ایران ایر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ایران ایر
هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران
Iran Air logo.svg
یاتا ایکائو شناسه
IR IRA IRAN AIR
تأسیس ۱۹۴۴ با نام ایرانیَن ایرویز[۱]
آغاز فعالیت ۱۹۶۱ با نام ایران ایر[۲][۳][۴]
قطب
شهرهای کانونی
شمار ناوگان ۴۷فروند
مقصدها ۶۱ مقصد
شعار شرکت رسالت هما، ایمنی شما
شرکت مادر وزارت راه و شهرسازی (۶۰٪)[۵][۶]
دفتر مرکزی فرودگاه بین‌المللی مهرآباد، تهران، ایران
افراد کلیدی فرزانه شرفبافی، رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل اجرایی
درآمد ۴۹۲٫۳۰ میلیون دلار[۷]
سود ناخالص ۲۱٫۶۰ میلیون دلار (۲۰۱۷)[۷]
درآمد خالص ۲۱٫۲۰ میلیون دلار (۲۰۱۷)[۷]
مجموع دارایی ۴۷۷٫۶۲ میلیون دلار (۲۰۱۳)[۸]
ارزش سهام ۳۴٬۹۷۲ دلار (۲۰۱۳)[۸]
کارکنان ۱۰٬۶۹۶ نفر (۲۰۱۳)[۸]
وب‌گاه www.iranair.com

ایران ایر شرکت هواپیمایی حامل پرچم ایران با نام رسمی هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران است که در ایران از ابتدای تأسیس با نام هُما (هواپیمایی ملی ایران) شناخته می‌شود. ایران‌ایر که یکی از قدیمی‌ترین شرکت‌های هواپیمایی فعال در خاورمیانه است هم اکنون به بیش از ۶۰ مقصد داخلی و بین‌المللی پرواز انجام می‌دهد. دفتر مرکزی ایران‌ایر در فرودگاه مهرآبادتهران قرار دارد و پایگاه اصلی پروازی این شرکت که بیشتر پروازهای ایران‌ایر از مبدأ یا به مقصد آن انجام می‌شود برای پروازهای داخلی فرودگاه مهرآباد و برای پروازهای خارجی فرودگاه امام خمینی تهران است.[۹] بر اساس آمار، ایران ایر سالیانه بیش از ۶ میلیون مسافر را جابه‌جا می‌کند.[۱۰]

تاریخچه[ویرایش]

تأسیس[ویرایش]

یک فروند داگلاس دی‌سی-۳ باربری ایرانین ایرویز در سال ۱۹۵۴

دو تن از بازرگانان ایرانی، به‌نام‌های رضا افشار و غلام ابتهاج در سال ۱۳۲۱، نخستین شرکت هواپیمایی حامل پرچم ایران را با نام ایرانیان ایرویز تأسیس نمودند.[۱۱] این شرکت در ابتدا فقط در مسیر تهران-مشهد به جابجایی مسافر و بار می‌پرداخت[۱۲] ولی سپس در مسیرهای داخلی تهران-اصفهان-شیراز-بوشهر-آبادان-اهواز نیز پروازهایش را ادامه داد و علاوه بر این‌ها، در مسیرهای بین‌المللی، به تل‌آویو، قاهره، بغداد و پاریس نیز فعالیت می‌کرد.[۱۱] ناوگان هوایی این شرکت از تعدادی هواپیمای داگلاس دی سی ۳ تشکیل شده بود. بعدها تعدادی هواپیمای داگلاس دی‌سی-۴ و پس از آن هواپیماهای ویکرز ویسکونت نیز به ناوگان ایرانین ایرویز اضافه شد.[۱۲]

در سال ۱۳۳۳، یک شرکت هواپیمایی خصوصی دیگر به نام پارس یا پرشین ایرسرویس در تهران تشکیل شد. هواپیمایی پارس ابتدا به صورت باربری و با استفاده از هواپیماهای آورو یورک کار خود را آغاز نمود و پروازهایی را از تهران به بیروت، بریندیسی و بازل از طریق آبادان انجام می‌داد. پس از آن، این شرکت با خرید هواپیمای داگلاس دی سی -۷ سی از شرکت بلژیکی سابنا توانست از دو شهر آبادان و تهران به مقاصد پاریس، لندن، بروکسل و ژنو پروازهایی را به صورت مرتب انجام دهد.[۱۲]

در روز ۵ اسفند سال ۱۳۴۰، دو شرکت ایرانیان ایرویز و پرشین ایرسرویس در یکدیگر ادغام شدند و شرکت هواپیمایی ملی ایران (هما)، با نام بین‌المللی ایران ایر (IRAN AIR) تأسیس گردید. این شرکت، ملی اعلام شد و تمام امکانات و پرسنل دو شرکت مذکور را در اختیار گرفت و از فروردین ماه سال ۱۳۴۱ فعالیت‌های خود را آغاز کرد.[۱۲]

هما پروازهای خود را با بهره‌گیری از هواپیماهای داگلاس دی سی ۳، داگلاس دی‌سی-۶، ویکرز ویسکونت و آورویورک آغاز نمود و در سال ۱۳۴۲ به عضویت کامل یاتا درآمد.

پیش از انقلاب ۱۳۵۷[ویرایش]

یک فروند بوئینگ ۷۰۷–۳۲۰ ایران ایر در فرودگاه بین‌المللی فرانکفوت در سال ۱۹۷۰ میلادی.

اولین پرواز هما با هواپیماهای جت در سال ۱۳۴۴ با استفاده از یک فروند بوئینگ ۷۲۷–۱۰۰ در مسیر تهران-بیروت انجام شد. پس از آن شرکت تصمیم به تبدیل تمام ناوگان خود به هواپیماهای جت گرفت. با شروع دهه ۱۳۵۰ عصر طلایی هما نیز آغاز گشت. در سال ۱۳۵۰ تعدادی بوئینگ ۷۳۷–۱۰۰ و در سال ۱۳۵۳ تعدادی بوئینگ ۷۲۷–۲۰۰ وارد ناوگان شرکت شد. همچنین تحویل هواپیماهای گران‌قیمت بوئینگ ۷۴۷ از نوع ۱۰۰ و ۲۰۰ و اس پی از سال ۱۳۵۴ آغاز گشت.

در میانه دهه هفتاد میلادی، هما پروازهای بدون توقف بسیاری را به طور روزانه به قارهٔ اروپا انجام می‌داد، در این دوره، هواپیمایی ملی ایران تنها در مسیر تهران-لندن بیش از سی پرواز هفتگی انجام می‌داد. خط هوایی تهران به فرودگاه جان اف کندی نیویورک در سال ۱۳۵۴ با بهره‌گیری از بوئینگ ۷۰۷ و با یک توقف در فرودگاه هیثرو لندن آغاز شد. با خرید بوئینگ‌های ۷۴۷ اس پی، هما این هواپیماهای دوربرد را در مسیر تهران-نیویورک به کار گرفت و به این ترتیب طولانی‌ترین خط هوایی بدون توقف جهان را راه‌اندازی کرد.

