بنی ساله

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
بنی ساله
مناطق با جمعیت قابل توجه
 ایران خوزستان
زبان‌ها
عربی،
دین
شیعه، اسلام
گروه‌های قومی مرتبط
طی، بنی طرف ،زهیریه بیت ال عبید فی الحویزه

بنی ساله یکی از شاخه‌های قبیله طی می‌باشد که در هویزه ساکن بوده و مردم آن اکنون در هویزه، اهواز، خرمشهر و دیگر شهرهای استان خوزستان زندگی می‌کنند.[۱][۲][۳]

تیره‌های مهم[ویرایش]

قبیله بنی ساله بزرگترین قبیله ساکن در استان خوزستان از نظر تعداد نفرات می‌باشد این قبیله به تیره‌های بی‌شماری تقسیم می‌شود و در سواحل کارون، جراحی و کرخه و در شهرهای هویزه، اهواز، خرمشهر، گتوند، شوشتر، آبادان سکونت دارند و مرکز آنان مناطق بین اهواز و سوسنگرد است. شمار این قبیله به چهار هزار خانوار بالغ می‌شود که بیشتر به کشاورزی می‌پردازند.[۴]

عشایر[ویرایش]

  • ۱ المناصیر
  • ۲ البوعذار
  • ۳ البوغنیمه
  • ۴ الحساسنة
  • ۵ البوسویط
  • ۶ البراهنة
  • ۷ البسعید
  • ۸البمسعد

