خوی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
خوی
Poster-khoy 18.jpg
کشور  ایران
استان آذربایجان غربی
شهرستان خوی
بخش مرکزی
مردم
جمعیت ۲۰۰٬۹۵۸ نفر[۱]
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱٬۱۴۸ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۱۰
میانگین بارش سالانه ۲۵۳ میلی‌متر
اطلاعات شهری
شهردار محبوب تیزپاز
ره‌آورد عسل، تخمه آفتاب گردان و کدو، فرش ماهی، گردو، نمک (سنگی)، لبنیات و میوه‌های فصلی
پیش‌شماره تلفنی ۰۴۶۱[۲]
وبگاه khoycity.ir
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به شهر خوی، شهر خوبان خوش آمدید

خوی از شهرهای استان آذربایجان غربی ایران است، شهرستان خوی در شمال غربی‌ترین نقطه ایران و آذربایجان در مرز کشور ترکیه واقع شده‌است. با وسعتی بالغ بر ۵٬۵۴۸ کیلومتر مربع و جمعیت شهری بالغ بر ۲۰۰٬۹۵۸ نفر اولین شهر استان آذربایجان غربی از نظر وسعت و دومین شهر این استان از نظر جمعیت است؛ و همچنین اولین شهرستان از نظر دارا بودن مسلمان شیعه در آذربایجان غربی و هجدهمین شهر فرهنگی تاریخی ایران است.

فاصله آن از تهران ۷۸۰ و از تبریز ۱۶۵ کیلومتر بوده و با وجود قرار گرفتن در مسیر جاده ابریشم نزدیک‌ترین شهر به دروازه اروپا (ترکیه) که مسافت آن با شهر وان در کشور ترکیه از طریق پایانه مرز رازی ۱۲۰ کیلومتر بمدت ۲ ساعت است. زبان رایج در میان مردم خوی ترکی آذربایجانی است. خوی نیز از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین شهرهای آذربایجانی ایران به شمار می‌رود.

خوی یکی از کهن‌ترین مراکز تمدن در شمال غرب ایران و کانون بسیاری از حوادث تاریخی بوده است.[۳] خوی به‌دلیل واقع شدن در مسیر جاده ابریشم و جاده تجارتی شرق و غرب، مورد بازدید بسیاری از جهانگردان و ایرانشناسان واقع شده‌است. توضیح اینکه جاده ابریشم در فاصله ۲۵ کیلومتری شمال غربی خوی در جاده چالدران بالاتر از(گوردیک قفه سی) رد می‌شد که در زبان محلی به این جاده ابریشم (دوه اوچان) (محل پرواز شتر) می‌گفتند. چرا که بعلت سرازیری شدید این جاده شتران با مال التجاره با سرعت زیاد حرکت نموده چنان‌که گویی پرواز می‌کردند. از منابع تاریخی و سفرنامه‌ها از جمله سفرنامه ناصرخسرو مطالب قابل توجهی دربارهٔ خوی بدست می‌آید. زبان رایج در میان مردم خوی ترکی آذربایجانی است. خوی نیز از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین شهرهای آذربایجانی ایران به شمار می‌رود.[۴][۵]

وجه تسمیه[ویرایش]

به نوشتهٔ راجِر سِیوُری در دانشنامهٔ اسلام، چنین گفته می‌شود که واژهٔ «خوی» دارای ریشه‌ای کردی و به‌معنای نمک است، و به‌واسطهٔ وجود معادن نمک در منطقه، به «خوی» معروف شده‌است.[۶][۷]

پیشینهٔ تاریخی[ویرایش]

خوی در دوران صفوی[ویرایش]

در دوران صفوی، شهر خوی و منطقه آذربایجان بارها مورد حمله سپاه عثمانی قرار گرفت. در یکی از این حمله‌ها چلبی زاده اینطور نبرد را شرح می‌دهد: چلبی زاده مورخ عثمانی جنگ را اینطور توضیح می‌دهد:

روز بیست و یکم محاصره خوی، نیروهای عثمانی با کندن راه‌های زیرزمینی بر قسمتی از شهر استیلا یافته قریب به ۴۰۰۰ نفر از قزلباشان جان باختند، ولی اهالی خوی در مذهب باطل خود ثابت قدم مانده به محاربه و مقاتله کمر بستند. بعد از این ماجرا، سردار محمدپاشا متصرف اماسیه و صنع‌الله پاشا متصرف ایچ ایل را به اتفاق فرمانده پادگان وان و سپاه یمین و یسار و ینی‌چریان آن دیار، با مهمات کامل به امداد محاصره‌کنندگان خوی فرستاد.

