جودکی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

جودَکی برگرفته از جود به معنی بخشش و جوانمردی است.[۱] دانشنامه ایرانیکا و ولادیمیر مینورسکی ایل جودکی را یکی از ایلات اصیل لُر بالاگِریوِه معرفی می‌کنند.[۲][۳] سکونتگاه اصلی جودکی‌ها منطقه بالاگریوه در جنوب استان لرستان کنونی است،[۳] بیشتر طوایف جودکی در شهرستان پلدختر و عده‌ای نیز ساکن شمال استان خوزستان هستند؛ و عده‌ای هم در شهرستانهای ازنا و دورود هستند که به روایتی در گذشته به این مناطق تبعید شدند و البته در شهرستان ازنا در قسمت پاچه لک و قسمت‌های بختیاری‌نشین طایفه‌های جودکی زندگی می‌کنند[۴] نام این طایفه در کتاب تاریخ گزیده حمدالله مستوفی به شکل خودکی[۵] و در منتخب التواریخ معینی به همان شکل جودکی ذکر شده‌است.[۶]


تاریخ[ویرایش]

سکونتگاه جودکی‌ها منطقه‌ای کوهستانی بین رودخانه دز تا خرم‌آباد و به‌طور دقیق‌تر منطقه بالاگریوه است. سکونتگاه این طایفه با ایل‌های سکوند، پاپی، دیرکوند و بیرانوند مشترک است.[۳] آرنولد ویلسون در حدود سال ۱۹۱۰ میلادی چراگاه جودکی‌ها را در مسیر خرم‌آباد تا دزفول معرفی می‌کند. آلبرت هوتوم-شیندلر در دهه ۱۹۹۰ میلادی طایفه جودکی را با خانواری در حدود ۸۰۰ خانوار معرفی می‌کند. در برخی منابع دیگر این تعداد تا دهه ۱۹۳۰ میلادی ۶۰۰ خانواده معرفی شده‌است.[۳] البته در زمان رضا شاه پهلوی از طایفه جودکی به شهرستان‌های ازنا، درود، بروجرد و شازند تبعید شدند و سالیان سال در این شهرستانها زندگی می‌کنند اسکار مان زبان‌شناس و پژوهشگر مسائل ایران و آسیای مرکزی در تحقیقی که در سال‌های ۱۹۰۱ تا ۱۹۰۷ میلادی صورت داده از یک گروه کوچک از جودکی‌ها به نام جوکیِ حسین‌آباد در پشتکوه نام می‌برد. این گروه توسط هیچ منبع دیگری معرفی نشده‌است.[۳]

طوایف و تیره‌های ایل جودکی[ویرایش]

طوایف و تیره‌های ایل جودکی:[۷]

  • محمودوند
  • عابدی
  • بابایی
  • جودکی
  • هفت تخم
  • کایید
  • دیناروند
  • بلاوسی
  • کرموند
  • شهسواروند
  • آبسری
  • الهیاروند
  • بخشی‌وند
  • مینه‌ای
  • لتوند
  • درویش
  • مچمی وند
  • محمدی‌های ساکن دورود
  • مدیری

منابع[ویرایش]

  1. معین. «جود». واژه یاب. دریافت‌شده در ۲ مه ۲۰۱۴.
  2. مینورسکی، ولادیمیر (۱۳۹۳). لرها و لرستان. ترجمهٔ سکندر امان‌الهی بهاروند. تهران: آرون. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۲۳۱-۲۵۷-۳.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ «JUDAKI». دانشنامه ایرانیکا. ۱۵ ژوئن ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۱ آوریل ۲۰۲۰.
  4. پشتدار، علی‌محمد (۱۳۷۶). لرها و لرستان از دیدگاه ولادیمیر مینورسکی. علوم انسانی، «ایران شناخت». ص. ۱۶۷ پایگاه مجلات تخصصی نور. دریافت‌شده در ۱ آوریل ۲۰۲۰.
  5. مستوفی، حمدالله. تاریخ گزیده. ص. صفحه ۵۵۰. پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)
  6. نطنزی، معین الدین (۱۳۳۶). منتخب التواریخ. تهران: انتشارات خیام. ص. صفحه ۵۳. پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)
  7. پاپی، مرادحسن (۱۳۸۷). تبارهخامنش دیار بالاگریوه. خرم‌آباد: افلاک دار النشر اسلام.