مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران در راستای تأمین نیازهای تحقیقاتی و پژوهشی کشور ایران در زمینه­ فلسفه، حکمت و دانش‌های وابسته به آن‌ها تشکیل شده‌است. این مؤسسه به همین منظور هر هفته جلسات هفتگی آزاد با سخنرانی یکی از صاحب‌نظران در فلسفه و دانش‌های مرتبط در دفتر خود که به «خانه حکمت و فلسفه» معروف است، برگزار می‌کند. این جلسات از شبکه ۴ سیمای جمهوری اسلامی پخش می‌شود.

تاریخچه

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران در مهرماه ۱۳۵۳ به صورت یک تشکل خصوصی پایه گذاری شد. پایه‌گذار آن سید حسین نصر بود که به تشویق ریموند کلیبانسکی، رئیس وقت موسسه بین‌المللی فلسفه در فرانسه، این مؤسسه را با نام اولیه «انجمن شاهنشاهی حکمت و فلسفه ایران» به منظور معرفی نوشته‌ها و پژوهش‌های انجام شده در زمینه فلسفه و عرفان در ایرانِ پیش و پس از اسلام و برای آشنا ساختن ایرانیان با مکتب‌های فکری فلسفه غربی و شرقی بنیان گذاشت. پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران تا سال ۱۳۶۱ فعالیت‌های انجمن متوقف شد. در سال ۱۳۶۳، انجمن حکمت و فلسفه ایران و ۱۲ موسسه دیگر زیر نظر وزارت علوم و موسسه مطالعات فرهنگی (پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی کنونی) قرار گرفت. در آذر ماه ۱۳۷۷ انجمن به طور رسمی ثبت شد و در سال ۸۰ به «مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران» تغییر نام داد. این مؤسسه که پیش از این در قالب دو پژوهشکده «حکمت و ادیان» و «تاریخ و فلسفه علم» فعالیت می‌کرد که بر اساس مصوبه شورای گسترش آموزش عالی در خردادماه ۱۳۸۰ در ساختار جدید به فعالیت خود ادامه می‌دهد.

فعالیت‌ها

فعالیت‌های مؤسسه در شش حوزه تعریف شده‌­اند:

• فلسفهٔ غرب به مدیریت دکتر غلامرضا اعوانی
• فلسفهٔ اسلامی به مدیریت دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی
• کلام به مدیریت دکتر مصطفی محقق داماد
• مطالعات علم به مدیریت دکتر حسین معصومی همدانی
• ادیان و عرفان به مدیریت دکتر شهرام پازوکی
• منطق به مدیریت دکتر ضیاء موحد.

همایش‌ها

این مؤسسه تاکنون برگزارکننده چند همایش ملی و بین‌المللی در زمینه موضوعات مختلف فلسفی بوده‌است:

• همایش بین‌المللی کانت در سال ۱۳۸۳
• همایش بین‌المللی مولانا در سال ۱۳۸۶
• همایش غزالی در سال ۱۳۸۷
• همایش بین المللی فلسفه‌اسلامی و چالش‌های جهان امروز در سال ۱۳۸۸

کتابشناسی

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران در کنار انتشار مجله جاویدان خرد، ناشر کتاب‌های متعددی در زمینه فلسفه نیز بوده‌است که از آن جمله‌اند:

• یهودیت: بررسی تاریخی (اپستاین، ۱۳۸۸)
• یادی از هانری کربن (پازوکی، ۱۳۸۲)
• وجود روابط مستقل در فلسفه اسلامی (ابرهیمی‌دینانی و اسماعیلی، ۱۳۸۳)
• مولانا و دین (اعوانی، ۱۳۸۶)
• مولانا و جهان معاصر (اعوانی، ۱۳۸۶)
• کاوش‌های عقل نظری (حائری‌یزدی، ۱۳۸۴)
• کاست‌ها و نژادها (شوان، ۱۳۸۸)
• قرائت تأملات دکارت (برکن، ۱۳۸۹)
• عام و خاص در اخلاق (دباغ، ۱۳۸۸)
• روابط حکمت اشراق و فلسفه ایران باستان (کربن، ۱۳۸۵)
• درآمدی بر اندبشه لویناس (دیویس، ۱۳۸۶)

و ده‌ها عنوان کتاب ترجمه و تألیف دیگر.

