نعنا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Mentha
Mentha longifolia
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: گیاهان
(طبقه‌بندی‌نشده): گیاهان گلدار
(طبقه‌بندی‌نشده): دولپه‌ای‌های نو
(طبقه‌بندی‌نشده): آستریدها
راسته: نعناسانان
تیره: نعناعیان
تبار: Mentheae
سرده: Mentha
L.
گونه شاخص
نعناع زینتی
L.
Species

متن را ببینید

نعنا[۱] یا نعناع، گیاهی است از رده دولپه‌ای‌های پیوسته گلبرگ که سردسته تیره نعناعیان و از سبزی‌های خوراکی است. این گیاه تمام اسانس‌ها و خواص پونه را دارد؛ ولی برگ‌هایش کرک کم‌تری دارند و بریدگی‌های کنار برگ‌های آن بیش‌تر از پونه و اسانس آن نیز ملایم‌تر است. نعناع گیاهی است علفی و پایا. ساقه‌های آن دونوع خزنده و زیر زمینی می‌باشند.از میان ریشه‌ها، یک شاخه قائم و برگدار کوچک خارج می‌شود که برگ‌های آن متقابل، بیضوی، نوک تیز، دندانه دار و کمی پوشیده از کرک بوده و از تمامی قسمت‌های آن بوی معطر و مطبوعی استشمام می‌شود. ساقهٔ این گیاه چهارگوش و به رنگ قرمز مایل به بنفش یا مایل به ارغوانی است. گل‌های آن در ماه‌های مرداد و شهریور ظاهر می‌گردند. رنگ گلی یا ارغوانی مایل به بنفش دارند و به تعداد زیاد در مجاور یکدیگر به نحوی مجتمع می‌رویند. [۲]

نعنا گیاهی است با ریشه هوایی و ساقه های مستقیم و چهارگوش ، و برگ های آن به طول 3 تا 5 سانتی متر ، متقابل ، نیزه ای یا دوکی است ، حاشیه ی آن دارای بریدگی های عمیقی است ، بریدگی های کناره آن نوک تیز است. کرک برگ های نعنا کم است. نعنا سبز معمولادر سرتاسر جهان کشت می شود. این گیاه در نواحی شمال ایران و اطراف تهران به حالت وحشی و پرورشی می روید.[۳][۴]

نعنای قرمز گونه‌ای از نعنا است که در لبه رودخانه‌ها و در جریان آب‌های ملایم و کم‌عمق می روید و چون برگ‌هایش قرمزرنگند به این نام خوانده می‌شود.

گونه‌ها[ویرایش]

خواص دارویی و کاربرد[ویرایش]

برگ نعنا

این گیاه همه آثار نیرودهنده و بادشکن و خلط‌آور پونه (گیاه) را داراست.

منتول موجود در نعناع به طور اختصاصی تولید 3 مدیاتور اصلی التهاب توسط منوسیتها را مهار می کند. سنتز لکوترینB4، پروستاکلاندین و اینترلوکین1 توسط منتول مهار می‌شود. بنابراین در درمان بیماریهای التهابی نظیر آسم برونشیال، کولیت و رینیت آلرژیک بسیار موثر است.[۶] از انساج نعنا نوعی کافور قابل تبلور نیز به دست می‌آورند که مانند کافور معمولی به کار می‌رود. دم‌کرده برگ نعنا را برای تقویت و رفع نفخ معده و روده مصرف می‌کنند.

برگ‌های خشک و نرم شده نعنا را برای خوشبو کردن ماست و دوغ و سرخ‌شده آن را در روغن که به نام نعنا داغ موسوم است برای خوشبو کردن برخی آش‌ها به کار می‌رود.