قوای بیحد و حصر آل عثمان شبانه‌روز با اجرای عملیات نظامی مختلف و متعدد، ضربات کوبنده وارد آورده، سرانجام پس از ۵۷ روز محاصره و محاربه شدید، روز ۱۸ شعبان ۱۱۳۶هـ. آن بلده متین مفتوح شد. شهبازخان و میرزا جلال با ۳۰۰۰ قزلباش قتل‌عام شدند و اموال و اهل و عیالشان اخذ و اسیر گردیدند. روز دیگر در شهر نماز برگزار شد و خطبه بنام سلطان خواندند. بعد از خوی چورس هم به آسانی به تصرف درآمد.[۸][۹]

خوی در جنگ جهانی اول[ویرایش]

در نیمه نخست خرداد ۱۲۹۸ هجری شمسی، یک دسته از سپاه عثمانی از راه خوی به سلماس آمدند و مسیحیان به سرکردگی آقا پتروس را شکست دادند. آوارگی مسیحیان از سلماس به ارومیه باز باعث آدمکشی و غارت در ارومیه شد. در این میان آندرانیک، فرمانده سپاه داوطلب ارمنی، که برای متفقین می‌جنگید، به خوی حمله کرد که باعث عقب‌نشینی عثمانی‌ها از اطراف ارومیه شد. علت این حمله به خوی این بود که در ژانویه ۱۹۱۸ و تشکیل جمهوری ارمنستان در ۲۸ مه ۱۹۱۸ / هفتم خرداد ماه ۱۲۹۸ شمسی، داشناک‌ها لازم می‌بینند برای ایجاد ارمنستان کبیر محور وان، ایروان، و نخجوان را به همدیگر وصل کرده و نیروهای خود را به هم ارتباط دهند بنابرین تصمیم می‌گیرند به هر قیمتی شده خوی را تصرف کنند.[۱۰][۱۱] سرکرده سپاه عثمانی در خوی از مردم شهر تقاضای کمک نمود که کسی به او نپیوست و خود عثمانیان به تنهایی در ایواوغلی که با خوی سه فرسنگ فاصله دارد با ارمنیان وارد جنگ شدند که شکست خوردند و هشت نفر زخمی از سپاه عثمانی در شهر باقی ماند.[۱۲] بدنبال فتوای مراجع تقلید خوی[۱۳][۱۴] و همکاری مردم، اهالی شهر در مقابل سپاه آندرانیک مقاومت کرده تا هنگامی که لشکر عثمانی از سوی سلماس رسید و ارمنیان شکست خوردند. پس از دو سه روز عثمانیان تمام مردان ارمنی خوی و پیرامون آنرا قتل‌عام نمودند.[۱۵] شاید شکست خوی یکی از علل ناکامی آندرانیک در تحقق ارمنستان بزرگ بود که باوجود دست زدن‌اش به پاکسازی قومی هرگز به آن نرسید.[۱۶][۱۷]

آثار تاریخی و مذهبی[ویرایش]

شیخ نوائی خوی
آرامگاه شمس تبریزی در خوی
قسمتی از نقشه ایران در دوره افشاریه.
نام خوی در شمال دریاچه ارومیه (در نقشه: دریاچه شاهی)، به انگلیسی: koy نوشته شده‌است.

آثار تاریخی زیادی در منطقه خوی قرار دارد از جمله: مزار شمس تبریزی و برج شمس تبریز، دروازه سنگی، بقعه شیخ نوایی، مسجد مطلب خان، پل خاتون، بازار خوی، کارونسراهای خوی اطراف آن، پل قطور، ساختمان شهرداری پیشین، کلیسای سورپ سرکیس، مسجد شاه «سید الشهداء» خوی، مسجد ملاحسن و آرامگاه پوریای ولی. علمدار خوی، امام زاده سید بهلول، زیارتگاه میر فتاح و آبشار بدلان ،غار علی شیخ، تکیه گاه حضرت ابوالفضل، انصار الحسین خوی (بالا امام زاده) را نام برد.

ورودی کلیسای سورپ سرکیس

کنگره بین‌المللی شمس در خوی[ویرایش]

یکی از نمادهای خوی آرمگاه شمس تبریزی است - خوی شهر عشق مرید مولانا شمس تبریزی است. اولین کنگره بین‌المللی شمس تبریزی در خوی در سال ۱۳۸۹ با حضور بیش از ۴۰ بازیگر معروف از خانه سینمای ایران چون (علی نصیریان پرویز پرستویی ،هانیه توسلی، حمید جبلی و...) و آواز خانی‌های شوالیه ایران همچون: شهرام ناظری - مختاباد - سراج سالار عقیلی و... و چهره بین‌المللی با نام عالیم قاسیم اوف- کلید خورد؛ که هرساله و در سال ۱۳۹۴ کنگره شمس برای چندمین بار بصورت بین‌المللی به روی صحنه می‌رود؛ که مصادف است با ۷ مهر ماه که هرساله مهمانان و گردشگرانی از کشورهای: آلمان بلغارستان - ترکیه - آذربایجان - پاکستان و... بمدت یک هفته برگزار می‌شود که از جمله برنامه‌های فرهنگی شاد و نمایشگاه و کنسرت‌ها از جمله برنامه‌های یاد شده در بزرگداشت روز شمس تبریزی مابین شهرهای خوی - تبریز - شیراز - نیشابور می‌باشد.