دیگر فعالیت‌ها

در ۳ فروردین‌ماه سال ۱۳۹۱، مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران با انجمن فلسفی گرجستان تفاهمنامه همکاری علمی امضا کرد. این جلسه با حضور مجید صابر، سفیر جمهوری اسلامی ایران در گرجستان، و به منظور همکاری بیشتر در زمینه‌های علمی و پژوهشی انجام گرفت.

در ۳ تیر ۱۳۹۱ نشست یک روزه ای با عنوان ذهن، منطق و محاسبه به مناسبت یک صدمین سالروز تولد آلن تورینگ در محل موسسه برگزار شد.

ریاست موسسه

غلامرضا اعوانی رئیس پیشین موسسه بود که در مردادماه ۱۳۹۰ به دستور وزیر علوم، کامران دانشجو، برکنار و حجه‌الاسلام عبدالحسین خسروپناه به جای وی منصوب شد. این انتصاب با اعتراض‌هایی همراه بوده‌است.

منابع

• وب سایت مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
• خندق‌آبادی، حسین. «جست‌وجوگر سنت‌های اصیل». مهرنامه، ش. ۱۰ (فروردین ۱۳۹۰). 
• «آشنایی با مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران». همشهری آنلاین، ۱۵ بهمن ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۸ فروردین ۱۳۹۱. 
• «برکناری دکتر اعوانی از مؤسسه حکمت و فلسفه ایران». خبرآنلاین، ۱۲ مرداد ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۸ فروردین ۱۳۹۱. 
• «تاریخ فلسفه معاصر ایران در محاصره آهن‌ها». روزنامه شرق، ۱۹ تیر ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۸ فروردین ۱۳۹۱. 
• «با رئیس جدید مؤسسه حکمت و فلسفه ایران آشنا شوید». خبرآنلاین، ۱۲ مرداد ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۸ فروردین ۱۳۹۱. 
• «تفاهمنامه همکاری موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران با انجمن فلسفی گرجستان». خبرگزاری فارس، ۴ فروردین ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۸ فروردین ۱۳۹۱. 
• «مجموعه کتاب‌های موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه». وبگاه راسخون. بازبینی‌شده در ۸ فروردین ۱۳۹۱. 
• «آشنایی با رئیس جدید مؤسسه حکمت و فلسفه ایران». خبرگزاری مهر، ۱۱ مرداد ۹۰. بازبینی‌شده در ۸ فروردین ۱۳۹۱. 
• «دیدار معاون وزیر علوم با اعوانی». خبرگزاری مهر، ۱۲ مرداد ۹۰. بازبینی‌شده در ۸ فروردین ۱۳۹۱. 
• «برگزاری کنگره بین‌المللی مولوی در آبان ۱۳۸۶». پایگاه ویژه اینترنتی سال بزرگداشت مولانا. بازبینی‌شده در ۸ فروردین ۱۳۹۱. 
• «فراخوان مقاله همایش بین‌المللی کانت». وبگاه معماران. بازبینی‌شده در ۸ فروردین ۱۳۹۱. 
• «اعلان فراخوان همایش بررسی زندگی و آثار غزالی». خبرگزاری کتاب ایران، ۱۷ مهر ۱۳۸۷. بازبینی‌شده در ۸ فروردین ۱۳۹۱. 
• «همایش بین‌المللی «فلسفه اسلامی و چالشهای جهان امروز» گشایش یافت». خبرگزاری مهر، ۱۹ آبان ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۸ فروردین ۱۳۹۱. 

پیوند به بیرون

• کتابخانه مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران