شوط

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شوط
کشور  ایران
استان آذربایجان غربی
شهرستان شوط
بخش مرکزی
نام(های) قدیمی شاه‌آباد[۱]
مردم
جمعیت ۲۱٬۰۴۷ نفر (۱۳۹۰)
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۹۸۶ متر
اطلاعات شهری
شهردار محمدزاده
پیش‌شماره تلفنی ۰۴۴۳۴۲۷


شوط یکی از شهرهای شمالی استان آذربایجان غربی در شمال غرب ایران است. این شهر مرکز سیاسی شهرستان شوط بوده و در ۴ کیلومتری جنوب رودخانهٔ «زنگبارچای» قرار گرفته‌است. جمعیت شوط در سال ۱۳۸۵ خورشیدی بالغ بر ۱۹٬۷۵۹ نفر بوده‌است.[۲] این شهر از سمت شمال با ماکو و پلدشت، از سمت جنوب و شرق با چایپاره و از سمت غرب با چالدران همسایه‌است.[۱][پیوند مرده]

وجه تسمیه[ویرایش]

برای شناخت نام تاریخی شوط ابتدا نگاهی می اندازیم به نام و ریشه نام آذربایجان به قلم بهرام اسدی پژوهشگر و نویسنده کشورمان ، 

نام آذربايجان از چهار جزء تشكيل يافته است:

آس - اَر- باي- گان = آسَربايگان

بر این اساس «آس» نام يك قوم است كه در دو سوي رود ارس زندگي مي‏كردند، به طوري كه الان هم در منطقه قره ‏داغ در آذربايجان شرقي روستايي به نام «آس» باقي مانده است. صاحب نظران در داستان کهن آزربایجانی اصلی و کرم شخصيت «اصلي» را  «آسلي» دانسته او را منسوب به قوم «آس» مي‏دانند. «اَر» به معني جوانمرد، شجاع و بي‏ باك مي‏باشد و در حال حاضر زنان آزربایجان به شوهران خود با واژه 《اَریم 》 خطاب می کنند تركيب «آس» و «اَر» به معني قوم شجاع آس يا قهرمان آس خواهد بود. اين دو كلمه به همين معني به دو صورت با هم تركيب شده ‏اند:

آس + ار = آ‌س‌اَر  که به واسطه گذشت زمان به 《 آزَر 》 تبدیل شده .

اَر + آس = اَرآس = اَرَس یا《 آر آز 》 که نام کنونی رود ارس می باشد.

حتی برخی قوم «اصحاب ‏الرس» را كه در قرآن مجيد آمده اصحاب ارس دانسته ، آن را به قوم آس نسبت داده ‏اند. بعدها قوم آس در منطقه وسيعي پراكنده مي‏شود و بالاخره قاره 《آس يا》 نيز نام خود را از نام همين قوم گرفته است.

«بای» تلفظ اصلي كلمه 《 بيگ 》 در تركی است به معنی بزرگ و آقا و خان و نهايتاً «گان» پسوند مكان است كه در كلمات ديگري هم مانند گوگان و توفارقان مشاهده مي‏شود و تلفظ قديمي (كند) مي‏باشد. كند امروزه به معني روستا و به معني محل آباد و مسكوني است. 

معني نهايي واژه آس + ار + باي + گان، سرزمين قهرمانان بزرگ آس خواهد بود.

حال بیاییم به نام شوط 

شوط یا آشوط نامی که همگان بر آن آشناییم نامی که برخی به ارامنه نسبت داده اند حال آنکه این ادعا سفسطه ای بیش نیست و فقط قسمتی از سناریوی تاریخ سازی ارامنه است.

نام آشوط که در طول زمان به این شکل تلفظ شده است اصولا  از دو جزء 《آس》 و 《اود》 تشکیل شده است .

کلمه آس که به قوم آس مرتبط است و از کهن ترین ملتهای ترک بوده اند و کلمه 《اود》 که به معنی آتش می باشد که آتش در فرهنگ کهن ترکان از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده است .

  آبگرم ایسی سوی شوط با توجه به ارتفاع تپه ی رسوبی از نظر زمین شناسی از قدمتی چندین هزار ساله برخوردار است و به علت نزدیکی آن با تپه خلیل آباد که به روایتی زیر آن شهر تاریخی شوط مدفون است می توان به این نتیجه رسید که کلمه《 اود》 هم برگرفته از همین چشمه آبگرم بوده که به علت تقدس آتش در فرهنگ کهن آذربایجان به نام آس افزوده شده است.

در نهایت ترکیب کلمات  آس و اود به  آسود و در گذشت زمان به آشوط و در نهایت شوط کنونی تبدیل شده است.

در زمان حکومت پهلوی نام شهر در اسناد دولتی به «شاه‌آباد» تغییر یافت؛ اما بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ خورشیدی، به اسلام آباد تغییر یافت اما به خاطر تشابه اسمی با اسلام آباد غرب واقع در کرمانشاه بار دیگر شهر به همان نام پیشین خود خوانده شد.

مردم[ویرایش]

بافت مردمی شوط از اکثریت ترک و اقلیت کوچک کرد (عشایر) تشکیل شده که ترکها شیعه بوده و به زبان ترکی آذربایجانی سخن می‌گویند؛[۳][۴][۵][۶][۷] و کردها سنی شافعی بوده و به زبان کردی کرمانجی صحبت می‌کنند.[۳][۴][۵][۶][۷]

جاذبه‌های طبیعی[ویرایش]

آبگرم معدنی "ایسی سو" و منبع آب شهری از مهم‌ترین جاذبه‌های طبیعی شوط محسوب می‌شود. آبگرم در بالای تپه‌ای قرار گرفته که از دو سوی آن آبگرم و از وسط آن نیز آبسرد از داخل تپه به بیرون می‌جوشد.[۱][پیوند مرده]

بناهای تاریخی[ویرایش]

بسیاری از بناهای تاریخی و فرهنگی این شهر در طول تاریخ از بین رفته‌اند و هم‌اکنون اثری از آن‌ها باقی نمانده‌است. «تپهٔ تاریخی خلیل‌آباد» مربوط به دورهٔ اورارتوها و همچنین «عمارت تاریخی خان» با معماری مربوط به اواخر دورهٔ قاجار و اوایل دورهٔ پهلوی در روستای خوک (آخرین روستای خان‌نشین در منطقه) تنها آثار برجستهٔ تاریخی موجود در این شهر هستند.

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ معرفی شهرستان شوط
  2. «سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵، جمعیت تا سطح آبادی‌ها بر حسب سواد»(فارسی)‎. مرکز آمار ایران، ۱۳۸۵. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۲. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ «معرفی ستاد نماز جمعه شهرستان شوط». ستادهای نماز جمعه. بازبینی‌شده در ۳۱ مهٔ ۲۰۱۷. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ «دیدنی‌های شهرستان شوط». آواپارسی. بازبینی‌شده در ۳۱ مهٔ ۲۰۱۷. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ «شهر شوط». بار و بندیل. بازبینی‌شده در ۳۱ مهٔ ۲۰۱۷. 
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ «شوط». تیشینه. بازبینی‌شده در ۳۱ مهٔ ۲۰۱۷. 
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ «شوط». سازمان دامپزشکی کشور. بازبینی‌شده در ۳۱ مهٔ ۲۰۱۷. 

منابع[ویرایش]

  • اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، مؤسسه گیتاشناسی، ۱۳۸۳.
  • [۱]