شاه‌دانه

شاه‌دانه
Common hemp
وضعیت بقا
کمترین نگرانی (IUCN 3.1)
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو:	گیاهان
(طبقه‌بندی‌نشده):	گیاهان گلدار
(طبقه‌بندی‌نشده):	دولپه‌ای‌های نو
(طبقه‌بندی‌نشده):	رزیدها
راسته:	گل‌سرخ‌سانان
تیره:	شاهدانگان
سرده:	Cannabis L.
Species
Cannabis sativa L. Cannabis indica Lam. (putative) Cannabis ruderalis Janisch. (putative)

شاه‌دانه (به انگلیسی: Cannabis)‏ گیاهی یک ساله با برگ‌های قطره‌ای است. میوهٔ این گیاه ریز و روغنی بوده و خاصیت آرامش بخش دارد که از آن برای درمان تخدیر نیز استفاده می‌شود. از بخش‌های مختلف این گیاه مشتقات فراوانی گرفته می‌شود. از جمله:

• تخم شاه‌دانه: این ماده، همان تخم گل گیاه شاه‌دانه‌است.
• ماری‌جوانا:این ماده از برگِ خشکِ گیاهِ شاه‌دانه بدست می‌آید.
• حشیش:این ماده از صمغِ گیاهِ شاه‌دانه بدست می‌آید.
• روغن حشیش:روغن حشیش عموما فروخته نمی‌شود و بیشتر خود تولید کنندگان حشیش آنرا استفاده می‌کنند. روغن را روی سیگار می‌ریزند و سیگار چرب شده را می‌کشند و اثر آن به مراتب بسیار بیشتر از خود حشیش است.

مشخصات گیاه

گیاهی شبیه به گزنه که بلندیش تا دو متر می‌رسد. دارای غنجهای متعدد-برگهای کشیده و دانه‌های ریز است. همچنین از دانه‌ها جهت تهیه روغن و تولید صابون استفاده می‌شود. برگ‌ها و غنچه مستقیما یا جهت تولید بنگ استفاده می‌شد. بر طبق بیانات مورخین، شاهدانه از اولین گیاهانی بوده که توسط بشر کشت شده‌است و استفاده از برگ و غنچه شاهدانه(کانابیس) به عنوان مخدر به بیش از ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد می‌رسد. بر طبق گزارش سازمان ملل، سالانه حدود ۱۶۴ میلیون نفر از شاهدانه به عنوان مخدر استفاده می‌کنند و این در حالی است که قریب به ۲۳ میلیون نفر آنرا روزانه مصرف می‌کنند. در بعضی از کتب قدیمی به کانابیس گیاه مقدس می‌گفتند. از این گیاه جهت درمان بعضی بیماری ها-کم کردن درد قاعدگی خانم ها-درمان افسردگی و... استفاده می‌شود. شاهدانه در استانهای فارس-اصفهان-تهران و شمال ایران کشت می‌شود. این گیاه در ایران به نام سید نیز شناخه میشود.

مشتقات گیاه

از بخش‌های مختلف این گیاه مواد مختلفی بدست می‌آید. از جمله:

تخم شاه‌دانه

گیاه مؤنث شاهدانه دارای چندین گل است. داخل تخمدان این گل‌ها دانه‌های سیاه رنگی است که در حقیقت همان شاه‌دانه‌ای است که به عنوان آجیل در ایران مصرف می‌شود و طعم مطبوعی دارد.

ماری‌جوانا

نوشتار اصلی: ماری‌جوانا

این ماده از گل گیاهِ شاه‌دانه بدست می‌آید.

حشیش

نوشتار اصلی: حشیش

این ماده از صمغِ گیاهِ شاه‌دانه بدست می‌آید. می‌توان آنرا کشید یا به صورت چلیم مصرف کرد. حشیش ماده‌ای جامد اما نرم است و به سختی می‌توان آنرا شکل داد. حشیش اثراتی مشابه ماری جوانا دارد اما تا حدودی توهم زا بوده و هم حالت شادی آور دارد و هم حالت غمناکی. حشیش بویی تقریبا مشابه ماری جوانا دارد. حشیش سراسر حالت‌های متضاد است. در بعضی مصرف کنندگان حالت خواب آلودگی و در برخی بی خوابی رخ می‌دهد.

