صفحه نیمه‌حفاظت‌شده

روح‌الله زم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
روح‌الله زم
Ruhollah Zam.jpg
زادروز۵ مرداد ۱۳۵۷ ‏(۴۱ سال)
تهران
ملیتایرانی
پیشهروزنامه‌نگار
کارگردان
سال‌های فعالیت۱۳۸۴ تا ۱۳۹۸
شناخته‌شده برایافشاگری‌های مختلف
نقش‌های برجستهکانال آمدنیوز(صدای مردم)
شهر خانگی-
برنامه(ها)ی تلویزیونیتلویزیون اینترنتی بیان (۱۳۹۷ تا ۱۳۹۸)
تلویزیون اینترنتی کلمه (۱۳۹۸)
حزب سیاسیمستقل
مخالفانجمهوری اسلامی ایران
گروهی از مخالفان حکومت فعلی ایران
همسرمهسا رازانی[۱]
وبگاه
www.amadnews.co

روح‌الله زم (زادهٔ ۵ مرداد ۱۳۵۷ در تهران) سازنده سایت و کانال تلگرامی خبری- تحلیلی آمد نیوز است. او یکی از مخالفان فعال حکومت فعلی ایران است که به انتشار اسناد فساد حکومتی معروف شده‌است. زم پس از دستگیری در سال ۱۳۸۸ و سپس خروج از ایران با تشکیل سایت و کانال تلگرامی به نام آمدنیوز، به کار خود به عنوان خبرنگار ادامه داد. او در مهر سال ۱۳۹۸ توسط سپاه پاسداران در عراق دستگیر شد.

خانواده

روح‌الله زم فرزند محمدعلی زم از روحانیون حکومتی ایران است و به همین دلیل، امکان نزدیکی او با فرزندان مسئولان فراهم شد. محمدعلی زم در دوران حکومت جمهوری اسلامی سمت‌هایی مثل ریاست حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی (۱۳۵۹–۱۳۸۰)، معاون اجتماعی شهرداری تهران، ریاست سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، ریاست هیئت‌مدیرهٔ انجمن صنفی ویدیو رسانه و عضویت در شوراهای مختلف در صدا و سیما و وزارت ارشاد را داشته‌است.[۲] او در سال ۱۳۹۶ نامزد دهمین دورهٔ شورای اسلامی شهر تهران بود اما نتوانست رای لازم را کسب کند و در سمت پیشینش یعنی معاون فرهنگی و اجتماعی دبیرخانهٔ شورای عالی مناطق آزاد ایران به کار خود ادامه داد.[۳] پدر روح‌الله زم مدتی در کسوت تهیه‌کننده در سینمای ایران فعالیت داشت و سبب ورود فرزندش به حیطهٔ سینما شد. دفتر سینمایی او اوایل سال ۱۳۹۰ به شکل مشکوکی طعمهٔ حریق شد.

دستگیری در سال ۸۸

روح‌الله زم که از منتقدین محمود احمدی‌نژاد محسوب می‌شد پس از اعتراضات سال ۸۸ توسط وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران دستگیر شد. در بهمن سال ۱۳۹۰ با انتشار نامه‌ای سرگشاده خطاب به علی خامنه‌ای گفت که در دوران بازداشتش در زندان اوین تحت شکنجه‌های مختلف قرار گرفته‌است.[۴] در قسمتی از این نامه آمده‌است:

اطمینان کافی دارم شما نیز به مانند شاه سابق ایران، صدای ملت را زمانی خواهید شنید که دیر شده‌است. اما یک فرق اساسی میان شاه فقید و شاه فعلی ایران وجود دارد. او برای آرام نمودن خشم مردم و جلوگیری از کشتار مردم از ایران خارج شد و آینده سیاسی خود را به دست سرنوشت و ملت ایران سپرد، اما شما قصد واگذاری حکومت و سپردن سرنوشت به دست ملت ایران را ندارید.

