زبان مغولی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
زبان مغولی
монгол хэл
ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠬᠡᠯᠡ
زبان بومی درفلات مغولستان
منطقههمه مناطق مغولستان و مغولستان داخلی؛ بوریاتیا، قالمیقستان، بخش‌هایی از استان ایرکوتسک، سرزمین زابایکالسکی در روسیه؛ بخش‌هایی از استان‌های لیائونینگ، جی‌لین، هیلونگ‌جیانگ، سین‌کیانگ، گانسو و چینگهای در چین؛ استان ایسیک‌کول در قرقیزستان
شمار گویشوران
۵٫۲ میلیون  (۲۰۰۵)[۱]
مغولی‌تبار
  • مغولی‌تبار مرکزی
    • زبان مغولی
گونه‌های نخستین
گونه‌های معیار
خالخا (مغولستان)
چاخار (چین)
گویش‌ها
مغولی سنتی (در چین و مغولستان)
سیریلیک (در مغولستان و روسیه)
بریل مغولی
وضعیت رسمی
زبان رسمی در
 مغولستان

 چین

تنظیم‌شده توسطمغولستان:
شورای زبان کشور،[۳]
چین:
شورای امور زبان و ادبیات[۴]
کدهای زبان
ایزو ۶۳۹-۱mn
ایزو ۶۳۹-۲mon
ایزو ۶۳۹-۳mon – کد همگانی
کدهای اختصاصی:
khk – مغولی خالخا
mvf – مغولی پیرامونی
گلاتولوگmong1331[۵]
زبان‌شناسیpart of 44-BAA-b
این نوشتار شامل نمادهای آوایی آی‌پی‌ای است. بدون پشتیبانی مناسب تفسیر، ممکن است علامت‌های سوال، جعبه یا دیگر نمادها را جای نویسه‌های یونی‌کد ببینید.

زبان مُغولی (در مغولی: Монгол) زبانی رایج در جمهوری مغولستان و بخش‌هایی از چین و فدراسیون روسیه است. شمار گویشوَران آن ۵٫۲ میلیون در سال ۲۰۰۵ است و اصلی‌ترین و پر گویشورترین زبان از خانواده زبانی زبان‌های مغولی است.

مغولی جزو زبان‌های آلتایی است و ارتباط دستوری و واژگانی با زبان‌های ترکی و تونگوزی دارد. دیگر زبان‌های مرتبط با مغولی، زبان کالمیک در شمال قفقاز، بوریاتی در سیبری شرقی، چند زبان اقلیتی در آسیای مرکزی و چین است. ۹۰٪ گویشوران مغولی در مغولستان ساکن هستند.

گویش اصلی مغولی گویش خالخا نام دارد که در شهر اولان‌باتور، پایتخت مغولستان، صحبت می‌شود. گویش دیگر مغولی در مغولستان داخلی (چین) و مغولستان شمالی صحبت می‌شود که متکلمان آن یک میلیون از خالخا بیشترند.

کتاب تاریخ سری مغولان که دربارهٔ پاره‌ای حوادث و وقایع تاریخی امپراتوری عظیم مغولان است، از آثار ارزشمند به زبان مغولی است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام ReferenceA وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  2. "China". Ethnologue.
  3. "Törijn alban josny helnij tuhaj huul'". MongolianLaws.com. 2003-05-15. Archived from the original on 2009-08-22. Retrieved 2009-03-27. The decisions of the council have to be ratified by the government.
  4. "Mongγul kele bičig-ün aǰil-un ǰöblel". See Sečenbaγatur et al. 2005: 204.
  5. Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "Mongolian". Glottolog 2.2. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.

Wikipedia contributors, "Mongolian language," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mongolian_language&oldid=184018627 (accessed January ۱۷، ۲۰۰۸).

الگو:کد زبان‌های معرفی‌شده در ایزو ۶۳۹–۳ که حرف اول عنوان بین‌المللی آنها حرف K است الگو:کد زبان‌های معرفی‌شده در ایزو ۶۳۹–۳ که حرف اول عنوان بین‌المللی آنها حرف M است