نگارخانه کنگره بین‌المللی شمس در خوی[ویرایش]

شکارگاه‌های تاریخی[ویرایش]

خوی به خاطر دارا بودن شکارگاه‌های زیاد مورد توجه شاه اسماعیل صفوی بود. شاه اسماعیل به خاطر آب و هوای خوش خوی زیاد به این شهر سفر می‌کرد و نقل است که شاخ قوچ‌هایی که در عمارت برج شمس تبریزی مشاهده می‌شود توسط شاه اسماعیل شکار شده‌اند. شاه اسماعیل با الهام از طبیعت زیبای خوی شعر می‌سرود[نیازمند منبع].

طبیعت[ویرایش]

خوی در میان کوه‌های بلند واقع شده‌است به همین دلیل آب و هوای آن در تابستان گرم و در زمستان بسیار سرد است. آب و هوای این شهرستان در فصل بهار بسیار دلچسب است. کوه چله‌خانه در مجاورت این شهرستان قرار دارد و نیز کوه اورین که برای مردم این شهر کوهی با ارزش و تاریخی است. منطقه بکر جهنم دره خوی یا به قولی دره قیریس که یک دره کاملاً بکر با کوه‌ها و صخره‌هایی است که از وسط شان راه عبوری دارند و ارتفاع آنها گاهی به ارتفاع یک برج ده طبقه می‌رسد که در بالا به همدیگر چسبیده‌اند. در این دره سرسبز جانورانی مانند خرس قهوه‌ای، آهو، و گوزن وجود دارند. شهر سرسبز و توریستی فیرورق – روستای علیشیخ – روستای وار و پسک – و منطقه قطور با آبگرم ودرمانی آن یکی از مراکز گردشگری این شهرستان بحساب می‌آید.

جشنواره‌های تابستانی در خوی[ویرایش]

جشنواره‌های تابستانی در خوی همزمان با مسافرت‌های تابستانی گردشگران به شهرستان خوی و برداشت محصولاتی همچون آفتابگردان، گل محمدی، آلبالو و فرش انجام می‌شود که گردشگران ضمن بازدید از اماکن تاریخی و اقامت در خوی و دیدن زیبایی‌های طبیعی و طبیعت بکر می‌توانند در جشنواره‌های تابستانی خوی هم شرکت کنند که مهم‌ترین آنها می‌توان به جشنواره آفتابگردان که نماد خوی هست اشاره کرد که بمدت یک هفته در پارک بزرگ ملت خوی با کنسرت‌هایی مانند گروه رستاک و... رقص‌های محلی هر شب برگزار می‌شود اشاره کرد.

محصولات[ویرایش]

پایانه مرز رازی خوی

سال‌ها پیش به دلیل نوع خاک مزارع خوی پنبه در آن کاشته و بهره‌برداری می‌شد؛ و این مزارع سبب به وجود آمدن نساجی در خوی شد؛ ولی کم‌کم مزارع پنبه جای خود را به آفتابگردان (گونه باخان) داد.
تخمه آفتابگردان از محصولات اصلی این شهرستان است که در کشور معروف است. همچنین عسل مرغوب این شهرستان از دیگر محصولات غذایی می‌باشد. فرشهای نفیس دستباف از دیگر تولیدات این شهر می‌باشد. یکی از نقشهای ماندگار فرش ایرانی «نقش ماهی» است.

صنایع دستی منطقه فرش بافی، گلیم بافی، جاجیم بافی، جل بافی، مفرش بافی، زیلوبافی، حصیربافی، سبدبافی، ریسندگی الیاف، سفالگری و دست بافته‌های پشمی می‌باشد.[نیازمند منبع]

معادن[ویرایش]

معادن خوی عبارتند از: نمک، زغال سنگ، مس و طلا که فقط از معدن نمک آن فعلاً استفاده می‌شود و بصورت تجارتی بعنوان نمک خوی در تمام شهرستان‌های مجاور به فروش می‌رسد.[۱۸][۱۹]

پایانه مرز رازی خوی[ویرایش]

شهرستان خوی با وجود داشتن گذرگاه مرزی رازی و قرار گرفتن در مسیر جاده ابریشم تنها راه مرزی نزدیک به کشور ترکیه است. خوی تنها شهریست که مسافت آن با شهر وان در کشور ترکیه از طریق بازارچه رازی ۱۲۰ کیلومتراست.

در سال ۲۰۰۶ هیتی از طرف کشور ترکیه برای بررسی وضعیت بین راهی دو کشور جلسه‌ای با حضور معاون وزیر و سایر افراد متولی صادرات و واردات استان آذربابجان غربی و افراد منتخب از این شهرستان برگزار نمودند.

