‌دست آورده‌است. دو روز قبل از حمله این گروه تروریستی به موصل، دولت عراق موفق به دستگیری یکی از عوامل ارتباطیِ این گروه به نام ابوهاجر می‌شود که در بازجویی از این شخص، او نام رهبر خود را عبدالرحمان البیلاوی ذکر کرده و محل سکونت او را فاش می‌کند. چند ساعت بعد از اعتراف، البیلاوی در خانه خود کشته می‌شود، اما مأموران امنیتیِ عراق موفق می‌شوند اطلاعات بسیار مهمی را در خانه او کشف و ضبط کنند. گفته می‌شود حجم اطلاعات به‌قدری بوده‌است که یک افسر امنیتی بریتانیا عنوان کرده‌است «ما و آمریکایی‌ها از گستردگی این اطلاعات شگفت‌زده شدیم». عامل ارتباطیِ داعش، ابوهاجر، در حین دستگیری عنوان کرده‌بود که «به‌زودی شهر موصل بدل به جهنم خواهد شد»، و دو روز بعد، شهر موصل به‌دست نیروهای داعش افتاد. پس از تصرف موصل، دارایی‌های داعش از ۸۷۵ میلیون دلار به حدود چند میلیارد دلار رسیده‌است.[۱۳۰]

منابع

  1. داعش تقویم جدیدش را منتشر کرد
  2. "Al-Qaeda in Iraq", GlobalSecurity.org (U.S. State Department, 'Country Reports on Terrorism', 2005)
  3. "Leaders' deaths a blow to al Qaeda in Iraq". The Washington Times. 19 April 2010. 
  4. "Iraq expected to request US troops stay - Panetta". AlertNet. Reuters. 9 June 2011. 
  5. Uppsala Conflict Data Program Conflict Encyclopedia, Iraq, In depth, Continued armed conflict after USA's troop withdrawal from Iraq, http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=77&regionSelect=10-Middle_East#
  6. Surge in violence, new training camps show al-Qaida revival in Iraq after US troop withdrawal[پیوند مرده], آسوشیتد پرس, 10 October 2012
  7. Al Qaeda's Syrian Strategy, ForeignPolicy.com, 'Article by Barak Barfi, Aaron Y. Zelin', 2013
  8. Uppsala Conflict Data Program Conflict Encyclopedia, Iraq, Active dyads in this conflict (Prior names in parenthesis), Government of Iraq - ISI,http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=77&regionSelect=10-Middle_East#
  9. "Al-Qaeda-linked Isis under attack in northern Syria". BBC. 4 January 2014. Retrieved 15 January 2014. 
  10. "Iran Rushes Elite Quds Force Unit To Iraq To Help Government Stop ISIS Advance". weaselzippers.us. 11 June 2014. Retrieved 18 June 2014. 
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ "Iraq:hundreds escape from Abu Ghraib jail". The Guardian (London). 22 July 2013. Retrieved 24 July 2013. 
  12. "Al Qaida rebels leave mass grave behind as they desert base in Syria". McClatchy. 6 January 2014. Retrieved 10 January 2014. 
  13. "Syria rebels unite and launch new revolt, against jihadists". AFP. 4 January 2014. Archived from the original on 4 January 2014. Retrieved 15 January 2014. 
  14. "Jihadists push Syria rebels out of Raqqa". Now.mmedia.me. Agence France-Presse. 14 August 2013. Retrieved 10 January 2014. 
  15. ایندیپندنت
  16. دویچه‌وله
  17. مدورلدنیوز
  18. «"داعش" چه گروهی است و چه می‌خواهد؟ - منطقه - 11.06.2014». DW.DE. ۲۰۱۴-۰۶-۱۱. بازبینی‌شده در ۲۰۱۵-۰۴-۰۹. 
  19. http://www.tabnak.ir/fa/news/427585/واکنش-نظام-بین‌الملل-به-جایگاه-تروریست-های-داعش
  20. Sly, Liz. "Al-Qaeda disavows any ties with radical Islamist ISIS group in Syria, Iraq". The Washington Post. Retrieved 2014-06-14. 
