اشنویه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
اشنویه
شنۆ[۱]
کشور  ایران
استان آذربایجان غربی
شهرستان اشنویه
بخش نالوس - مرکزی
نام(های) قدیمی اُشنو[۲]
مردم
جمعیت 70030نفر (1390)
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۴۱۱ متر
اطلاعات شهری
شهردار سیدکمال الدین طاهری[۳]
ره‌آورد گیلاس، سیب، گندم، چغندر
وبگاه http://shnocity.ir
به پایتخت گیلاس ایران خوش آمدید

اشنویه (به کردی: شنۆ، Şino) از شهرهای مرزی و کردنشین[۴] استان آذربایجان غربی است که در قسمت غربی این استان قرار دارد. این شهر مرکز شهرستان اشنویه است.

ارتفاع شهر اشنویه از سطح دریا ۱۴۷۰ متر و مرتفع‌ترین نقطه آن در جنوب شرقی ۳۵۰۰ متر است. اشنویه شهری کوچک اما با طبیعتی بکر و زیبا می‌باشد که رودخانه‌ها و کوه‌های بزرگ آن را احاطه نموده‌اند، باغهای دلکش، مطبوع و پر از سبزه و گل و میوه‌هایی چون گیلاس، توجه بسیاری از مسافران را به خود جلب نموده است. از اشنویه به عنوان پایتخت گیلاس ایران نام برده می‌شود.[۵]

وجه تسمیه[ویرایش]

اشنویه در ناحیه آذربایجان در دورهٔ خلفای عباسی

نام شهر اشنویه در سنگ‌نبشه‌های تاریخی به صورت: اشنو؛ اشنه؛ اشنوناک؛ عشنو؛ قید شده‌ است و برای نام آن معانی متفاوتی (دم دره، گیاه دواله – قلعه) یاد می‌گردد؛ در کتیبهٔ کورش از ایالت «اشنوناک» نام برده شده‌ که یکی از بزرگ‌ترین خراج‌گزاران کورش بوده‌است.

پیشینه تاریخی[ویرایش]

اشنویه که از دیرباز مسکن کردهای موسوم به هذبانیه (هذبانی) بوده، تا سده‌های بعد همچنان آبادانی خود را حفظ کرد. هذبانیان از مراتع اطراف آنجا، برای نگهداری احشام خود بهره می‌جستند.[۶] تیره‌ای از آنان نیز که رَوّادیان (کُرد) نامیده می‌شدند، در ارمنستان سکنی گزیدند.[۷] روادیان که در آذربایجان و کردستان نفوذ داشتند، در سدهٔ ۲ قمری از اطاعت عباسیان سرباز زدند و چندی حکومت مستقلی به رهبری علی فرزند صدقه در آذربایجان به وجود آوردند. آنان ارومیه را مرکز فرمانروایی خود قرار دادند و شهرهای اشنویه، خوی، شاهپور، لاهیجان (نام روستایی در آذربایجان) و نقده را در اختیار داشتند.[۶] پس از آن، به ویژه در سده‌های ۷ و ۸ ق، ولایات ارومیه و اشنویه از سرنوشتی یکسان برخوردار بوده‌اند. در عهد فرمانروایی اتابکان در ۶۰۲ق نبردی میان سپاهیان اتابک ابوبکر (فرمانروای عراق و آذربایجان) و علاءالدین (اتابک مراغه)، روی داد. علاءالدین که توان نبرد نداشت، پیشنهاد صلح کرد و یکی از دژهای خود را به ابوبکر واگذاشت و در مقابل، ابوبکر نیز حکومت اشنویه و ارومیه را به وی سپرد.[۶]

سلطان جلال‌الدین خوارزمشاه در سال ۶۲۳ قمری ترکمانهای ایوائی را در اشنویه و ارومیه را سرکوب کرد[۸]

پس از حمله مغول پاتریارک کلیسای نستوری، از بغداد به اشنویه منتقل شد.[۹]

مهمترین آثار تاریخی آن سنگ کیله شین (به ارتفاع ۱۷۰ سانتی‌متر و به دو زبان اورارتویی و آشوری حک گردیده که متعلق به سده هشتم قبل از میلاد) می‌باشد که گفته می‌شود نهصد سال قبل از بنای تخت جمشید به دستور ایشپونیا پادشاه اوراتور در ارتفاعات غربی شهرستان در مرز با عراق نصب گردیده‌است و دو کتیبه (مه رگ کاروان و رکاو چشمه گل) در موزه تهران از آثار بجا مانده این شهر است.

در کتب تاریخی همیشه از اشنو به عنوان شهری با باغات زیبا و آب فراوان یاد شده، ابن حوقل در کتاب نزهه القلوب (قرن چهارم هجری قمری) اشنویه را با ۱۱ سطر معرفی می‌نماید در حالیکه ارومیه را با ۶ سطر معرفی نموده‌اند.

در سال ۱۹۰۹ میلادی برابر با ۱۲۸۷ ه. ش، عثمانی‌ها با تمام قدرت نظامی خود اشنویه را تسخیر کرده و مردم آن را کشتار نمودند، وجود عثمانی‌ها و روس‌ها در این منطقه ضرر و زیان جانی و مالی فراوانی برای مردم اشنویه درپی داشت. پس از روس‌ها نوبت آشوری‌ها رسید که به شهر هجوم بیاورند که به زنان و کودکان نیز رحم نکردند، بدنبال جنگ آشوریها و روسها قحطی بزرگی بوجود آمد و مردم از وحشت و قحطی و فرط گرسنگی به طرف عراق (موصل و کرکوک) حرکت کردند؛ بدنبال این وقایع از ۱۳هزار نفر مردم شهر اشنویه در آن زمان، تنها چندصد تن باقی ماندند.[۱۰]

جمعیت[ویرایش]

جمعیت این شهرستان طبق سرشماری سال ۱۳۹۰ برابر با ۷۰۰۳۰ نفر بوده‌است که از این تعداد ۳۵۲۰۰ نفر آنان مرد و ۳۴۸۳۰ نفر آنان زن بوده‌اند. بر پایه سرشماری سال ۱۳۸۸، جمعیت این شهرستان همراه با روستاهایش برابر با ۶۶۰۰۰ نفر بوده‌است.

جغرافیای شهر[ویرایش]

شهرستان اشنویه با ارتفاع متوسط ۵۰۸۰ فوت معادل ۱۵۲۴ متر، طول جغرافیایی آن ۴۵ درجه و ۶۰ دقیقه و عرض ۳۷ درجه و ۲ دقیقه و ۲۰ ثانیه واختلاف ساعت آن با تهران ۲۰ دقیقه و ۱۲ ثانیه‌است. شهر اشنویه مرکز شهرستان و فاصله آن با مرکز استان ۷۰ کیلومتر است و در جنوب غرب استان آذربایجان غربی قرار دارد. با شهرستان ارومیه در شمال، با شهرستان نقده در شرق، با شهرستان پیرانشهر درجنوب و دو کشور عراق و ترکیه در غرب ارتباط دارد. جمعیت شهری آن بیش از سی و دو هزار نفر و جمعیت شهرستان بیش از هفتاد و دو هزار نفر می‌باشد.

اشنویه دارای زمین‌های حاصل خیز و توتون آن در قدیم زبانزد بوده است و نخستین سیگار ایرانی بنام (اشنو ویژه) درچهار طرح متفاوت با توتون اشنویه تولید می‌گردید، این شهر دارای بیش از پنج هزار هکتار باغات سیب و گیلاس،زردآلو، گردو... است که گیلاس آن از شهرت بسزایی برخوردار می‌باشد؛ به همین علت به پایتخت گیلاس ایران معروف است و محصولات دیگری چون گندم، نخود، چغندرقند، سیب‌زمینی، دانه‌های روغنی و در گذشته برنج و...از مهمترین محصولات زراعی اشنویه‌ به شمار می‌روند؛ همچنین کشت میوه‌های جالیزی به صورت دوفصله در اشنویه انجام می‌گیرد.

منابع[ویرایش]

  1. «پایگاه اطلاع‌رسانی شهرداری شهرستان اشنویه». سازمان آمار و فناوری اطلاعات شهرداری ارومیه. 
  2. - لغت نامه دهخدا
  3. [http://www.kurdpress.com/Fa/NSite/FullStory/News/?Id=49585#Title= هردار%20اشنویه%20معرفی%20شد «شهردار اشنویه معرفی شد»]. کُردپرس، ۱۸ شهریور ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۱۹ شهریور ۱۳۹۲. 
  4. کلباسی، ایران. گویش کردی مهاباد. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۱۳۸۵. یازده. شابک ‎۹۶۴-۴۲۶-۲۹۱-۳. 
  5. «اشنویه». بوکان مکری. بازبینی‌شده در ۱۹ نوامبر ۲۰۱۴. 
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ «اشنویه». دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. 
  7. کسروی تبریزی، احمد. شهریاران گمنام. انتشارات امیرکبیر. 
  8. - دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
  9. آسوریان
  10. «تاریخ اشنویه». بوکان مکری. بازبینی‌شده در ۱۹ نوامبر ۲۰۱۴. 

پیوند به بیرون[ویرایش]