اسماعیل گرگانی
 |
در متن این مقاله از هیچ منبع و مأخذی نام برده نشدهاست. شما میتوانید با افزودن منابع برطبق اصول اثباتپذیری و شیوهنامهٔ ارجاع به منابع، به ویکیپدیا کمک کنید. مطالب بیمنبع احتمالاً در آینده حذف خواهند شد. |
| سید اسماعیل گرگانی ابوالفضائل سيداسماعيل جرجاني |
|
|---|---|
| زادروز | ۴۳۴ ه.ق جرجان و به روايتي اصفهان |
| درگذشت | ۵۳۱ يا ۵۳۵ ه.ق مرو |
| ملیت | ایرانی |
| نامهای دیگر | الامير السيد الامام زينالدين اسماعيل بن الحسن بن محمد بن محمود بن احمد الحسيني الجرجاني المتطبب |
| لقب | ملقب به زينالدين يا شرفالدين و مكني به ابوالفتح )ياابوالفضل يا ابوابراهيم |
| آثار | ذخیره خوارزمشاهی، خفی علائی |
زینالدین ابوالفضایل اسماعیل بن حسین جرجانی معروف به سید اسماعیل پزشکی ایرانی بود که به عربی و فارسی مینوشت. او در ۴۳۴ قمری از گرگان در شرق دریای خزر برخاست و در دربار خوارزم برآمد و در ۱۱۳۵ ـ ۱۱۳۶میلادی مطابق با ۵۳۰ قمری، درگذشت.
[ویرایش] ذخیرهخوارزمشاهی
وی رساله ی طبی مفصلی به فارسی نوشت به نام ذخیرهخوارزمشاهی، که احتمالاً اندکی پس از ۱۱۱۰میلادی ، برای قطبالدین محمد (پادشاهیاش از ۱۰۹۷ تا ۱۱۲۷میلادی)، تألیف شده است. احتمالاً این نخستین دایرةالمعارف طبی بود که به جای عربی به فارسی نوشته میشد و از کتب پایه و جامع در پزشکی سنتی امروز است.
ذخیره شامل قریب ۴۵۰۰۰۰ واژه، در نه کتاب (۷۵ باب، ۱۱۰۷ فصل) است، و کتاب دهمی به نام کتاب قرابادین بعداً بدان ضمیمه شده است. برای جانشین قطبالدین، اتسز (پادشاهیاش از ۱۱۲۷ تا ۱۱۵۶میلادی)، رسالهٴ دیگری نوشت به نام اَغراض الطب که (بیشتر براساس ذخیره بود) و در حدود ۱۱۲۷ ـ ۱۱۳۵میلادی، به اتمام رسید. خلاصهای از ذخیره را مترجم ناشناسی به عبری ترجمه کرد. این امر بسیار مهم است، چون از آثار طبی فارسی عملاً هیچ ترجمه ی دیگری بهعبری وجود ندارد.
[ویرایش] سایر آثار
مشخص نیست سایر آثار جرجانی ابتدا به فارسی نوشته شده، یا عربی یا به هر دو زبان یا به چه زبانی. در زیر نام و مشخصات چند اثر دیگر وی ذکر شده است :
- التذکره االاشرفیه فیالصناعه الطبیه : مجموعه ای است طبی که آن را به علاءالدین پسر ایل ارسلان اهدا کرد.
- خفی علایی : در ۱۱۱۳میلادی ، خلاصه ی فشردهای از التذکره را در دو کتاب تکمیل کرد و آن را خفی علایی نام نهاد.
- المُنَـبٍه : یک رسالهٴ فلسفی که در آن پوچی تمایلات دنیوی را بیان کرده است.
- الاغراض الطبیه و المباحث العلائیه.
[ویرایش] منبع
- جورج سارتون. مقدمه بر تاریخ علم. ترجمهٔ ترجمه غلامحسین صدری افشار. چاپ دوم. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۸۳. ۱۰۵۴.
 |
این یک نوشتار خُرد پیرامون افراد است. با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید. |