تاریخچه

برای اولین بار در سال 1840 یک شیمیدا ن بریتانیایی به نام Peter Squire روغن جشیش را ساخت او گیاه شاهدانه را درون یک حلال قرار داد و عصاره ماده مخدر تی اچ سی THC را از ان استخراج کرد , و در ویال های 1 و 5 اونس در امریکا به عنوان یک داروی گیاهی به فروش رساند.

طرز ساخت روغن حشیش و روغن ماریجوانا

چندین راه برای ساخت روغن حشیش وجود دارد. حلال های که برای حل کردن گیاه شاهدانه و یا ماریجوانا استفاده می شود استون نفت و بوتان است گروهی حشیش را درون یک ظرف ریخته و به ان نفت ویا استون اضافه کرده و بمدت 5 دقیقه انرا در حرارت 325 درجه فارنهایت حرارات می دهند این کار بسیار خطرناک است و احتمال اتش سوزی و انفجار دارد. یکی از راحتترین راه های ساخت روغن حشیش و ماریجوانا استفاده از استون است. مفدار لازم ماریجوانا یا حشیش را درون یک بطری شیشه ای رنگی ریخته و به اندازه دو برابر روی ان استون می ریزند. بهترین استون باید دارای خلوص 50 تا 60 در صد باشد اکثرا استونی که برای پاک کردن لاک ناخن خانمها استفاده می کنند دارای این خلوص است. محلی که شیشه حاوی استون را قرار می دهید باید دور از برق و یا نور و بدور از خطر اتش سوزی باشد شیشه را بشدت تکان داده و انرا به مدت دو روز در یک جای تاریک می گذاریم و هر چند یک بار انرا تکان می دهیم. نور باعث تجزیه و از بین رفتن ماده تی اچ سی THC می شود برای همین بطری شیشه باید رنگ سیاه داشته باشد بعد از 2 روز استون به رنگ سیاه و سبز در می اید. سپس می گذاریم که حشیش رسوب کند بعد می توانید استون سبز رنگ را که حاوی ماده مخدر تی اچ سی است جدا کرده وانرا روی یک دیس ریخته و بگذارید خشک شود ماده حاصل روغن حشیش و ماری جوانا خاصیت روغنی و چسبنده دارد. روغن حشیش و یا ماریجوانا داری مقدار زیادی ماده مخدر تتراهیدروکارابینول است که در واقع ماده موثره حشیش و ماریجوانا است

بزرگ‌ترین مراکز تولید حشیش در جهان، کشورهای مراکش و پاراگوئه هستند و استرالیا، ایالات متحده آمریکا و کانادا هم بیشترین تعداد مصرف کننده‌گان حشیش و گراس را در خود جای داده‌اند.

عنصر اثرگذار

عنصرِ اصلی و فعالِ گیاهِ شاه‌دانه THC است. حشیش و ماری‌جوانا هر دو حاوی THC هستند. بخش مواد و جرایم سازمان ملل متحد (UNODC) عنوان می‌کند که ماری‌جوانا غالباً حاوی چیزی حدود %5 THC است. صمغ حاوی حدود 20% THCاست و روغن حشیش می‌تواند تا بیش از ۶۰% حاوی THC باشد. مرکز ملی پیش‌گیری و اطلاعات در رابطه با کانابیس در استرالیا (NCPIC) عنوان می‌کند که گل‌های گیاه مادهٔ شاه‌دانه حاوی بالاترین میزان تجمع THC است، بعد از آن برگ‌ها بیشترین میزان THC را دارند و بعد از آن دانه‌ها و ساقه میزان بسیار کمتری THC دارند. UNODC عنوان می‌کند که برگ‌ها می‌توانند تا ۱۰ برابر کمتر از گل‌ها حاوی HTC باشند و ساقه و بذرها تا ۱۰۰ برابر کمتر.

مکانیسم اثر THC

THC به گیرنده‌های موجود در مناطقِ مختلفِ مغز، از جمله هیپوکامپ، مخچه، هستهٔ دمی و نئوکرتکس متصل می‌شود. یکی از اثراتِ THC آزادسازیِ دوپامین است. چن و همکارانش (۱۹۹۰) دریافتند تزریقِ THC به موش‌های صحرایی ، منجر به آزادشدنِ دوپامین در بخش‌های هستهٔ دمی و قشرِ پیشانی _ میانیِ آنها می‌گردد.

نگارخانه

• 
• 
• 

جستارهای وابسته

• ماری‌جوانا
• حشیش
• معجون بیرجندی

پانویس

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ شاه‌دانه موجود است.