در ۱۶ مهر سال ۱۳۵۱ هما قرارداد خرید دو فروند هواپیمای مافوق صوت کنکورد را با کنسرسیوم انگلیسی-فرانسوی آن به امضاء رساند. البته این هواپیماها هرگز به ناوگان هما وارد نشدند، چرا که در آوریل ۱۳۵۹ با توجه به روی دادن انقلاب ایران و دگرگون شدن سیاست‌های حکومت، این قرارداد فسخ شد. هما آخرین شرکت هوایی خارجی بود که قرارداد خرید این هواپیما را فسخ می‌کرد.

در سال ۱۳۵۶ هما ۶ فروند ایرباس مدل آ-۳۰۰ را برای به‌کارگیری در مسیرهای محلی از شرکت اروپایی ایرباس خریداری کرد و نخستین بهره‌بردار هواپیماهای ایرباس در خاورمیانه لقب گرفت. در پایان این سال هما به بیش از ۳۱ مقصد در داخل و خارج از ایران، از پکن و توکیو تا نیویورک به طور روزانه پرواز می‌کرد و در حال راه‌اندازی خطوط هوایی جدیدی به مقصد لس آنجلس و سیدنی بود.

در سال‌های پایانی دههٔ هفتاد، هواپیمایی ملی ایران به‌عنوان روبه‌رشدترین شرکت هواپیمایی جهان شناخته می‌شد و در عین حال یکی از ایمن‌ترین، مدرن‌ترین، و پردرآمدترین شرکت‌های هواپیمایی دنیا نیز به‌شمار می‌رفت. در سال ۱۳۵۵ هما پس از شرکت استرالیایی کوانتاس ایمن‌ترین شرکت هوایی جهان لقب گرفت؛ تا پیش از انقلاب اسلامی تنها حادثه هما مربوط به سقوط یک فروند داگلاس دی‌سی-۳ این شرکت در سال ۱۳۳۱ می‌شد در آن سال‌ها هما سعی داشت از موقعیت استراتژیک ایران به عنوان نقطه‌ای میان شرق و غرب عالم به نحو احسن استفاده کرده و ایران را به مرکز ترانزیت بار و مسافر در جهان تبدیل کند.

پس از انقلاب ۱۳۵۷[ویرایش]

یک فروند بوئینگ ۷۴۷–۲۰۰ ایران ایر در حال فرود در فرودگاه هیثرو لندن در سال ۱۹۷۹ میلادی.

پس از پیروزی انقلاب ایران، با دگرگون شدن سیاست‌های حکومت، انجام برخی پروازهای بین‌المللی هما تغییر نمود و از ۲۶ فوریه ۱۹۷۹، تعدادی از آنها نظیر تهران-تل آویو به کلی تعطیل شد. همچنین تهران به تنها مرکز انجام پروازهای بین‌المللی شرکت تبدیل شد و قرار شد فرودگاه بین‌المللی شیراز تنها در موقع لزوم مورد استفاده قرار گیرد؛ بنابراین تمام فرودگاه‌های ایران به جز فرودگاه بین‌المللی مهرآباد شبکه پروازهای بین‌المللی خود را از دست دادند.

در دهه ۱۹۸۰ با توجه به جنگ هشت ساله ایران و عراق و مشکلات ناشی از آن پیشرفت چندانی در هما صورت نگرفت. در این دوران اکثر پروازهای داخلی و بین‌المللی شرکت با لغو یا تأخیرهای مکرر روبرو می‌شد. در آن زمان همچنین تمام پروازهای شرکت به مقصد فرودگاه آبادان مرکز فعالیت‌های نفتی ایران تعطیل شد. این روند تا زمان برقراری آتش‌بس بین در سال ۱۹۸۸ یافت.

نام رسمی شرکت در سال ۱۹۸۱ به هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران تغییر یافت. در این سال هما ۱٫۷ میلیون مسافر را جابجا کرد.

با آغاز دهه ۱۹۹۰ میلادی با وجود افزایش شدید تقاضا برای سفرهای هوایی، به دلیل تحریم‌های اعمال شده علیه صنعت هوایی ایران از سوی آمریکا، هما تنها توانست چند فروند هواپیمای کوچک فوکر ۱۰۰ را از شرکت سازنده هلندی آن خریداری کند.

بوئینگ ۱۰۰–۷۴۷ ایران ایر.

از مهم‌ترین اتفاقات دیگر دههٔ نود میلادی برای هما می‌توان به راه‌اندازی شرکت‌های هواپیمایی خصوصی در ایران اشاره کرد. با توجه به سیاست‌های دولت ایران در زمان ریاست جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی شرکت‌های هواپیمایی مختلفی مانند هواپیمایی ماهان، هواپیمایی کاسپین و کیش ایر تأسیس شدند که به انحصار هما در پروازهای داخلی و خارجی پایان بخشیدند. در حال حاضر شرکت هواپیمایی در حال رشد ماهان را می‌توان مهم‌ترین رقیب داخلی هما ارزیابی کرد.

در سالهای پایانی دهه ۱۹۹۰ با توجه به بهبود روابط جمهوری اسلامی ایران با اروپا در دوره ریاست جمهوری محمدخاتمی، هما توانست قرارداد خرید چند فروند هواپیمای مدرن ایرباس ای ۲۰۰–۳۳۰ را با شرکت اروپایی ایرباس نهایی کند، این قرارداد هم در سال ۲۰۰۱ با توجه به فشارهای ایالات متحده آمریکا لغو شد. در همان سال شرکت ۵ فروند ایرباس آ-۳۱۰–۲۰۰ و ۱ فروند ایرباس آ-۳۱۰–۳۰۰ را به صورت دست دوم از ترکیه خریداری کرد. از جدیدترین اقدامات هما می‌توان به خرید دو فروند ایرباس آ-۳۰۰–۶۰۰ دستِ دوم از شرکت المپیک ایر یونان اشاره کرد.

تحریم‌های آمریکا علیه ایران که شامل ممنوعیت فروش هواپیما و قطعات آن می‌شود مهم‌ترین مانع بر سر رشد هما به‌شمار می‌رود. امروزه به دلیل این تحریم‌ها، هما ناوگانی فرسوده و قدیمی دارد. این شرکت نه تنها جایگاه ممتاز جهانی خود در دهه هفتاد را به کلی از دست داده بلکه با سرمایه‌گذاری برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس مانند امارات عربی متحده، قطر و بحرین بر صنعت هوایی خود، در منطقه خاورمیانه نیز به عنوان یک شرکت هواپیمایی درجه دو شناخته می‌شود.

