ملوک شبانکاره
Šwānkāra | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ۱۰۳۰–۱۴۲۴ | |||||||||||
 نقشه ایران طی دوران هرج و مرج ۱۳۲۸–۱۳۸۴، قلمرو ملوک شبانکاره به رنگ بنفش است. | |||||||||||
| پایتخت | ایج | ||||||||||
| دین(ها) | اسلام سنی | ||||||||||
| حکومت | پادشاهی (کنفدراسیون ملوک الطوایفی) | ||||||||||
| امیر/ملک | |||||||||||
• ۱۰۳۰–۱۰۷۸ | فضلویه | ||||||||||
• c.۱۳۱۰ (?)-۱۳۵۵ | اردشیر | ||||||||||
| تاریخ | |||||||||||
• بنیانگذاری | ۱۰۳۰ | ||||||||||
• سرنگونی شبانکاره توسط تیموریان | ۱۴۲۴ | ||||||||||
| |||||||||||
ملوک شبانکاره (به کردی: شوانکاره، Şiwankaran) حکومتی پادشاهی کُردتبار[۱][۲][۳][۴][۵][۶][۷][۸][۹][۱۰][۱۱][۱۲][۱۳] در منطقه دارابگرد بود که از سال ۴۴۸ تا سال ۷۵۶ قمری بر بخشهایی از جنوب ایران به مرکزیت ایج را تصرف و حکومت میکرد. این دودمان سرانجام به دست آل مظفر برچیده شد.
پیشینه
[ویرایش]دکتر جمشید صداقتکیش، استاد تاریخنگار و پژوهشگر برگزیده کشوری دربارهٔ ایج (پایتخت ملوک شبانکاره) میگوید:[۱۴]
کُردان شبانکاره بازماندگان ساسانیان در فارس بودهاند و ایالت شبانکاره شهرستانهای امروزی استهبان، نیریز، داراب از سال ۴۴۸ هجری قمری به مدت ۳۰۸ سال با ۲۹ پادشاه، سلطنت میکنند و پایتخت آنها شهر ایگ (در مجاورت ایج کنونی استهبان) بوده و آثار باستانی آنها ۴۰ برکه و مسجد سنگی در کوه میباشد که این برکهها از نظر معماری در جهان نمونه ندارند و مسجد سنگی در کوه مانند تاق بیستون در اندازه کوچکتر میباشد.».
تبار حاکمان شبانکاره به گفته نویسنده مجمعالانساب شبانکاره به اردشیر ساسانی [پسر بابک] میرسید[۱۵] به گفته ابن بلخی شبانکارهها پس از حمله اعراب به ایران، به کوهها پناه بردند و به گوسفندداری پرداختند. آنها سرانجام در دوره ابو منصور پولادستون فرزند باکالیجار دارابگرد را تسخیر کردند. او تیرههای شبانکاره را اسماعیلیان، رامانیان، کرزوبیان، مسعودیان و شکانیان معرفی میکند و ملوک شبانکاره را از تیره اسماعیلیان و از نوادگان اردشیر ساسانی میداند.[۱۶]علیاکبر دهخدا نیز مادر بابک (پدر اردشیر بابکان) را از خاندان بازرنگی که از عشایر شبانکاره بودند، میداند[۱۷]
فهرست ملوک
[ویرایش]ملوک شبانکاره که ۱۵ تن بودهاند به ترتیب زیر حکومت کردهاند (قمری):
- فضلویه (۴۵۹–۴۴۸)
- نظامالدین یحیی بن حسن (؟ -۴۵۹)
- نظامالدین محمودبن نظام الدین یحیی (؟ -؟)
- قطبالدین مبارز از (۶۲۴-؟)
- ملک مظفرالدین محمد بن المبارز (۶۵۸–۶۲۴)
- قطبالدین مبارز بن ملک مظفرالدین (۶۵۹–۶۵۸)
- نظامالدین حسن بن محمد مظفرالدین (۶۶۲–۶۵۹)
- نصرهالدین ابراهیم بن محمد مظفرالدین (۶۶۴–۶۶۲)
- جلالالدین طیب شاه (۶۸۱–۶۶۴)
- بهاالدین اسماعیل (۶۸۸–۶۸۱)
- نظامالدین حسن بن طیب شاه (۷۲۵–۶۸۸)
- نصرهالدین ابراهیم بن اسماعیل (؟ -۷۲۵)
- ملک رکنالدین حسن بن اسماعیل (۷۳۵-؟)
- تاجالدین جمشید بن اسماعیل (۷۴۲–۷۳۵)
- ملک اردشیر (۷۵۶–۷۴۲)
منابع
[ویرایش]- ↑ تاریخ کرد و کردستان. مردوخ کردستانی. ص. ۹۹.
- ↑ Shabānkāra”, in: Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Büchner, V.F. and Bosworth, C.E.
- ↑ First Ensclopedia of islam, volume VII. E. J. BRILL'S. ص. ۲۴۰.
- ↑ The Persian Gulf in History. Palgrave Macmillan. ۲۰۰۹. ص. ۹۱.
- ↑ The Kurds: a Conscise Handbook. Mehrdad Izady. ص. ۹۴.
- ↑ The New Cambridge History of Islam, volume 3. ص. ۶۱.
- ↑ کلیفورد ادموند باسورث (ویراستار). The Cambridge History of Iran, Volume 5. Cambridge University press. صص. ۲۴, ۴۶, ۷۸, ۸۰, ۸۶, ۹۰, ۱۷۳.
- ↑ The Geographical Part of the Nuzhat Al Qulub, 1915, translated by Guy Le Strange. حمدالله مستوفی. ص. ۱۳۷.
- ↑ «KURDISH TRIBES». Encyclopaedia Iranica (به انگلیسی). دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۵-۱۴.
- ↑ برتولد اشپولر (ویراستار). Faḍlawayh", Encyclopaedia of Islam.
- ↑ Challenging narratives of ‘Missionary’ Ismaʿilism in Buyid Iran: Reconsidering the Sira of al-Muʾayyad fī al-Din al-Shirazi through socio-economic contextualisation. Marc Czarnuszewicz. ۲۰۲۳. ص. ۲۲. کاراکتر line feed character در
|عنوان=در موقعیت 83 (کمک) - ↑ The Desline of Iranshahr. Peter Christensen. ص. ۳۱۶.
- ↑ Islamic Desk Reference. E.J. Brill. ۱۹۹۴. ص. ۴۰۶.
- ↑ کتاب کردان شبانکاره شامل ۳۴۳ صفحه- انتشارات علمی کالج
- ↑ مجمع الانساب ص 151
- ↑ ابن بلخی، فارسنامه، ۱۶۴.
- ↑ علامه دهخدا. «لغتنامه دهخدا». https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary/detail/257891?title=کرد. پیوند خارجی در
|وبگاه=وجود دارد (کمک); پارامتر|پیوند=ناموجود یا خالی (کمک)
- جمشید صداقت کیش
- سرانجام کردان فارس
- کردان شبانکاره
- علیرضا رمضانی تاریخ شبانکاره
دیوید نیل مکنزی میگوید: اگر به حدود دوران گسترش امپراتوری عربها نگاه کنیم، خواهیم یافت که عنوان کرد با رمهگر و کوچگر دارای یک معنی است.