هداوند

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ایل هداوند
کل جمعیت
نواحی با بیشترین جمعیت

Flag of Iran.svg ایران
زبان‌های رایج
فارسی و هداوندی
ادیان و مذاهب
شیعه

ایل هداوند یکی از ایل‌های لر استان تهران هستند که بیشتر در منطقهٔ ورامین شامل شهرستان‌های ورامین، پیشوا، پاکدشت ساکنند.[۱] امروزه گویش هداوندی که لری است در حال فراموشی است.[۲]

تاریخ[ویرایش]

در قرن هشتم رشیدالدین فضل‌الله همدانی اشارهٔ کوتاهی به لرها در ورامین کرده. اما نخستین دستهٔ لرها را شاه عباس در سال ۱۰۰۱ هجری به ورامین تبعید کرد. اینان شاخه‌ای از هداوندها بودندو مطابق اسناد کریم خان زند گروهی از هداوندها را از لرستان به فارس آورد و آغا محمد خان قاجار آنان را به تهران آورد و ماند گروگان زیر نظر داشت.[۳]

اجتماعی[ویرایش]

اجتماعی هداوندها“ تخمه“ (toxma) است که از مجموع چند «تخمه» تیره و از مجموع چندخانوار یک «بیله» (beila) شکل می‌گیرد. بیله‌ها جد مشترک دارندو خویشاوندی آنان پدر تباری است. درجای دیگر به تفصیل ازاین طایفه سخن خواهم گفت واما طوایف دیگری هم درورامین حضوردارند مانند شصتی‌ها و شاهسوندها …

تیره‌های ایل هداوند[ویرایش]

طوایف تیره‌ها محل سکونت
خانی شیرکوند، شرکه وند، کلووند، میلاخور، سلک بند، فیلی، اتابکی و… ورامین، علی‌آباد و زره در، چنار…
میرزایی میرزاوند، نسیه شاهیوند، طهماسب وند، شروی وند (شاه اردی وند) نقدی، قشلاق جلیل‌آباد، سنجاریون، ترقیون حیدر آباد بهنام سوخته، چالتا سیان، محمودآباد نو، موره و محسن آباد. اصطلک باغکمش، تماشا، پلنگ آواز و پوئینک…
سیری //فتحی//نوروزی //احمدی //قاسمی//قربانی//مرتضی قلی//حسینی//صوري مامازن، حصار امیر، یبر، توچال، فرن آباد، باغ کمیش، یوردشاه و ماملو (در محل کنونی سد ماملو)...

هداوند در اصل دارای سه طایفه خانی، میرزایی و سیری بوده که بعدها هر تیره انشعابات جدیدی پیدا کرده‌است مثلاً” خانی به زیر تیره‌های دیگری بنام‌های شیرکوند، گوهروند، اتابکی، شاهی بکی و شهبازوند تقسیم شده‌است؛ و حتی سیری‌ها به هداوندسوری تغییر کرده‌اند.

پراکندگی ایل هداوند[ویرایش]

در روایت اول گفته‌ای آمد که هداوند وقتی به ورامین آمدند ۶۰۰ خانوار بودند و در ۶۰ روستا وطن کردند. کسی البته نام آن روستاها را به تمامی نمی‌داند، در مآخذ مربوط به ورامین ازبرخی از این روستاها نام برده شده‌است. مثلاً” بنا به قول امینی بیشتر آنها در روستاهای توچال. امر آباد کاظم‌آباد، سرگل، پوئینک، خیرآباد، صالح آباد، پلنگ دره، حمامک، سوره، معین آباد، قوئینک (درخشانی)، کلین، شوش آباد، گل عباس، شوران، حیدرآباد و محمودآبادو شترخوار و چند روستا به نام قشلاق ساکن می‌باشند. بخشی ازطایفه هداوند درشهرستان‌های خمین دهستان اشناخور واستان لرستان سکونت دارند.

محل ییلاق و قشلاق ایل هداوند[ویرایش]

محل ییلاق ایل هداوند دره لار واقع در دامنه البرز مرکزی و غرب قله دماوند و قشلاق آنها در روستاهای مناطق جنوبی ورامین و پاکدشت با تمرکز بیشتر در «قلعه نو» و «حاجی‌آباد» است. هداوندها در دوره قشلاق به صورت یکجانشین در می‌آیند و تنها در فاصله ۱۶ خرداد تا ۱۶ شهریور به ییلاق کوچ می‌کنند. البته اکثریت آنان سال هاست که یک جا نشینند.

پانویس[ویرایش]

  1. خبرگزاری میراث فرهنگی - ایل هداوند 100 سال در تهران
  2. شیرکوند، ورامین بهشت گردشگران، ۵۵–۵۶. [=صفحات کتاب]
  3. تناولی، دستبافت‌های روستایی و عشایری ورامین، ۱۳. [=صفحات کتاب]

منابع[ویرایش]