جبار باغچه‌بان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
جبار باغچه‌بان
جبار باغچه‌بان.jpg
نام اصلی میرزا جبار عسگرزاده
زمینهٔ کاری مبتكر آموزش ناشنوايان در ايران، پايه گذار آموزش و پرورش پيش دبستانی و از پيشگامان شعر و ادبيات كودكان.
زادروز ۱۲۶۴
ایروان, امپراتوری روسیه
مرگ ۴ آذر ۱۳۴۵
تهران
فرزندان ثمین باغچه‌بان ثمینه باغچه‌بان و پروانه باغچه‌بان
وب‌گاه رسمی وب‌گاه جبار باغچه‌بان

میرزا جبار عسگرزاده معروف به جبار باغچه‌بان (۱۲۶۴، ایروان - ۴ آذر ۱۳۴۵) بنیان‌گذار نخستین کودکستان و نخستین مدرسه ناشنوایان ایران در تبریز است. او همچنین اولین مؤلف و ناشر کتاب کودک در ایران است.[۱]

زندگی و فعالیت‌ها[ویرایش]

میرزا جبار عسگرزاده به سال ۱۲۶۴ در شهر ایروان پایتخت کنونی جمهوری ارمنستان به دنیا آمد و جدّش از مردم تبریز و یا ارومیه[۲][۳] بود. او ابتدا در تبریز کودکستانی را تحت عنوان «باغچه اطفال» دایر کرد و به همان خاطر خود را باغچه‌بان نامید.

او مدرسه ناشنوایان را در سال ۱۳۰۳ با وجود مخالفت‌های زیاد از جمله رئیس فرهنگ وقت دکتر محسنی در تبریز دایر کرد.[۴] این کلاس جنب باغچه اطفال باغچه‌بان در کوچه انجمن در ساختمان معروف به عمارت انجمن تأسیس شد.[۱]

او از سال ۱۳۰۷ خورشیدی علی‌رغم دشواری‌های وسیع چاپ و کلیشه، چاپ کتاب‌های ویژه کودکان را با نقاشی‌هایی که خود می‌کشید آغاز کرد. یکی از کتاب‌های وی با عنوان «بابا برفی» توسط کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به چاپ رسیده و شورای جهانی کتاب کودک آن را به عنوان بهترین کتاب کودک انتخاب کرد.[۱][۵] ثمین باغچه‌بان، آهنگساز و نویسنده، یکی از فرزندان جبار باغچه‌بان است.

ابتکارات[ویرایش]

ابتکارات ویژه باغچه‌بان در آموزش عبارت بودند از[۶][۷]:

  • روش شفاهی در تعلیم ناشنوایان
  • آموزش روش حساب ذهنی به ناشنوایان
  • گاهنجار (گاه‌نما) وسیله‌ای برای نشان دادن پستی و بلندی‌های اقیانوس‌ها روی نقشه به کودکان
  • الفبای گویا
  • گوشی استخوانی یا تلفن گنگ

آثار[ویرایش]

تهران، دبستان ناشنوایان. ۱/۳/۱۳۱۹
  • برنامه کار آموزگار - ۱۳۰۲
  • الفبای آسان - ۱۳۰۳
  • الفبای دستی مخصوص ناشنوایان - ۱۳۰۳
  • خانم خزوک - ۱۳۰۷
  • زندگی کودکان - ۱۳۰۸
  • گرگ و چوپان - ۱۳۰۸
  • پیر و ترب - ۱۳۱۱
  • بازیچه دانش - ۱۳۱۱
  • دستور تعلیم الفبا - ۱۳۱۴
  • علم آموزش برای دانشسراها - ۱۳۲۰
  • بادکنک - ۱۳۲۴
  • الفبای خودآموز برای سالمندان - ۱۳۲۶
  • پروانه‌نین کتابی - ۱۳۲۶
  • الفبا - ۱۳۲۷
  • اسرار تعلیم و تربیت یا اصول تعلیم الفبا - ۱۳۲۷
  • الفبای گویا - ۱۳۲۹
  • برنامهٔ یک‌ساله - ۱۳۲۹
  • کتاب اول ابتدایی - ۱۳۳۰
  • حساب - ۱۳۳۴
  • کتاب اول ابتدایی - ۱۳۳۵
  • آدمی اصیل و مقیاس واحد آدمی - ۱۳۳۶
  • درخت مروارید - ۱۳۳۷
  • خیام آذری - ۱۳۳۷
  • رباعیات باغچه‌بان - ۱۳۳۷
  • روش آموزش کر و لال‌ها - ۱۳۴۳
  • من هم در دنیا آرزو دارم - ۱۳۴۵
  • بابا برفی - ۱۳۴۶
  • عروسان کوه - ۱۳۴۷
  • زندگینامهٔ باغچه‌بان به قلم خودش - ۱۳۵۶
  • شب به سر رسید - ۱۳۷۳
  • کبوتر من - ۱۳۷۳

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ صمد سرداری‌نیا. «جبار باغچه‌بان». در مشاهیر آذربایجان. چاپ دوم. تبریز: انتشارات شایسته، ۱۳۷۹. 
  2. زندگی نامه جبار باغچه بان - به قلم خودش ،تهران ،چاپ،ارژنگ،1356 - پدرم از اهالی (رضائیه) ارومیه بوده که برای قنادی و بنایی به ایروان رفته بودیم
  3. پیشگامان تاریخ و فرهنگ آذربایجان - امیر چهره گشا - تکدرخت - 1391 - صفحه 31 - شماره 1 پاورقی
  4. طراحی ساختمان این مدرسه را معمار نوگرای ایرانی، پل آبکار انجام داد. (منبع: کتاب تهران، جلد اول، انتشارات روشنگران: زمستان ۱۳۷۰، ص۸۸.)
  5. «کودک و فرهنگ کتابخوانی». Deutsche Welle. بازبینی‌شده در ۲ آوریل ۲۰۰۸. 
  6. ابداع طرحهای نو توسط باغچه‌بان - ۱۳۸۲/۱۰/۰۷به نقل از فرنوش زیدآبادی (گروه فرهنگ و جامعه) رادیو فرهنگ
  7. «روز ملی ناشنوايان، هفته جهانی بزرگداشت ناشنوايان». IRIB. بازبینی‌شده در ۲ آوریل ۲۰۰۸. 

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]