آمدنیوز

زم پس از حوادث انتخابات ۱۳۸۸ از ایران خارج شد. ابتدا به مالزی و سپس به فرانسه رفت و در آنجا سایت و کانال تلگرامی آمدنیوز (صدای مردم) را راه‌اندازی کرد.[۵]

در دوران فعالیت آمدنیوز همواره نقدهایی در مورد صحت و سقم اخبار منتشره و منابع خبری این رسانه وجود داشت. با این‌حال تأثیر اخبار آمدنیوز بر جامعه و حتی روابط بین سران جمهوری اسلامی را نمی‌توان انکار کرد. در جریان اعتراضات سال ۱۳۹۶ آمدنیوز به‌عنوان رسانهٔ اصلی مورد اعتماد معترضان شناخته می‌شد.[۶] زمانی که این کانال با درخواست وزیر مخابرات ایران از شرکت تلگرام بسته شد حدود ۱/۵ میلیون نفر مخاطب داشت و زمانی که کانال «صدای مردم» به عنوان جایگزین آن ایجاد شد، در مدت کوتاهی اعضایش به صدها هزار نفر رسید.[۶] مدتی بعد این کانال ادعا کرد دختر رئیس دستگاه قضایی وقت به اتهام جاسوسی برای سفارت بریتانیا، به دستور وحید حقانیان و توسط نیروهای اطلاعات سپاه بازداشت شده‌است.[۷] در آن مقطع، میزان پذیرش این اتهام در حدی بود که حداقل ۱۰ مقام ارشد حکومتی (از رئیس و سخنگوی قوه قضاییه و دادستان کل کشور گرفته تا وزیر اطلاعات و رئیس سازمان اطلاعات سپاه) شخصاً برای تکذیب آن وارد صحنه شدند.[۸] برخی اصول‌گرایان تندرو در ایران دولت حسن روحانی را به دادن اطلاعات به سایت «آمد نیوز» متهم می‌کردند و پس از بازداشت زم در سال ۱۳۹۸ این فرضیه مطرح شد که این پرونده، بهانهٔ تازه‌ای برای بازداشت‌ها و تسویه حساب‌های سیاسی در ایران است.[۹]

دستگیری خانواده

سال ۱۳۹۶ برادر، دو خواهر و همسر یکی از خواهران روح‌الله زم در مقاطع مختلف بازداشت شده و مدتی زندانی بودند.[۷] مدیر آمد نیوز مدعی شد که این اقدامات جهت تحت فشار قرار دادن او و تیم خبری اش است. در روز ۱۹ مهر ماه ۱۳۹۶، سردبیر کانال تلگرامی آمد نیوز پستی را منتشر کرد که در آن نوشته شده بود: به دلیل بازداشت دو نفر از اعضای خانواده روح‌الله زم، اسناد دست اولی را منتشر خواهیم کرد. ساعاتی پس از این پست، پدر روح‌الله زم در نامه‌ای دو پهلو، دستگیری دو فرزندش را تأیید و در کنار انتقاد نرم از مسئولین جمهوری اسلامی ایران فرزندش را به آرامش بیشتر فراخواند.

ایستگاه پایانی دروغ

در اسفند ۱۳۹۷ مستند ایستگاه پایانی دروغ از صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش شد که در آن ادعا شد روح‌الله زم بازیچهٔ نیروهای اطلاعاتی ایران بوده‌است[۱۰][۱۱]؛ پخش این مستند واکنش‌های زیادی در پی داشت و جایگاه و اعتبار زم را دستخوش تغییر کرد.

دستگیری در سال ۹۸

سومین جلسه دادگاه روح الله زم در دادگاه انقلاب

در ۲۲ مهر ۱۳۹۸ رسانه‌های داخل ایران خبر از دستگیری روح‌الله زم توسط سازمان اطلاعات سپاه دادند.[۱۲][۱۳] سپاه پاسداران در اطلاعیه‌ای که در این‌باره منتشر کرد بدون اشاره به زمان و مکان این بازداشت، گفت که زم را به داخل کشور هدایت و بازداشت کرده‌اند.[۱۴][۱۵] پیش‌تر رئیس پلیس بین‌الملل نیروی انتظامی ایران اعلام کرده بود که ایران، از طریق اینترپل به دنبال استرداد تعدادی از متهمان پرونده‌های اقتصادی و مخالفان سیاسی، از جمله روح‌الله زم است.[۱۶]

