بویر احمدی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
بویراحمد
کل جمعیت
بیش ۲،۰۰۰،۰۰۰ نفر مجموع تقریبی جمعیت مناطق بویراحمدی نشین
مناطق با جمعیت قابل توجه

 ایران استان‌های کهگیلویه و بویراحمد فارس خوزستان اصفهان بوشهر چهارمحال و بختیاری - لردگان

کرمان - رابر[۱]
زبان‌ها
لری بویراحمدی
دین

(شیعه) (بهایی) (بی‌دین) (مسیحی)

«مسیحیان معمولاً نوکیشان ایمان آورده هستند که بیشترشان هم ساکن خارج هستند»
گروه‌های قومی مرتبط
دیگر اقوام ایرانی‌تبار

بویری، بیراحمدی یا بویراحمدی ایلی از مردم قوم لر است که منطقه ای حدود رشته کوه‌های دنا و تا یاسوج را شامل می‌شوند و ساکن استان‌ کهگیلویه و بویراحمد، هستند. بویراحمدی‌ها تقریباً در تمامی جنوب غرب ایران حضور دارند. در زمان جنگ که خوزستان تخلیه شد بیشتر بویراحمدی‌های خوزستان هم مجبور به ترک شهرهای خوزستان شدند و به کشورهای غربی رفتند، بسیاری دیگر از لرهای بویراحمد در زمان‌های شاه و اوایل انقلاب بخاطر اختلاف با حکومت‌ها که عموماً خان‌ها بودند ایران را ترک کردند که اکثراً شامل بویراحمدی‌های کهگیلویه و بویراحمد(دهدشت چرام و شهرستان بویراحمد) و خوزستان بودند و امروزه جمعیت زیادی از این ایل ساکن خارج هستند

مهم‌ترین رویدادهای تاریخی:

  1. جنگ دورگ مدین (در استان فارس)
  2. جنگ تنگ تامرادی (در استان کهگیلویه و بویراحمد)
  3. جنگ گجستان (در استان فارس)
  4. جنگ سمیرم، تصرف پادگان‌های نظامی (در استان اصفهان)
  5. سرکوب شیخ خزئل عرب جدایی طلب (در خوزستان)

ایل بویراحمدی از ترکیب ایلات و طوایف گوناگونی که در طول تاریخ در نتیجه فتوحات، مهاجرت‌های اجباری و پناهندگی‌ها به این سرزمین آمده‌اند پدید آمده‌است، به خاطر رواج زبان لری (که از زبان‌های جنوب غربی ایرانی است) در میان بویراحمدی‌ها یکی از گمان‌ها این است که ایشان بازماندگان ایرانیان اولیه ساکن در فارس باشند، گمان دیگر این است که ریشه در جاکی‌هایی که از سوریه به این سرزمین آمده‌اند دارند، غیر از اینها بویراحمدی‌ها ممکن است عناصر ترکی را از افشارها (که در دوره صفویه به‌طور گسترده به این منطقه وارد شده‌اند) به خود جذب کرده باشند.[۲] دایرة المعارف اسلامی به نقل از حمدالله مستوفی ایل بویر احمدی و چند طایفه دیگر از لر بزرگ را مهاجرانی از جبل السماق شام و با اصالت لر معرفی نموده‌است.[۳] براساس نظر مینورسکی، شرق‌شناس مشهور، این طوایف احتمالاً همان طوایف لری بوده‌اند که شهاب الدین العمری آن‌ها را ذکر کرده‌است. به گفته شهاب الدین العمری طوایفی از لرها در سوریه و مصر زندگی می‌کردند اما صلاح الدین ایوبی از چالاکی و زبردستی آنها در بالا رفتن از صخره‌های سرسخت به وحشت افتاد و دستور قتل‌عام آنها را صادر کرد. این روایت شاید علل برگشت این طوایف لر را به لرستان تا حدی روشن کند.[۴] سکندر امان الهی نیز ضمن تأیید نظر مینورسکی دلایل دیگری را نیز برای اشتباه بودن گفته حمدالله مستوفی ذکر کرده‌است. به گفته او زمان مهاجرتی که حمدالله مستوفی ذکر کرده با تاریخی که شهاب الدین العمری برای قتل‌عام لرها در سوریه و مصر آورده یکی است و طوایف مهاجر از سوریه احتمالاً همان لرهایی هستند که صلاح الدین ایوبی آنان را وادار به برگشت به لر بزرگ کرد.[۵]

تقسیمات[ویرایش]

قوم بویراحمدی شامل بیست و سه ایل است، در گذشته این قوم به سه بخش سیاسی بویراحمد گرمسیر، بویر احمد سردسیر اولیا و بویراحمد سردسیر سفلی تقسیم می‌شد که هر قسمت توسط یک خان که مقامی موروثی بود اداره می‌شد. مهمترین ایلات بویر احمدی بر اساس جمعیت و اثر سیاسی شان در گذشته عبارتند از: ایل لری و ایل سلیمانی که ساکن شهرستان رابر کرمان هستند وتامرادی، دشمن‌زیاری، چرامی، طیبی، قاید گیوی، گودرزی،طایفه گودسرابی، باطولی، عباسی طایفه آقایی شامل نرمابی، زنگوایی و بابکانی وتیرتاجی فارسی؛ طایفهعبداللهی، دشتموری شامل:طایفه بر آفتابی، اولاد میرزاعلی، [اولاد علی مؤمن جلیلی و تاس احمدی؛ و پانزده طایفه سید شامل سادات امام زاده علی، سادات محمودی و سادات رضا توفیق؛ غیر از این‌ها جلالی، و چهل طایفه کوچک دیگر نیز وجود دارند که دو سوم ایشان نامشان برپایه مکان سکونتشان است مانند طایفه چیتابی که در روستای چیتاب زندگی می‌کنند. هر طایفه بویراحمدی به چند تیره یا تاش تقسیم می‌شود، که بیشتر بر روابط قوم و خویشی استوارند.[۶]

پی‌نوشت[ویرایش]

  1. http://www.joshuaproject.net/people-profile.php
  2. Reinhold Loeffler, Gernot L. Windfuhr، دانشنامه ایرانیکا.
  3. https://www.cgie.org.ir/fa/publication/entryview/8119
  4. مینورسکی، ولادمیر. رساله لرها و لرستان. ترجمهٔ سکندر امان‌اللهی بهاروند و لیلی بختیاری. تهران، ۱۳۶۲. صفحه ۲۳. 
  5. امان الهی بهاروند، سکندر. قوم لر. تهران: انتشارات آگاه، ۱۳۷۰. صفحه ۳۵. 
  6. Reinhold Loeffler, Gernot L. Windfuhr، دانشنامه ایرانیکا.

منابع[ویرایش]