ثمین باغچه‌بان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ثمین باغچه‌بان
زادروز ۱۳۰۴
تبریز
درگذشت ۲۹ اسفند ۱۳۸۶
استانبول
ملیت ایرانی
سبک موسیقی سمفونیک ایرانی
آثار
  • سوییت سمفونیک بومی‌وار
  • آلبوم رنگین کمون (برای کودکان)
  • رباعی (برای آواز و پیانو)
  • تنظیم ترانه‌های محلی ایرانی برای آواز گروهی
  • کتاب چهره‌هایی از پدرم
  • ترجمه کتاب‌های یاشار کمال و عزیز نسین
همسر اِولین باغچه‌بان
فرزندان کامبیز، کاوه، فرهنگ
والدین جبار باغچه‌بان


ثمین باغچه‌بان (۱۳۰۴ تبریز - ۲۹ اسفند ۱۳۸۶، استانبول) آهنگساز، شاعر، نویسنده و مترجم ایرانی است.[۱]

زندگی[ویرایش]

ثمین باغچه‌بان در سال ۱۳۰۴ در تبریز به دنیا آمد. او کودکی خود را در شیراز گذراند و در ۷ سالگی با خانواده‌اش به تهران رفت و تحصیلاتش را در آنجا گذراند. ثمین باغچه‌بان علاقه به یادگیری پیانو داشت ولی به علت نبود پیانو در خانه و عدم استطاعت مالی خانواده، و از آن‌جا که مادرش ویلون داشت، مجبور به برگزیدن ویلون شد؛ ولی ویلون مادرش هم به علت تعمیر نامناسب صدای مناسبی نداشته و مورد قبول هنرستان موسیقی نبود. از آنجا که می‌توانست ساز ابوا را از هنرستان قرض بگیرد، این ساز را در نهایت برگزید. او طی طرحی که رضاشاه با آتاترک برای اعزام دانشجو امضا شده بود به ترکیه رفت. طی این طرح، ۱۲۰ دانشجو در گروه‌های ۲۰ نفری به ترکیه اعزام می‌شدند. او در گروه آخر اعزام شد.[۲]

او در آنکارا با اِولین باغچه‌بان که خواننده و پیانیست اهل ترکیه[۳] آشنا شد و با او ازدواج کرد. شعر زیر بخشی از سروده جبار باغچه‌بان (پدر ثمین باغچه‌بان) در وصف عروسش اِولین است:[۲]

ای خندهٔ تو گل روانم اِولین آواز خوشت صفای جانم اِولین
بازی کند انگشت تو در پردهٔ ساز با نالهٔ دلسوز نهانم اِولین
روشن شده از شمع قدت خانهٔ ما تابد رخ تو چو ماه در لانهٔ ما

پس از پایان تحصیل در کنسرواتوار دولتی آنکارا، آنها به ایران آمدند و در هنرستان عالی موسیقی (کنسرواتوار تهران) استخدام شدند. ثمین آهنگسازی درس می‌داد و اِولین آواز و پیانو.[۱]

ثمین فرزند جبار باغچه‌بان (جبار عسکرزاده) بود و کتابی درباره پدرش در ایران منتشر کرده‌است که «چهره‌هایی از پدرم» نام دارد و در تیراژ محدود ۱۱۰۰ نسخه منتشر شده‌است.[۴]

آثار[ویرایش]

یکی از نخستین و مشهورترین آثار ثمین باغچه‌بان، «سوییت سمفونیک بومی‌وار» (برای ارکستر سمفونیک) است که در سال ۱۳۳۲ خورشیدی به پایان رسید و برای نخستین بار به رهبری فرشاد سنجری، رهبر میهمان ارکستر سمفونیک تهران به اجرا در آمد. این اثر در سه بخش و با الهام از چند ترانه محلی ایرانی آفریده شده است.[۵]

از دیگر آثار معروف باغچه‌بان، آلبوم «رنگین کمون»، برای کودکان است که با همکاری ارکستر سمفونیک رادیو وین به رهبری توماس کریستین داوید، گروه همسرایان میترا (فرح) به رهبری اِولین باغچه‌بان اجرا و ضبط شده است. تکخوانان این آلبوم، بهجت قصری (سوپرانو) و اِولین باغچه‌بان (متسوسوپرانو) هستند.[۴]

ثمین باغچه‌بان و خانواده‌اش چند سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران برای همیشه به ترکیه مهاجرت کردند. او در ۲۹ اسفند ۱۳۸۶ در استانبول درگذشت.

آرامگاه ثمین باغچه‌بان در گورستان ایرانیان استانبول

باغچه‌بان کتابهایی از عزیز نسین نویسنده طنزنویس ترک و یاشار کمال را نیز به فارسی ترجمه کرده‌است.[۶][۷]

گزیده آثار[ویرایش]

  • سوییت سمفونیک «بومی‌وار» برای ارکستر سمفونیک
  • «رباعی» روی سروده‌های باباطاهر (برای آواز و پیانو)
  • «تو بیو» بر پایه ترانه محلی بختیاری (برای آواز گروهی)
  • مجموعه رنگین کمون برای تکخوانان، آواز گروهی و ارکستر.
  • «شُلیل» و «ویرانه» (برای ارکستر زهی)
  • ترجمه کتاب‌های یاشار کمال
  • ترجمه و معرفی عزیز نسین

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «رنگین کمان کودکی ما بود... ؛ به یاد ثمین باغچه بان». بی‌بی‌سی فارسی، ۰۶ آوریل ۲۰۰۸. بازبینی‌شده در ۸ آوریل ۲۰۰۸. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «رنگین کمون آسمان کودکی؛ دیدار با ثمین و اولین باغچه‌بان». بی‌بی‌سی فارسی، ۴ آوریل ۲۰۱۲. بازبینی‌شده در ۴ آوریل ۲۰۱۲. 
  3. رادیو زمانه
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ «ثمین باغچه بان درگذشت». بی‌بی‌سی فارسی، ۵ آوریل ۲۰۰۸. بازبینی‌شده در ۶ آوریل ۲۰۰۸. 
  5. ««موسیقی دانان ایرانی» (جلد یکم)، نوشته پژمان اکبرزاده». انتشارات نوید/پارس تایمز، 7 سپتامبر ۲۰۰۲. بازبینی‌شده در ۲۳ نوامبر ۲۰۱۴. 
  6. «نوروز تو راه نیست!». وب‌گاه گفتگوی هارمونیک، ۱۶ فروردین ۱۳۸۷. بازبینی‌شده در ۶ آوریل ۲۰۰۸. 
  7. تو خواب ناز...(روزنامه اعتماد)

پیوند به بیرون[ویرایش]