همزمان در کانال تلگرام آمدنیوز پیامی مبنی بر دستگیری زم با لوگوی سپاه پاسداران منتشر شد که نشان می‌داد این سازمان کنترل کانال آمدنیوز را در اختیار گرفته‌است.[۱۷][۱۸] برنامه ۲۰:۳۰ تلویزیون جمهوری اسلامی ایران چند ساعت پس از انتشار خبر دستگیری زم، ویدیویی کوتاه از اعتراف تلویزیونی او را پخش کرد.[۱۹] در این ویدیو زم در اظهاراتی کوتاه و خلاصه‌شده از رفتارهای رسانه‌ای‌اش در سال‌های اخیر ابراز پشیمانی کرد و گفت که «از نظام هم عذرخواهی می‌کند».[۲۰] پس از انتشار خبر دستگیری، بعضی مقامات بلندپایه مانند ابراهیم رئیسی رئیس قوهٔ قضائیه، علی شمخانی دبیر شورای عالی امنیت ملی و محمدحسین باقری رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ایران با انتشار بیانیه‌هایی به این موضوع واکنش نشان دادند.[۲۱]

یک روز پس از دستگیری زم نشریهٔ فرانسوی فیگارو در مقاله‌ای مدعی شد تشکیلات امنیتی ایران یک زن جوان به نام شیرین نجفی را برای دیدار با روح‌الله زم به محل اقامت او در فرانسه فرستاده بودند. شیرین نجفی، زم را متقاعد کرده برای دیدار با سید علی سیستانی به نجف عراق سفر کند و زم پس از ورود به نجف توسط نیروهای امنیتی ایران دستگیر و به داخل کشور منتقل شده‌است.[۲۲] پیش‌تر علی جوانمردی هم موضوع «ترغیب زم برای سفر به عراق توسط شیرین نجفی از همکاران آمدنیوز» را مطرح کرده‌بود.[۲۳] مهسا رازانی، همسر روح‌الله زم تأیید کرد همزمان با سفر زم به عراق، یکی از همکاران سایت آمدنیوز به‌نام شیرین نجفی در عراق حضور داشته ولی دستگیر نشده‌است.[۲۴] در پاسخ به این ادعاها شیرین نجفی گفت که در کشاندن زم به عراق هیچ نقشی نداشته‌است و آخرین بار شب قبل از اعلام خبر بازداشت روح‌الله زم، با او تلفنی گفتگو کرده‌است.[۲۵] نجفی در مصاحبه با ایران اینترنشنال گفت که صبح دوشنبه وقتی قصد انتشار خبر در کانال تلگرام آمدنیوز را داشته متوجه شده دسترسیش مسدود شده و همزمان دوستانش در تماس تلفنی به او اطلاع داده‌اند که تلویزیون ایران خبر بازداشت زم را اعلام کرده‌است.[۲۶] او تأیید کرد که زم «قرار بود مهمان دفتر سیستانی» باشد و «با نمایندهٔ سیستانی» دیدار کند.[۲۷] دفتر علی سیستانی هر نوع ارتباط بین روح‌الله زم و این دفتر را تکذیب کرد.[۲۸] چند روز بعد محمدعلی زم با ساده‌دل و سهل‌انگار خواندن پسرش تأیید کرد دستگیری او به بهانهٔ ملاقات با مرجعیت شیعه اتفاق افتاده‌است.[۲۹] او که از سال ۹۶ به این‌سو سمت‌های مدیریتی‌اش در جمهوری اسلامی را از دست داده از سپاه بابت دستگیری فرزندش تقدیر کرد و از خامنه‌ای و سپاه پاسداران برای روح‌الله زم طلب حلالیت و بخشش کرد.[۵]

