کودک‌همسری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پوستر در برابر کودک‌همسری و ازدواج اجباری

ازدواج کودکان یا کودک‌همسری نوعی ازدواج رسمی یا غیررسمی است که که در آن فرد پیش از رسیدن به ۱۸ سالگی وارد پیمان زناشویی می‌شود.[۱][۲][۳][۴] حداقل سن ازدواج تعیین شده در قانون در بسیاری از حوزه‌های قضایی ۱۸ سال است، خصوصاً در مورد دختران؛ و حتی بعضاً قرار داشتن در ۱۸ سالگی نیز شامل قانون مذکور می‌شود. عموماً عبارت «کودک‌همسری» در مورد کودکان دختری به‌کار می‌رود که با مردان بزرگسال به خاطر اجبار حاصل از سنت‌های قومی، فقدان دانش و تحصیلات یا مشکلات اقتصادی خانواده، ازدواج می‌کنند.[۵][۶][۷]

حوزه‌های قضایی متعددی ازدواج زودهنگام را با رضایت والدین یا در موارد خاصی همچون بارداری نوجوانان مجاز می‌دانند. قوانین سن رضایت (سنی که در آن صلاحیت فرد، به‌طور معمول دختران، به رضایت برای رابطه جنسی مورد قبول قانون است) به منظور محافظت از کودکان در برابر قرار گرفتن در معرض بهره‌کشی جنسی و همچنین قاچاق کودکان نیز وضع شده‌اند و تا حدودی به ازدواج کودکان نیز مرتبط‌اند. ازدواج در کودکی بر پسران و دختران تأثیرات منفی می‌گذارد. هرچند قریب به اتفاق آن‌هایی که صدمه می‌بینند دختران‌اند. بیشتر ایشان موقعیت اقتصادی-اجتماعی ضعیفی دارند.[۸][۹]

در سطح اتحادیه اروپا و سطح بین‌المللی، ازدواج کودکان یکی از اشکال ازدواج اجباری به‌شمار می‌رود و مصداق نقض حقوق بشر و نمونه‌ای از خشونت جنسی است.[۱۰] در مجلس شورای اسلامی ایران طرحی تحت عنوان کودک همسری مطرح شده‌است که مخالفان و موافقان زیادی نسبت به آن اظهار نظر نموده‌اند.[۱۱][۱۲]

تعریف دقیق[ویرایش]

شایع‌ترین آن ازدواج دختران کم سن با مردانی است که به صورت غیر متعارف از آن‌ها بزرگ‌تر هستند. این قضیه بیشتر در جوامع سنتی رایج است.[۱۳]

  • بر اساس مفاد پیمان‌نامه جهانی حقوق کودک، کودک به کسی اطلاق می‌گردد که سن او کمتر از ۱۸ سال باشد. در میان مسائلی که حقوق کودکان را به مخاطره می‌اندازد، ازدواج کودک یکی از مسائلی است که تعداد زیادی از کودکان را از حقوق خود محروم می‌نماید. طبق تعاریف مختلف، ازدواج زودهنگام یا کودک همسری به ازدواجی اطلاق می‌شود که زوجین یا یکی از آنان به سن ۱۸ سالگی نرسیده باشد.[۱۴][۱۵]

تاثیر بر روی طرفین ازدواج[ویرایش]

دختران[ویرایش]

طبق آمارهای بین‌المللی بیشتر قربانیان ازدواج در زیر سنین قانونی، دختران هستند. بنا به داده‌های یونسکو در سطح جهان حدود ۲۱ درصد از زنان جوان قبل از ۱۸ سالگی ازدواج کرده‌اند.[۱۶][۱۷] همچنین این سازمان در آماری که در یازدهم مارس سال ۲۰۲۰ منتشر کرد بیان داشت که ۶۷۰ میلیون دختر و زن زنده امروز در کودکی ازدواج کردند.[۱۸] این گزارش در ادامه می‌گوید که ۳۷ درصد از ازدواج زنان جوان در جنوب صحرای آفریقا و قبل از ۱۸ سالگی انجام شده‌است.[۱۹] بنا به گزارش‌های یونسکو درصد دخترانی که در زیر سن هجده سالگی ازدواج می‌کنند در کشورهای آفریقایی بسیار مشهودتر از سایر نقاط جهان است و تنها در کشورهای نیجر (۷۶ ٪) جمهوری آفریقای مرکزی (۶۸٪) و چاد (۶۷٪) دختران در زیر سن هجده سالگی ازدواج کرده‌اند.[۲۰][۲۱]

