آفتابگردان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

آفتابگردان
Sunflower sky backdrop.jpg
گل آفتابگردان
رده‌بندی علمی
فرمانرو: گیاهان
رده: دولپه‌ای‌ها
راسته: گل مینا
تیره: گل‌ستاره‌ای‌ها
سرده: آفتاب‌گردان
گونه: H. annuus
نام دوبخشی
Helianthus annuus

گل آفتابگردان[۱] (نام علمی: Helianthus annuus) نام یک گونه از سردهٔ آفتابگردان است. گل آفتابگردان گیاهی است یک‌ساله و تا حدود سه متر رشد می‌کند. گل آن درشت و به قطر ۳۵ سانتی‌متر است. در وسط گل قرمز رنگ آن دایره‌ای قهوه‌ای رنگ وجود دارد که تخم‌های آفتابگردان دورتادور آن را گرفته‌اند. این گیاه در بیشتر نقاط جهان می‌روید. از تخم آفتابگردان روغن آفتابگردان گرفته می‌شود که اشباع نشده و برای پخت‌وپز مناسب است.

بلند‌ترین گل آفتابگردانی که تا به حال اندازه گرفته شده است ۹ متر و ۱۷ سانتی‌متر بوده است و کشاورزی به نام هانس پیتر شفر در آلمان آن را پرورش داده است.[۲]

مصارف[ویرایش]

از دانه گل آفتاب‌گردان برای روغن‌کشی برای تهیه روغن آفتابگردان استفاده می‌شود.

می‌توان از تخمه‌های آن به عنوان تغذیه استفاده کرد.

تصورات اشتباه[ویرایش]

آفتابگردان‌ها و خورشید که به وضوح پشت سر آن‌ها قرار دارد.
  • آفتابگردان‌های گل‌دار خورشید را در آسمان دنبال نمی‌کنند.[۳]
  • سر این گیاه‌ها همه روز روبه یک جهت (معمولاً شرق) باقی می‌ماند.[۴]
  • البته در یکی از مرحله‌های اولیه رشد آن‌ها غنچه‌ها آفتاب را دنبال می‌کنند و قرار گرفتن همهٔ آفتاب‌گردان‌ها در یک جهت در زمان رشد کامل به همین دلیل است.[۵]
نمایی نزدیک از گل آفتابگردان در حال رشد (عکاس:قائمی پور)
نمایی نزدیک از گل آفتابگردان در حال رشد

ونسان ون گوگ[ویرایش]

مهم‌ترین آثار هنری ونسان ون گوگ ۱۲ تابلو‌هایی هستند که از گل‌های آفتابگردان کشیده است. او به برادرش تئو نوشت:‌ «خوب، (ژرژ) جیانین گل‌های صد‌تومانی می‌کشد و (ارنست) کوسِت به گل‌های ختمی درآثارش معروف است، من گل آفتابگردان را برای خودم انتخاب کردم». ون گوگ در همان نامه به برادرش می‌نویسد اگر بتواند یکی از آنها را به قیمت ۵۰۰ فرانک فرانسه (۶۶ پوند امروز) بفروشد، راضی خواهد بود. درحالیکه امروز هر یک از تابلو‌ها چندین میلیون دلار قیمت دارند.[۲]

در ادبیات فارسی[ویرایش]

در ادبیات فارسی از واژه آذریون که عربی شدهٔ کلمه لری آذرگون است، برای نام بردن از این گل استفاده شده‌است.

ناصرخسرو می‌سراید:

گر کسی گویدت «بس نیکو جوانی، شادباش!»شادمان گردی و رخ همرنگ آذریون کنی

امیر معزی می‌سراید:

ز آب دیدهٔ خصم تو زعفران رویدکجا ز آذر تیغ تو روید آذریون

ظهیر فاریابی می‌سراید:

هوای طاعت توست آن نسیم جان پرورکه از میانه آذر بروید آذریون

سنایی می‌سراید:

که پنهان کرد جز ایزد به سنگ خاره در آتشکه رویاند همی جز وی ز خاک تیره آذریون

رشید وطواط می‌سراید:

همیشه تا که بود در فراق عاشق رادلی چو آذر و رخساره ای چو آذریون

ملک الشعرای بهار می‌سراید:

گل آذریون رخشنده به شب بر سر شاخمن درو حیران چون در شجر نار، کلیم

سنایی می‌سراید:

که پنهان کرد جز ایزد به سنگ خاره در آتشکه رویاند همی جز وی ز خاک تیره آذریون

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. علی‌اکبر دهخدا و دیگران، سرواژهٔ «آذریون»، لغت‌نامهٔ دهخدا (بازیابی در ۱۸ اوت ۲۰۱۳).
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «پنج گل که تاریخ‌ساز شدند». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۶ آذر ۱۴۰۰.
  3. Gerard, John (1597). Herball, or Generall Historie of Plantes. London: John Norton. pp. 612–614. Retrieved 2012-08-08. Popular botany book in 17th century England.
  4. "Sunflowers in the blooming stage are not heliotropic anymore. The stem has frozen, typically in an eastward orientation." http://www.flowers-org.com/helianthus-sunflower.html بایگانی‌شده در ۲۳ مه ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine
  5. "When the plant is in the bud stage, it tends to track the movement of the sun across the horizon. Once the flower opens into the radiance of yellow petals, it faces east." National Sunflower Association http://www.sunflowernsa.com/all-about/faq/#11

منابع[ویرایش]