به علت اینکه فاصله سایر بازارچه‌ها با وان زیاد است بنابراین کشور ترکیه اعتراض کتبی خود را راجع به این مسئله به مقامات ایران اعلام کرد که چرا رانندگان ما با وجود راه نزدیک مسافتی در حدود ۴:۳۰ ساعت را برای رسیدن به جاده ترانزیتی بین‌المللی طی کرده و ضررهای زیادی را متحمل شوند.[نیازمند منبع] در تاریخ ۲۶/۰۱/۱۳۹۰ مرز رازی با حضور وزرای خارجی ایران و ترکیه و مقامات محلی بطور رسمی گشایش یافت

حمل و نقل شهرستان خوی[ویرایش]

حمل و نقل شهرستان خوی

پایانه مسافربری خوی[ویرایش]

پایانه مسافربری سردار شهید حاج محمد حنیفه درستی در دو طبقه به عنوان بزرگترین پایانه مسافربری شمال غرب و غرب کشور ۱۳۸۷ به بهره‌برداری رسید.

ظرفیت روزانه این ترمینال مسافربری را برای جابجایی مسافر را ۴هزار و۵۰۰ نفراست.

فرودگاه خوی[ویرایش]

این فرودگاه که در مهر سال۸۳ به بهره‌برداری رسیده، هم اکنون فرودگاه خوی با توجه به هم‌مرز بودن با کشور ترکیه شهر وان و داشتن گذرگاه مرزی رازی خوی به عنوان مهمترین دروازه توسعه شمال استان در جابجایی هوایی مسافر، توریست، بازرگانان، اساتید دانشگاهی و دانشجویان، مهندسان و صنعتگران و... بعنوان یکی از زیباترین فرودگاه‌های کشور ایفای نقش می‌نماید. برنامه‌های هوایی فرودگاه خوی روزهای شنبه و یکشنبه از تهران به خوی ساعت ۰۶:۱۰ و از خوی به تهران ۰۸:۱۰ صبح و چهارشنبه‌ها عصر ساعت ۱۶:۱۰ از تهران به خوی و ۱۸:۱۰ از خوی به تهران می‌باشد. برنامه‌های آینده خوی شامل راه‌اندازی پرواز خوی مشهد - خوی نجف و کربلا و برعکس و همچنین پروازهای تور گردشگری می‌شود.

برنامه پروازهای فرودگاه خوی

ایستگاه راه آهن رازی خوی[ویرایش]

یکی از نواحی چهارده‌گانهٔ راه‌آهن ایران است. در مسیر تهران ایستگاه رازی خوی پل قطور که بزرگترین پل راه آهن خاورمیانه است در مسیر راه آهن ایران و ترکیه در نزدیکی خوی ساخته شده‌است. شرکت راه آهن جمهوری اسلامی ایران در راستای توسعه حمل و نقل ریلی، قطار تهران-آنکارا را با همکاری راه آهن ترکیه در سال ۱۳۸۰ راه‌اندازی کرد. این قطار دوشنبه شب از تبریز عازم و صبح روز سه شنبه وارد شهر وان در ترکیه می‌شود. این قطار روز ۴ شنبه ساعت ۲۲:۱۵ تهران را به مقصد آنکارا ترک کرده و پس ازعبوراز ایستگاه زنجان، تبریز، سلماس وارد ایستگاه مرزی رازی خوی ساعت ۱۴:۴۵ می‌شود در ایستگاه رازی تشریفات گمرکی و کنترل گذرنامه‌ها انجام می‌شود سپس قطار در ادامه مسیر پس از طی ۳ کیلومتر در ساعت ۱۷:۴۰، در ایستگاه مرزی کاپیکوی در ترکیه برای بررسی گذرنامه‌ها و گمرک توسط مأموران این کشور متوقف می‌شود. قطار پس از طی ۱۰۷ کیلومتر وارد ایستگاه وان می‌شود و در اسکله وان مسافران سوار کشتی دو طبقه (فری بوت) شده و پس از ۵ ساعت مسافرت با کشتی بر روی دریاچه وان به ایستگاه تات وان رسیده و پس از طی ۱۳۳۰ کیلومتر سفر خود را با قطار ترکیه تا آنکارا ادامه می‌دهند و در ساعت ۱۰ شنبه به آنکارا می‌رسند.