بسیاری از پروازهای بین‌المللی هما به دلیل کمبودهای این شرکت متوقف شده و شبکه پروازی داخلی این شرکت نیز با وجود افزایش تقاضاها تغییر چندانی نکرده‌است. به دلیل عمر زیاد هواپیماهای این شرکت میزان تأخیر پروازهای آن نیز افزایش قابل ملاحظه‌ای یافته‌است. بسیاری از هواپیماهای هما به دلیل نقائص فنی جزئی بازنشسته شده‌اند، چرا که شرکت قدرت تعمیر و تأمین قطعات یدکی آنها را ندارد. نمونه این هواپیماها را می‌توان در فرودگاه مهرآباد دید. یک بوئینگ ۷۴۷ اس پی این شرکت نیز بعد از شکستن ارابه فرود آن در سال ۲۰۰۴ در فرودگاه پکن، بلا استفاده شده‌است. با این حال هما سعی دارد با اجاره یا خرید هواپیماهای دست‌دوم از کشورهایی مانند ترکیه یا خرید هواپیماهای روسی بخشی از کمبودهای خود را رفع کند،[۱۳] تهران.]]در ژوئن سال ۲۰۰۶ میلادی پنج کشور عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد به اضافه آلمان پیشنهادی به جمهوری اسلامی ایران ارائه دادند که براساس آن به ازای تعلیق فعالیت‌های هسته‌ای امتیازاتی به ایران تعلق می‌گرفت، از جمله این امتیازات لغو تحریم‌های هوایی علیه ایران بود؛ که ایران پاسخ منفی داد.

سعید حسامی مدیرعامل وقت هما در مصاحبه با روزنامه ابرار اقتصادی پیرامون احتمال قطع پروازهای ایران ایر به اروپا بر اثر تحریم گفت: «اتحادیه اروپا تصمیم خود را گرفته‌است و به سرعت تلاش می‌کند تا زمینه را برای قطع پروازها فراهم کند.»

در سال ۱۳۹۴ پس از اجرای توافق هسته‌ای و برداشته شدن تحریم‌ها، شرکت هواپیمایی ایران ایر توانست در ۲۸ ژانویه، قرار داد ۱۱۸ فروند هواپیما با ایرباس امضا کند.[۱۴]

تحریم و اجازهٔ پرواز به اروپا[ویرایش]

توقف ایرباس ای ۶۰۰-۳۰۰B۴ هما در فرودگاه مالپنسا میلان برای سوخت گیری در جریان پرواز لندن به تهران در سال ۲۰۱۴

تحریم‌های پی در پی صنعت هوایی و شرکت‌های هواپیمایی ایرانی از سوی آمریکا و اتحادیه اروپا، ایران ایر را به کلی از روزهای طلایی خود دور کرد وامکان نوسازی ناوگان و استفاده از ناوگانی مدرن را از این شرکت گرفت، در نتیجه ایران ایر مجبور بود از هواپیماهایی قدیمی خود که قبل از انقلاب تهیه کرده بود برای پروازهایش استفاده کند. در همین رابطه در سال ۲۰۱۰ اتحادیه اروپا پرواز هواپیماهای بوئینگ ۷۲۷، بوئینگ ۷۴۷ ایران ایر را به علت فرسودگی و نا امنی بر فراز اروپا ممنوع اعلام کرد و محدودیت‌هایی برای پروازهای ایران ایر به اروپا به وجود آورد. از جمله این محدودیت‌ها عدم ارائه خدمات فرودگاهی به هواپیماهای ایران ایر به خصوص سوخت گیری بود. به همین علت هواپیماهای ایران ایر که عازم غرب اروپا بودند یا باید به مقدار کافی برای رفت و برگشت سوخت همراه می‌داشتند یا در میان مسیر در یکی از کشورهای اروپای شرقی یا فرودگاهی که شامل تحریم‌ها نمی‌شد برای سوخت گیری توقف می‌کردند. دامنه فشارها به ایران ایر به جایی رسید که یاتا، انجمن بین‌المللی حمل و نقل هوایی، تمامی تسویه حساب‌های شرکت‌های هواپیمایی را با هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران به حالت تعلیق درآورد.[۱۵]

محدودیت‌های مختلف ایران ایر برای پروازهای اروپایی تا سال ۲۰۱۲ ادامه داشت. در سال ۲۰۱۲ تحریم‌های ایران ایر مقداری کاهش یافت و اتحادیه اروپا به ایران ایر اجازه سوخت گیری در فرودگاه‌های شهرهای همچون لیوبلیانا، بوداپست، بلگراد و پراگ را داد. به عنوان مثال پروازهای هما به سوئد به گونه ای بود که هواپیماهای این شرکت مجبور بودند در مسیر برگشت به تهران در فرودگاه پراگ توقف کرده و سوخت گیری کنند. این تحریم‌ها و توقف‌ها برای سوخت گیری ایران ایر را با ضررهای هنگفتی مواجه کرد و باعث شد تعدادهای پروازهای این شرکت به اروپا کاهش یابد اما به جز پروازهای ژنو پروازهای ایران ایر به هیچ‌کدام از شهرهای اروپایی قطع نشد.[۱۶]

با آغاز اجرای برجام توسط ایران و کشورهای طرف قرارداد در سال ۲۰۱۶ بخش زیادی از تحریم‌های صنعت هوایی ایران لغو شد. این مورد باعث شد که سوخت گیری هواپیماهای هما در بیشتر مقاصد اروپایی از سر گرفته شود و ایران ایر امکان این را داشته باشد تا با خرید هواپیماهای نو پروازهای خود به اروپا با کیفیت بهتری انجام دهد. هم اکنون بیشتر پروازهای ایران ایر به اروپا توسط ایرباس‌های ای ۳۲۱ و ۳۳۰ خریداری شده بعد از برجام انجام می‌شود.

خانوادهٔ هما[ویرایش]

یک فروند بوئینگ ۲۰۰–۷۴۷ اف ایران ایر کارگو در حال برخاستن از فرودگاه دبی.
یک فروند ایرباس ای 200-300B4 اف ایران ایر کارگو.

خانواده هواپیمایی ملی ایران امروزه تنها شامل یک شرکت حمل و نقل هوایی بار با نام ایران ایر کارگو است در صورتی که در گذشته شرکت هواپیمایی ایران ایرتور و گروه هتل‌های هما نیز از شرکت‌های تابعهٔ ایران ایر و از خانواده هما به‌شمار می‌رفتند که هر دو به علت مشکلات مالی فروخته و واگذار شدند. گروه هتل‌های هما به سازمان تأمین اجتماعی[۱۷] و هواپیمایی ایران ایر تور به بخش خصوصی فروخته شدند.[۱۸]

ایران ایر کارگو[ویرایش]

ایران ایر کارگو که در حال حاضر تنها شرکت زیرمجموعهٔ ایران ایر محسوب می‌شود با ناوگانی متشکل از سه فروند هواپیما وظیفه حمل و نقل بار را برای هُما بر عهده دارد. از میان سه فروند هواپیمای ناوگان این شرکت که همگی فرسوده و دارای عمر بالایی هستند هم اکنون تنها یک فروند بوئینگ ۷۴۷–۲۰۰اف فعال و عملیاتی است.