  21. «رهبر القاعده در پی جدایی "داعش" خواستار اتحاد جهادگرایان شد. - 19.04.2014». DW.DE. ۲۰۱۴-۰۴-۱۹. بازبینی‌شده در ۲۰۱۵-۰۶-۰۵. 
  22. «افکار و عقاید ابن تیمیه پدر فکری مکتب زرقاوی». سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی. 
  23. Bulos, Nabih (20 June 2014). "Islamic State of Iraq and Syria aims to recruit Westerners with video". Los Angeles Times. Retrieved 23 June 2014. 
  24. McCoy, Terrence (13 June 2013). "ISIS, beheadings and the success of horrifying violence". The Washington Post. Retrieved 23 June 2014. 
  25. Abi-Habib, Maria (26 June 2014). "Iraq's Christian Minority Feels Militant Threat". The Wall Street Journal. Retrieved 6 July 2014. (نیازمند عضویت) Accessible via google.
  26. Al-Qaeda disavows any ties with radical Islamist ISIS group in Syria, Iraq Washington post
  27. ۲۷٫۰ ۲۷٫۱ تندرویان مسلح «داعش» و رؤیای ادارهٔ دولتی شهرها دویچه‌وله فارسی
  28. داعش زنان را تهدید کرد: اگر صورت هایتان را کاملاً نپوشانید، به شدت مجازات می‌شوید
  29. ابنا: مواجهه با گروههای تکفیری منطقه پیچیده و دراز مدت خواهد بود
  30. ایرنا. «داعش یک و نیم میلیارد مسلمان را در جهان مرتد می‌داند». 
  31. What ISIS Really Wants Graeme Wood, March 2015 issue, The atlantic
  32. ISIS' apocalyptic endgame: They want to defeat Christian crusaders — Americans — in a massive battle in a town in northern Syria NEW YORK DAILY NEWS, March 1, 2015,
  33. Why does ISIS keep making enemies? CNN
  34. احمد مسجدجامعی. «کاسبان«ظهور»از داعش تا مدعیان داخلی». روزنامه شرق، ۱۳۹۴ سه شنبه ۱۲ خرداد. 
  35. «شکل گیری جنبش بابی در ایران». سعید امیرارجمند. 
  36. جهانگیری،آرش. «بابیت و بهائیت؛ نمای دور، نمای نزدیک». تاریخ معاصر ایران، پاییز و زمستان 1387 - شماره 47 و 48. 
  37. Who are Isis? A terror group too extreme even for al-Qaida Guardian
  38. اهداف درازمدت داعش چیست؟ بی‌بی‌سی فارسی
  39. تأسیس شاخه جدید داعش در اردن ایسنا
  40. IS has 20,000-31,500 fighters in Iraq and Syria: CIA
  41. Islamic State 'has 50,000 fighters in Syria'
  42. Islamic State formations comprise up to 70,000 gunmen — Chief of Russia's General Staff' TASS
  43. Anatomy of an Iraqi car bomb Imaran Khan, Aljazeera, 2 June 2015
  44. Military of ISIL. (2015, June 3). In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 12:08, June 4, 2015, from http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Military_of_ISIL&oldid=665344575
  45. "Financing of the Terrorist Organisation Islamic State in Iraq and the Levant" (PDF) . Financial Action Task Force. February 2015
  46. داعش ثروتمندترین گروه تروریستی جهان شد خبرگزاری انتخاب
  47. کشف USB حاوی اطلاعات تکاندهنده از «داعش» / دارایی مالی داعش چقدر شده است؟ خبرگزاری انتخاب
  48. داعش نفت صادر کرد! خبرگزاری انتخاب
  49. اصلی‌ترین میادین نفتی سوریه به دست داعش افتاد/ شورشیان تحت محاصره ارتش خبرگزاری انتخاب
  50. خودداری داعش از توزیع کپسول گاز در میان کردها/«داعش» نفت سوریه را بشکه‌ای چند می‌فروشد؟ خبرگزاری انتخاب
  51. «سکه‌های داعش ضرب شد/ فقط طلا و نقره/ تصاویر و قیمت». ۲۳ آبان ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۸ بهمن ۱۳۹۳. 
  52. «چرا داعش تصمیم به ضرب سکه‌هایی غیرقابل کاربرد دارد؟». ۲۶ آبان ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۸ بهمن ۱۳۹۳. 