شهرداری خوی[ویرایش]

ساختمان شهرداری خوی یا بلدیه سابق مربوط به دوره پهلوی اول است و در خوی، مرکز شهر واقع شده شهرداری خوی در سال ۱۳۰۷ هجری شمسی به دست استاد علی اکبر توانا (معمار مشهور خویی) در محل ساختمان قدیم شهرداری واقع در خیابان شهید صمدزاده (فعلی) تأسیس گردید. درفضای شهرداری قدیم صدها درخت اصله تبریزی تنومند وجود داشت. در گذشته به شهردار قدیم رئیس بلدیه شهر می‌گفتند و در زمان تاسیس۵ الی ۶ نفر کارگر روز مزد داشت. کوچه‌های شهر اکثراً خاکی بودند. در سال ۱۳۱۲ خیابان‌های اصلی شهر احداث شد (خیابان طالقانی و خیابان شریعتی) و در سال ۱۳۱۶تنها در چند محل از شهر آسفالت وجود داشت از ۱۳۳۰ سر آغاز آسفالت خیابانهای شهر بوده است. وظایف شهرداری در بدو تشکیل بیشتر نظافت و رفت روب شهر بوده است و در سال ۱۳۳۰، ۳۵ نفر کارمند و ۲۰ نفر کارگر داشته است.

شهرداری خوی در گذشته زیر نظر انجمن شهر فعالیت می‌کرد و بیشترین منابع تأمین درآمدی شهرداری، از محل دریافت عوارض بوده و به مسایل و امور آب، برق، نان، گوشت، بهداشت شهر با نظافت، رفت و روب (خدمات شهری) نیز نظارت داشته است. در سال ۱۳۰۷ شهر خوی دارای پنج دروازه ورودی بوده و در هر کدام از این دروازه‌ها عوارض ورود و خروج به شهرو کالاهای وارداتی، اجناس فروشی در میادین گندم، نمک، دواب عوارض دریافت می‌گردید. بعدها وظایف شهرداری توسعه یافته و اخذ عوارض از پروانه‌های ساختمانی و مغازه‌ها و سایر مجوزها از مردم نیز به منابع درآمدی شهرداری اضافه شد.

کاشتن درختان چنار از سال ۱۳۳۸ در شهر خوی آغاز شد و بیشتر آرامستانها مسیرگشائی شده و ورود حیوانات به شهر ممنوع شد. هم اینک شهرداری خوی با داشتن درجه ۱۰ به عنوان یکی از شهرداریهای فعال شمال غرب کشور به شمار رفته و دارای ۴ ناحیه و ۵ سازمان آتش‌نشانی، اتوبوسرانی، تاکسیرانی، سازمان پایانه‌ها و سازمان آرامستانها می‌باشد.

حمل و نقل شهری خوی[ویرایش]

سازمان اتوبوس و مینی بوس رانی خوی

در سال ۱۳۷۰ بمنظور جابجائی شهروندان محترم خوی با تعداد ۹ دستگاه اتوبوس و ۱۱ دستگاه مینی بوس با اساسنامه مستقل طی مجوز صادره از سوی وزارت محترم کشور تأسیس و شروع بکار

نموده و اکنون سازمان اتوبوسرانی خوی و حومه با ۸۸ دستگاه اتوبوس و ۱۱۷ دستگاه مینی بوس در ۳۵ خطوط در سطح شهر و حومه به شهروندان محترم خدمات دهی می‌نماید.
اتوبوس شهری خوی

سازمان تاکسیرانی خوی[ویرایش]

اتحادیه تاکسی وتاکسی بار در شهر خوی از سال ۱۳۵۱ فعالیت خود را آغاز کرد که در سال درسال ۱۳۷۷ با تشکیل امور تاکسیرانی درشهرداری خوی به مجموعه‌های تحت نظرشهرداری خوی پیوست. امور تاکسیرانی شهرداری خوی تا سال ۸۲توسط شهرداری اداره می‌شد که با تأسیس سازمان به عنوان یکی از سازمان‌های شهرداری کار خود را از لحاظ اداری و مالی به صورت مستقل آغاز نمود. سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی خوی در سال ۸۲ در اجرای قانون الحاق یک تبصره به ماده واحده قانون راجع به تمرکز امور تاکسیرانی به عنوان یکی از سازمان‌های زیر مجموعه شهرداری خوی تأسیس گردید. این سازمان بر اساس ماده ۸۴ قانون شهرداری‌ها وبند ۱۵ماده ۷۱ قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوبه ۰۱/۳/۷۵ تأسیس گردیده است و دارای موضوع و اهداف و وظایف تصدی و مدیریت بر کلیه امور مربوط به تاکسیرانی و حمل و نقل عمومی مسافر درون شهری شهر خوی می‌باشد.

هتل‌ها و غذاهای خوی[ویرایش]

شهرستان خوی با داشتن ۳ هتل شامل: هتل ۳ ستاره ثمین - هتل ۲ ستاره زمرد- و هتل ۱ ستاره جهانگردی - و مسافرخانه‌های در جه یک آماده پذیراریی از مهمان گرامی می‌باشد.

اصلی‌ترین غذای شهرستان خوی از دیرباز کباب خوی می‌باشد که برای چشیدن طعم اصل کباب خوی باید خود را به بازار قدیمی خوی رسانده و در چلوکبابی حاج حسین و حاج علی خود را مهمان کرد تا طعم واقعی کباب اصل خوی را تجربه کرد.