تاثیراتی که ازدواج در سنین کودکی بر روی دختران برجای می‌گذارد عمدتا شامل تاثیرات منفی می‌باشد. ترک تحصیل، قرار گرفتن در معرض خشونت خانگی، احتمال بالای مرگ بر اثر عوارض بارداری و زایمان نسبت دخترانی که به هنگام بارداری سن‌شان بیش از ۲۰ سال است و تاثیرات منفی روانی از جمله آثار منفی ازدواج دختران در دوران کودکی می‌باشد.[۲۲][۲۳][۲۴][۲۵][۲۶]

پسران[ویرایش]

پسران هم به مانند دختران می‌توانند زیر سایه ملزومات فرهنگی و سنتی جوامع در زیر سنین قانونی تن به ازدواج بدهند. از آنجا که اصطلاح کودک همسری بیشتر برای دختران به کار برده می‌شود و در آمارها و رسانه‌ها نیز بیشتر بر تاثیرات منفی ازدواج زودهنگام بر روی دختران خرد سال اشاره می‌شود، صحبت درباره‌ی پسرانی که در کودکی ازدواج می‌کنند و از حقوق بنیادین خود محروم می‌شوند معمولا تحت شعاع قرار می‌گیرد.[۲۷][۲۸] طبق آمار یونسکو در سال ۲۰۱۹ نزدیک به ۱۱۵ میلیون مرد زنده در جهان در زیر سن هجده سالگی ازدواج کرده‌اند.[۲۹]

از جمله آسیب‌هایی که برای ازدواج پسران در سنین کودکی به آن اشاره شده است شامل ترک تحصیل از مدرسه، ناچار شدن به پذیرش مشاغل سطح پایین، فشار مضاعف به آنان برای تهیه مخارج خانواده، بی‌بهره ماندن آنان از مقتضیات دوران کودکی می‌باشد.[۳۰][۳۱][۳۲]

کودک‌ همسری در ایران[ویرایش]

در ایران نیز به مانند دیگر جوامع در حال توسعه پدیده کودک همسری در شکل قابل توجهی در نقاط مختلف کشور شایع است. به طوری که طبق آمار های رسمی ایران در سال ۹۳ بالغ بر ۱۸۷ هزار ازدواج زیر سن قانونی در سازمان ثبت احوال کشور ثبت شده است.[۳۳] بر اساس گفته‌های معاونت پیشگیری از آسیب های اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در سال ۱۳۹۵، ۱۷ درصد ازدواج دختران در ایران پیش از رسیدن به سن ۱۸ سالگی می‌باشد.[۳۴]

طبق آمار ثبت شده در سازمان ثبت احوال کشور بر اساس آمار ۹ ماه اول سازمان ثبت‌ احوال ایران ‌سال ۹۴، اعلام شد بیش از پنج ‌درصد زنانی که در این مدت ازدواج کرده‌اند کم‌تر از ۱۵‌سال سن داشته‌اند یعنی ۲۸۲۴۲ نفر. بیش از ۲۱۴ هزار ازدواج دختران ۱۵ - ۱۹ سال را نیز در این دوره از سال ثبت شده است.[۳۵] استان های مرزنشین خراسان رضوی، آذربایجان شرقی و سیستان و بلوچستان سه استانی هستند که بیشترین تعداد ازدواج در سنین کودکی در آنان رخ می دهد.[۳۶] [۳۷][۳۸][۳۹][۴۰]

