نعنا

Mentha
Mentha longifolia
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو:	گیاهان
(طبقه‌بندی‌نشده):	گیاهان گلدار
(طبقه‌بندی‌نشده):	دولپه‌ای‌های نو
(طبقه‌بندی‌نشده):	آستریدها
راسته:	نعناسانان
تیره:	نعناعیان
تبار:	Mentheae
سرده:	Mentha L.
Type species
Mentha spicata L.
Species
متن را ببینید

نعنا یا نعناع، گیاهی است از رده دولپه‌ای‌های پیوسته گلبرگ که سردسته تیره نعناعیان و از سبزی‌های خوراکی است. این گیاه تمام اسانس‌ها و خواص پونه را دارد؛ ولی برگ‌هایش کرک کم‌تری دارند و بریدگی‌های کنار برگ‌های آن بیش‌تر از پونه و اسانس آن نیز ملایم‌تر است. نعناع گیاهی است علفی و پایا. ساقه‌های آن دونوع خزنده و زیر زمینی می‌باشند. از میان ریشه‌ها، یک شاخه قائم و برگدار کوچک خارج می‌شود که برگ‌های آن متقابل، بیضوی، نوک تیز، دندانه دار و کمی پوشیده از کرک بوده و از تمامی قسمت‌های آن بوی معطر و مطبوعی استشمام می‌شود. ساقهٔ این گیاه چهارگوش و به رنگ قرمز مایل به بنفش یا مایل به ارغوانی است. گل‌های آن در ماه‌های مرداد و شهریور ظاهر می‌گردند. رنگ گلی یا ارغوانی مایل به بنفش دارند و به تعداد زیاد در مجاور یکدیگر به نحوی مجتمع می‌رویند.

نعنای قرمز گونه‌ای از نعنا است که در لبه رودخانه‌ها و در جریان آب‌های ملایم و کم‌عمق می روید و چون برگ‌هایش قرمزرنگند به این نام خوانده می‌شود.

گونه‌ها

نعنای آبی – یا نعنای مرداب نعنای وحشی – یا نعنای ژاپنی نعنای آسیایی نعنای استرالیایی - نعنای رودخانه نعنای کانادنسیس نعنای سروینا - پونه هارت نعنای برگاموت – نعنای لیمویی نعنای کریسپاتا - نعنای برگ چین‌دار نعنای کونینگامی نعنای داهوریکا - نعنای باریک - نعنای دیمنیکا Mentha gattefossei Mentha grandiflora

Mentha haplocalyx Mentha japonica Mentha kopetdaghensis Mentha laxiflora - Forest mint Mentha longifolia - Mentha sylvestris, Horse Mint Mentha piperita – Peppermint Mentha pulegium – Pennyroyal Mentha requienii – Corsican mint Mentha sachalinensis - Garden mint Mentha satureioides - Native Pennyroyal Mentha spicata – M. viridis, syn M. cordifolia Spearmint, Curly mint Mentha suaveolens – Apple mint, Pineapple mint (a variegated cultivar of Apple mint) Mentha vagans - Gray mint

کاربرد

برگ نعنا

این گیاه همه آثار نیرودهنده و بادشکن و خلط‌آور پونه (گیاه) را داراست.

از این گیاه اسانسی به نام منتول استخراج می‌کنند که برای خوشبو کردن داروها و برخی آبنبات‌ها و شیرینی‌ها به کار می‌رود. همچنین این اسانس در معالجه التهابات مخاط بینی و گلو و دهان استفاده می‌شود. از انساج نعنا نوعی کافور قابل تبلور نیز به دست می‌آورند که مانند کافور معمولی به کار می‌رود. دم‌کرده برگ نعنا را برای تقویت و رفع نفخ معده و روده مصرف می‌کنند.

برگ‌های خشک و نرم شده نعنا را برای خوشبو کردن ماست و دوغ و سرخ‌شده آن را در روغن که به نام نعنا داغ موسوم است برای خوشبو کردن برخی آش‌ها به کار می‌رود.

1. طبع نعنا گرم و خشک است .
2. برای سوء هاضمه میتوان از عرق نعنا یا دمکرده‌ی نعنا بعد از غذا استفاده کرد.
3. یک نوشیدنی خوب، سرد و مفید برای تابستان نعنا میباشد. 10 گرم نعنا را در یک لیتر آب بجوشانید و میل کنید. هر روز استفاده نشود.
4. یک گرم نعنا مانند چای دم کرده میل شود ولی هر روز استفاده نشود.
5. یک شیرپاک کن مناسب برای پوست‌های چرب: 20 گرم نعنای تازه، 20 گرم جعفری تازه خرد شده رادر 200 گرم شیرمخلوط نموده 12 ساعت بگذارید بماند. سپس صاف نموده در یخچال نگهداری کنید. این شیرپاک کن علاوه براین که چربی پوست را از بین می برد، برای جوش و لک هم مناسب می باشد.
6. برای جلوگیری از شپش، موهای خود را با جوشانده نعنا بشویید.
7. کسانی که کلسترول دارند بعد از غذا و عصرها از دمکرده‌ی چای نعنا به مدت دو هفته در ماه بنوشند.
8. دمکرده نعنا غلظت خون را طبیعی میکند.
9. جهت درمان درد گوش آب نعنا را با عسل مخلوط کرده، پنبه‌ای را به آن آغشته کرده، در آن بگذارید.
10. برای درد قلب و خفقان، نعنا را با پرسیاوشان جوشانده، صبح و عصر میل شود.
11. هنگام تهیه ترشی برای این که آن ترشی برای اعصاب زیان آور نباشد، داخل آن نعنا بریزید.
12. برای تقویت اعصاب، نان و پنیر و نعنا بسیار موثر است.
13. اگر شیر در پستان جمع شده، نعنا را کوبیده با آرد جو مخلوط کنید، به صورت ضماد روی آن بگذارید.
14. برای بواسیر نعنا را کوبیده و بصورت ضماد بگذارید.
15. برای ورم بیضه و درد آن مانند شماره 14 عمل کنید.,

منابع

• معین، محمد. فرهنگ فارسی. امیر کبیر، ۱۳۶۰.  این مقاله شامل بخش‌هایی به قلم محمد معین (درگذشته در ۲۱ تیر ۱۳۵۰) است. حقوق معنوی آن بخش‌ها برای محمد معین محفوظ است.
• هوشیار، محمدجواد. خواص سبزی‌ها. 
• با استفاده از نعناع در پارسه گرد و ویرایش جزئی در آن : http://www.parsegard.com/greenliving/%D9%86%D8%B9%D9%86%D8%A7%D8%B9.html

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ نعنا موجود است.