هتل‌های خوی

خیابان امام خوی[ویرایش]

از دیر باز خیابان امام خوی از رونق خاصی از لحاظ فرهنگی تاریخی و... برخوردار بود امروزه هم با سر و سامان دادن به این خیابان خوی شاهد رونق این خیابان میان مردم خوی هستیم.

معروف‌ترین خیابان خوی خیابان امام (محله خیاوانی)

بازار قدیمی خوی[ویرایش]

بازار قدیمی خوی بازار خوی در ضلع شرقی شهر خوی قرار دارد و بازمانده بازار گسترده است. تاریخ احداث بازار فعلی دوره صفویه به بعد است و بیشتر قسمت‌های آن به دستور عباس میرزای قاجار و توسط امیر احمدخان دنبلی، در اوایل دوره قاجاریه ساخته شده‌است.

بازار خوی مانند بازارهای اصفهان، کرمان و... تزئینات گچبری و کاشیکاری آجری، کتیبه و... ندارد اما در بعضی از قسمت‌ها، مخصوصاً در چهارسوهای آن تزئینات کَشه چینی آجر وجود دارد.

مجتمع‌های تجاری و پاساژهای خوی[ویرایش]

از معروف‌ترین پاساژهای خوی می‌توان به پاساژ بنیاد (لوازم آرایشی - کادوئی و تعمیرات لوازم خانگی) پاساژ فرشاد (بوتیک‌های زنانه مردانه) پاساژ اتحاد (پوشاک زنانه مردانه) در خیابان شریعتی - پاساژ اقتباس (طلا و نقره وتعمیرات) در خیابان انقلاب- پاساژ رضادوست (بدلیجات و پوشاک) در مرکز شهر خوی پاساژ شهرداری خوی (لوازم خانگی - صوتی تصویری) خیابان امام

مجتمع‌های تجاری تازه ساخت متشکل از مجتمع خدماتی -تجاری و رفاهی شمس خوی در خیابان امام خوی :در ده طبقه چهار طبقه پارکینگ- مجتمع تجاری خدماتی- شهربازی رستوران کافی شاپ - و سینما می‌باشد.

- مجتمع تجاری و خدماتی ایران زمین در مرکز شهر خوی - مجتمع تجاری - خدماتی سعدیه در میدان دلفین خوی در حال ساخت.
دیوار های شهر من


بازارچه مرزی خوی

بازارچه مرزی خوی در جنوب شهر خوی در سال ۱۳۸۶ در بلوار آیت‌الله خوئی روبروی زندان خوی تأسیس شده است که عمده کالاهای فروخته شده در آن شامل کفش و پوشاک ترک وایرانی - لوازم آرایشی - لوازم خانگی - بوتیک - و... می‌باشد

بلوار 22 بهمن
بزرگراه شرکت نفت خوی

مراکز آموزشی شهرستان خوی[ویرایش]

خوییان از پیشگامان نهضت مشروطیت در آذربایجان و ایران بوده‌اند و این نیز برخاسته از پیشینه و ساختار فرهنگی شهر بوده‌است. تاریخ ایجاد اولین مدرسه به شکل امروزین در خوی به سال ۱۸۸۰ میلادی و به‌وسیله مسیونرهای آمریکایی می‌رسد؛ که مدرسه خسروی یکی از آثار تاریخی خوی که بازمانده از دوران قدیم است که می‌توان به آن اشاره کرد. از مراکز آموزشی خوی می‌توان به: دانشگاه آزاد اسلامی با حدود ۵۴۰۰ دانشجو، دانشگاه پیام نور با حدود ۲۵۰۰دانشجو، دانشکده پرستاری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشکده علوم قرآنی، حوزه علمیه نمازی، مرکز تربیت معلم و دانشگاه‌های غیردولتی علامه خویی، زرینه و شمس از مراکز علمی - آموزشی شهر به شمار می‌آیند و دانشگاه دولتی خوی نیز در دست ساخت می‌باشد که امید می‌رود با ساخت و تکمیل آن تحولی شگرف در سطح منطقه به وجود آید.

بلوار


صنعت در شهرستان خوی[ویرایش]

از عمده کارخانه‌های معروف در شهرستان خوی می‌توان به کارخانه‌های: نیروگاه سیکل ترکیبی خوی - سیمان آذرآبادگان خوی - کارخانه در حال احداث ذوب آهن خوی - کارخانجات بزرگ نساجی خوی - آبمیوه وکنسانتره سازی گلشن خوی - کارخانه تصویه نمک آذر سپید خوی - کارخانه‌های مبلمان (هدف - ایپک یولی - باریش -ترک - استانبول و...) اشاره کرد. همچنین شهرک صنعتی خوی در سال ۱۳۷۹ به تصویب رسیده و بامساحت بالغ بر ۲۲۲ هکتار در جنوب شهرستان خوی در جاده خوی سلماس واقع شده است. اضافه می‌کنم شهرک‌های صنعتی کانی فلزی و غیر فلزی شهرک مبل در خوی کلنگ زنی و در حال احداث می‌باشد.