ایران ایرتور[ویرایش]

هواپیمایی ایران ایرتور یک شرکت هواپیمایی ارزان‌قیمت است که قطب آن در فرودگاه بین‌المللی شهید هاشمی‌نژاد مشهد (MHD) قرار دارد. این شرکت با هدف افزایش مسیرهای پروازی ایران ایر در داخل کشور تأسیس شده‌بود ولی در سال ۱۳۹۴ به بخش خصوصی واگذار شد.[۱۸]

گروه هتل‌های هما[ویرایش]

گروه هتل‌های هما یکی از شرکت‌های تابعهٔ ایران ایر بود که مالک چندین هتل در شهرهای بزرگ ایران بود. این هتل‌ها در تهران، شیراز، بندرعباس و مشهد (۲ هتل) قرار دارند. این ۵ هتل جمعاً دارای ۸۰۰ اتاق مجهز هستند که ساخت همگی آن‌ها، به‌جز هتل دوم مشهد، در پیش از سال ۱۳۵۷ صورت گرفته‌است؛ هتل دوم مشهد در دههٔ ۷۰ خورشیدی ساخته‌شد.[۱۹] در سال ۱۳۹۱، گروه هتل‌های هما به سازمان تأمین اجتماعی فروخته‌شد و اکنون از شرکت‌های تابعهٔ این سازمان است.[۲۰]

مقصدهای پروازی[ویرایش]

کشورهای مقصد پروازهای ایران ایر

ایران ایر در حال حاضر به ۳۵ شهر در ایران و ۲۶ شهر اروپایی و آسیایی پرواز انجام می‌دهد که این مقاصد با نوسازی و مدرن سازی ناوگان هما در حال افزایش است.

قرارداد نماد مشترک[ویرایش]

ایران‌ایر با شرکت‌های هواپیمایی زیر قرارداد نماد مشترک دارد (ژانویهٔ ۲۰۱۷):[۲۱]

پروازهای حج[ویرایش]

یکی از مهمترین فعالیت‌های سالیانهٔ هما ، انتقال حجاج ایرانی به عربستان و بازگرداندن آنها بوده‌است. این شرکت سالیانه و در کنار انجام پروازهای عادی و برنامه ای خود، به صورت چارتر ده‌ها هزار زائر را در زمان حج از شهرهای مختلف ایران به عربستان منتقل می‌کرد. با این وجود به علت تعداد زیاد زائران و کمبود هواپیما در ناوگان ایران ایر همه ساله مشکلاتی را برای ایران ایر به وجو می‌آورد تا اینکه عربستان بعدها اعلام کرد شرکت هواپیمایی ملی عربستان سعودی باید سهمی از پروازهای حج هر کشور داشته باشد که این باعث شد مشکلات هما تا حدودی مرتفع گردد. تا سال ۱۳۹۴، ۵۰ درصد پروازهای حج ایران توسط ایران ایر و ۵۰ درصد دیگر توسط هواپیمایی سعودی انجام می‌شد. در سال ۱۳۹۵ با بالا گرفتن تنش‌ها میان ایران و عربستان پروازهای حج متوقف شد و هیچ‌کدام از دو شرکت پروازی به کشورهای یکدیگر انجام ندادند. در سال ۱۳۹۶ این پروازها از سر گرفته شد اما شرکت هواپیمایی سعودی حاضر به انجام تمام پروازهای خود به ایران نشد و این باعث شد که ۷۵ درصد حجاج از شهرهای مختلف ایران، توسط ایران ایر به مدینه و جده انتقال یابند. ایران ایر در پروازهای حج ۱۳۹۶ خود برای تعدادی از پروازها از ایرباس‌های ای-۳۳۰ که بعد از برداشته شدن تحریم‌های صنعت هوایی ایران خریداری کرده بود، استفاده کرد. علاوه بر این، این شرکت برای عملیات بازگشت حجاج به ایران یک فروند بوئینگ بوئینگ ۴۰۰–۷۴۷ نیز اجاره کرد تا برای انجام پروازها دچار مشکلات جدی نشود.

هما همچنین در فصل انجام عمره مفرده پروازهایی را برای جابجایی زائران ایرانی به جده انجام می‌داد که این پروازها با متوقف شدن اعزام زائران به حج عمره، اکنون متوقف شده‌است.

ناوگان[ویرایش]

مراسم استقبال از نخستین هواپیمای تحویلی ایرباس ۳۲۱ به ایران ایر پس از برجام.

با توجه به تحریم‌های متعددی که صنایع مختلف ایران را در طی چهل سال گذشته مورد هدف قرار دادند شرکت‌های هواپیمایی ایرانی از جمله شرکت‌های هواپیمایی محسوب می‌شوند که دارای فرسوده‌ترین و مسن‌ترین ناوگان هستند که ایران ایر نیز از این قاعده مستثنی نیست و میانگین سنی ناوگان این شرکت در حال حاضر به بیش از ۲۲ سال می‌رسد که از استانداردهای بین‌المللی بسیار بالاتر است.

در ژانویه۲۰۱۷ و به دنبال توافق هسته ای ایران با پنج کشور قدرتمند جهان، تحریم‌های صنعت هوایی ایران بعد از نزدیک به چهل سال برداشته‌شد و این امکان تاریخی برای شرکت‌های هواپیمایی ایرانی فراهم شد تا ناوگان خود را بازسازی کنند و هواپیمای نو را به‌طور مستقیم از شرکت‌های بزرگ خریداری کنند.

در آذرماه سال ۱۳۹۵ و به دنبال سفر رئیس جمهور ایران به فرانسه و ایتالیا، قرارداد خرید ۱۰۰ فروند در تایپ‌های مختف به ارزش ۱۰ میلیارد دلار بین ایران ایر و ایرباس به امضا رسید.[۲۳] ایران ایر در همین سال و در قرارداد تاریخی دیگری که بزرگترین قرارداد تجاری مابین ایران و آمریکا بعد از انقلاب محسوب می‌شد سفارش ساخت ۸۰ فروند هواپیما را به بوئینگ داد و با این شرکت به توافق رسید.[۲۴]

در فوریه سال ۲۰۱۶ ایران ایر قرارداد ساخت ۲۰ فروند هواپیمای دیگر را از نوع ای تی آر ۶۰۰–۷۲ با شرکت ای تی آر با حق گزینش ۲۰ فروند دیگر به امضا رساند که اولین سری از این هواپیماها نیز با تحویل ۴ فروند در اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۶ وارد ناوگان این شرکت شدند.[۲۵]در مهر ماه نیز ۲ فروند از این سری هواپیماها وارد کشور شد تا مجموع ای اتی آر ۶۰۰–۷۲ به ۶ و مجموع هواپیماهای تحویلی به ۹ برسد..

