دولت موقت ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از دولت موقت انقلاب)
پرش به: ناوبری، جستجو
دولت موقت بازرگان
هیئت دولتِ موقت
پرچم موقت ایران
نخست‌وزیر ایران
کابینه مهدی بازرگان
کابینه مهدی بازرگان
تاریخ تشکیل ۱۵ بهمن ۱۳۵۷[۱]
تاریخ انحلال ۱۴ آبان ۱۳۵۸[۱]
کسان و سازمان‌ها
رییس دولت مهدی بازرگان
پیشینهٔ رییس دولت رئیس نهضت آزادی ایران (از ۱۳۴۰)
رئیس هیئت خلع‌ید از شرکت نفت انگلیس (۱۳۳۰)
معاون وزیر فرهنگ (۱۳۳۰)
رئیس دانشکده فنی دانشگاه تهران (۱۳۲۴–۱۳۳۰)
مدرس دانشگاه تهران
جانشین رییس دولت عباس امیرانتظام
رییس کشور محمدرضا شاه (تا ۲۲ بهمن ۱۳۵۷)
امام خمینی (از ۲۲ بهمن ۱۳۵۷)
شمار وزیران ۱۸
وزیران کناررفته
(درگذشت/استعفا/برکناری)
۸
شمار همهٔ وزیران ۲۶
حزب عضو نهضت آزادی ایران
وضعیت در مجلس بدون مجلس
کابینهٔ مخالفان دولت شاپور بختیار (تا ۲۲ بهمن ۱۳۵۷)
رهبر مخالفان محمدرضا شاه (تا ۲۲ بهمن ۱۳۵۷)
پیشینه
انتخابات(ها) بدون انتخابات
دوره(های) مجلس بدون مجلس
پیشنهاد و تایید بدون رأی اعتماد
توسط آیت‌الله خمینی
پیشین دولت شاپور بختیار
پسین کابینه موقت شورای انقلاب

دولت موقت ایران در سال ۱۳۵۷ که با نام دولت موقت انقلاب هم شناخته می‌شود، دولتی در ایران بود که پس از انقلاب از سال ۱۳۵۷ و به منظور رسیدگی به اوضاع به فرمان سید روح‌الله خمینی تشکیل شد[۲] و تا ۱۳۵۸، پیش از اعلام استعفای مهدی بازرگان به مدت ۹ ماه (به طور دقیق ۲۷۵ روز) بر سر کار بود.

با پیروزی انقلاب ۱۳۵۷، سید روح‌الله خمینی حکم نخست وزیری دولت موقت را به نام مهدی بازرگان صادر کرد. او به مدت ۹ ماه (به طور دقیق ۲۷۵ روز) سمت نخست وزیری موقت را بر عهده داشت. پس از اشغال سفارت آمریکا توسط دانشجویان در ۱۳ آبان وی و دولت او به طور کامل استعفا کردند. بازرگان بعد از استعفا از نخست وزیری در اولین دوره مجلس به نمایندگی مردم تهران انتخاب شد.

تشکیل دولت موقت[ویرایش]

پس از ورود سید روح‌الله خمینی در روز ۱۲ بهمن ۱۳۵۷ به ایران، او طی سخنانی در بهشت زهرا وعده تشکیل دولتی انقلابی را داد.[۳] او در نطق تاریخی خود گفت:

من تو دهن این دولت می‌زنم، من دولت تعیین می‌کنم، من به پشتیبانی این ملت دولت تعیین می‌کنم، من به واسطه اینکه ملت مرا قبول دارد (تکبیر حضار).[۴]

در شامگاه ۱۴ بهمن طی جلسه‌ای که با حضور اعضای شورای انقلاب اسلامی در اقامتگاه آیت‌الله خمینی در دبستان علوی شماره ۲ برگزار شد مهدی بازرگان به عنوان نخست وزیر دولت موقت تعیین شد. حکم نخست وزیری بازرگان در تاریخ ۱۵ بهمن ۱۳۵۷ مصادف با ۶ ربیع‌الاول ۱۳۹۹ ابلاغ شد و در تاریخ ۱۶ بهمن ۱۳۵۷ ذر آمفی تاتر مدرسه علوی به او اعطا شد. در حکم نخست وزیری بازرگان آمده بود:

سخنرانی بازرگان پس از دریافت حکم نخست‌وزیری

بنا به پیشنهاد شورای انقلاب، بر حسب حق شرعی و حق قانونی ناشی از آرای اکثریت قاطع قریب به اتفاق ملت ایران که طی اجتماعات عظیم و تظاهرات وسیع و متعدد در سراسر ایران نسبت به رهبری جنبش ابراز شده‌است و به موجب اعتمادی که به ایمان راسخ شما به مکتب مقدس اسلام و اطلاعی که از سوابقتان در مبارزات اسلامی و ملی دارم، جنابعالی را بدون در نظر گرفتن روابط و حزبی بستگی به گروهی خاص، مأمور تشکیل دولت موقت می‌نمایم تا ترتیب اداره امور مملکت و خصوصاً انجام رفراندوم و رجوع به آرای عمومی ملت دربارهٔ تغییر نظام سیاسی کشور به جمهوری اسلامی و تشکیل مجلس مؤسسان از منتخبین مردم جهت تصویب قانون اساسی نظام جدید و انتخاب مجلس نمایندگان ملت بر طبق قانون اساسی جدید را بدهید.[۵]

آیت‌الله خمینی در مراسم اعطای حکم به بازرگان در سخنرانی خود، بازرگان را پیشنهاد شورای انقلاب خواند و به بختیار نخست‌وزیر دولت شاهنشاهی اخطار کرد تا با دولت موقت مخالفتی نکند.[۶]

استعفای دولت موقت[ویرایش]

پس از اشغال سفارت آمریکا توسط دانشجویان مسلمان پیرو خط امام و موافقت خمینی با این اقدام آنان، بازرگان و اعضای دولت وی به طور دسته جمعی استعفا نمودند. خمینی هم با پذیرش استعفای آنان، اداره امور کشور را تا زمان برگزاری انتخابات به شورای انقلاب سپردند.[۷]

دولت موقت:ایستاده از راست:احمدزاده (وزیر صنایع)، تاج (وزیر نیرو)، مبشری (وزیر دادگستری)، اسلامی (وزیر پست و تلگراف)، میناچی (وزیر ارشاد)، یزدی (وزیر امورخارجه)، یدالله سحابی (وزیر طرحها و برنامه‌های انقلاب)، شریعتمداری (وزیر علوم)، امیرانتظام (معاون نخست وزیر و سخن گو)، حاج سیدجوادی (وزیر سابق کشور)، مهندس بازرگان (نخست وزیر)، فروهر (وزیر کار)، شکوهی (وزیر آموزش و پرورش)، طاهری (وزیر راه)، اردلان (وزیر دارائی)، صباغیان (وزیر کشور)، احمد بنی‌اسدی (وزیر مشاور در امور اجرایی)، محمدتقی ریاحی (وزیر جنگ) نشسته از راست: حکیمی (دفتر نخست وزیری)، ایزدی (وزیر کشاورزی)، رستگارپور (رئیس دفتر)، معین‌فر (وزیر نفت)، کتیرایی (وزیر مسکن)، سامی (وزیر بهداری)


دولت نخست موقت جمهوری اسلامی ایران
نخست وزیر: مهدی بازرگان
وزیران
ر. وزیر وزارت‌خانه ر. وزیر وزارت‌خانه
۱ شکوهیرجایی آموزش و پرورش ۱۰ طاهری راه و ترابری
۲ اسلامی پست ۱۱ احمدزاده صنایع و معادن
۳ اردلانبنی‌صدر دارایی ۱۲ شریعتمداریحبیبی آموزش عالی
۴ سنجابییزدی امور خارجه ۱۳ فروهراسپهبدی کار
۵ صدر بازرگانی ۱۴ حاج‌سیدجوادیصباغیان کشور
۶ سامی بهداری ۱۵ کتیرایی‌‏‎ مسکن
۷ میناچی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ۱۶ معین‌فر نفت
۸ ایزدی کشاورزی ۱۷ تاج نیرو
۹ مبشریحاج‌سیدجوادی دادگستری ۱۸ مدنیریاحیچمران دفاع
وزیران مشاور
ر. وزیر مشاور وزارت مشاور ر. وزیر مشاور وزارت مشاور
۱ معین‌فر[[]] برنامه و بودجه ۳
۲ [[]] ۴ [[]]
معاونان نخست وزیری
ر. معاون معاونت ر. معاون معاونت
۱ یزدیچمران ۳ سمیعی محیط زیست
۲ امیرانتظامطباطبایی ۴ شاه‌حسینی تربیت بدنی


پانویس[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]