ایجاد استان مرزی خوی[ویرایش]

از دیرباز آرزوی چندین چند ساله مردم خوی استان مرزی خوی بود؛ که ظلم رضا شاه مانع از دست یافتن این مهم شد. 

در سالهای اخیر خصوصاً در سفر هیئت دولت زمان احمدی‌نژاد به خوی درخواست مردم خوی ایجاد استان مرزی خوی بود (خوی گرک استان السون) و در کنگره‌های شمس تبریزی کاملاً مطرح شد که در پایان تصمیم به ارتقاء اولین شهر ایران به عنوان شهرستان ویژه نمایند بعدها به شهرهایی چون :شهرستان سبزوار - شهرستان نیشابور- شهرستان رفسنجان و... فرمانداری ویژه تقدیم کردند.

استان خوی

حکایت ظلم رضا شاه به خوی

آذربایجان شرقی و غربی هنوز تعریف نشده بودند و ایران استانی بنام آذربایجان به مرکزیت تبریز داشت.

رضا شاه با توجه به رویه‌ای که داشت تمام تلاش خود را به ایجاد راه‌های موسلاتی و راه آهن گذاشته در بازدیدی که از این استان بزرگ داشت روی دو شهر بسیار تأثیر گذاشت. اثری که بعد از نزدیک به یک قرن هنوز هم ادامه دارد. مردم خوی و ارومیه رفتار مختلفی با شاه زمان خود داشتند و اثرات متفاوتی بر رضاشاه گذاشتند روزی که قرار بود رضا شاه وارد خوی شود با توجه به ظلم رضا شاه و خفگان سیاسی آن دوران بزرگان و عالمان و مردم خوی تصمیم گرفتند در اعتراض به این تصمیم به استقبال نروند. وقتی رضا شاه در ورودی خوی با استقبال کم مردم خوی علی الخصوص بزرگان و عالمان قرار گرفت بسیار ناراحت شد و حتی وارد خوی هم نشد.

رضا شاه با ورود به ارومیه شخصاً دستور احداث بناهای اطراف میدان ایالت را صادر کرد و مکان یابی فضاهای اطراف میدان که شامل شهربانی، شهرداری و ستاد لشکر توسط خود رضا شاه صورت گرفته است. زمان ساخت بنای شهربانی دو سال بعد از ساختمان شهرداری یعنی حدوداً سال ۱۳۰۹ هجری شمسی می‌باشد. با توجه به مطالعات و ترسیم نقشه راه تبریز به خوی و راه آهن سراسری رضا شاه دستور تغییر این نقشه‌ها و بوجود آمدن وضع فعلی خوی شد. قدیمی‌ها به یاد دارند که جاده خوی به ماکو جاده‌ای بوده که از دروازه‌ای موسوم به دروازه ماکو رد می‌شده است و در حال حاضربه دلیل عدم توسعه این جاده کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد. عصبانیت رضا شاه از خوی و مردم خوی باعث تغییر ناگهانی در مسیر راه آهن سراسری و جاده تبریز خوی شده است و حرکت اعتراضی مردم خوی هزینه‌ای گرانی را برای ایشان داشته است. البته در سال ۱۳۱۶ که تقسیمات جدید کشوری ایران صورت گرفت و آذربایجان بزرگ به دو قسمت غربی و شرقی تقسیم شد بو با تغییر نام ارومیه به رضائیه شهر ارومیه مرکز استان آذربایجان غربی شد تا خوی تاوان سنگیرنتری را برای اعتراض خود علیه رضاشاه بپردازد.

منطقه ویژه اقتصادی خوی[ویرایش]

منطقه ویژه اقتصادی شهرستان خوی در جنوب شهرستان خوی در جاده خوی به سلماس و ارومیه به مساحت یکهزار و چهل هکتار در زمینهای روبروی شهرک صنعتی جاده فرودگاه این شهر تعیین شده با امکانات :فرودگاه خوی - نیروگاه سیکل ترکیبی خوی - شهرک صنعتی خوی و... ، هم اکنون در حال انجام کارهای مقدماتی خود در هیئت دولت می‌باشد.

عکس هوائی از منطقه ویژه اقتصادی خوی

منطقه آزاد شهرستان خوی[ویرایش]

یشنهاد ایجاد منطقه آزاد خوی اساساً توسط شخص استاندار آذربایجان غربی مطرح شده است. گفته می‌شود در این طرح پیشنهادی قرار است منطقه آزاد تجاری بخشی از شهر خوی و از نوار مرزی خوی به منطقه آزاد ماکو متصل شود و شهرستان خوی نیز با فاصله‌ای در حدود ۲۵ الی ۳۰ کیلومتری از این منطقه آزاد بهره‌مند گردد و این موضوع بسیار جدی است و هم اکنون مراحل اصلی و پایانی خود را طی می‌کند.

