زبان‌های چینی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
زبان چینی
汉语/漢語, 华语/華語 یا 中文
Hànyǔ, Huáyǔ, یا Zhōngwén
Hanyu trad simp.svg
سخن‌گویان جمهوری خلق چین , تایوان , سنگاپور, مالزی, ایالات متحده آمریکا, کانادا, فیلیپین, استرالیا, تایلند, ویتنام, اندونزی, موریس, پرو و مکان‌های دیگر که چینی‌ها زندگی می‌کنند سال تدوین ۲۰۱۱
کل سخن‌گو حدود ۱٫۴~۱٫۶ میلیارد
خانواده‌های زبانی چینی‌تبتی
Standard forms
گویش‌ها
گویش وو (چینی) (including Shanghainese)
زبان کانتونی (including Cantonese-Taishanese)
Eastern Min (including Fuchow)
مین نان (including Amoy, Taiwanese)
Teochew (شامل Swatow, Chaozhou, Jieyang, parts of Shanwei/Meizhou)
رسم‌الخط حروف چینی, zhuyin fuhao, پین‌یین, شیاو جینگ
وضعیت رسمی
زبان رسمی در Flag of the United Nations.svg سازمان ملل متحد

Flag of the People's Republic of China.svg چین Flag of the Republic of China.svg جمهوری چین
Flag of Singapore.svg سنگاپور (یکی از زبان‌های رسمی)
Wa State (alongside the Wa language)

زبان اقلیت Flag of the United States.svg ایالات متحده آمریکا (اقلیت)
Flag of Malaysia.svg مالزی (اقلیت)
Flag of the Philippines.svg فیلیپین (اقلیت)
تنظیم کننده In the PRC: National Commission on Language and Script Work[۱]
In the ROC: National Languages Committee
در سنگاپور: Promote Mandarin Council/Speak Mandarin Campaign[۲]
کدهای زبان
ISO 639-1 zh
ISO 639-2 chi B  zho T
ISO 639-3 zhoMacrolanguage
individual codes:
cdo – [[Min Dong]]
cjy – [[Jinyu]]
cmn – [[زبان ماندارین]]
cpx – [[Pu Xian]]
czh – [[Huizhou]]
czo – [[Min Zhong]]
gan – [[Gan]]
hak – [[Hakka]]
hsn – [[Xiang]]
mnp – [[Min Bei]]
nan – [[مین نان]]
wuu – [[گویش وو (چینی)]]
yue – [[زبان کانتونی]]
och – [[Old Chinese]]
ltc – [[Late Middle Chinese]]
lzh – [[زبان چینی کلاسیک]]
نفشهٔ زبان‌های چینی در جهان
توضیحات:      کشورهایی که زبان چینی زبان بومی یا اصلی آنهاست      کشورهایی که بیش از ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ چینی زبان دارند      کشورهایی که بیش از ۱٬۰۰۰٬۰۰۰چینی زبان دارند      کشورهایی که بیش از ۵۰۰٬۰۰۰ چینی زبان دارند      کشورهایی که بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ چینی زبان دارند      مناطق مسکونی‌ای (شهرک‌هایی) که بیشتر چینی زبان‌ها زندگی می‌کنند

این مقاله در مورد کلیه گویشهای چینی است. برای زبان استاندارد و رسمی چین (Putonghua/Guoyu)، ماندارین معیار را ببینید.

زبان چینی یا دقیقتر: زبان‌های چینی بخشی از خانواده زبان‌های سینی-تبتی را تشکیل می‌دهند.زبان مادری حدود یک پنجم مردم جهان یکی از انواع زبان چینی است. این زبان در خود زبان چینی و سرزمین چین به نامهای جُونگ ون (中文، Zhōngwén)که برای نامیدن زبان نوشتاری بکار می‌رود، خن یو (汉语/漢語، Hànyǔ)و خوَیو (华语/華語، Huáyǔ) نامیده می‌شود. زبان اصلی و عمده و رسمی در سرزمین چین، چینی ماندارین یا پوتونگ خوا می‌باشد.