تحویل هواپیماهای جدید ایران ایر یک ماه بعد از امضای قرارداد و از دی ۱۳۹۵ (ژانویهٔ ۲۰۱۷ میلادی) با تحویل نخستین فروند از هواپیماهای ایرباس ای ۲۰۰–۳۲۱ توسط ایرباس آغاز شد.[۲۶] ایرباس همچنین در اسفند ۹۵ و فروردین ۹۶ (مارس ۲۰۱۷ میلادی) نیز دو فروند ایرباس ای ۲۰۰–۳۳۰ به ایران ایر تحویل داد. هواپیماهای تحویلی به ایران ایر به سفارش شرکت هواپیمایی اویانکا ساخته شده بودند اما به دلیل مشکلات مالی این شرکت تحویل داده نشده بودند و با امضای قرارداد ایران ایر با ایرباس این هواپیماها بر اساس قرارداد به ایران ایر داده شدند. هر دو هواپیمای ایرباس ای ۲۰۰–۳۳۰ تحویلی به ایران ایر در هنگام ورود به ناوگان ایران ایر تنها پروازهایی آزمایشی جهت تعیین سلامت هواپیما انجام داده بودند.[۲۷][۲۸]

ناوگان فعلی[ویرایش]

یک فروند ایرباس ای ۲۰۰–۳۳۰ ایران ایر.
یک فروند ایرباس ای ۲۰۰–۳۲۰ ایران ایر.
یک فروند ایرباس ۳۰۰–۳۱۰ ایران ایر.
یک فروند ایریاس ای ۶۰۰-۳۰۰بی۴ آر ایران ایر.
ناوگان مسافربری ایران ایر
هواپیما فعال سفارش مسافران توضیحات
هما اکونومی مجموع
ایرباس ای ۲۰۰-۳۰۰بی۲ ۱ _ ۱۸ ۲۳۶ ۲۵۴ آخرین اپراتور این هواپیما
ایرباس ای ۲۰۰-۳۰۰بی۴ ۳ _ ۱۸ ۲۳۶ ۲۵۴
ایرباس ای ۶۰۰–۳۰۰ آر ۴ _ ۲۲ ۲۳۹ ۲۶۱
ایرباس ای ۳۰۰–۳۱۰ ۱ _ ۱۴ ۱۹۸ ۲۱۲ یکی از هواپیماهای این مدل به دلیل برخورد با هواپیمای ماهان زمین گیر شده‌است.
ایرباس ای ۲۰۰–۳۲۰ ۶ ۶ ۱۲ ۱۴۴ ۱۵۶ طبق برنامه تحویل نشدند
ایرباس ای ۳۲۰ نئو _ ۳۲
TBA
ایرباس ای ۲۰۰–۳۲۱ ۱ ۷ ۱۲ ۱۸۲ ۱۹۴ آغاز تحویل: از ژانویه ۲۰۱۷
ایرباس ای ۲۰۰–۳۳۰ ۲ ۸ ۳۲ ۲۰۶ ۲۳۸ آغاز تحویل: از مارس ۲۰۱۷
ایرباس ای ۹۰۰–۳۳۰ نئو _ ۲۸
TBA
ایرباس ای ۱۰۰۰–۳۵۰ _ ۱۶
TBA
آغاز تحویل: از اواخر ۲۰۱۸
ای‌تی‌آر ۶۰۰–۷۲ ۶ ۱۴[۲۹] _ ۷۰ ۷۰ آغاز تحویل: از مه ۲۰۱۷
بوئینگ ۷۳۷ مکس _ ۵۰
TBA
بوئینگ ۳۰۰–۷۷۷ ای آر _ ۱۵
TBA
آغاز تحویل: از سال ۲۰۱۸
بوئینگ ۷۷۷ایکس _ ۱۵
TBA
آغاز تحویل: از سال ۲۰۲۰
فوکر ۱۰۰ ۲ _ _ ۱۰۴ ۱۰۴ بعد از تحویل ای‌تی‌آرهای ۶۰۰–۷۲ از دور خارج خواهند شد.
مک‌دانل داگلاس ام‌دی-۸۲ ۳ _ ۱۲ ۱۴۰ ۱۵۲
ناوگان باری ایران ایر
ایرباس ای ۲۰۰-۳۰۰بی۴ اف ۲
کارگو
بوئینگ ۲۰۰–۷۴۷ اف ۱
کارگو
مجموع ۳۶ ۱۹۱

ناوگان قبلی[ویرایش]

یک فروند بوئینگ ۷۴۷اس‌پی ایران ایر.
یک فروند بوئینگ ۳۰۰–۷۰۷ ایران ایر.
یک فروند بوئینگ ۲۰۰–۷۳۷ ایران ایر.

ایران ایر پیش‌تر از ناوگان زیر استفاده می‌کرد:

هواپیما بازنشستگی توضیحات
ایرباس ای ۲۰۰-۳۱۰[۳۰] ۲۰۰۹
ایرباس ای ۲۰۰-۳۴۰[۳۱] اکتبر ۲۰۰۷ اجاره از شرکت هواپیمایی کونویاسا
بوئینگ ۳۰۰–۷۰۷ حدود ۲۰۰۰
بوئینگ ۱۰۰–۷۲۷ ۲۰۰۶
بوئینگ ۲۰۰–۷۲۷ پیشرفته[۳۱] ۲۰۱۴
بوئینگ ۲۰۰-۷۳۷[۳۱] پیش از ۲۰۰۴
بوئینگ ۱۰۰–۷۴۷ بی[۳۱] ژانویه ۲۰۱۴ ایران ایر اولین اپراتور این مدل بود و آخرین شرکتی بود که این مدل را از سرویس خارج کرد
بوئینگ ۲۰۰–۷۴۷ اف[۳۱] ۲۰۰۴ EP-ICC به نیروی هوایی منتقل شد
بوئینگ ۲۰۰–۷۴۷ ام[۳۱] مه ۲۰۱۶
747SP[۳۱] ۱۰ ژوئیه ۲۰۱۶ ایران ایر آخرین کاربر این مدل در پروازهای مسافربری بود
Convair 240 دههٔ ۱۹۶۰
داگلاس دی‌سی-۳ ۱۹۷۲
داگلاس دی‌سی-۴ دههٔ ۱۹۶۰
داگلاس دی‌سی-۶ ۱۹۷۲
داگلاس دی‌سی-۷ ?
داگلاس دی‌سی-۸[۳۱] ۱۹۷۷
مک دانل داگلاس دی‌سی-۹[۳۱] ۱۹۷۶
لاکهید ال ۷۴۹ کانستلیشن ?
ویکرز ویسکونت دههٔ ۱۹۶۰

آرم و رنگ‌آمیزی[ویرایش]

پرندهٔ اسطوره‌ای هما در تخت جمشید، منبع الهام لوگوی ایران ایر است.