از جمله دلایل رایج کودک همسری در ایران می توان به فقر، ضعف قوانین بازدارنده، آداب و رسوم فرهنگی، اعتقادات مذهبی، اختلاف طبقاتی، تحصیلات، پدرسالاری و «ناموس‌پرستی» مردان اشاره کرد.[۴۱][۴۲][۴۳][۴۴][۴۵]

قانون کودک‌ همسری[ویرایش]

بعد از انقراض سلسله قاجاریه و روی کار آمدن حکومت پهلوی، نوع نگاه هم به مقوله ازدواج تغییر پیدا کرد. اولین قانون رسمی و سراسری که در سطح کشور در رابطه با موضوع ازدواج کودکان و در نظر گرفتن حداقل شرایط سنی آنان برای ازدواج به شکل قانون درآمد به سال ۱۳۱۳ باز می گردد. ماده ١٠٤١ قانون مدنی در سال ١٣١٣ اعلام مي‌كرد که در ایران بر اساس قانون اساسی و مشروعیت قانونی، هیچ ازدواجی بین دختر زیر ١٥ سال و پسر زیر ١٨ سال نمی‌تواند شکل گیرد، مگر اینکه شرایط خاصی در نظر گرفته شود که در آن اعتبار ازدواج توسط یک دادخواه عمومی اعلام شود. این استثنا برای مواردی كه دختر زیر سن ١۳ سال و پسر زیر سن ١۵ سال بود وجود نداشت. به این معنا که آنها نمی‌توانستند به هیچ وجهی ازدواج کنند.[۴۶]

در سال ١٣٥٣ این قانون تا حدودی تغییر یافت و بر اساس ماده ٢٣ قانون حمایت خانواده، ازدواج زنان قبل از رسیدن به سن ١٨ سال تمام و ازدواج مردان قبل از اتمام ٢٠ سالگی شان ممنوع شد.[۴۷][۴۸] بعد از وقوع انقلاب سال ۵۷ در ایران قوانین مربوط به ازدواج نیز تغییر پیدا کرد. با دستور روح الله خمینی قانون حمایت از خانواده لغو شده و موقتا ماده ۱۰۴۱ قانون مدنی مصوب ۱۳۱۳ مبنا قرار گرفت.[۴۹] مدتی بعد قانون جدیدی در سال ١٣٦١ وضع شد که به موجب آن سن اولیه ازدواج یا سن بلوغ برای دختران ٩ سال و برای پسران ١٥ سال در نظر گرفته شد که بر این اساس هرگونه اقدام به ازدواج در زیر این سن‌ های اوليه غیر قانونی بود. نهایی ترین تغییر در قانون مدنی در سال ١٣٨١ تصویب شد که بر مبنای آن مشروعیت ازدواج بین دختران و پسران زیر سن تعریف شده بلوغ ( ١٣ و ١٥ ) با رضایت یک قاضی صالح به عنوان یک شرط تایید شد.[۵۰][۵۱][۵۲][۵۳]

با وجود واکنش‌ها و مخالفت‌های زیادی که توسط صاحب نظران شده‌ است ولی مجلس شورای اسلامی ایران هنوز تصمیمی در خصوص کودک همسری و تعیین حداقل سن ازدواج نگرفته‌ است.[۵۴][۵۵][۵۶] طبق ماده ۱۰۴۱ قانون مدنی ایران، ازدواج کودکان با اجازه والدین و مجوز دادگاه امکان‌پذیر است.[۵۷]

فصل دوم - قابلیت صحی برای ازدواج: ماده ۱۰۴۱ - نکاح اناث قبل از رسیدن به سن ۱۵ سال تمام و نکاح ذکور قبل از رسیدن به سن ۱۸ سال تمام ممنوع است. مع‌ذلک در مواردی که‌مصالحی اقتضاء کند با پیشنهاد مدعی‌العموم و تصویب محکمه ممکن است استثناء معافیت از شرط سن اعطاء شود ولی در هر حال این معافیت‌نمی‌تواند به اناثی داده شود که کمتر از ۱۳ سال تمام و به ذکوری شامل گردد که کمتر از ۱۵ سال تمام دارند.[۵۸][۵۹]