سرشناسان[ویرایش]

از خاندانهای معروف این شهرستان خاندان دنبلی را می‌توان نام برد که قرون متوالی درآذربایجان حکومت داشته‌اند.

از شخصیتهای معروف این شهرستان می‌توان به آیت‌الله العظمی خویی، عباس زریاب خویی، محمدامین ریاحی، رحیم نوه سی، ژاله آموزگار، آذر پژوهش، بهروز وثوقی، آتش تقی‌پور، مینا جعفرزاده، ثریا حکمت، غلام رضا آقازاده، سپهبد کریم ورهرام، علی فتح‌الله‌زاده و سید جواد ذاکر اشاره کرد.

نگارخانه خوی[ویرایش]

شهرهای خواهرخوانده و هم پیوند[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «جمعیت و خانوار تا سطح آبادی براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۹۰». مرکز آمار ایران، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۸ سپتامبر ۲۰۱۴. 
  2. پیش‌شمارهٔ تلفنی
  3. تاریخ خوی- محمدامین ریاحی چاپ اول ۱۳۷۱، چاپ دوم ۱۳۷۶.
  4. "Country Study Giude-Azerbaijanis". STRATEGIC INFORMATION AND DEVELOPMENTS-USA. Retrieved 13 August 2013. 
  5. "Iran-Azerbaijanis". Library of Congress Country Studies. December 1987. Retrieved 13 August 2013. 
  6. Savory, R.M. (1986). "Khoi". Encyclopaedia of Islam 5 (2nd ed.). Leiden: E. J. Brill. p. 29. 
  7. «The Encyclopaedia of Islam». Google Books. بازبینی‌شده در ۱۴ فوریهٔ ۲۰۱۴. 
  8. چلبی‌زاده، اسماعیل عاصم افندی. تاریخ چلبی‌زاده. مطبعه عامره، استانبول، 1282هـ. صص 123-130.
  9. فیروز منصوری. «زوال دولت صفویه و حمله عثمانیان به آذربایجان». موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران. 
  10. بیات، کاوه. ت‍وف‍ان ب‍رف‍راز ق‍ف‍ق‍از، ن‍گ‍اه‍ی ب‍ه م‍ن‍اس‍ب‍ات م‍ن‍طق‍ه‌ای ای‍ران و ج‍م‍ه‍وری آذرب‍ای‍ج‍ان، ارم‍ن‍س‍ت‍ان و گ‍رج‍س‍ت‍ان در دوره ن‍خ‍س‍ت اس‍ت‍ق‍لال ۱۹۱۷. وزارت امور خارجه، مرکز چاپ و انتشارات، ۱۳۸۸. 
  11. قتل‌عام مسلمانان در دو سوی ارس - صمد سرداری نیا – نشر اختر – ۱۳۸۵ – صفحهٔ ۹۰
  12. کسروی، احمد. تاریخ هیجده ساله آذربایجان (بازمانده تاریخ مشروطه ایران). انتشارات امیر کبیر، ۲۵۳۷. 
  13. محمد امین ریاحی – تاریخ خوی – صفحه ۵۰۸ و ۵۰۱
  14. نام آوران ارومیه – انتشارات تکدرخت – علی بابایی – ۱۳۸۹ – صفحهٔ ۲۹۰
  15. کسروی، احمد. تاریخ هیجده ساله آذربایجان (بازمانده تاریخ مشروطه ایران). انتشارات امیر کبیر، ۲۵۳۷. 
  16. توفان ب‍رف‍راز قفقاز - کاوه بیات – از انتشارات وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران صفحهٔ ۹۳.
    کاوه بیات در کتاب توفان بر فراز قفقاز می‌نویسد:

    این شکست امید ارامنه را دربارهٔ تشکیل ارمنستان بزرگ از بین برد و بقیه السیف سپاه ایشان پس از تحمل مشقات زیاد خود را به ایروان رسانیدند و غایله بدان بزرگی که استقلال و تمامیت ارضی ایران در گرو آن بود به همت و کوشش مردانگی مردم خوی دفع گردید. از نکات جالب توجه هم آن که آندرانیک در راه بازگشت در طرف نخجوان دو قریه معتبر را با زن و بچه قتل‌عام نمود.

  17. The Great Game of Genocide: Imperialism, Nationalism, and the Destruction of the Ottoman Armenians by Donald Bloxham. Oxford University Press: 2005, pp. 103–105
  18. (فرهنگ جغرافیایی ایران ج. ۴، حسنعلی رزمﺁرﺍ، تهرﺍن، دﺍیره جغرﺍفیایی ستاد ﺍرتش، ۱۳۱ -.۱۳۲)
  19. (لغت نامه دهخدا)

پیوند به بیرون[ویرایش]