طراحی آرم و لوگوی شرکت هواپیمایی ملی ایران در پاییز ۱۳۴۰ و توسط ادوارد زهرابیان انجام شد. این طراحی بر گرفته از سرستون پرنده‌نمایی در تخت جمشید که دارای سه خصلت متفاوت سر عقاب، گوش‌های گاو و یال‌های اسب است، بود.[۳۲] آژانس خبری حمل و نقل هوایی (skift) در گزارش سال ۲۰۱۳ خود، ۳۰ لوگوی برتر شرکت‌های هوایی دنیا را معرفی کرد که در این بین لوگوی هواپیمایی ملی ایران (هما) به دلیل جذابیت، سادگی و رسا بودن پیام به عنوان برترین لوگوی شرکت‌های هواپیمایی جهان انتخاب شد.[۳۳]

رنگ آمیزی هواپیماهای هما نیز به گونه ای است که بدنه هواپیماها کاملاً سفید است و کلمه ایران ایر به رنگ آبی پررنگ بر روی قسمت جلویی هواپیما نوشته شده‌است. نشان هما هم به رنگ آبی پررنگ بر روی دم هواپیما نقش بسته‌است و خطی با همین رنگ در بالای آن قرار دارد. رنگ آمیزی هواپیماهای هما توسط یک شرکت آلمانی تهیه شده‌است.

برند ایران‌ایر در سال ۱۳۹۲ در دهمین جشنواره ملی قهرمانان صنعت ایران به عنوان یکی از ۱۰۰ برند برتر ایران شناخته شد.[۳۴]

سوانح و حوادث[ویرایش]

سوانح هوایی ایران ایر که منجر به درگذشت افراد شده‌است:

  • در۵ دسامبر سال ۱۹۵۲ یک فروند داگلاس دی سی ۳ هما در نزدیکی تهران سقوط کرد، در اثر این حادثه ۲۷ نفر جان باختند و تنها دو نفر از سرنشینان نجات یافتند.
  • در ۲۱ ژانویه ۱۹۸۰ یک فروند بویینگ ۷۲۷–۱۰۰ هما در حالی که در آستانه فرود در فرودگاه مهرآباد تهران قرارداشت بر اثر گرفتار شدن در طوفان با ارتفاعات پوشیده از برف البرز برخورد کرد. در اثر این حادثه هر هشت خدمه و تمام ۱۲۰ مسافر پرواز جان سپردند.
  • در ۳ ژوئیه ۱۹۸۸ پرواز شماره ۶۵۵ هما که از بندرعباس راهی دبی بود توسط ناو آمریکایی وینسز بر فراز خلیج فارس سرنگون شد. بر اثر این حادثه همه ۲۷۴ مسافر و ۱۶ خدمه پرواز جان باختند. مقامات نیروی دریایی آمریکا ادعا کردند که خدمه ناو، ایرباس پهن‌پیکر هما را با یک فروند هواپیمای جنگنده اف۱۴ نیروی هوایی ایران اشتباه گرفته‌اند.
  • در تاریخ ۱۹ دی ۱۳۸۹ ساعت ۱۹:۴۵ یک فروند هواپیمای بوئینگ ۷۲۷ این شرکت با شناسه EP-IRP به شماره پرواز ۲۷۷ در مسیر پروازی تهران-ارومیه به علت شرایط نا مساعد جوی و هوای برفی شدید، در ۵ مایلی فرودگاه ارومیه دچار سانحه گردید و ۷۷ نفر از ۱۰۵ سرنشین آن از جمله ۱۰ خدمه پرواز کشته و بقیه مصدوم شدند.

برخی از حوادث در پروازهای ایران ایر که تلفات جانی در پی نداشته‌است:

