کورتیزول

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از هیدروکورتیزون)
پرش به: ناوبری، جستجو
کورتیزول
سامانه‌شناسی نام (آیوپاک)
(11β)-​11,​17,​21-​trihydroxypregn-​4-​ene-​3,​20-​dione
داده‌های بالینی
AHFS/Drugs.com monograph
مدلاین پلاس a682206
Licence data US FDA:link
رده بارداری C
وضعیت حقوقی Rx-only (U.S.) (excluding 1–2% strength topical)
تجویز Oral tablets, intravenous, topical
شناسه
شماره سی‌ای‌اس 50-23-7 YesY
ATC code A01AC03 A07EA02 C05AA01 D07AA02 H02AB09 S01BA02 S01CB03 S02BA01
پاب‌کم CID 5754
بانک‌دارو DB07886
کم‌اسپایدر 5551 YesY
UNII WI4X0X7BPJ YesY
KEGG D00088 YesY
ChEBI CHEBI:17650 YesY
ChEMBL CHEMBL389621 YesY
داده‌های شیمی
فرمول C21H30O5 
وزن مولکولی 362.460 g/mol
SMILES eMolecules & PubChem
 YesY(what is this?)  (verify)

کورتیزول یا هیدروکورتیزون (به انگلیسی: hydrocortisone) معروفترین گلوکوکورتیکوئید بدن است که از غده فوق کلیوی ترشح می‌شود.

کورتیکواستروئیدها به استروئیدهایی گفته می‌شود که در بخش قشری غده فوق کلیوی ساخته می‌شوند. استروئیدها ترکیبات چربی با چهار حلقه کربنی هستند . کورتیکواستروئیدها به دو گروه عمده مینرالوکورتیکوئیدها ( mineralocorticoids ) مانند آلدوسترون و گلوکوکورتیکوئیدها ( glucocorticoids ) مانند کورتیزول (۲۱ کربنه ) تقسیم بندی می‌شوند.

گلوکوکورتیکوئیدها مانند کورتیزول نقشهای مختلفی از جمله کاهش التهاب، تخفیف واکنشهای ایمنی، تاثیر بر متابولیسم و افزایش قند خون در بدن دارند.

فیزیولوژی[ویرایش]

کورتیزول بوسیله هورمون آدرنوکورتیکوتروپیک (ACTH)، تولید شده توسط غده هیپوفیز در پاسخ به استرس، سنتز می‌شود. مکانیسم اصلی آن این است که باعث افزایش قند خون یا گلیسمی می‌گردد. این افزایش با تحریک گلوکونئوژنز کبدی، با پشتیبانی اسیدهای آمینه حاصل از کاتابولیسم پروتئین، به ویژه در سطح عضلات اسکلتی، و چربی، در سطح بافت چربی ایجاد می‌گردد.

مکانیسم اثر[ویرایش]

جایگزینی کورتیکواستروئیدها، کورتیکواستروئیدها از عرض غشای سلولی عبور کرده و با گیرنده های اختصاصی سیتوپلاسمی کمپلکس شده، وارد هسته سلول می شوند و به DNA ( کروماتین ) متصل و موجب تحریک روند رونویسی mRNA و به دنبال آن ساخت پروتئین های مختلف آنزیمهای خاصی را تحریک می کنند.

موارد مصرف[ویرایش]

برای درمان جایگزینی در نارسایی غده فوق کلیوی استفاده می شود. این دارو همچنین در درمان علامتی التهاب و آلرژی در جهت سرکوب کردن سیستم ایمنی، حساسیت‌های معمول مانند کهیر و آنافیلاکسی کولیت اولسراتیو و ادم مغزی نیز مؤثر است.


تنظیم ترشح[ویرایش]

این هورمون در بدن پاسخ به استرس و التهاب یا کاهش سطح گلوکوکورتیکوئید خون ترشح می‌شود. تنظیم ترشح آن با هورمون آزاد کننده کورتیکوتروپین (CRH) است که از هیپوتالاموس ترشح و موجب افزایش ترشح هورمون آدرنوکورتیکوتروپین (ACTH) از هیپوفیز می‌شود این هورمون موجب افزایش ترشح کورتیزول می‌شود.

در بیماریهای گوناگونی مانند سندرم کوشینگ و بیماری آدیسون ترشح گلوکوکورتیکوئیدها افزایش یا اختلال پیدا می کند.

عوارض جانبی[ویرایش]

افزایش فشار خون، آکنه، پوکی استخوان، مشکلات گوارشی، سرکوب محور آدرنال - هیپوفیز.


منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Cortisol»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۳ بهمن ۱۳۹۲).
  • فرهنگ داروهای ژنریک ایران، دکتر حشمتی ، ۱۳۸۷