روزنامه فیگارو در گزارش مذکور به احتمال همکاری دولت فرانسه در دستگیری روح‌الله زم هم اشاره کرده بود و از امکان آزادی فریبا عادلخواه و رولاند مارشال دو فرانسوی محبوس در ایران، در قبال این همکاری سخن گفته‌بود.[۳۰] وزارت خارجه فرانسه با انتشار بیانیه‌ای و با اشاره به این‌که زم در آن کشور پناهنده بوده بازداشت او را محکوم کرد.[۳۱]

در ۲۵ مهر ۱۳۹۸ بی‌بی‌سی فارسی به نقل از منبعی آگاه در دولت عراق خبر داد که دستگاه اطلاعاتی عراق همزمان با ورود هواپیمای حامل روح‌الله زم به بغداد او را بازداشت کرده و پس از یک روز طبق موافقتنامهٔ استرداد مجرمین، به ایران تحویل داده‌است.[۳۲] در حالی‌که برخی کنشگران سیاسی این عملیات را «ربایش» توصیف کردند[۳۳] بی‌بی‌سی نوشت زم در عراق ربوده نشده و در بخش ترانزیت فرودگاه بغداد به نیروهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی تحویل داده شده‌است.[۳۴] همسر زم پیش‌تر گفته بود که پس از ورود زم به عراق یک روز از او خبری نداشته تا این‌که روز ۲۱ مهر، در تماس تلفنی یک‌دقیقه‌ای با لحن و ادبیاتی غیرمعمول خبر از سلامتی‌اش داده و بعد از آن خبر بازداشتش منتشر شده‌است.[۳۵]

سپاه پاسداران در اطلاعیهٔ خود، دستگیری زم را «عملیات حرفه‌ای، هوشمندانه و چند وجهی با به‌کارگیری روش‌های نوین اطلاعاتی و شگردهای ابتکاری» توصیف کرده بود و گفته بود برای این اقدام موفق به فریب دادن سرویس‌های بیگانه شده‌است.[۳۶] رادیو فرانسه به نقل از منابع آگاه به وضعیت عراق می‌گوید دستگیری زم در بغداد و انتقال وی به تهران کار دشواری نیست و نیازی به عملیات هوشمندانه و شگرد ابتکاری ندارد و شاید هدف سپاه از بکار بردن این ادبیات، افزون بر تبلیغات، اشاره به فریب دادن روح‌الله زم برای دیدار با سیستانی است.[۳۶] در اول آبان ۱۳۹۸ سخنگوی سپاه پاسداران مدعی شد که بخش عمدهٔ اعضای شبکهٔ روح‌الله زم پیش از بازداشت او شناسایی شده‌اند و نیاز چندانی به اعترافات او نیست.[۳۷] یک روز قبل‌تر وبسایت گرداب (زیرمجموعهٔ سپاه پاسداران) از افرادی که با آمدنیوز همکاری داشته‌اند، خواسته بود خودشان را معرفی کنند تا در مجازات احتمالی‌شان تخفیف درنظر گرفته شود.[۳۸]

واکنش‌ها

  • در ۲۵ بهمن ۱۳۹۸ سازمان گزارشگران بدون مرز نسبت به احتمال صدور حکم اعدام برای روح‌الله زم هشدار داد و ابراز نگرانی کرد. این سازمان با اشاره به محاکمه روح‌الله زم توسط قاضی صلواتی اعلام کرد، به دلیل اینکه در میان اتهامات وی «مفسد فی الارض» و «جاسوسی» گنجانده شده مطابق قانون مجازات اسلامی می‌تواند مجازات اعدام را در پی داشته باشند، سازمان گزارشگران بدون مرز از گزارشگران ویژه سازمان ملل خواسته‌است که نسبت به این موضوع اقدام کنند.[۳۹][۴۰]

