آرامگاه رضاشاه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

مختصات: ۳۵°۳۵′۸٫۳۶″ شمالی ۵۱°۲۶′۳٫۷″ شرقی / ۳۵٫۵۸۵۶۵۵۶°شمالی ۵۱٫۴۳۴۳۶۱°شرقی / 35.5856556; 51.434361

آرامگاه رضاشاه پهلوی
Reza-shah mausoleum2.jpg
نام آرامگاه رضاشاه پهلوی
کشور  ایران
استان استان تهران
شهرستان شهر ری
اطلاعات اثر
نوع بنا آرامگاه
سال‌های مرمت تخریب در سال ۱۳۵۹
دیرینگی دوره پهلوی
بانی اثر محمدرضا شاه پهلوی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۱۳۲۹
تاریخ ثبت ملی ۲۰ بهمن ۱۳۵۵

آرامگاه رضاشاه پهلوی در پیرامون شاه‌عبدالعظیم حسنی در شهر ری واقع در جنوب تهران قرار داشت. پیکر رضا شاه پهلوی را پس از مرگ در ژوهانسبورگ به مصر بردند و در آن‌جا به امانت گذاشتند، سرانجام در اردیبهشت ۱۳۲۹ جنازه رضاشاه به وسیله هواپیما و سپس با قطار مخصوص به تهران حمل شد و در این آرامگاه به خاک سپرده شد.

مشخصات بنا[ویرایش]

این آرامگاه توسط محسن فروغی در سمت غرب حرم شاه‌عبدالعظیم طراحی شد و در سال ۱۳۲۹ به بهره‌برداری رسید. مساحت آن ۹۰۰۰ مترمربع و ارتفاع آن ۲۵ متر بود که ۷ متر از ارتفاع گنبد حرم شاه‌عبدالعظیم کوتاه‌تر ساخته شده بود. ساختمان دو طبقه بود که طبقه بالا سالن ورودی و بازدید بود و در طبقه پایین سنگ قبر سیاه رنگی قرار داشت که مزار رضاشاه در آن واقع شده‌بود و بر بالای آن سنگ، تاج پادشاهی طلایی نصب شده بود.[۱][پیوند مرده]

انتقال جسد به آرامگاه در تهران[ویرایش]

در اردیبهشت ۱۳۲۹، در دورهٔ نخست وزیری رجبعلی منصور قرار شد پیکر رضاشاه به ایران آورده شود و هواپیمای حامل جنازه رضا شاه قبل از آمدن به ایران، به منظور طواف در مکه از قاهره به طرف جده پرواز کرد. سرانجام هفدهم اردیبهشت ۱۳۲۹، جنازه رضاشاه به وسیله هواپیما و سپس با قطار مخصوص به تهران حمل شد[۲] و با تشریفات رسمی به شاه عبدالعظیم برده شد و در آرامگاه ویژه او در کنار آرامگاه حضرت عبدالعظیم دفن شد.[۳][تاریخ ندارد]

تخریب[ویرایش]

خبر تخریب آرامگاه رضاشاه پهلوی در یک روزنامه در اوایل انقلاب اسلامی ایران

در اردیبهشت‌ماه ۱۳۵۹، با وجود مخالفت بنی صدر آرامگاه رضاشاه به دستور حاکم شرع وقت، صادق خلخالی توسط نیروهای سپاه طی بیست روز به‌کلی ویران شد؛[۴][کدام صفحه؟] این اقدام توسط روح‌الله خمینی تأیید شد. زمین آرامگاه رضاشاه در حال حاضر به‌عنوان یک مدرسهٔ مذهبی اسلامی استفاده می‌شود.

خاطرات خلخالی[ویرایش]

«بعنوان اینکه افتتاحی بشود برای تخریب، بنده هم اولین کلنگ خرابکاری را زدم.»
صادق خلخالی در مورد تخریب آرامگاه رضا شاه. [۵]

«
»

صادق خلخالی در کتاب خاطرات خود می‌گوید که بعد از جلسه‌ای که با روح‌الله خمینی داشته‌است به این نتیجه رسیده‌اند که برای کوتاه کردن دست خاندان پهلوی در سالروز رفتن شاه به مصر آرامگاه رضاشاه را تخریب کنند و زمانی که شروع به کار کردند به علت محکمی ساختمان مجبور شدند از مواد منفجره و گریدر و بلدوزر و جرثقیل و وسایل قوی مکانیکی استفاده کنند و در ساعت، حدود ۴:۳۰ بعد از ظهر بنی صدر دستور توقف تخریب را داد ولی خلخالی به آن اعتنایی نکرد و بنا را به کمک مردم و سپاه تا ۱۰ شب به خاک تبدیل کرد.

اردیبهشت ۱۳۹۷[ویرایش]

در تاریخ ۲ اردیبهشت ۱۳۹۷ در جریان گودبرداری محلِ سابقِ آرامگاه، جسدی مومیایی کشف شد. بررسی نقشه ماهواره‌ای، اینکه جسد متعلق به رضاشاه باشد را محتمل‌ترین گزینه می‌داند.[۶] در تاریخ ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۷، حسن خلیل‌آبادی، عضو شورای شهر تهران اعلام کرد مومیایی متعلق به رضاشاه بوده و دوباره در همان محدوده دفن شده‌است.[۷]

جستارهای وابسته[ویرایش]

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «مستند رضاشاه». یوتیوب. 
  2. کاوشی، حسین. «تخریب مقبره رضاشاه (1) (رضاشاه و جنازه‌اش در تبعید)». پرتال جامع علوم انسانی. ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۶ اردیبهشت ۱۳۹۷. 
  3. مکی، حسین. تاریخ بیست‌ساله ایران. ج. هشتم. تهران. ۵۲۶-۵۳۳. 
  4. مکی، حسین. تاریخ بیست‌ساله ایران. ج. هشتم. تهران. 
  5. «قبر پدر شاه مخلوع با جرثقیل تخریب شد». کیهان، ۲۲ اردیبهشت ۱۳۵۹. 
  6. «نقشه‌ ماهواره‌ای می‌گوید: مومیایی رضاخان، محتمل‌ترین گزینه!». خبرآنلاین، ۲۵ آوریل ۲۰۱۸. بازبینی‌شده در ۲۶ آوریل ۲۰۱۸. 
  7. «عضو شورای شهر پایتخت ایران: جسد مومیایی شده متعلق به رضاشاه بود و دوباره دفن شد». بی‌بی‌سی. بازبینی‌شده در ۲۱ مه ۲۰۱۸. 

پیوند به بیرون[ویرایش]

صادق خلخالی و بسیجیان دولت اسلامی ایران در اولین حمله به مقبره رضا شاه از رضا دقتی