جودکی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

جودَکی برگرفته از جود به معنی بخشش و جوانمردی است.[۱] دانشنامه ایرانیکا و ولادیمیر مینورسکی ایل جودکی را یکی از ایلات لُر بالاگِریوِه معرفی می‌کنند.[۲][۳] سکونتگاه اصلی جودکی‌ها منطقه بالاگریوه در جنوب استان لرستان کنونی است،[۳] بیشتر طوایف جودکی در شهرستان پلدختر و عده‌ای نیز ساکن شمال استان خوزستان هستند.[۴] نام این طایفه در کتاب تاریخ گزیده حمدالله مستوفی به شکل خودکی[۵] و در منتخب التواریخ معینی به همان شکل جودکی ذکر شده‌است.[۶]

تاریخ

سکونتگاه جودکی‌ها منطقه‌ای کوهستانی بین رودخانه دز تا خرم‌آباد و به‌طور دقیق‌تر منطقه بالاگریوه است. سکونتگاه این طایفه با ایل‌های سکوند، پاپی، دیرکوند و بیرانوند مشترک است.[۳] آرنولد ویلسون در حدود سال ۱۹۱۰ میلادی سکونتگاه جودکی‌ها را در مسیر خرم‌آباد تا دزفول معرفی می‌کند. آلبرت هوتوم-شیندلر در دهه ۱۹۹۰ میلادی طایفه جودکی را با خانواری در حدود ۸۰۰ خانوار معرفی می‌کند. در برخی منابع دیگر این تعداد تا دهه ۱۹۳۰ میلادی ۶۰۰ خانواده معرفی شده‌است.[۳] البته در زمان رضا شاه پهلوی از طایفه جودکی به شهرستان‌های ازنا، درود، بروجرد و شازند تبعید شدند و سالیان سال در این شهرستانها زندگی می‌کنند اسکار مان زبان‌شناس و پژوهشگر مسائل ایران و آسیای مرکزی در تحقیقی که در سال‌های ۱۹۰۱ تا ۱۹۰۷ میلادی صورت داده از یک گروه کوچک از جودکی‌ها به نام جوکیِ حسین‌آباد در پشتکوه نام می‌برد.[۳]

طوایف و تیره‌های ایل جودکی

طوایف و تیره‌های ایل جودکی:[۷]

  • حیدروند
  • بابایی
  • کاید
  • دیناروند
  • بلاوسی
  • کرموند
  • شهسواروند
  • آبسری
  • لنگانی
  • هفت تخم
  • الهیاروند
  • بخشی‌وند
  • مینه‌ای
  • لتوند
  • درویش
  • محمودوند
  • مچمی وند
  • عابدی
  • محمدی‌های ساکن دورود
  • مدیری

منابع

  1. معین. «جود». واژه یاب. دریافت‌شده در ۲ مه ۲۰۱۴.
  2. مینورسکی، ولادیمیر (۱۳۹۳). لرها و لرستان. ترجمهٔ سکندر امان‌الهی بهاروند. تهران: آرون. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۲۳۱-۲۵۷-۳.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ «JUDAKI». دانشنامه ایرانیکا. ۱۵ ژوئن ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۱ آوریل ۲۰۲۰.
  4. پشتدار، علی‌محمد (۱۳۷۶). لرها و لرستان از دیدگاه ولادیمیر مینورسکی. علوم انسانی، «ایران شناخت». ص. ۱۶۷ پایگاه مجلات تخصصی نور. دریافت‌شده در ۱ آوریل ۲۰۲۰.
  5. مستوفی، حمدالله. تاریخ گزیده. ص. صفحه ۵۵۰. پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)
  6. نطنزی، معین الدین (۱۳۳۶). منتخب التواریخ. تهران: انتشارات خیام. ص. صفحه ۵۳. پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)
  7. پاپی، مرادحسن (۱۳۸۷). تبارهخامنش دیار بالاگریوه. خرم‌آباد: افلاک دار النشر اسلام.