  • در تاریخ ۲ ژانویه سال ۲۰۰۸ یک فروند هواپیمای فوکر ۱۰۰ هما با شناسه EP-IDB که با ۱۰۰ مسافر در صدد برخاستن از فرودگاه مهرآباد برای انجام یک پرواز داخلی به مقصد شیراز بود، پس از آتش گرفتن موتور و بالش از باند خارج شد. در جریان این حادثه که زیر بارش سنگین برف رخ داد به هیچ‌کس آسیبی وارد نشد.[۳۵]
  • در ۱۲ دی ۱۳۸۶، هواپیمای فوکر ۱۰۰ در ساعت ۷:۲۰ صبح در یک هوای برفی و به هنگام برخاستن از باند فرودگاه مهرآباد به شدت با زمین برخورد کرد و از باند فرودگاه خارج شد و به دنبال آن آتش‌سوزی در بخش‌هایی از هواپیما آغاز شد که تخلیه به موقع مسافران و خدمه پرواز مانع از وارد آمدن تلفات جانی گردید. این هواپیما به علت شدت خسارات وارده از رده پروازی خارج گشت.[۳۶]
  • در ۳۰ دی ۱۳۸۷ پرواز ۴۹۸ ایران ایر مسیر اردبیل - تهران با فوکر۱۰۰، هنگام فرود در فرودگاه مهرآباد از باند فرودگاه خارج شد. در این سانحه به هیچ‌یک از مسافران آسیبی نرسید.[۳۷]
  • در ۱۳ مهر ۱۳۸۸ پروازی از تهران به مدینه بعد از ۲۰ دقیقه پرواز به فرودگاه بین‌المللی مهرآباد برگشت. این برگشت به علّت منفجر شدن موتور سمت راست بود.
  • در ۲۷ آبان ۱۳۸۸ پرواز ۲۲۰ ایران ایر مسیر اصفهان - تهران با فوکر۱۰۰، لحظات کوتاهی پس از برخاستن از فرودگاه شهید بهشتی اصفهان به علت نقص فنی تصمیم به بازگشت به فرودگاه گرفت. پس از فرود در فرودگاه به دلیل شکستگی ارابه فرود، هواپیما از باند خارج شد. در این سانحه به هیچ‌یک از مسافران آسیبی نرسید.[۳۸]
  • در تاریخ سه شنبه ۲۶ مهر ۱۳۹۰ یک فروند هواپیمای بوئینگ ۷۲۷ ایران ایر در مسیر بازگشت از مسکو به تهران به دلیل نقص فنی در ارابه چرخ جلو وادار به فرود اضطراری در فرودگاه مهرآباد تهران شد. این حادثه به دلیل مهارت بالای خلبان هوشنگ شهبازی در فرود، هیچ آسیب جانی در پی نداشت.[۳۹][۴۰]
  • در ۲۴ تیر ۱۳۹۱، پرواز ۳۵۰ تهران-کیش، پس از ۱۵ دقیقه پرواز دچار نقص فنی شد و به فرودگاه مهرآباد بازگشت.[۴۱]
  • در ۲۱ مرداد ۱۳۹۳، پرواز تهران - بمبئی دقایقی پس از پرواز به علت نقص فنی بازگشته و در فرودگاه امام خمینی فرود اضطراری کرد.[۴۲]
  • در ۲۷ مرداد ۱۳۹۳، پرواز تهران - بوشهر دقایقی پس از پرواز به علت نقص فنی در فرودگاه مهرآباد فرود اضطراری کرد.[۴۳]
  • در ۱۱ دی ۱۳۹۳، در مسیر تهران - بندر چابهار دقایقی پرواز بر اثر نقص فنی در یکی از موتورها مجدداً به فرودگاه مهرآباد بازگشت.[۴۴]
  • ۱۲ بهمن ۱۳۹۳، پرواز شماره ۳۴۱۳، که از تهران عازم بغداد بود در آسمان همدان متوجه آسیب فنی و آسیب دیدن بخشی از بال هواپیما شده و به فرودگاه امام خمینی بازگشت.[۴۵]
  • در ۳ اسفند ۱۳۹۳، پرواز فوکر۱۰۰ در مسیر گرگان - تهران، پس از گذشت ۱۵ دقیقه از پرواز به علت نقص فنی مجبور به بازگشت به گرگان شد.[۴۶]
  • در ۲۲ اسفند ۱۳۹۴، هواپیمای ایرباس A300 ایران ایر در مسیر تهران - استکهلم دچار نقص فنی شد و در استانبول فرود اضطراری کرد.[۴۷]
  • در ۷ خرداد ۱۳۹۵، پرواز تهران - نجف پس از تأخیری هفت ساعته عازم نجف شد اما به دلیل نقص فنی پیش از فرود مجدداً به تهران بازگشت.[۴۸]
  • در ۲ مرداد ۱۳۹۵، پرواز تهران - بیروت ۳۵ دقیقه بعد از آغاز پرواز به دلیل نقص فنی در بخش برق و قطع برق در بخش‌هایی از هواپیما از جمله بخش مسافران به فرودگاه امام برگشت.[۴۹]
  • در ۱۸ مرداد ۱۳۹۵، پرواز ایرباس مسیر بوشهر - تهران به دلیل نقص فنی در موتور شماره ۲ در فرودگاه شهید بهشتی اصفهان به‌صورت اضطراری به زمین نشست.[۵۰]
  • در ۲۴ مرداد ۱۳۹۵، چرخ دماغه هواپیمای فوکر ۱۰۰ مسیر تهران - بیرجند قبل از بلند شدن از باند شکسته شد. در این حادثه به کسی آسیبی نرسید[۵۱]
  • در ۲۸ مهر ۱۳۹۵، پرواز فوکر ۱۰۰ این شرکت در مسیر تهران – بیرجند به علت نقص فنی و لرزش موتور در بین راه مجبور به بازگشت به مهرآباد شد.[۵۲][۵۳]
  • در ۲۲ آبان ۱۳۹۵، هواپیمای ایرباس در مسیر تهران-نجف پس از بلند شدن از فرودگاه امام خمینی در ساعت ۱۱ صبح امروز به دلیل بروز نقص فنی در موتور، پس از گذشت نیم ساعت از پرواز دوباره به این فرودگاه برگشت و به زمین نشست.[۵۴]
  • در ۶ اسفند ۱۳۹۵، هواپیمای ایرباس ۳۰۰–۶۰۰ هواپیمایی ایران ایر که از تهران عازم پاریس بود، بر فراز آسمان ترکیه دچار نقص فنی شد و به فرودگاه بین‌المللی امام خمینی بازگشت و به سلامت به زمین نشست.[۵۵]
  • در ۶ خرداد ۱۳۹۶، پرواز شماره ۷۲۱ هواپیمایی ایران ایر در مسیر تهران - فرانکفورت، دقایقی پس از برخاستن به دلیل نقص فنی به فرودگاه امام بازگشت.[۵۶]
  • در ۱۸ تیر ۱۳۹۶، خلبان هواپیمای ایرباس A300-600 ایران‌ایر با رجیستر EP-IBA، پس از برخاستن از باند فرودگاه امام، متوجه هشدار حریق موتور شماره دو این هواپیما شد و به فرودگاه امام بازگشت، حین فرود نیز چرخ‌های این هواپیما دچار حریق شد که بلافاصله مهار شد.[۵۷]
  • در ۶ مرداد ۱۳۹۶، پرواز نجف- مشهد به دلیل نقص فنی مجبور به فرود اضطراری در فرودگاه امام خمینی تهران شد.[۵۸]
  • در ۱۴ مرداد ۱۳۹۶، پرواز مشهد- گرگان که از نوع ATR-72 بود و دچار نقص فنی شده بود، با اعلام خلبان و با آمادگی کامل عوامل و نیروهای امدادی فرودگاه گرگان، به سلامت به زمین نشست.[۵۹]

جوایز و دست‌آوردها[ویرایش]

  • برنده جایزه بین‌المللی مرکور طلایی به خاطر موفقیت چشمگیر در حمل و نقل هوایی بین‌المللی
  • اخذ جایزه طاق اروپا در ارتباط با مشتری مداری
  • اخذ جایزه پاداش طلایی اروپا در ارتباط با مشتری مداری
  • اهدا تندیس زرین برند محبوب مصرف‌کنندگان هما
  • محبوب‌ترین برند تجاری کشور ایران
  • اخذ گواهینامه رضایت مندی مشتری از سوی اتحادیه اروپا (ISO10004:2010)
  • اخذ گواهینامه بین‌المللی مدیریت خلاق با سطح A از سوی مرکز استانداردهای کشور کانادا
  • لوگوی «هما» به عنوان برترین لوگوی شرکت‌های هوایی در جهان
  • رتبه اول در رشته اطلاع‌رسانی در نهمین سمپوزیوم بین‌المللی

