دوران نوسنگی و مس‌سنگی در ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
نوشتار وابسته: معماری نوسنگی و مس‌سنگی در ایران
دوران نوسنگی و مس‌سنگی در ایران
موقعیت سکونت‌گاه‌های شاخص دوران نوسنگی و مس‌سنگی در ایران
گسترهٔ تاریخی
آغاز یکجانشینی در ایرانحدود ۱۰٫۰۰۰ سال پیش
آغاز دوران نوسنگی با سفالحدود ۸٫۴۰۰ سال پیش
آغاز دوران مس‌سنگیحدود ۶٫۵۰۰ سال پیش
پایان عصر سنگ و برآمدن تمدن‌های عصر برنزحدود ۵٫۴۰۰–۵٫۳۰۰ سال پیش
گسترهٔ جغرافیایی
جنوب غربی ایران
جوامع اولیهٔ جلگهٔ خوزستانعلی‌کُش، چغابنوت، چغاگلان، تپهٔ تولایی
جوامع دشت فارستل موشکی، تل جری، تل باکون
جوامع پیچیدهٔ جلگهٔ خوزستانچغامیش، شوش‏۱، شوش‏۲، چغاسفید
زاگرس مرکزیتپه گنج‌دره، تپه عبدالحسین، تپه گوران، تپهٔ سراب، گودین‌تپه
شمال غربی ایرانتپه حاجی فیروز، تپه دالما
جنوب شرقی ایرانتل ابلیس، تپه یحیی ، تل آتشی
فلات مرکزی ایران
پیش‌ازسفالتپه‌های سنگ‌چخماق
با سفالتپه زاغه، تپه حصار، تپه سیلک
مس‌سنگیسیلک، تپه قبرستان
فلات شمالی ایرانراشک ۳

دوران نوسنگی و مس‌سنگی در ایران تقریباً از ۱۰۰۰۰ سال پیش آغاز می‌شود و تا حدود ۵۲۰۰ سال پیش ادامه می‌یابد. البته در همه مناطق ایران امروزی، این دوره بندی یکسان نیست. در این دوره انقلاب نوسنگی رخ می‌دهد، کشاورزی و دامپروری پدید می‌آید و یکجانشینی شکل می‌گیرد. بتدریج دولتشهرهای اولیه ظهور می‌کنند.

این دوره به دوره پیش‌ایلامی ختم می‌شود که تقریباً مقارن با اختراع خط و عصر برنز است.

بافتار[ویرایش]

تقسیم‌بندی سه‌گانه اعصار
عصر تاریخی
دوره لاتن   نیاتاریخی
دوره هالشتات
عصر آهن
  پسین  
میانه
پیشین
عصر برنز
دوران نوسنگی عصر مس  
نوسنگی با سفال پیشاتاریخ
نوسنگی پیش از سفال ب
نوسنگی پیش از سفال آ
میان‌سنگی میان‌سنگی
پارینه‌سنگی پسین
میانه
پیشین
عصر سنگ

باستان‌شناسان سکونت‌گاه‌های دوران نوسنگی را به دو گروه کلی «نوسنگی پیش‌ازسفال» و نوسنگی با سفال تقسیم می‌کنند.[۱][۲] ایشان همچنین قائل به وجود دوران گذاری بین دوران نوسنگی و عصر برنز هستند که به «دوران مس‌سنگی»[الف] موسوم است.

دوره نوسنگی[ویرایش]

دیوارنگاری غار دوشه، خرم‌آباد لرستان، حدود هزاره هشتم پیش از میلاد

دوره نوسنگی در ایران از ۱۰۰۰۰ سال پیش تا ۷۵۰۰ سال پیش را دربرمی گیرد. به علت سردی آب و هوا، تقریباً هزار سال طول کشید تا عصر نوسنگی از هلال حاصل‌خیز به فلات ایران برسد و امکان کشاورزی مهیا شود. سکونتگاه‌های نوسنگی یافت شده در ایران همگی در محل‌هایی هستند که امکان کشت دیم فراهم بوده‌است. از سوی دیگر، احتمالاً دامپروری از سرزمین کردستان آغاز شد و سپس به دیگر نواحی گسترش یافت. البته تا کنون فقط نواحی غرب و جنوب غرب ایران در کوه پایه‌های زاگرس و دشت خوزستان مورد کاوش قرار گرفته‌است.[۳]

دوره مس‌سنگی[ویرایش]

یادداشت[ویرایش]

  1. یا «عصر کالکولتیک»

منابع[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]