قتل ناموسی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

جنایت‌های ناموسی یا قتل ناموسی[۱] به ارتکاب خشونت و اغلب قتل زنان یک خانواده به دست مردان خویشاوند خود گفته می‌شود.[۲] این زنان به علت «ننگین کردن شرافت خانواده خود» مجازات می‌شوند. این ننگ موارد گوناگونی را شامل می‌شود از جمله خودداری از ازدواج اجباری، قربانی یک تجاوز جنسی بودن، طلاق گرفتن (حتی از یک شوهر ناشایست)، رابطه با جنس مخالف، یا ارتکاب زنا. برای اینکه فردی قربانی جنایت‌های ناموسی شود، فقط اینکه گمان برده شود او آبروی خانواده را بر باد داده‌است کافی‌ست.[۳]

شیوع[ویرایش]

جنایت‌های ناموسی صورتی از خشونت علیه زنان محسوب می‌شوند. بر اساس آمار صندوق جمعیت سازمان ملل، سالانه حدود ۵۰۰۰ زن در قتل‌های ناموسی کشته می‌شوند.[۴] بیشتر اینان ساکن غرب آسیا، شمال آفریقا و بخش‌هایی از جنوب آسیا هستند. حداقل ۱۰۰۰ زن در عرض یک سال (۱۹۹۹) به این شکل در پاکستان به قتل رسیدند. بر اساس این آمار، این جرایم بیشتر در کشورهای اسلامی رخ می‌دهند در حالی که به گفته رهبران مذهبی، هیچ ریشه‌ای در اسلام ندارند.[۵]

پژوهشی در ترکیه نشان می‌دهد بین سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۰ در صد قابل توجهی قتل ناموسی در ترکیه وجود داشته‌است. این پژوهش نشان می‌دهد بسیاری از زنان توسط همسر یا افراد مذکر خانواده خود (پدر یا برادر یا سایر وابستگان) شده‌اند.[۶]

قتل ناموسی در برخی شهرهای ایران هم رایج است.[۷][۸][۹] برای مثال بر اساس گزارش پلیس ایران تنها در سال ۱۳۸۸ در شهر اهواز ۱۵ زن قربانی قتل ناموسی شدند که معادل ۲۴٫۵٪ از کل قتل‌های سال ۸۸ شهر اهواز می‌شود، البته این آمار نسبت به سال ۸۴ که میزان قتل‌های ناموسی در اهواز ۳۵ درصد بوده، کاهش یافته‌است. به‌گفته بازپرس شعبه ویژه قتل اهواز برخی آداب و رسوم «مانند لزوم ازدواج دخترعمو با پسرعمو یکی از دلایل این قتل‌ها است که برخی مواقع اگر غیر از این اتفاق بیفتد منجر به قتل می‌شود.» و برخی قتل‌های ناموسی هم فقط بر مبنای سوء ظن صورت می‌پذیرد.[۱۰]

در قوانین[ویرایش]

در برخی کشورها قوانینی وجود دارد که اجازهٔ قتل ناموسی را می‌دهد:[۱۱][۱۲]

  • ایران: بر اساس مادهٔ ۶۳۰ قانون مجازات اسلامی «هرگاه مردی همسر خود را در حال زنا با مرد اجنبی مشاهده کند و علم به تمکین زن داشته باشد، می‌تواند در همان حال آنان را به قتل برساند و در صورتی که زن مکرَه باشد، فقط مرد را می‌تواند به قتل برساند. حکم ضرب و جرح در این مورد نیز مانند قتل است.» مبنای این اصل قانونی فتاوای فقهای شیعه است که مبتنی بر روایاتی در این زمینه است. البته در این وضعیت هرچند شخص گناه و جرمی مرتکب نشده اما باید واقعه را در دادگاه اثبات کند. همچنین نظر مخالفی نیز در بین اقلیتی از فقها، همچون ابوالقاسم خویی، مطرح شده‌است که روایات مربوط به این حکم را غیرمعتبر یا مربوط به حالت دفاع می‌دانند.[۱۳]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. «قتل ناموسی» [مطالعات زنان] هم‌ارزِ «honour killing»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. «فارسی». در همان. دفتر یازدهم. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۶۱۴۳-۴۵-۳ (ذیل سرواژهٔ قتل ناموسی)
  2. "Honor killing". Encyclopedia Britannica. Retrieved 2019-09-06.
  3. "Pakistan Should Not Again Fail 'Honor Killing' Victim". Human Rights Watch. 2019-08-22. Retrieved 2019-09-06.
  4. World Health Organization 2012: Femicide
  5. "State of World Population 2000". www.unfpa.org. Retrieved 2019-09-06.
  6. Ersoy, Gokhan; Toprak, Sadik (2017-08-23). "Femicide in Turkey between 2000 and 2010". PLOS ONE. 12 (8): e0182409. doi:10.1371/journal.pone.0182409. ISSN 1932-6203. PMC 5568387. PMID 28832596.
  7. علمی, محمود; اکبری, ابراهیم (2018-03-21). "بررسی عوامل اجتماعی- اقتصادی مرتبط با وقوع نوع قتل در استان آذربایجان‌شرقی در سال‌های 93-1390". مطالعات جامعه‌شناسی. 11 (38): 139–153. ISSN 2322-5661.
  8. «ناموس در سال 1394 چند نفر را به کشتن داد؟ / یکی از 7 علت قتل در ایران ناموسی است». خبرآنلاین. ۲۰۱۶-۰۴-۰۱. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۰۶.
  9. «چند نمونه از قتل‌های ناموسی در چهارگوشه ایران». صدای آمریکا. ۱۵ دی ۱۳۸۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۰۶.
  10. «بازپرس شعبه ویژه قتل اهواز: خودسرانه عمل کردن در قتل‌های ناموسی بیشتر دیده می‌شود در سال 88، 15 زن به دلیل ناموسی در اهواز به قتل رسیدند». ایسنا. ۲۰۱۰-۰۵-۲۶. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۰۶.
  11. «قتل ناموسی؛ سنتی سیاه که مرز نمی‌شناسد». DW.COM. ۲۰۱۳-۰۳-۲۵. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۰۶.
  12. رویا کریمی مجد (۱۳۸۷-۰۹-۱۵). «قتل‌های ناموسی؛ «مشکلی که هنوز مهارنشده»». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۰۶.
  13. محمدهادی صادقی، حقوق جزای اختصاصی؛ جرایم علیه اشخاص، تهران: میزان، هشتم، بهار ۱۳۸۸، ص ۵۵–۵۶، شابک ‎۹۶۴-۵۹۹۷-۰۱-۱

منابع[ویرایش]