بنی‌ساله،از عشایر عرب شیعی مذهب خوزستان که در سراسر خوزستان و به مرکزیت اهواز و هویزه و سوسنگرد سکونت دارند. جابرجلیل‌مانع آنان را قبیله‌ای قحطانی از عبد شمس‌بن عبد مناف برادران آل‌کثیر، قبیلة معروف عرب، می‌داند و می‌گوید آنان همان بنوساله‌بن عبدالرحمان ملقب به ابو سعیدبن عبد شمس‌بن عبدمناف‌اند محل‌ سکونت‌ اولیة‌ بنی‌ساله‌ پیش‌ از آلبوکاسِب‌ (حول‌ بوکاسب‌)، خوزستان‌ و در اطراف‌ خرمشهر بود (مانع‌، ص‌ 106)، ولی‌ بعدها، هنگامی‌ که‌ مشعشعیان‌ بر هویزه‌ حکم‌ می‌راندند، به‌ این‌ ناحیه‌ مهاجرت‌ کردند و آنان‌ را در نبرد با دشمنانشان‌ یاری‌ دادند (همانجا). در 1264 که‌ مولی‌ فرج‌الله‌خان‌، حاکم‌ هویزه‌، مصمم‌ شد با کمک‌ عشایر هم‌ پیمان‌ خود با بنی‌طُرُف‌ * وارد جنگ‌ شود،، بنی‌ ساله‌ هم‌ در کنار عشایر سواری‌، مزرعه‌ و شرفه‌ به‌ سود حاکم‌ هویزه‌ وارد جنگ‌ شدند (طرفی‌، 1368 ش‌، ص‌ 93).در پی‌ کشته‌ شدن‌ مولی‌ فرج‌الله‌خان‌ به‌ دست‌ بنی‌طرف‌، فرزندش‌، مولی‌ عبدالله‌ سوم‌، حکمران‌ سراسر خوزستان‌ شد. وی‌ به‌ خونخواهی‌ پدرش‌، براساس‌ نقشه‌ای‌ که بدون اطلاع شیوخ بنی ساله بود، روزی‌ که‌ بزرگان‌ بنی‌طرف‌ در منزل‌ شیخ‌ بنی‌ساله‌ جمع‌ شده‌ بودند، به‌ غلامان‌ خود دستور داد تا بر سر آنان‌ بریزند و آنان‌ را بکشند. با این‌ نیرنگ‌ مولی فرج الله خان، شانزده‌ تن‌ از شیوخ‌ بنی‌طرف‌ بر سر سفرة‌ شیخ‌ بنی‌ساله‌ ت‌ کشته شدن )، در حالی که شیوخ بنی ساله به دفاع از مهمانهای خود که همان شیوخ بنی طرف بودند در امدند و عده ایی از آنان (شیوخ بنی ساله) برای دفاع از مهمانان خود کشته شدند اما سرآغاز دشمنی‌ سخت‌ بین‌ دو قبیلة‌ بنی‌طرف‌ و بنی‌ساله‌ شمرده‌ نمی‌شود بلکه‌ این‌ دشمنی‌ به‌ زمان‌ سکونت‌ اولیة‌ بنی‌طرف‌ در روستاهای‌ اطراف‌خرمشهر (الهْمِیلی‌) و همسایگی‌ آنان‌ با بنی‌ساله‌ باز می‌گردد که‌ هجده‌ تن‌ از بنی‌ساله‌ به‌ سبب‌ پیمانی‌ که‌ با ایرانیان‌ بر ضد بنی‌طرف‌ بسته‌ بودند به‌ دست‌ این‌ قبیله‌ کشته‌ شدند). بنی‌ساله‌ در 1303 با بنی‌طرف‌، دشمن‌ دیرینة‌ خود، در حملة‌ بزرگ‌ به‌ هویزه‌ همراهی‌ داشتند. این‌ اتحاد که‌ به‌ ابتکار شیخ‌ دوراندیش‌ بنی‌طرف‌ شکل‌ گرفت‌، به‌ تسخیر هویزه‌ و انقراض‌ حکومت‌ پانصد سالة‌ مشعشعیان‌ انجامید . اما در پی‌ اختلاف‌ سختی‌ میان‌ قبیلة‌ شرفه‌ (از بنی‌طرف‌) و قبیلة‌ بنی‌ساله‌، برخی‌ از خاندانهای‌ بنی‌طرف‌ از شرفه‌ و برخی‌ دیگر از بنی‌ساله‌، به‌ حمایت‌ برخاستند، و این‌ رویداد به‌ جنگی‌ انجامید که‌ خاندانهای‌ بنی‌طرف‌ را رو در روی‌ یکدیگر قرار داد ، در زمان‌ ناصرالدین‌ شاه‌ قاجار ، بنی‌ساله‌ یکی‌ از عشایر مهم‌ هویزه‌ به‌ شمار می‌رفت‌ که‌ نسبت‌ به‌ سایر طوایف‌ هویزه‌ از جهت‌ «دولت‌ و جمعیت‌» مزیت‌ داشت‌ (نجم‌الدوله‌،.بنی‌ساله‌ به‌ نوشتة‌ هنری‌ فیلد در اوایل‌ قرن‌ چهاردهم‌/بیستم‌ ، دارای‌ 100 ، 2 کلبه‌ در ناحیة‌ شمال‌ شَویب‌ و بین‌ این‌ شهر و هویزه‌ در غرب‌ خوزستان‌ بودند که‌ از تعداد زیادی‌ شعب‌ اصلی‌ و فرعی‌ ترکیب‌ می‌یافت‌ از آن‌ جمله‌: بنی‌مناصیر * ، بَراهْنَه‌، صُوَیِّت‌، آل‌بوغَنّام‌ و آل‌بوغُربَه). بزرگ‌ منشی‌، شجاعت‌ و کرم‌ آنان‌ که‌ بدان‌ شهره‌اند به‌ جدّشان‌ علی‌ علیه‌السلام‌ می‌رسد (همانجا).اکنون‌ این‌ قبیله‌ به‌ تیره‌های‌ متعددی‌ تقسیم‌ می‌شود و منازل‌ آنان‌ در سواحل‌ کارون‌، جراحی‌ و کرخه‌ و در شهرهای‌ خرمشهر، آبادان‌ و اهواز و مرکز تجمع‌ آنان‌ منطقة‌ ممتدی‌ بین‌ اهواز و سوسنگرد است‌. شمار آنان‌ به‌ چهار هزار خانوار بالغ‌ می‌شود که‌ بیشتر آنان‌ کشاورز و دامدارند (همانجا).منابع‌: ابن‌حزم‌، جمهرة‌اَنساب‌ العرب‌ ، چاپ‌ عبدالسلام‌ محمد هارون‌، قاهره‌ ] تاریخ‌ مقدمه‌ 1382/1962 [ ؛ محمدامین‌ سویدی‌، سبائک‌ الذهب‌ فی‌ معرفة‌ قبائل‌ العرب‌ ، بیروت‌ ] بی‌تا. [ ؛ حمید طرفی‌، «خاندان‌ سادات‌ مشعشع‌ و حکومت‌ اسلامی‌ هویزه‌»، فصلنامة‌ عشایری‌ ذخائر انقلاب‌ ، ش‌ 7 (تابستان‌ 1368)؛ همو، المنیورو جهاد عشایر عرب‌ خوزستان‌ ، اهواز 1372 ش‌؛ عباس‌ عزّاوی‌، عشائرالعراق‌ ، بغداد 1937ـ 1956، چاپ‌ افست‌ قم‌ 1370ش‌؛ هنری‌ فیلد، مردم‌شناسی‌ ایران‌ ، ترجمة‌ عبدالله‌ فریار، تهران‌ 1343 ش‌؛ جابر جلیل‌ مانع‌، مسیرة‌الی‌' قبائل‌ الاهواز ، قم‌ 1372 ش‌؛ عبدالغفاربن‌علی‌ محمدنجم‌الدوله‌، سفرنامة‌ خوزستان‌ ، چاپ‌ محمد دبیرسیاقی‌، تهران‌ 1341 ش‌ نسب این قبیله بنا به فرضیه ایی که به طور رسمی به اثبات نرسیده به سادات می رسد که بعضی از افراد تیره البوسویط از تیره های این قبیله با مراجعه شجره نامه و کتب انساب در ایران و عراق سادات بودن خود را اثبات کرده و نام خانوادگی خود را به یاسری تغییر داده اند

افراد سرشناس[ویرایش]

  • عبدالزهرابن امطلج
  • حجی فرج ابونعیم
  • شیخ شویش

حسین الهاشم بیروزی [۵]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «بنی ساله». طرقبه آنلاین. ۶ اردیبهشت ۱۳۹۰.
  2. «از عشایر عرب شیعی مذهب خوزستان که در طینه هویزه سکونت دارند». دانشنامه جهان اسلام. دریافت‌شده در ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۶.
  3. «قبایل وطوایف عرب خوزستان». عشایر، رنگواره‌های یک رنگ. ۹ مهر ۱۳۹۰. بایگانی‌شده از اصلی در ۹ اوت ۲۰۱۸.
  4. «دانشنامه جهان اسلام». کتابخانه مدرسه فقاهت. دریافت‌شده در ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۶.
  5. «نقش شیخ شویش در حماسه هویزه». پایگاه خبری روضه نیوز. ۲۲ اسفند ۱۳۹۳.