  • طبع نعنا گرم و خشک است .
  • برای سوء هاضمه میتوان از عرق نعنا یا دمکرده‌ی نعنا بعد از غذا استفاده کرد.
  • یک نوشیدنی خوب، سرد و مفید برای تابستان نعنا میباشد. 10 گرم نعنا را در یک لیتر آب بجوشانید و میل کنید. هر روز استفاده نشود.
  • یک گرم نعنا مانند چای دم کرده میل شود ولی هر روز استفاده نشود.
  • یک شیرپاک کن مناسب برای پوست‌های چرب: 20 گرم نعنای تازه، 20 گرم جعفری تازه خرد شده رادر 200 گرم شیرمخلوط نموده 12 ساعت بگذارید بماند. سپس صاف نموده در یخچال نگهداری کنید. این شیرپاک کن علاوه براین که چربی پوست را از بین می برد، برای جوش و لک هم مناسب می باشد.
  • برای جلوگیری از شپش، موهای خود را با جوشانده نعنا بشویید.
  • کسانی که کلسترول دارند بعد از غذا و عصرها از دمکرده‌ی چای نعنا به مدت دو هفته در ماه بنوشند.
  • دمکرده نعنا غلظت خون را طبیعی میکند.
  • جهت درمان درد گوش آب نعنا را با عسل مخلوط کرده، پنبه‌ای را به آن آغشته کرده، در آن بگذارید.
  • برای درد قلب و خفقان، نعنا را با پرسیاوشان جوشانده، صبح و عصر میل شود.
  • هنگام تهیه ترشی برای این که آن ترشی برای اعصاب زیان آور نباشد، داخل آن نعنا بریزید.
  • برای تقویت اعصاب، نان و پنیر و نعنا بسیار موثر است.
  • اگر شیر در پستان جمع شده، نعنا را کوبیده با آرد جو مخلوط کنید، به صورت ضماد روی آن بگذارید.
  • برای بواسیر نعنا را کوبیده و بصورت ضماد بگذارید.
  • برای ورم بیضه و درد آن مانند شماره 14 عمل کنید.[۷] [۸]
  • جویدن برگ نعنا ، در رفع سکسکه موثّر است.[۹]
  • نعنا برای تسکین درد گوش موثّر است ؛ در اینصورت باید نعنا را با کمی عسل مخلوط نموده و اطراف گوش و لاله گوش و لاله گوش مالید.

پانویس[ویرایش]

  1. نعنا از واژه‌های مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی به جای Mentha در انگلیسی و در حوزهٔ گیاهی است. «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان ـ دفتر هفتم، بخش لاتین». فرهنگستان زبان و ادب فارسی. ۵۶. بازبینی‌شده در ۱۱ فروردین ۱۳۹۱. 
  2. نعناع، پارسه گرد
  3. خواص سبزی های خوراکی / مرتضی نظری / انتشارات پیام آزادی / چاپ سوم /صفحه ی 199
  4. گیاهان دارویی / دکتر زرگری /صفحه ی567
  5. USDA GRIN: Mentha cordifolia Opiz ex Fresen.
  6. The antiinflamatory activity of L-Menthol compared to Mint oil in human monocytes invitro. U.S. National Library of Medicine، National insititues of Health. 
  7. روزنامه شرق. ۱۳۸۵. بازدید ۸ آبان ۱۳۸۸
  8. روزنامه ابتکار. بازدید ۸ آبان ۱۳۸۸
  9. خواص سبزی های خوراکی / مرتضی نظری / انتشارات پیام آزادی / چاپ سوم /صفحه ی 201

منابع[ویرایش]

  • معین، محمد. فرهنگ فارسی. امیر کبیر، ۱۳۶۰.  این مقاله شامل بخش‌هایی به قلم محمد معین (درگذشته در ۲۱ تیر ۱۳۵۰) است. حقوق معنوی آن بخش‌ها برای محمد معین محفوظ است.
  • هوشیار، محمدجواد. خواص سبزی‌ها. 
  • با استفاده از نعناع در پارسه گرد و ویرایش جزئی در آن : http://www.parsegard.com/greenliving/نعناع.html
  • کتاب خواص سبزی های خوراکی / تالیف:مرتضی نظری
  • گیاهان دارویی / دکتر زرگری

</noinclude>