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. "IranAir Portal". Retrieved 24 April 2015. 
  2. "IranAir Portal". Iranair.com. Retrieved 2014-02-03. 
  3. "Iran Chamber Society: History of Iran: The History of Iranian Air Transportation Industry". Retrieved 24 April 2015. 
  4. IranAir Archived July 2, 2009, at the Wayback Machine.
  5. "وزارت راه و شهرسازی". Retrieved 25 June 2016. 
  6. "طرح آزادسازی سهام عدالت نهایی شد/ تقاضای خارجی برای خرید ایران ایر". 4 February 2014. Retrieved 25 June 2016. 
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ "The Airline of the Islamic Republic of Iran (Iran Air)". Iran Privatization Organization. 31 June 2017.  Check date values in: |date= (help)
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام ToolAutoGenRef1 وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  9. "Directory: World Airlines". Flight International. 2007-04-03. p. 94. 
  10. https://www.thebusinessyear.com/iran-2016/royal-roads/review%7B%7Bپیوند مرده|date=November 2016 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ Atrvash, Abbas. "The History of Iranian Air Transportation Industry". Iran Chamber Society. Retrieved 24 April 2015. 
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ ۱۲٫۳ "IranAir Portal". Retrieved 24 April 2015. 
  13. ایران و هواپیماهایی که به مقصد نمی‌رسند(رادیو فردا، ۵خرداد۱۳۸۷)
  14. ممنوعیت پرواز ایران ایر در آسمان اروپا (رادیو زمانه، ۱ خرداد۱۳۸۷)
  15. [۱] بی‌بی‌سی فارسی
  16. دشواری‌های ایران ایر در اروپا دیپلماسی ایرانی
  17. «تامین رفاه بازنشستگان با توسعه خدمات هتلداری». 
  18. ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ «شرکت هواپیمایی ایران ایرتور به بخش خصوصی واگذار گردید.». 
  19. "Iran Air - Homa Hotel Group". Iranair.it. Retrieved 2014-02-03. 
  20. ماهنامه داخلی گروه هتل‌های هما - بهمن ماه ۱۳۹۱ (PDF)، گروه هتل‌های هما
  21. Worldwide Codeshare list Aug 2011[پیوند مرده]
  22. https://twitter.com/airlineroute/status/605949452818522112
  23. «ایران ایر: قرارداد خرید ۱۰۰ هواپیمای ایرباس نهایی شد». عصر ایران. ۲۸ آذر ۱۳۹۵. 
  24. «جزییات قرارداد ایران ایر و بوئینگ اعلام شد». عصر ایران. ۲۱ آذر ۱۳۹۵. 
  25. خرید-۲۰-فرورند-هواپیمای-ATR-توسط-هما-نهایی-شد «قرارداد خرید ۲۰ فرورند هواپیمای ATR توسط هما نهایی شد». ایران ایر. ۲۴ فروردین ۱۳۹۶. 
  26. «جزئیات تحویل اولین ایرباس ۳۲۱ به ایران». تابناک. ۲۳ دی ۱۳۹۵. 
  27. «ایرباس تازه‌وارد «نو» است». ایران ایر. ۷ فروردین ۱۳۹۶. 
  28. «سنگ‌اندازی در روند نوسازی با دروغ «هواپیمای مرجوعی»». تین‌نیوز. ۱۳ فروردین ۱۳۹۶. 
  29. "ATR signs a major agreement with Iran Air for 40 ATR 72-600s" (Press release). ATR Aircraft. 1 February 2016. Retrieved 25 June 2016. 
  30. Iran Air old timetable listing aircraft types operated at that time
  31. ۳۱٫۰ ۳۱٫۱ ۳۱٫۲ ۳۱٫۳ ۳۱٫۴ ۳۱٫۵ ۳۱٫۶ ۳۱٫۷ ۳۱٫۸ "Iran Air Fleet Details and History". Planespotters. 14 January 2017. Retrieved 15 January 2017.  Included in the fleet list are twelve stored Fokker 100s.
  32. مصاحبه با ادوارد زهرابیان (سایت رسم، ۵ اردیبهشت ۱۳۸۷)
  33. طراح لوگوی هما، برترین لوگوی خطوط هوایی جهان را بشناسید دویچه‌وله فارسی
  34. «برندهای ارزشمند ایران معرفی شدند». خبرآنلاین، ۲۱ دی ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۷ مرداد ۱۳۹۴. 
  35. AFP: Iran Air plane skids off runway, passengers safe
  36. «سانحه 1386/10/12 ایران ایر». پایگاه اطلاع‌رسانی صنعت هوایی کشور. 
  37. «سانحه 1387/10/30 ایران ایر». پایگاه اطلاع‌رسانی صنعت هوایی کشور. 
  38. «سانحه 1388/08/27 ایران ایر». پایگاه اطلاع‌رسانی صنعت هوایی کشور. 
  39. MehrNews.com - Iran, world, political, sport, economic news and headlines
  40. فیلم نشستن هواپیما بدون ارابه چرخ جلو در یوتیوب
  41. «نقص فنی در پرواز تهران - کیش». انتخاب. 
  42. «تأخیر 6 ساعته ایران ایر در راه بمبئی». خبرگزاری میراث فرهنگی. 
  43. «فرود اضطراری برای پرواز ایران ایر». خبرگزاری میراث فرهنگی. 
  44. «هواپیمای مسیر تهران-چابهار پس از پرواز دچار نقص فنی شد». همشهری آنلاین. 
  45. «فرود اضطراری هواپیما ایران ایر در فرودگاه امام خمینی». سایت خبری خطوط هوایی ایران و جهان. 
  46. «نقص فنی پرواز گرگان – تهران ایران ایر را از آسمان به مبدأ بازگرداند.». سایت خبری خطوط هوایی ایران و جهان. 
  47. «فرود اضطراری ایرباس ایران ایر به دلیل نقص فنی». عصر ایران. 
  48. «نقص فنی مانع فرود پرواز تهران- نجف شد». عصر ایران. 
  49. «نقص فنی در پرواز تهران -بیروت / بازگشت هواپیما به تهران». عصر ایران. 
  50. «معاون فرودگاه اصفهان: "نقص فنی در موتور" عامل فرود اضطراری/مسافران با پرواز فوق‌العاده به تهران می‌روند». تسنیم. 
  51. «شکسته شدن چرخ فوکر ایران ایر در فرودگاه مهرآباد». عصر ایران. 
  52. «نقص فنی در پرواز تهران بیرجند». میزان. 
  53. «حادثه برای پرواز تهران - بیرجند/عذرخواهی ایران ایر از مسافران و جایگزینی هواپیما». باشگاه خبرنگاران. 
  54. «نقص فنی در پرواز تهران-نجف و بازگشت هواپیما». اقتصاد آنلاین. 
  55. «نقص فنی هواپیمای ایرباس 300 ایران ایر». باشگاه خبرنگاران. 
  56. «نقص فنی پرواز فرانکفورت هواپیمایی ایران ایر». میزان. 
  57. «نقص فنی موتور ایرباس تهران-آمستردام هما/ چرخ‌ها هنگام بازگشت به فرودگاه آتش گرفت». انتخاب. 
  58. «نقص فنی در پرواز نجف- مشهد/ فرود اضطراری در فرودگاه امام». ایسنا. 
  59. «جزئیات نقص فنی پرواز مشهد - گرگان». تابناک. 

پیوند به بیرون[ویرایش]