اهمیت آهنگ‌ها در زبان چینی[ویرایش]

فرق عمده زبان چینی ماندارین با اکثر زبانهای دیگر جهان در آهنگین بودن آن می‌باشد. بدین صورت که هر هجا در این زبان (chang, chung, bei, ba, lai و...) در ۴ آهنگ و تعدادی ازهجاها نیز بصورت استثنائی در ۵ آهنگ تلفّظ می‌شوند.

  • در آهنگ اوّل هجا به صورت یکنواخت و کشیده تلفظ می‌شود.
  • در آهنگ دوّم، در هنگام تلفّظ هجا صدای فرد به صورت تدریجی به سمت بالا می‌رود.
  • در آهنگ سوّم صدای فرد ابتدا به سمت پایین سقوط می‌کند و سپس به سمت بالا اوج می‌گیرد.
  • در آهنگ چهارم هجا بصورت دفعی و ضربتی تلفّظ می‌شود.
  • تلفّظ پنجم هم که بصورت استثنائی در برخی هجاها وجود دارد فاقد آهنگ است و هجا بصورت معمولی بیان می‌شود.

مثال از آهنگ‌ها[ویرایش]

به عنوان مثال هجای ma در آهنگ اوّل معنی مادر را می‌دهد و بدین شکل نوشته می‌شود:(媽/妈). در اهنگ دوّم معنای کَنَف را می‌دهد و بدین شکل نوشته می‌شود:(麻). در آهنگ سوّم معنی اسب را می‌دهد و بدین شکل نوشته می‌شود:(馬/马). در آهنگ چهارم معنای توامان سرزنش کردن و توهین کردن را می‌دهد و بدین شکل نوشته می‌شود:(罵/骂). در آهنگ پنجم به عنوان جزء پایانی جمله سؤالی بکار می‌رود و جمله را سؤالی می‌کند و بدین شکل نوشته می‌شود:(嗎/吗).


خط چینی[ویرایش]

سبک‌های مختف نوشتاری خط چینی

در زبان چینی نگارش به دو صورت است:

  1. چینی سنتی یا کلاسیک
  2. چینی ساده‌شده

مورد اوّل خط اصیل زبان چینی می‌باشد که از سده‌های دور برای نگارش این زبان به کار می‌رفته‌است و اکنون در کشورهای جمهوری چین (تایوان)، هنگ کنگ، ماکائو و چینی‌های مقیم ایالات متّحده و غرب رایج است. مورد دوّم ساده شده همان خط سنّتی است که در جمهوری خلق چین و سنگاپور رایج است. این خط به دستور مائوزِدونگ مؤسّس جمهوری خلق چین ازساده کردن خط سنّتی به دست آمده‌است.

تعداد کاراکترهای (علائم نگارشی) این زبان که در چینی به آنها خَنزی (汉字)به طور سنّتی بالغ بر ۷۰٬۰۰۰تا۸۰٬۰۰۰ عدد می‌باشد که البته امروزه همگی آنها (جز برای کاربردهای ادبی و مطالعاتی) منسوخ شده‌اند و در حال حاضر یک چینی یا یک خارجی که می‌خواهد چینی بیاموزد، برای آنکه بتواند بگوید سواد کامل دارد باید تنها حدود ۱۰٬۰۰۰ کاراکتر را بتواند بخواند و بنویسد. امروزه برای آوانویسی یا romanization این زبان از سیستمی مبتنی بر الفبای لاتین به نام پین این(pin yin)استفاده می‌شود.