واکنش‌ها[ویرایش]
  • جاوید رحمان، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل متحد در امور ایران، در روز ۱۹ اسفند ۱۳۹۹ در گزارشی به شورای حقوق‌ بشر سازمان ملل متحد خواهان اصلاحات فوری و لازم در خصوص رفتار جمهوری اسلامی با زنان و دختران شده‌ است. وی به گزارش رسمی دولت مبنی بر ازدواج بیش از ۱۶ هزار دختر بین ۱۰ تا ۱۴ سال در نیمه اول سال جاری اشاره کرده و گفته‌ است:

«خشونت خانگی، هزاران ازدواج دختران بین ۱۰ تا ۱۴ سال در هر سال و ادامه تبعیض ریشه‌دار در قانون و عمل نشان می‌دهد که در ایران همچنان با زنان و دختران به عنوان شهروند درجه دو رفتار می‌شود.»[۶۰]

«دخترانی که در سنین پایین ازدواج می‌کنند کمتر طلاق می‌گیرند و در زایمان کمتر مرگ و میر دارند و زندگی بهتری دارند و این موضوعات در آمارهای مرکز آمار ایران و سازمان ثبت احوال مشهود است.»

وی دربارهٔ مواردی همچون ازدواج دختران کم سن و سال در مناطق حاشیه‌نشین در اثر معاملات مالی، آن را جزو بحث مفاسد دانست که منوط به سن خاصی نیست و راهکار مبارزه با این نوع ازدواج‌ها را مبارزه با فقر توصیف کرد.[۶۱][۶۲]

من فکر می کنم موضوعات مربوط به حوزه زنان موضوعات چند بعدی هستند. تغییر نگرش های موجود در سیاست های نظارتی و حاکمیتی نباید اینگونه به نظر بیایند که به مسائل زنان و کودکان توجه کافی و کارشناسی نمی‌شود. به مسائل زنان و خانواده نباید به عنوان موضوعات سیاسی و امنیتی نگاه کرد و از آنجایی که جامعه جوان و در حال تغییر است قاعدتا زنان و کودکان نیز باید از این تغییرات سهم ببرند. اگر نوع و شیوه زندگی این نسل با تغییرات پیرامونشان هماهنگ نباشد تعارض هایی در جامعه اجتماعی به وجود می آید که این تعارض ها در طول زمان باعث ایجاد فاصله بین نظم سیاسی و دیدگاه اجتماعی خانواده و زنان خواهد شد و قاعدتا در طول زمان آسیب های دیگری را نیز به همراه خواهد آورد.[۶۳][۶۴][۶۵][۶۶]

کودک‌همسری در دین اسلام[ویرایش]

ازدواج با کودکان[ویرایش]

فقیهان اسلامی ازدواج کودک زیر ۹ سال را هم با رضایت پدر، جایز می‌دانند.[۶۷]

لذت جنسی از نوزاد[ویرایش]

شماری از فقیهان از جمله، سید روح‌الله خمینی لذت جنسی از کودک شیرخوار (بعد از ازدواج با شیرخوار) را جایز می‌دانند:

«نزدیکی با زوجه قبل از تمام شدن نُه سال جایز نیست ـ نکاحش دائمی باشد یا منقطع ـ و اما سایر لذت‌ها مانند لمس نمودن با شهوت و بغل گرفتن و تفخیذ (لاپایی با) او حتی در شیرخوار، اشکالی ندارد».[۶۸][۶۹][۷۰][۷۱][۷۲][۷۳][۷۴]

قانون کودک‌همسری در جوامع اسلامی[ویرایش]

کشور عربستان قانونی تصویب نمود که براساس آن سن ازدواج زیر ۱۶ سال ممنوع است.[۷۵]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. "Harmful practices". UNICEF. Retrieved 2019-09-05.
  2. «Child Marriage Archives». ICRW | PASSION. PROOF. POWER. (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۰۵.
  3. «دستکم ۱۵ هزار کودک ایران در دهه اخیر زایمان کردند». BBC News فارسی. ۲۰۲۱-۱۰-۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۰-۱۵.
  4. "Child marriage". www.unicef.org. Retrieved 2022-01-06.
  5. قاسمی، سپهر (۱۳ شهریور ۱۳۹۸). «کودک همسری؛ گره کور قانونگذاری یا مقاومت محافظه‌کاران؟». BBC Farsi. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۰۵.
  6. «دختر ۱۵ ساله کودک نیست/ باید برای دختران طالب شوهر فکری کنیم». خبرآنلاین. ۲۰۱۹-۰۱-۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۲۸.
  7. احمدی، کامیل، طنین سکوت (پژوهشی جامع در باب ازدواج زودهنگام کودکان در ایران)، تهران، نشر شیرازه، چاپ اول، (۱۳۹۶) ص ۱۱.
  8. A Note on Child Marriage UNICEF (July 2012), page 3
  9. «پسران هم از مقوله کودک همسری آسیب می بینند» (PDF).
  10. «Forced Marriage frm a Gender Perspective» (PDF). European Parliment. فوریه ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲ اوت ۲۰۱۶.
  11. ««کودک همسری»؛ طرحی بین موافقان و مخالفان». ایسنا. دریافت‌شده در ۱۶ فوریه ۲۰۱۹.
  12. «طرح کودک همسری: کشمکش‌های سیاسی بر سر یک مسئله اجتماعی». رادیو زمانه. دریافت‌شده در ۱۶ فوریه ۲۰۱۹.
  13. «تصمیم نامبارک والدین برای فرزندان/ کودک همسری لباسی گشاد بر تن فرشتگان کوچک». باشگاه خبرنگاران جوان. دریافت‌شده در ۱۶ فوریه ۲۰۱۹.
  14. پروانه خفتان (۱۶ بهمن ۱۳۹۷). «کودک همسری یا ازدواج هنگام». پایگاه اطلاع‌رسانی مددکاران اجتماعی ایران. دریافت‌شده در فوریه ۵, ۲۰۱۹.
  15. «CONVENTION ON THE RIGHRS OF THE CHILD». www.unic-ir.org. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۶.
  16. «هر۲ ثانیه یک کودک در جهان ازدواج می‌کند». ایسنا. ۲۰۱۹-۰۲-۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۲۹.
  17. "Child marriage around the world". www.unicef.org. Retrieved 2021-09-29.
  18. "Child marriage around the world". www.unicef.org. Retrieved 2021-09-29.
  19. "Child marriage around the world". www.unicef.org. Retrieved 2021-09-29.
  20. «آمار کودک‌همسری در قاره آسیا چقدر است؟». factnameh.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۲۹.
  21. «گزارش یونسکو از آمار کودک همسری در جهان» (PDF).
  22. "Child marriage around the world". www.unicef.org. Retrieved 2021-09-29.
  23. «Feminization of Poverty- The Cause and Consequence of Early Childhood Marriages in Iran».
  24. نیوز، سلامت. «ازدواج کودکان تجاوز به آنهاست». سلامت نیوز. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۳۰.
  25. لطفی، راضیه. پیامدهای سلامتی ازدواج زودرس در زنان، نشریه زن و بهداشت، تابستان ۱۳۸۹, دوره  ۱ , شماره  ۲ ; از صفحه ۶۷ تا صفحه ۷۹ .
  26. علی، تیم سایت جمعیت امام. «تعریف ازدواج کودکان (کودک‌همسری)، علل و پیامدهای آن». دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۶.