جستارهای وابسته

منابع

  1. مهسا رازانی: جمهوری اسلامی، همسرم روح‌الله زم را از بغداد ربود، ایران وایر
  2. «زندگینامه محمد علی زم (۱۳۳۴-)». hamshahrionline.ir. همشهری آنلاین. ۱۰ تیر ۱۳۹۳. دریافت‌شده در ۲ آبان ۱۳۹۸.
  3. «روح‌الله زم کیست و چه کرد؟». donya-e-eqtesad.com. دنیای اقتصاد. ۲۲ مهر ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۲ آبان ۱۳۹۸.
  4. «نامه روح‌الله زم به رهبر ایران در مورد بدرفتاری در زندان». bbc.com/persian. بی‌بی‌سی فارسی. ۳۰ بهمن ۱۳۹۰. دریافت‌شده در ۲ آبان ۱۳۹۸.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ «پدر روح‌الله زم: در دستگیری فرزندم نقشی نداشتیم». ۵ آبان ۱۳۹۸. بی‌بی‌سی فارسی. ۵ آبان ۱۳۹۸.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ «"پس‌لرزه‌های" دستگیری روح‌الله زم، مدیر "آمدنیوز"». dw.com. دویچه وله فارسی. ۲۳ مهر ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۲ آبان ۱۳۹۸.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ «حمله شدید صادق لاریجانی به منتشرکنندگان اتهام «جاسوسی دخترش»». radiofarda.com. رادیو فردا. ۱۲ مهر ۱۳۹۶. دریافت‌شده در ۲ آبان ۱۳۹۸.
  8. «دستگیری زم؛ پایان آمدنیوز؟». bbc.com/persian. بی‌بی‌سی فارسی. ۲۳ مهر ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۲ آبان ۱۳۹۸.
  9. مهرابی، احسان (۲۲ مهر ۱۳۹۸). «چهار عملیات «فریب» جمهوری اسلامی؛ از فرود فولادوند تا روح‌الله زم». radiofarda.com. رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲ آبان ۱۳۹۸.
  10. «نفوذ عمیق ایران به شبکه عنکبوتی پادوهای دشمن».
  11. «ایستگاه پایانی دروغ». سایت رسمی شبکه خبر.
  12. «روح‌اله زم بازداشت شد». الف. ۲۲ مهر ۱۳۹۸.
  13. «روح‌الله زم بازداشت شد». mashreghnews.ir. مشرق‌نیوز. دریافت‌شده در ۲۲ مهر ۱۳۹۸.[پیوند مرده]
  14. «سپاه پاسداران: روح‌الله زم به داخل کشور هدایت و دستگیر شد». radiofarda.com. رادیوفردا. دریافت‌شده در ۲۲ مهر ۱۳۹۸.
  15. «فوری / روح‌الله زم مدیر آمد نیوز دستگیر شد». asriran.com. عصرایران. دریافت‌شده در ۲۲ مهر ۱۳۹۸.
  16. «سپاه پاسداران: روح‌الله زم را دستگیر کردیم». radiozamaneh.com. رادیو زمانه. دریافت‌شده در ۲۲ مهر ۱۳۹۸.
  17. «Iran's Revolutionary Guard says it detains Paris-based exiled journalist». france24.com. فرانس ۲۴. دریافت‌شده در ۲۲ مهر ۱۳۹۸.
  18. ««روح‌الله زم»، سرشبکه «آمدنیوز» دستگیر شد/ اطلاعیه سازمان اطلاعات سپاه/ درج اطلاعیه سپاه در کانال «آمدنیوز»!». tabnak.ir. تابناک. دریافت‌شده در ۲۲ مهر ۱۳۹۸.
  19. «دستگیری زم؛ مخالفان حکومت ایران در خارج کشور چگونه 'ربوده می‌شوند'؟». bbc.com. بی‌بی‌سی فارسی. ۲۲ مهر ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۲۳ مهر ۱۳۹۸.
  20. «تلویزیون ایران ویدئوی کوتاهی از «عذرخواهی» روح‌الله زم پخش کرد». radiofarda.com. رادیو فردا. ۲۲ مهر ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۲۳ مهر ۱۳۹۸.
  21. «سپاه با پرونده روح‌الله زم چه می‌کند؟». radiofarda.com. رادیو فردا. ۲۵ مهر ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۲۵ مهر ۱۳۹۸.
  22. «گزارش لوفیگارو؛ روح‌الله زم چطور دستگیر شد؟». euronews.com. یورونیوز. دریافت‌شده در ۲۴ مهر ۱۳۹۸.
