جودکی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

جُودَکی برگرفته از جود به معنی بخشش و جوانمردی[۱] نام یک طایفه لر[۲] از ایل بالاگریوه است.[۱] سکونتگاه اصلی جودکی‌ها منطقه بالاگریوه در جنوب استان لرستان کنونی است،[۲] برخی طوایف جودکی در شهرستان پل‌دختر و عده‌ای نیز ساکن شمال استان خوزستان هستند؛ و عده‌ای هم در شهرستاهای ازنا و دورود هستند که به روایتی در گذشته به این مناطق تبعید شدند و البته در شهرستان ازنا در قسمت پاچه لک و قسمت‌های بختیاری نشین طایفه‌های جودکی زندگی می‌کنند[۳] نام این طایفه در کتاب تاریخ گزیده حمدالله مستوفی به شکل خودکی[۴] و در منتخب التواریخ معینی به همان شکل جودکی ذکر شده است.[۵]

تاریخ[ویرایش]

سکونتگاه جودکی‌ها منطقه‌ای کوهستانی بین رودخانه دز تا خرم‌آباد و به طور دقیق‌تر منطقه بالاگریوه است. سکونتگاه این طایفه با ایل‌های سگوند، پاپی، دیرکوند و بیرانوند مشترک است.[۲] آرنولد ویلسون در حدود سال ۱۹۱۰ میلادی چراگاه جودکی‌ها را در مسیر خرم‌آباد تا دزفول معرفی می‌کند. آلبرت هوتوم-شیندلر در دهه ۱۹۹۰ میلادی طایفه جودکی را با خانواری در حدود ۸۰۰ خانوار معرفی می‌کند. در برخی منابع دیگر این تعداد تا دهه ۱۹۳۰ میلادی ۶۰۰ خانواده معرفی شده است.[۲] البته در زمان رضا شاه پهلوی از طایفه جودکی به شهرستانهای ازنا، درود، بروجرد و شازند تبعید شدند و سالیان سال در این شهرستانها زندگی می‌کنند اسکار مان زبان‌شناس و پژوهشگر مسائل ایران و آسیای مرکزی در تحقیقی که در سال‌های ۱۹۰۱ تا ۱۹۰۷ میلادی صورت داده از یک گروه کوچک از جودکی‌ها به نام جوکیِ حسین‌آباد در پشتکوه نام می‌برد. این گروه توسط هیچ منبع دیگری معرفی نشده است.[۲]

تیره‌های جودکی[ویرایش]

  • شهسواروند
  • ممی وند
  • بابایی
  • حیدروند
  • لنگانی
  • جودکی
  • هفت تخم
  • رشنو
  • کایید
  • دیناروند
  • بلاوسی
  • کرموند
  • آبسری
  • الهیاروند
  • درویش
  • بخشی‌وند
  • مینه‌ای
  • لتوند
  • درویش

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ معین. «جود». واژه یاب. بازبینی‌شده در ۲ مه ۲۰۱۴. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ «JUDAKI». دانشنامه ایرانیکا، ۱۵ژوئن ۲۰۱۵. بازبینی‌شده در ۱ فوریه ۲۰۱۵. 
  3. پشتدار، علی‌محمد. لرها و لرستان از دیدگاه ولادیمیر مینورسکی. علوم انسانی، «ایران شناخت»، ۱۳۷۶. ۱۶۷ پایگاه مجلات تخصصی نور. 
  4. مستوفی، حمدالله. تاریخ گزیده. صفحه 550. 
  5. نطنزی، معین الدین. منتخب التواریخ. تهران: انتشارات خیام، ۱۳۳۶. صفحه ۵۳.