  27. Ahmady, Kameel. An Echo of Silence (A Comprehensive Research study on early child Marriage (ESM) in Iran) . Nova publishing, USA -2017. p 8 and 9.
  28. «Child marriage among boys: A global overview of available data». UNICEF DATA (به انگلیسی). ۲۰۱۹-۰۵-۳۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۲۹.
  29. "115 million boys and men around the world married as children - UNICEF". www.unicef.org. Retrieved 2021-09-29.
  30. احمدی، کامیل، طنین سکوت (پژوهشی جامع در باب ازدواج زودهنگام کودکان در ایران)، تهران، نشر شیرازه، چاپ اول، (۱۳۹۶) ص ۱۱ و ۱۲.
  31. "115 million boys and men around the world married as children - UNICEF". www.unicef.org. Retrieved 2021-09-29.
  32. نیوز، سلامت. «ازدواج کودکان تجاوز به آنهاست». سلامت نیوز. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۳۰.
  33. «کودک‌همسری یا کودک‌مرگی؟». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۳۰.
  34. «17 درصد دختران قبل از 18 سالگی ازدواج می‌کنند». ایسنا. ۲۰۱۶-۰۶-۰۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۶.
  35. «سازمان ثبت احوال كشور-دفتر آمار و اطلاعات جمعيتی و مهاجرت - سالنامه آماری». www.sabteahval.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۶.
  36. «جدیدترین آمار از ازدواج کودکان در ایران». ایسنا. ۲۰۱۶-۱۲-۱۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۳۰.
  37. «بیشترین ازدواج کودکان در مشهد. دنیای اقتصاد».
  38. 10 (۲۰۱۷-۱۱-۲۳). «یك پژوهشگر: 35 درصد ازدواجها در خراسان رضوی مربوط به كودكان است». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۲۸.
  39. «کودکان‌عروس، کودکان داماد، نوجوانان مطلقه/ پژوهشی درباره ازدواج کودکان/ خراسان در صدر، اصفهان در قعر». خبرآنلاین. ۲۰۱۶-۱۰-۱۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۶.
  40. «جامعه شناسی، تاریخ و اسطوره - حلقه _ نگاهی به ازدواج زودهنگام در ایران». roshangaran-pub.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۶.
  41. اجتماعی، وزارت تعاون، کار و رفاه. «بررسی راهکارهای پیشگیری فقر کودکان». وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۶.
  42. ««طنین سکوت» پژوهشی جامع در باب ازدواج زودهنگام در ایران». ایسنا. ۲۰۱۸-۰۵-۱۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۳۰.
  43. 10 (۲۰۱۷-۱۲-۲۶). «ذبح كودكی در مسلخ بردگی خانگی!». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۳۰.
  44. «کرونا و فقر آمار کودک‌همسری را بالا برد». همشهری آنلاین. ۲۰۲۱-۰۲-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۳۰.
  45. «هر۲ ثانیه یک کودک در جهان ازدواج می‌کند». ایسنا. ۲۰۱۹-۰۲-۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۳۰.
  46. ازدواج در کودکی؛ طلاق در نوجوانی. گزارش روزنامه شهروند در باب کودک همسری در ایران .
  47. «افزایش سن ازدواج دختران و موانع فقهی آن. رادیو فردا».
  48. ساناساریان، الیز؛ ص.۱۴۶ تا ۱۵۳.
  49. Welle (www.dw.com)، Deutsche. «سیر تحول در قوانین خانواده از ۱۳۴۶ تا ۱۳۸۷ | DW | 07.02.2009». DW.COM. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۳۰.
  50. Welle (www.dw.com)، Deutsche. «سیر تحول در قوانین خانواده از ۱۳۴۶ تا ۱۳۸۷ | DW | 07.02.2009». DW.COM. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۳۰.
  51. «روز جهانی دختر؛ گفت و گو با کامیل احمدی درباره ازدواج زودهنگام دختران در ایران. بی بی سی فارسی».
  52. «هر شبانه‌روز ۱۰۰ ازدواج زیر ۱۵ سال؛ تحلیل آمار کودک‌همسری در ایران». IranWire | خانه. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۳۰.
  53. «زنان کوچکی که با مدرسه خداحافظی می‌کنند. گزارش روزنامه همشهری از وضعیت ازدواج کودکان در ایران».
  54. «مجلس لایحه «کودک همسری و تعیین حداقل سن برای ازدواج» را بازنگری کند». تسنیم. دریافت‌شده در ۱۶ فوریه ۲۰۱۹.
  55. 10 (۲۰۱۹-۰۳-۰۶). «چرا لایحه ممنوعیت كودك همسری به سرانجام نمی رسد؟». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۳۰.
  56. «رئیس سازمان بهزیستی: جلوی ازدواج کودکان را می‌گیریم». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۶.
  57. «مخالفت ضمنی اعضای کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس با طرح «افزایش حداقل سن ازدواج»». خبرگزاری فارس. دریافت‌شده در ۱۶ فوریه ۲۰۱۹.
  58. «مرکز پژوهشها - قانون مدنی». rc.majlis.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۰۵.
  59. #. «ازدواج کودکان ، قانون کشور ما درباره این موضوع چه می گوید؟ – یاسا». دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۶.
  60. گزارشگر ویژه سازمان ملل با انتقاد از رواج کودک‌همسری در ایران: زنان شهروند درجه دوم هستند
  61. «دخترانی که در سنین پایین ازدواج می‌کنند کمتر طلاق می‌گیرند و زایمان‌های سالم تری دارند / افزایش کف سن ازدواج مغایر شرع مقدس است». مجلس شورای اسلامی. دریافت‌شده در ۱۶ فوریه ۲۰۱۹.
  62. «عضو کمیسیون حقوقی مجلس ایران: ازدواج دختران 13 ساله کودک همسری نیست». العربیه فارسی. ۲۰۲۱-۱۱-۳۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۶.
  63. 10 (۲۰۱۹-۰۳-۰۶). «چرا لایحه ممنوعیت كودك همسری به سرانجام نمی رسد؟». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۰-۱۷.
  64. «Prevalence of Female Genital Mutilation/Cutting in iran Kameel Ahmady» (PDF). swiftjournals.
  65. احمدی، کامیل. زنانه شدن فقر علتها و پیامدها - ازدواج‌های موسوم به کودک همسری در ایران، فصلنامه علمی تخصصی روانشناسی، علوم اجتماعی و علوم تربیتی، دوره ۵، شماره ۲، تابستان ۱۴۰۰، ص ۱۶۳ - ۱۷۷ .
  66. بررسی پیامدهای ازدواج کودکان. روزنامه ابتکار .
  67. wikifeqh.ir سن_ازدواج_دختران#آرای فقیهان
  68. http://www.imam-khomeini.ir/fa/c78_129444/کتاب تحریر_الوسیلة_فتاوی_الامام_الخمینی_س_ج_۲_/کتاب_النکاح
  69. ترجمه تحریرالوسیله امام خمینی جلد چهارم - 1 - «مسئله 12 کتاب نکاح» مرکز تعلیمات اسلامی واشینگتن
  70. «کتاب نکاح». www.imam-khomeini.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۱-۰۴.
  71. «قوانین جمهوری اسلامی کودک‌همسری را تشویق می‌کند». independentpersian.
  72. «ازدواج دختر ۹ ساله و تأملی بر چند رای فقهی». ensafnews.
  73. ««کودک همسری» و شبهه امکان ازدواج با نوزاد». nasimonline.
  74. «مراجع نامدار شیعه و سکس لاپائی با دختر شیرخواره». نقد اسلام.
  75. «تلاش عربستان برای ممنوعیت «کودک همسری»؛ حداقل سن ازدواج ۱۶ سال می‌شود». یورو نیوز. دریافت‌شده در ۱۶ فوریه ۲۰۱۹.

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • احمدی، کامیل (۱۳۹۶طنین سکوت (پژوهش جامع در باب ازدواج کودکان در ایران)، تهران: نشر شیرازه، شابک ۹۷۸-۹۶۴-۶۵۷۸-۸۸-۳