شاهین‌دژ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شاهین‌دژ
سایین‌قالا، شاهن‌دژ و شاهن‌دژ[۱]
Sahindezh-shahindej- city.jpg
کشور  ایران
استان آذربایجان غربی
شهرستان شاهین‌دژ
بخش مرکزی
نام(های) قدیمی صایین قلعه افشار[۲][۳] صائین‌قلعه و صائین‌دژ[۱]
مردم
جمعیت ۴۹۴۹۳ نفر[۴]
رشد جمعیت ۱/۲ درصد
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۴۰۶ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۳۱۰ میلی‌متر
روزهای یخبندان سالانه ۲۴۷
اطلاعات شهری
شهردار علی مؤمنی
ره‌آورد بادام، گردو، چغندر قند، فندق و ...
پیش‌شماره تلفنی ۰۴۴
وبگاه شهرداری شاهین‌دژ
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به شهر تاریخی شاهین دژخوش آمدید

شاهین‌دژ در بخش مرکزی شهرستان شاهین‌دژ در استان آذربایجان غربی واقع است. این شهر در ۷۲ کیلومتری شمال غرب تکاب و در ۶۰ کیلومتری جنوب شرق میاندوآب و ۶۳ کیلومتری شمال بوکان قرار دارد.

شاهین‌دژ بین ۳۶ درجه و ۴۰ دقیقهٔ عرض شمالی و ۴۶ درجه و ۳۴ دقیقهٔ طول شرقی در ارتفاع ۱۴۰۶ متری از سطح دریا واقع شده‌است. جمعیت این شهر در سال ۱۳۸۵، برابر با ۱۲۱۶۵۷ نفر و ۳۲۰۹۸خانوار بوده‌است.[۷] جمعیت این شهر در سال ۱۳۸۹، برابر با ۱۴۶۷۱۲نفر و ۳۸۹۶۱خانوار اعلام شده است.[۸]

وجه تسمیه[ویرایش]

شاهین‌دژ (قلعهٔ عقاب) پیش از اسلام برسر راه آتشکدهٔ آذرگشنسب قرار گرفته بود و بزرگان زرتشتی پس از زیارت این مکان مقدس، در ۳۰ کیلومتری غرب آن قلعه‌ای برای استراحت خود ساخته بودند که این قلعه به تدریج بزرگ و بزرگ‌تر شد و نهایتاً تبدیل به یک شهر کوچک گردید. شاهین به‌عنوان نگهبان این قلعه مورداستفاده قرار می‌گرفته و هم‌اکنون نیز در شمال این شهر صخره‌هایی معروف به لانهٔ عقاب موجود است. نام این شهر پس از اسلام به «صائین‌قلعه» و در دورهٔ پهلوی نیز به «صائین‌دژ» تغییر پیدا کرد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی به همان نام تاریخی «شاهین‌دژ» خوانده شد.[۱] منطقه افشار از دو قسمت مشخص و با دو آب و هوای متفاوت تشکیل یافت، و در منتهی‌الیه جنوب خاورای آذربایجان غربی، مابین بیجار، گروس، سقز، خمسه زنجان و سراسکند میانه واقع شد است. منطقه‌ای که مرکز آن تکاب است و معروف به یوخاری‌محال (محال علیا) و منطقه دیگر را که مرکز آن سایین قالا یا همان شاهین دژ فعلی است آشاقی‌محال (محال سفلی) می‌نامند.[۹]

مردم[ویرایش]

ساکنان شاهین‌دژ از گروه‌های مختلف قومیتی و مذهبی چادرنشین، روستانشین و شهرنشین تشکیل یافته‌اند. آذربایجانی‌ها، کردها، ارامنه، لک ها و زرتشتیان از جملهٔ این گروه‌ها هستند. اغلب ترکی آذربایجانی[۸]کل وزبان‌های دیگری مثل (کردی، کرمانجی و سورانی) در این منطقه رایج است. لک ها نیز که از ساکنان مناطق غربی ایران هستند.[۶][۱۰] دین عمده مردم شاهین دژ شیعه می‌باشد.[۸]

محله‌ها[ویرایش]

  • قره داش
  • باکری
  • قزلناو
  • شهرک آزادگان
  • شهرک جانبازان
  • شهرک فرهنگیان
  • شهرک شهید رجایی
  • قلی‌کندی
  • پاسداران
  • خرمده
  • کهنه کند

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ «ویژگی‌های جغرافیایی، تاریخی، سیاسی و اداری شهرستان». وب‌گاه فرمانداری شاهین‌دژ. بازبینی‌شده در ۲۱ آگوست ۲۰۱۲. 
  2. http://www.loghatnaameh.org/dehkhodaworddetail-b7fe59ac8e4247cb88f9c675314adbb5-fa.html
  3. http://dlib.ical.ir/site/catalogue/685516
  4. http://www.shahindezh-ag.ir/tabid/1512/Default.aspx?PageContentID=305
  5. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Farmandari1 وارد نشده‌است.
  6. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Fars وارد نشده‌است.
  7. پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ فرمانداری شاهین دژ - ترکیب جمعیتی
  9. محمدی، علی، تاریخ تکاب افشار، فصل هجدهم - وجه تسمیه تکاب وافشار صفحه ۹۳–۹۸
  10. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Rusta وارد نشده‌است.
  • اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۳ خ.
  • مختصات و ارتفاع