زبان‌ها و گویش‌های چینی[ویرایش]

گستره گویش‌های مختلف زبان چینی در چین

در سرتاسر کشور چین زبان‌ها و گویش‌های مختلفی وجود دارد که اختلاف و فرق اکثر آنها در چگونگی تلفّظ هجاها می‌باشد که در بالا توضیح داده شد. مثلاً یک هجا در زبان یک ناحیه با یک آهنگ خاص یک معنی می‌دهد و در ناحیه‌ای دیگر با همان طرز بیان و آهنگ معنی دیگر. مثلاً همان طور گفته شد زبان رسمی یا ماندارین دارای ۴ آهنگ ولی زبان کانتونی (یوئه) که در جنوب این کشور در استان گوانگدونگ (کانتون) رایج است دارای ۸ آهنگ برای تلفّظ هجاها می‌باشد.

زبان‌های عمده[ویرایش]

واژه‌های مهم در زبان چینی[ویرایش]

بله = Shì
خیر = bùshì
آیا شما می‌فهمید؟ =Nǐ míngbái ma
بله. من می‌فهمم! = Wǒ míngbái
خیر. من نمی‌فهمم! = Wǒ bù míngbái
ببخشید = Duìbùqǐ
بعد از شما = ni xian qing
ممکن هست شما یه کاری برای من انجام بدهید؟ = you jian shi qing ni bang mang
مشکلی نیست = Méi wèntí

تشکر[ویرایش]

متشکرم = xie xie
مهم نیست (خوش باش یا وظیفم بود) = hen le yi
خواهش می‌کنم = bu ke qi
متشکرم از کمکتان = gan xie ni de bang mang
این خوبی شما رو میرسونه = ni zhen hao
از شما قدردانی می‌کنم = gan xie ni de hou yi
ممنون از همه چیز = gan xie ni wei wo zhun bei de yi qie
ممنون. روز خیلی خوبی بود = gan xie ni zhe mei hao de yi tian

عذرخواهی[ویرایش]

شرمنده (ببخشید) = dui bu qi
لطفآ مرا ببخش = qing yuan liang
من متآسفم که باعث شدم شما منتظر بمانید = dui bu qi, rang ni jiu deng le
این بی دقتی مرا نشان میده = shi wo bu xiao xi
من متآسفم. نمی نوانم شما رو همراهی کنم = dui bu qi , wo bu neng lai
من متاسفم که باعث شدم قرار خودمون رو بهم بزنیم = dui bu qi, shi yue le
من معذرت می‌خواهم که شما رو در زحمت انداختم = hen bao qian , gei ni dai lai le bu bian
من متآسفم که اینقدر مشکل برای شما درست کردم = hen bao qian , gei ni dai lai le ma fan
مشکلی نیست خودتو ناراحت نکن = qing bie zai yi
مشکلی نیست = mei guan xi
اهمیت ندهید = bu yao jin

پرسش دوباره[ویرایش]

لطفآ تکرار کنید = qing zai shuo yi ci
چی؟ =shen me
لطفآ آرام تر صحبت کنید = qing shuo man dian er
لطفآ بلندتر صحبت کنید = qing shuo da sheng dian er
جدآ؟ = zhen de ma
آیا شما مطمئن هستید؟ = mei cuo ma

سوال‌های ابتدایی[ویرایش]

چرا = wei shen me
کی = shen me shi hou
کجا = zai na er
چیه؟ = zhe shi shen me
کدام = na yi ge
کیه = shi shui ya
چند تا = you duo shao
به چه مدت = you duo jiu
چه قدر دور است = yu duo yuan

سلام گفتن[ویرایش]

سلام = ni hao
صبح بخیر = zao an
بعدازظهر بخیر = wu an
غروب بخیر = wan an
چه طوری =ni hao ma
تا الان همه چیز خوب بوده = yi qie bu cuo
من زیاد بد نیستم = bu tai cha
وقت زیادیه که شما رو ندیدم = hao jiu bu jian le
از آشنایی خوشبختم = hen gao xing jian dao ni
خوشحالم که شما رو دوباره می‌بینم = hao gao xing zai jian dao ni
1 یک = yi
2 دو = er
3 سه = san

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. china-language.gov.cn (چینی)
  2. . 

پیوند به بیرون[ویرایش]