  53. گذرنامه و اسکناس جدید داعش دویچه‌وله فارسی
  54. «دولت اسلامی» صاحب پول ویژه می‌شود دویچه‌وله فارسی
  55. [www.telegraph.co.uk/news/worldnews/islamic-state/11519977/Islamic- State-launches-English-language-radio-news-bulletins.html "Islamic State launches English-language radio bulletins"] telegraph
  56. [www.washingtonpost.com/world/national-security/three-american-teens-recruited-online-are-caught-trying-to-join-the-islamic-state/2014/12/08/8022e6c4-7afb-11e4-84d4-7c896b90abdc_story.html?tid=hybrid_1.1_strip_1 "Three American teens, recruited online, are caught trying to join the Islamic State"] Sullivan, Kevin. The Washington Post (8 December 2014).
  57. «اینترنت ابزار جدید داعش برای تبلیغ». بخش فارسی بی‌بی‌سی. بازبینی‌شده در ۲۱ ژوئن ۲۰۱۴. 
  58. داعش مجله منتشر کرد + تصاویر خبرگزاری انتخاب
  59. چرا حمایت رسانه‌ای از داعش اینقدر زیاد است؟ خبرگزاری انتخاب
  60. «داعش به هند رسید!». آفتاب. بازبینی‌شده در ۲۰۱۴-۰۸-۱۰. 
  61. This is not the first border we will break, we will break other borders The Gaurdian
  62. «UN official calls ISIS commanders war crimes suspects». Deutsche Welle، ۲۶ ژوئیه ۲۰۱۴. 
  63. «اوباما: همه گزینه‌ها برای کمک به عراق باز است». بخش فارسی دویچه‌وله. بازبینی‌شده در ۱۳ ژوئن ۲۰۱۴. 
  64. «UN 'may include' Isis on Syrian war crimes list». بی‌بی‌سی، ۲۶ ژوئیه ۲۰۱۴. 
  65. «"داعش ISIL" ISIS محصول و تولید کجا است؟». پارسی. بازبینی‌شده در 20 ژوئن ۲۰۱۴. 
  66. Security Council. «Security Council 7242nd Meeting». شورای امنیت بخش اسناد. بازبینی‌شده در ۱۸ اوت ۲۰۱۴. 
  67. "Foreign Terrorist Organizations". Bureau of Counterterrorism. United States Department of State. Retrieved 28 July 2014. 
  68. "Proscribed Terrorist Organisations". Home Office. 20 June 2014. Retrieved 31 July 2014. 
  69. «BNPT Declares ISIS a Terrorist Organization». 
  70. آمریکا: ائتلافی با حضور 40 کشور علیه داعش تشکیل داده‌ایم، اما ایران در این ائتلاف نیست خبرگزاری انتخاب
  71. اعلام آمادگی کشورهای عرب برای همکاری با آمریکا علیه 'داعش' بی‌بی‌سی فارسی
  72. جان کری برای مقابله با 'داعش' با وزرای خارجه عرب رایزنی می‌کند بی‌بی‌سی فارسی
  73. اوباما: داعش در سوریه هم تعقیب خواهد شد بی‌بی‌سی فارسی
  74. کری در عراق: جهان نمی‌تواند شاهد گسترش شرارت داعش باشد بی‌بی‌سی فارسی
  75. «حملات هوایی آمریکا و متحدانش به مواضع داعش در سوریه آغاز شد». بخش فارسی دویچه وله. بازبینی‌شده در ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۴. 
  76. «"تلفات و خسارت سنگین" حملات آمریکا علیه مواضع داعش». بخش فارسی دویچه وله. بازبینی‌شده در ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۴. 
  77. «واکنش‌ها به حمله هوایی آمریکا و چند کشور عربی به مواضع داعش در سوریه». بخش فارسی بی‌بی‌سی. بازبینی‌شده در ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۴. 
  78. «گزارشی تکان‌دهنده از عملیات تروریستی داعش». خبرآنلاین، ۲۶ آذر ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۱۷ دسامبر ۲۰۱۳. 
  79. «درگیری‌های شدید در فلوجه/ کشته شدن سرکرده دولت اسلامی عراق و شام». خبرآنلاین، 12 دی 1392. بازبینی‌شده در ۰۳ ژانویه ۲۰۱۴. 
  80. «گروه «داعش» مناطقی در فلوجه و الرمادی عراق را به کنترل خود درآورد». العربیه، 2 ژانویه 2014. بازبینی‌شده در ۰۳ ژانویه ۲۰۱۴. 
  81. «القاعده، کنترل فلوجه عراق را در دست گرفت». خبرآنلاین، 12 دی 1392. بازبینی‌شده در ۰۳ ژانویه ۲۰۱۴. 
  82. «کنترل چند مقر پلیس استان الأنبار عراق از سوی تروریستها». کردپرس، ۱۳۹۲/۱۰/۱۲. بازبینی‌شده در ۰۳ ژانویه ۲۰۱۴. 
  83. «درگیری 'سنگین' شبه‌نظامیان سنی با نیروهای دولتی عراق در فلوجه». BBC، 12 دی 1392. بازبینی‌شده در ۰۳ ژانویه ۲۰۱۴. 
  84. «بخشی از استان انبار عراق به دست شورشیان اسلامگرا افتاد». دویچه وله، 02.01.2014. بازبینی‌شده در ۰۳ ژانویه ۲۰۱۴. 
  85. «داعش کنترل کامل شهر فلوجه را به دست گرفت». خبرآنلاین، 13 دی 1392. بازبینی‌شده در ۰۵ ژانویه ۲۰۱۴. 
  86. ۸۶٫۰ ۸۶٫۱ ۸۶٫۲ ۸۶٫۳ «سرکرده داعش در الرمادی کشته شد». خبرآنلاین، 14 دی 1392. بازبینی‌شده در ۰۵ ژانویه ۲۰۱۴. 
  87. ۸۷٫۰ ۸۷٫۱ ۸۷٫۲ «آخرین تحولات عراق/ آغاز جنگ پلیس و عشایر عراق با القاعده». خبرانلآین، ۱۴ دی ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۰۵ ژانویه ۲۰۱۴. 
  88. ۸۸٫۰ ۸۸٫۱ ۸۸٫۲ «فلوجه از دست شبه‌نظامیان القاعده خارج شد». خبرآنلاین، ۱۵ دی ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۰۵ ژانویه ۲۰۱۴. 
  89. «صف انبوه داوطلبان مشارکت در عملیات الانبار». خبرآنلاین، 14 دی 1392. بازبینی‌شده در ۰۵ ژانویه ۲۰۱۴. 
  90. «عقب‌نشینی داعش از کوه‌های حمرین به سوی استان صلاح‌الدین». کردپرس، ۱۳۹۲/۱۱/۱۴. بازبینی‌شده در ۰۳ فوریه ۲۰۱۴. 
  91. «داعش 150 دانش آموز را ربود». نت شهر. 
  92. در موصل چه خبر است؟ خبرگزاری انتخاب
  93. (تصاویر) جنایت هولناک داعش در صلاح‌الدین
  94. نسل‌کشی داعش در عراق
  95. 3 مکان استراتژیک مورد نظر داعش در عراق + تصویر خبرگزاری انتخاب
  96. «ranians play role in breaking IS siege of Iraqi town». reuters. 
  97. . 
  98. «Iranian commanders on front line of Iraq's fight». AP. 
  99. «دیده‌بان حقوق بشر: داعش کودکان را به عملیات انتحاری می‌گمارد». بخش فارسی دویچه‌وله. بازبینی‌شده در ۲۴ ژوئن ۲۰۱۴. 
  100. «داعش از تصرف بزرگترین پالایشگاه نفت عراق خبر داد». بخش فارسی دویچه‌وله. بازبینی‌شده در ۲۴ ژوئن ۲۰۱۴. 
  101. «سنگسار دو زن توسط گروه تروریستی "دولت اسلامی"». بخش فارسی دویچه‌وله. بازبینی‌شده در ۲۶ ژوئیه ۲۰۱۴. 
  102. [online.wsj.com/articles/ancient-prophecies-motivate-islamic-state-militants-1416357441 Ancient Prophecies Motivate Islamic State Militants] The Wall Street Journal, Nour Malas, Nov. 18, 2014
  103. http://rt.com/news/202071-isis-slaves-girls-prices/
  104. حمله شیمیایی داعش به استان صلاح الدین خبرگزاری انتخاب
  105. ISIS jihadists demolish mosques, shrines in northern Iraq (PHOTOS) rt.com
  106. the Islamic State of Iraq and Syria (ISIS) showed Sufi shrines were demolished by bulldozers. english.alarabiya.net
  107. تخریب زیارتگاه‌ها و مراقد شیعه و سنی توسط داعش انتخاب
  108. 'کتاب‌سوزی' داعش در موصل بی‌بی‌سی فارسی
  109. شبکه خبر. «تصاویر آتش زدن خلبان اردنی/ این لبخند را به یاد دارید؟». 
  110. شبکه العالم. «آیا خلبان اردنی واقعاً سوزانده شد؟ عکس + فیلم». 
  111. داعش خلبان اردنی را زنده زنده سوزاند+تصاویر خبرگزاری انتخاب
  112. داعش ویدیوی 'سوزاندن خلبان اردنی' را منتشر کرد بی‌بی‌سی فارسی
  113. ۱۱۳٫۰ ۱۱۳٫۱ ۱۱۳٫۲ Vinograd, Cassandra; Omar, Ammar Cheikh (11 December 2014). "Syria, ISIS Have Been 'Ignoring' Each Other on Battlefield, Data Suggests". NBC. Retrieved 9 March 2015. 
  114. It’s Becoming Clear That Assad Fueled The Al-Qaeda Surge That Has Kept Him In Power Michael B Kelley, Business Insider, Jan. 21, 2014,
  115. Oil middleman between Syria and Isil is new target for EU sanctions The Telegraph, David Blair, 07 Mar 2015
  116. . خبرگزاری دانشجویان ایران. http://isna.ir/fa/news/93100904554/دیده-بان-حقوق-بشر-سوریه-آنکارا-را-به-حمایت. 
  117. کشورهای خاورمیانه و ائتلاف اوباما (متن بزبان انگلیسی). «Middle East countries sign up to Obama's coalition against Isis». The Guardian. بازبینی‌شده در ۱۵سپتامبر۲۰۱۴. 
  118. «اوباما در پی گزینه‌های نظامی جدید علیه گروه دولت اسلامی». بی‌بی‌سی فارسی. بازبینی‌شده در ۱۵سپتامبر۲۰۱۴. 
  119. «نظرباراک اوباما در مورد داعش». سایت خلیج فارس. بازبینی‌شده در ۱۵سپتامبر۲۰۱۴. 
  120. سیاست انگلیس و داعش، سیاست انگلیس و داعش
  121. «فابیوس: ایران و فرانسه علیه داعش متحد شوند». دیپلماسی ایرانی. 
  122. «France wants Iran as anti-ISIS partner». MACLEAN'S. بازبینی‌شده در ۱۵سپتامبر۲۰۱۴. 
  123. «رهبر انقلاب: داعش و القاعده برای مقابله با ایران ساخته شده‌اند». 
  124. «خامنه‌ای: انگلیس خبیث داعش را برای مقابله با جمهوری اسلامی درست کرد». رادیو فردا. 
  125. گروه حکومت اسلامی در حال «آموزش خلبان» برای جنگنده‌هایش است رادیو فردا
  126. 'خلبان‌های عراقی نیروهای داعش را برای هدایت جنگنده‌ها آموزش می‌دهند' بی‌بی‌سی فارسی
  127. گروه داعش شبکه تلفن همراه را در موصل قطع کرد رادیو فردا
  128. «داعش سر قاضی‌القضات دادگاه شرع خود را برید - منطقه - 13.03.2015». DW.DE. ۲۰۱۵-۰۳-۱۳. بازبینی‌شده در ۲۰۱۵-۰۳-۱۳. 
  129. «جانشین پیشین صدام حسین و رهبر بوکوحرام از داعش حمایت کردند». بخش فارسی دویچه‌وله. بازبینی‌شده در ۲۵ ژوئیه ۲۰۱۴. 
  130. «دست‌یابی سازمان‌های امنیتی به اطلاعات مهم و محرمانه داعش». بخش فارسی دویچه‌وله. بازبینی‌شده در ۱۶ ژوئن ۲۰۱۴. 

پیوند به بیرون