  23. «فیگارو: زم در سفر عراق بازداشت شد و فرانسه از سفرش ممانعت نکرد». radiofarda.com. رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۴ مهر ۱۳۹۸.
  24. «مهسا رازانی، همسر روح‌الله زم: همکارش هم در عراق بود اما بازداشت نشد». bbc.com/persian. بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۲۴ مهر ۱۳۹۸.
  25. «شیرین نجفی: هیچ نقشی در دعوت و سفر روح‌الله زم به عراق نداشتم». iranintl.com. ایران اینترنشنال. ۲۵ مهر ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۲۵ مهر ۱۳۹۸.
  26. «منابع العربیه: سازمان اطلاعات عراق روح‌الله زم را به سپاه تحویل داد». alarabiya.net. العربیه. ۲۵ مهر ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۲۹ مهر ۱۳۹۸.
  27. «شیرین نجفی، ادمین آمدنیوز، دعوت از روح‌الله زم برای رفتن به عراق را تکذیب کرد». radiofarda.com. رادیو فردا. ۲۵ مهر ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۲۵ مهر ۱۳۹۸.
  28. «همسر روح‌الله زم جمهوری اسلامی را به ربودن او از بغداد متهم کرد». radiofarda.com. رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۴ مهر ۱۳۹۸.
  29. «پدر روح‌الله زم مشارکت خانواده‌اش در دستگیری او را رد کرد». radiofarda.com. رادیو فردا. ۵ آبان ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۵ آبان ۱۳۹۸.
  30. «جزییات تازه از دستگیری زم؛ از تکذیب سیستانی تا بازداشت در عراق». dw.com. دویچه وله. دریافت‌شده در ۲۴ مهر ۱۳۹۸.
  31. «فرانسه بازداشت روح‌الله زم را محکوم کرد». bbc.com/persian. بی‌بی‌سی فارسی. ۲۴ مهر ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۲۴ مهر ۱۳۹۸.
  32. «روح‌الله زم را 'دستگاه اطلاعاتی عراق بازداشت کرد و تحویل ایران داد'». bbc.com/persian. بی‌بی‌سی فارسی. ۲۵ مهر ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۲۵ مهر ۱۳۹۸.
  33. «پخش مستندی دیگر از روح‌الله زم در تلویزیون ایران». euronews.com. یورونیوز. ۲ آبان ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۳ آبان ۱۳۹۸.
  34. «"روح‌الله زم را عراق بازداشت کرد و به ایران تحویل داد"». dw.com. دویچه وله. ۲۵ مهر ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۲۵ مهر ۱۳۹۸.
  35. «همسر روح‌الله زم: همسرم را از بغداد ربودند». radiofarda.com. رادیو فردا. ۲۴ مهر ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۲۵ مهر ۱۳۹۸.
  36. ۳۶٫۰ ۳۶٫۱ «دولت فرانسه «دستگیری» روح‌الله زم را «به شدت محکوم» کرد + [سند اطلاعات پرواز]». rfi.fr. رادیو بین‌المللی فرانسه. ۲۴ مهر ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۲۷ مهر ۱۳۹۸.
  37. «سخنگوی سپاه: اعضای «شبکه زم» شناسایی شده‌اند، نیازی به اعترافات او نیست». radiofarda.com. رادیوفردا. دریافت‌شده در ۱ آبان ۱۳۹۸.
  38. «سایت گرداب: مرتبطین با آمدنیوز خود را معرفی کنند تا تخفیف مجازات بگیرند». asriran.com. عصرایران. ۳۰ مهر ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۱ آبان ۱۳۹۸.
  39. گزارشگران بدون مرز نسبت به احتمال صدور حکم اعدام برای روح‌الله زم هشدار داد
  40. هشدار گزارشگران بدون مرز نسبت به خطر مجازات اعدام برای روح‌الله زم